Tobit 01.
Tobit.
01 Dit is de geschiedenis van Tobit. Hi'j was een zeune van Tobiël, die een zeune was van Ananiël, de zeune van Aduël, de zeune van Gabaël, de zeune van Rafaël, de zeune van Raguël, en ofkomstig uut et geslacht van Asiël, uut de stamme Naftali.
02 Tobit wodde in de tied van et keuningschop van Salmanassar, de keuning van Assyrië, vanuut Tisbe in ballingschop voerd. Tisbe ligt an de zuudkaante van Kedes in Naftali, in Boven-Galilea, noordwestelik van Hasor en noordelik van Fogor.
Tobits vroomhied.
03 Ik, Tobit, bin mien leven laank rechtveerdig en oