Toevoegings bi’j Daniël

in een

Stellingwarver vertaeling

In de oolde Griekse vertaelings van et boek Daniël staon drie toevoegings in vergeliek mit de Hebreeuws-Aramese versie van dit boek: et gebed van Azarja, et verhael over Susanna, en de verhaelen over Daniël en Bel en over Daniël en de draek. D'r bin twie Griekse versies van Daniël overleverd; de iene wodt anduded as Septuaginta-vertaling en de aandere as Theodotion-vertaling. In beide versies kommen de drie toevoegingen veur, mar et plak waor ze in Daniël staon verschilt, en ok de tekst het hier en daor anzienlike verschillen. Vanof et aende van de twiede ieuw n.Chr. wodt de Theodotion-versie as canoniek beschouwd. Disse tekst is de grond van de hier prissenteerde vertaeling. De datering van de stokken is onwisse; ze moe'n in ieder geval bestaon hebben doe rond 100 v.Chr. de Septuaginta-vertaling van Daniël maekt wodde.

Et gebed van Azarja is een lange inlassing in et dadde kepittel van et boek Daniël, nao vas 23. Et bestaot uut een boete- en smeekbede die Azarja zegt veurdat hi'j mit twie aanderen in een branende ovend gooid wodt, en een ode waorin God prezen wodt en de schepping uutneudigd wodt om God te loven. Et gebeurde wel vaeker dat een gebed invoegd wodde in een bestaond boek (zie bi'jglieks Ester Grieks toevoeging C), riekaans om lezers meer te betrekken bi'j et verhael en heur een gebedsmodel an te rieken.

Et verhael over Susanna staot in de Theodotion-versie an et begin van et boek Daniël, en functioneert daordeur ok as introduktie van de heufdpersoon van dat boek, jommes Daniël. Et verhael wodt wel kerakteriseerd as een volksvertelling, mar ok as een polemiek tegen een in de ogen van de schriever, verkeerde rechtspraoke. Et gaot over de vrouw Susanna, die deur twie manluden valselik van overspel verdocht wodt omreden zi'j weigert op heur amoureuze avances in te gaon. Een jongkerel mit de naeme Daniël zorgt d'r veur dat Susanna niet, mar de twie manluden ommebrocht wodden. Heufdthema van et verhael is recht en rechtveerdighied. Susanna hoolt vaaste an God zien geboden en vertrouwt op him, ok al kan heur dat et leven kosten.

De dadde toevoeging bestaot uut twie losse verhaelen waorin Daniël de heufdpersoon is. In et eerste verhael nemt hi'j et op tegen de Babylonische god Bel, in et twiede tegen een as godheid vereerde draek of slange. Beide verhaelen dienen om de lezer d'r van te overtugen dat alle vremde godsdiensten belachelik binnen.

Vertaeling van de Biebel (NBV 2004)

deur Piet Bult uut Ni’jberkoop

Toevoegings an Daniël 1

Et gebed van Azarja

01 Midden in de vlammen leupen ze rond, zongen loflieten veur God en prezen de Heer.

02 Azarja bleef staon en begon midden in et vuur hadde-op te bidden:

03 "Heer, God van oonze veuroolden, jow bin prezen en leufd, jow naeme is verheerd in iewighied.

04 Jow bin rechtveerdig west in alles wat jow mit oons daon hebben, al jow daoden bin werachtig, al jow wegen recht, al jow oordielen waorhied.

05 Jow hebben rechtveerdige vonnissen veld over oons en over Jeruzalem, de heilige stad van oonze veuroolden. Jow hebben dit alles mit oons daon as straf veur oonze zunden, op grond van een rechtveerdig oordiel.

06 Want wi'j hebben zundigd en wetteloos haandeld deur van jow ofvallig te wodden. Wi'j hebben op verschillende menieren zundigd.

07 We hebben jow geboden niet geheurzemd, we bin ze niet naokommen en we hebben niet daon wat jow oons beveulen hadden zodat et oons goed gaon zol.

08 Alles wat jow over oons brocht hebben en alles wat jow mit oons daon hebben, hebben jow daon op grond van een rechtveerdig oordiel.

09 Jow hebben oons uutleverd an wetteloze vi'janen, an weerzinwekkende ofvalligen en an een onrechtveerdige keuning, de slechtste op de hiele eerde.

10 Wi'j meugen oonze mond niet meer eupendoen; wie jow dient en vereert, wodt vernederd en beschimpt.

11 Lever oons niet veurgoed an heur uut en verbreek jow verbond niet, omwille van jow naeme.

12 Ontzeg oons jow medelieden niet, omwille van Abraham, deur jow bemind, omwille van Isaak, jow knecht, en omwille van Israël, jow heilige,

13 an wie jow toezegd hebben dat jow heur naokommelingen zo talriek maeken zollen as de steerns an de hemel en as zaandkorrels op et straand langs de zee.

14 Toch bin wi'j, Heer, et geringste van alle volken wodden. Deur oonze zunden genieten wi'j nargens op eerde nog anzien.

15 En krek now hebben wi'j gien leider, gien profeet, gien anvoerder. Braandoffer noch slaachtoffer, graonoffer noch reukoffer hebben wi'j, alderdeegst gien plak om jow offers te brengen en zo jow medelieden of te smeken.

16 Neem oons desondanks an as meensken mit een verbriezeld hatte en een vernederde geest,

17 as kwammen wi'j mit een braandoffer van rammen en bollen en mit tienduzenden vette laomer. Mag vandaege oons offer an jow wezen dat wi'j jow onveurweerdelik volgen, want wie op jow vertrouwt, wodt niet beschaemd.

18 Wi'j volgen jow mit hiel oons hatte, wi'j hebben ontzag veur jow en zuken jow.

19 Maek oons niet te schaande, mar laot jow leiden deur jow goedhied en jow groot medelieden.

20 Redde oons deur jow wonderlike daoden en geef luuster an jow naeme, Heer.

21 Mag iederiene die jow knechten kwaod doen beschaemd wodden. Meugen zi'j van alle heerschoppi'je beroofd wodden en laot schaande heur pat wezen. Mag heur kracht verbriezeld wodden,

22 zodat zi'j begriepen dat jow alliend God, de Heer, binnen, verheerd in hiel de bewoonde wereld."

23 De knechten van de keuning die de manluden in de ovend smeten hadden, bleven et vuur opstoken mit eerdeulie, teer, vlasvezels en takkebossen.

24 De vlammen laaiden wel negenenveertig el boven de ovend op,

25 zi'j sleugen uut en verbraanden de Chaldeeën die rond de ovend stonnen.

26 Mar de engel van de Heer was bi'j Azarja en de twie aanderen in de ovend daelekommen en jaegde de vuurzee de ovend uut.

27 Midden in de ovend leut hi'j een koele wiend wi'jen, zodat et vuur heur niet iens anraekte; ze vuulden gien piene en hadden d'r hielendal gien last van.

Et lied van de drie jongkerels

28 Doe zongen de drie manluden in de ovend as uut iene mond loflieten en verheerlikten en prezen God:

29 "Prezen bin jow, Heer, God van oonze veuroolden,

loofd en verhoogd in iewighied.

30 Prezen is jow heilige en luusterrieke naeme,

prezen, loofd en verhoogd in iewighied.

31 Prezen bin jow in jow heilige en luusterrieke tempel,

prezen, bezongen en verheerd in iewighied.

32 Prezen bin jow, die ofgronden peilt en op de cherubs tronen,

loofd en verhoogd in iewighied.

33 Prezen bin jow op de troon van jow keuninkriek,

prezen, bezongen en verhoogd in iewighied.

34 Prezen bin jow in et hemelgewulf,

bezongen en verheerd in iewighied.

35 Alle schepsels, pries de Heer,

bezing en verhoog him in iewighied.

36 Hemels, pries de Heer,

bezing en verhoog him in iewighied.

37 Engels, pries de Heer,

bezing en verhoog him in iewighied.

38 Waeter boven de hemel, pries de Heer,

bezing en verhoog him in iewighied.

39 Hiel de hemelse macht, pries de Heer,

bezing en verhoog him in iewighied.

40 Zunne en maone, pries de Heer,

bezing en verhoog him in iewighied.

41 Steerns an de hemel, pries de Heer,

bezing en verhoog him in iewighied.

42 Regen en dauw, pries de Heer,

bezing en verhoog him in iewighied.

43 Alle wienden, pries de Heer,

bezing en verhoog him in iewighied.

44 Vuur en hitte, pries de Heer,

bezing en verhoog him in iewighied.

45 Koolde en waarmte, pries de Heer,

bezing en verhoog him in iewighied.

46 Riep en sni'j, pries de Heer,

bezing en verhoog him in iewighied.

49 Vost en vrieskooolde, pries de Heer,

bezing en verhoog him in iewighied.

50 Ies en sni'j, pries de Heer,

bezing en verhoog him in iewighied.

47 Naachten en daegen, pries de Heer,

bezing en verhoog him in iewighied.

48 Locht en duuster, pries de Heer,

bezing en verhoog him in iewighied.

51 Bliksem en wolken, pries de Heer,

bezing en verhoog him in iewighied.

52 Hiel de eerde, pries de Heer,

bezing en verhoog him in iewighied.

53 Bargen en heuvels, pries de Heer,

bezing en verhoog him in iewighied.

54 Al wat op eerde gruuit, pries de Heer,

bezing en verhoog him in iewighied.

55 Oceanen en revieren, pries de Heer,

bezing en verhoog him in iewighied.

56 Waeterbronnen, pries de Heer,

bezing en verhoog him in iewighied.

57 Zeemoonsters en al wat in et waeter zwemt, pries de Heer,

bezing en verhoog him in iewighied.

58 Alle voegels in de locht, pries de Heer,

bezing en verhoog him in iewighied.

59 Dieren in et wild en al et vee, pries de Heer,

bezing en verhoog him in iewighied.

60 Meensken, pries de Heer,

bezing en verhoog him in iewighied.

61 Israël, pries de Heer,

bezing en verhoog him in iewighied.

62 Priesters, pries de Heer,

bezing en verhoog him in iewighied.

63 Tempeldieners, pries de Heer,

bezing en verhoog him in iewighied.

64 Geest en hatte van de rechtveerdigen, pries de Heer,

bezing en verhoog him in iewighied.

65 Al wie nederig is en God vereert, pries de Heer,

bezing en verhoog him in iewighied.

66 Chananja, Azarja en Misaël, pries de Heer,

bezing en verhoog him in iewighied,

want hi'j het oons ontrokt an et doderiek,

uut de greep van de dood het hi'j oons redded,

hi'j het oons vri'j maekt uut de laaiende ovend,

uut et vuur het hi'j oons vri'j maekt.

67 Eer de Heer, want hi'j is goed

en iewig duurt zien medelieden.

68 Alleman die de Heer vereert, pries de God van de goden;

bezing en eer him,

want iewig duurt zien medelieden."

Toevoegings an Daniël 2

Susanna

01 In Babylon woonde een man die Jojakim hiette.

02 Hi'j was trouwd mit Susanna, de dochter van Chilkia. Zi'j was een biezunder mooie vrouw en hadde ontzag veur God.

03 Heur oolden weren rechtschaopen en hadden heur dochter grootbrocht neffens de wet van Mozes.

04 Jojakim was een riek man. Hi'j hadde een tuun naost zien huus en daor vergeerderden de Joden, want hi'j geneut et meerste anzien van iederiene.

05 Now weren d'r dat jaor twie volksooldsten as rechters ansteld, van wie gelde wat de Heer zegd het: "Wettelooshied is uutgaon van Babylon, van de ooldsten, die rechters weren en acht wodden et volk te besturen."

06 Zi'j brochten een protte tied bi'j Jojakim deur, en iederiene die een geschil had gong naor heur toe.

07 As tegen de middag et volk votgaon was, gong Susanna in de tuun van heur man kuieren.

08 Iedere dag zaggen de twie ooldsten heur daor binnenkommen en ommekuieren, en zi'j gongen heur de hieltied meer begeren.

09 Ze luusterden niet naor heur verstaand en keken niet meer op naor de hemel; ze vergatten dat d'r ok over heur rechtveerdig oordield wodden zol.

10 Allebeide weren ze ziek van verlangst naor heur, mar ze vertelden et mekeer niet

11 omreden ze heur d'r veur schaemden dat ze gemienschop mit heur hebben wollen.

12 Dag nao dag perbeerden ze heur te zien te kriegen.

13 Op een dag zee de iene tegen de aander: "Lao'we naor huus gaon, et is eterstied," en ze leupen ieder een aandere kaante op.

14 Mar nao een omweg kwammen ze allebeide op etzelde plak weeromme, en doe ze mekeer vreugen waoromme, bekenden ze mekeer heur verlangen. Tegere overlegden ze wat mement geschikt wezen zol om heur alliend an te treffen.

15 Nog wiels zi'j dat besprakken, kwam Susanna zoas gewoonlik de tuun binnen mit twie dienstmaegies. Ze gunterde d'r naor om te baoden, want et was waarm.

16 D'r was gieniene behalven de twie ooldsten, die heur verscheulen hadden om heur te begluurken.

17 Ze zee tegen de dienstmaegies: "Gao eulie en balsems veur mi'j haelen en doe de poort van de tuun dichte, dan kan 'k een bad nemen."

18 Ze deden wat zi'j vreug; ze deden de poort van de tuun dichte en verdwenen deur de ziedingang om et vraogde te haelen, zonder de ooldsten die heur daor verscheulen hadden te vernemen.

19 Zogauw de dienstmaegies vot weren, kwammen de twie ooldsten te veurschien en leupen op heur toe.

20 Zi'j zeden: "De poort van de tuun is dichte en gieniene kan oons zien. We wodden verteerd deur verlangst naor jow. Doe wat wi'j je vraogen en hebbe gemienschop mit oons.

21 Aanders zuwwe tegen jow getugen en zeggen dat d'r een jongvent bi'j je was en daj' daorom je dienstmaegies wegstuurd hebben."

22 Susanna kreeg et benauwd en zee: "Ik kan gien kaante op, want a'k an jim toegeef betekent dat mien dood, en a'k et niet doe bin 'k an jim overleverd.

23 Toch doe ik et niet. Ik vaal liever in jim hanen as da'k tegen de Heer zundig."

24 En Susanna begon luud te roepen, mar de twie ooldsten overstemden heur.

25 Iene van heur leup naor de poort van de tuun en maekte die eupen.

26 Doe de knechten in et huus et geroep in de tuun heurden, leupen ze hadde deur de ziedingang de tuun in om te kieken wat d'r mit Susanna gebeurd was.

27 Doe de ooldsten heur verhael daon hadden, schaemden de knechten heur diepe, want zoks hadden ze nog niet eerder over Susanna heurd.

28 De ankem daegs, doe et volk bi'j heur man Jojakim bi'jenneer kwam, weren daor ok de twie ooldsten, die heur misdaodige plan om Susanna van kaant te maeken tot uutvoer brengen wollen. Zi'j zeden waor alleman bi'j ston:

29 "Laot Susanna haelen, de dochter van Chilkia, de vrouw van Jojakim." En zo gebeurde et.

30 Ze kwam, saemen mit heur oolden, heur kiender en al heur verwaanten.

31 Susanna was een butengewoon bevallige en mooie vrouw.

32 De schoften beveulen om heur te ontsluieren – ze was ommes sluierd – om heur over heur schoonhied te vernuveren.

33 Mar de meensken in heur gezelschop, en alleman die heur zag, mos goelen.

34 Midden tussen et volk kwammen de twie ooldsten overaende en legden heur hanen op heur heufd.

35 Goelend keek Susanna op naor de hemel, want in heur hatte vertrouwde zi'j op de Heer.

36 De ooldsten zeden: "Wiels wi'j alliend in de tuun kuierden, kwam disse vrouw mit twie dienstmaegies binnen, dee de poort van de tuun dichte en stuurde de maegies vot.

37 Doe kwam d'r een jongkerel naor heur toe die him verstopt hullen hadde, en hi'j gong bi'j heur liggen.

38 Vanuut een hoeke van de tuun zaggen wi'j dat misdaodige gedrag en wi'j haostten oons daorhenne.

39 We zaggen dat ze gemienschop hadden, mar konnen him niet overmeesteren omreden hi'j starker was as wi'j en deur de poort naor buten vlochtte.

40 Doe hewwe heur grepen en heur vraogd wie die jongvent was.

41 Zi'j wol et oons niet zeggen. Dit is oons getugenis." En de vergeerdering geleufde heur omreden zi'j ooldsten van et volk en rechters weren, en Susanna wodde tot de dood veroordield.

42 Doe reup zi'j mit lude stemme: "Iewige God, jow die et verburgene kennen en alles weten veurdat et gebeurt,

43 jow weten dat zi'j mi'j vals beschuldigd hebben. Ik moet starven, hoewel ik niks daon hebbe van alles waor zi'j mi'j van betichten."

44 En de Heer heurde heur.

45 Wiels zi'j wegleided wodde om ommebrocht te wodden, wekte God et heilige vuur in een jonge die Daniël hiette.

46 Hi'j reup luud: "Ik maek mi'j niet schuldig an heur bloed."

47 Et hiele volk keek him an en zee: "Wat bedoel ie daormit?"

48 Hi'j gong midden tussen heur in staon en zee: "Bin jim wel bi'j zinnen, zeunen en dochters van Israël? Veroordielen jim een dochter van Israël zonder heur te ondervraogen, zonder kennis van de feiten?

49 Gao weeromme naor et plak van de vergeerdering, want ze hebben heur vals beschuldigd."

50 Et hiele volk gong haostig weeromme. De ooldsten zeden tegen Daniël: "Kom bi'j oons zitten en zegge waj' te zeggen hebben, want God het je de wieshied van een ooldere man geven."

51 En Daniël zee: "Zet de twie rechters veer utenneer, dan za'k heur ondervraogen."

52 Doe ze utenneer zet weren, reup hi'j eerst de iene bi'j him en zee: "Jow bin in slechthied oold wodden, mar now kommen ok jow eerdere zunden an 't locht.

53 Jow hebben onrechtveerdige vonnissen veld: onschuldigen veroordield en schuldigen vri'jspreuken, wiels de Heer zegt: “breng een onschuldige die in zien recht staot niet van kaant.”

54 As jow disse vrouw warkelik zien hebben, zegge oons dan: onder wat boom hebben jow heur mittenneer zien?" Hi'j zee doe: "Onder een mastiekboom."

55 Daniël zee: "Mooi! Mit die leugen hebben jow je eigen straf greuven, want God zien engel het van God al bevel kregen om jow te vellen."

56 Hi'j stuurde him vot en leut de aander veurkommen. Tegen him zee hi'j: "Jow bin een naokommeling van Kanaän en niet van Juda! Schoonhied het jow misleided, begeerte jow hatte verdurven.

57 Zo hebben jow de dochters van Israël behaandeld, en uut aangst hadden zi'j gemienschop mit jow. Mar disse dochter van Juda het heur tegen jow wettelooshied verzet.

58 Now dan, zegge mi'j: onder wat boom hebben jow heur mittenneer trappeerd?" En hi'j zee: "Onder een ekkelboom."

59 Doe zee Daniël: "Mooi! Ok jow leugen keert him tegen jow, want God zien engel staot al klaor mit een zweerd om jow deurmidden te hakken. Hi'j verdistrweert jim beiden."

60 Hierop begon alleman luud te juichen en God te priezen, die reddet wie op him vertrouwt.

61-62 Ze verdrongen heur om de twie ooldsten, die Daniël op grond van heur eigen woorden as valse getugen ontmaskerd hadde. Zoas de wet van Mozes zegt, deden zi'j mit heur wat zi'j een aander andoen wild hadden: ze maekten heur van kaant. Zo wodde die dag onschuldig bloed redded.

63 Chilkia en zien vrouw prezen God omwille van heur dochter Susanna, saemen mit heur man Jojakim en al heur verwaanten, omreden bleken was dat zi'j niks schaandeliks daon hadde.

64 En vanof die dag geneut Daniël een protte anzien bi'j et volk.

Toevoegings an Daniël 3

Daniël en Bel

01 Doe keuning Astyages mit zien veuroolden verienigd was, nam de Pers Cyrus et keuningschop van him over.

02 Daniël was een vertrouweling van de keuning, en van alle dienstvolk geneut hi'j et meerste anzien.

03 De Babyloniërs hadden een ofgod die Bel hiette. Iedere dag wodden d'r twaelf mudde tarwebloem, veertig schaopen en zes metrete wien veur him daelelegd.

04 De keuning vereerde him ok, en hi'j gong iedere dag naor him toe om him te anbidden. Mar Daniël anbad zien eigen God. Dus vreug de keuning him: "Waoromme anbidden jow Bel niet?"

05 Daniël zee doe: "Ik vereer gien ofgodsbeeld dat deur meenskehanen maekt is, mar de levendige God, die de hemel en de eerde maekt het en heerser is over al wat leeft."

06 "Willen jow seins beweren dat Bel gien levendige god is?" vreug de keuning. "Zien jow niet hoevule hi'j iedere dag et en drinkt?"

07 Doe zee Daniël glimlachend: "Laot jow niet misleiden, majesteit. Vanbinnen is hi'j van liem en vanbuten van broons, en hi'j het nog gienertied wat eten of dronken."

08 Poer lelk reup de keuning zien priesters bi'j him en zee tegen heur: "As jim mi'j niet vertellen wie et eten opeet, laot ik jim van kaant maeken.

09 Mar tonen jim an dat Bel alles opeet, dan wodt Daniël ommebrocht omreden hi'j Bel belasterd het." "Jow woord is wet," zee Daniël tegen de keuning.

10 Bel had zeuventig priesters, die ok vrouwluden en kiender hadden. De keuning gong tegere mit Daniël naor de tempel van Bel.

11 Daor zeden de priesters van Bel: "Wi'j gaon now naor buten. Willen jow, majesteit, et eten daeleleggen, de wien mingen en hennezetten, de deure dichte doen en die mit jow ring verzegelen?

12 As jow hier morgenvroeg kommen en jow zien dat Bel niet alles opeten het, meugen jow oons van kaant maeken. Mar aanders moet Daniël ommebrocht wodden, omreden hi'j oons belasterd het."

13 Zi'j konnen dat makkelik zeggen, want onder de offertafel hadden ze een geheime ingang maekt, waordeur ze altied naor binnen kwammen om et eten op te eten.

14 Doe ze naor buten gaon weren, legde de keuning et eten veur Bel daele. Daniël reup zien knechten, die aske mitneumen. Hiermit bestri'jden ze de hiele tempelvloer, wiels alliend de keuning nog binnen was. Daornao gongen ze de tempel uut, deden de deure aachter heur dichte, verzegelden die mit de ring van de keuning en gongen vot.

15 Die naacht kwammen de priesters zoas altied, saemen mit heur vrouwluden en kiender, en atten en dronken alles op.

16 De aanderemorgens kwammen de keuning en Daniël vroeg in de bienen.

17 "Bin de zegels niet verbreuken, Daniël?" vreug de keuning. En hi'j zee doe: "Ze bin niet verbreuken, majesteit."

18 Zogauw de deure eupendaon was en de keuning de taofel zag, reup hi'j luud: "Jow bin groot, Bel, d'r schoelt niet et minste bedrog in jow!"

19 Mar Daniël hul de keuning glimlachend tegen om te veurkommen dat hi'j naor binnen gong. "Kieken jow es naor de vloer," zee hi'j doe, "en bedaenken jow es van wie die voetsporen wezen kunnen."

20 De keuning zee: "Ik zie voetsporen van manluden, vrouwluden en kiender."

21 Hi'j wodde raozend en nam de priesters en heur vrouwluden en kiender gevangen. Zi'j leuten him de geheime deure zien waordeur ze de hieltied naor binnen kommen weren om alles wat op de taofel legd was op te eten.

22 Doe brocht de keuning heur omme. Bel dreug hi'j over an Daniël, die niet alliend et beeld mar ok de hiele tempel sloopte.

Daniël en de draek

23 De Babyloniërs vereerden ok nog een grote draek.

24 De keuning zee tegen Daniël: "Jow kun toch niet beweren dat dit gien levendige god is? Anbidde him dus."

25 Mar Daniël zee: "Ik anbid de Heer, mien God, want hi'j is een levendige God.

26 As jow mi'j toestemming geven, majesteit, za'k de draek zonder zweerd of stok van kaant maeken." De keuning zee doe: "Jow hebben mien toestemming."

27 Daniël nam wat teer, vet en dunne graoten, mingde alles deurenneer en maekte d'r koeken van die hi'j in de bek van de draek smeet. De draek slikte ze deur en wodde vanbinnen eupensneden. Daniël zee: "Kieken jow now es wat jow vereerd hebben."

28 Doe de Babyloniërs hiervan heurden, weren ze zo verontweerdigd dat ze heur tegen de keuning keerden. "Oonze keuning is een Jood wodden!" zeden ze. "Hi'j het Bel stokkenmaekt, de draek doodmaekt en de priesters vermoord."

29 Ze gongen naor de keuning en zeden: "Leveren jow Daniël an oons uut, aanders brengen we jow en jow femilie omme."

30 Deur dat driegement was de keuning wel dwongen om Daniël an heur uut te leveren.

31 Zi'j smeten Daniël in de leeuwekoele, waor hi'j zes daegen bleef.

32 In de koele zatten zeuven leeuwen, die iedere dag twie meensken en twie schaopen te eten kregen. Mar now kregen ze niks, zodat ze Daniël grif opeten zollen.

33 In Judea leefde in die tied de profeet Habakuk. Hi'j had sop kookt en brood in een koeme verkrummeld en wol krek naor et veld gaon om et eten naor de mi'jers te brengen,

34 doe een engel van de Heer tegen him zee: "Breng et middageten daj' daor hebben naor Babylon, naor Daniël in de leeuwekoele."

35 "Heer, ik bin nog gienertied in Babylon west," zee Habakuk, "en waor die koele is wee'k niet."

36 De engel van de Heer pakte him bi'j zien kruun en dreug him in een zocht naor Babylon, waor hi'j him an de kaant van de koele daelezette.

37 "Daniël, Daniël," reup Habakuk, "hier is et middageten dat God je stuurd het."

38 En Daniël zee: "Jow hebben dus an mi'j docht, God. Jow laoten wie jow liefhebben giendertied in de steek."

39 Daniël kwam overaende en begon te eten. Habakuk wodde deur de engel van God vot-en-daolik weer weerommebrocht naor zien woonstee.

40 Op de zeuvende dag kwam de keuning om over Daniël te rouwen. Hi'j leup naor de koele, keek d'r in en zag Daniël zitten.

41 Hi'j joelde: "Groot bin jow, Heer, God van Daniël! D'r is gien aandere God as jow."

42 Hi'j trok Daniël uut de koele en leut degenen die Daniël zien ondergang bewarkstelligen wild hadden in de koele smieten, en zi'j wodden vot-en-daolik, vlak veur zien ogen, opeten.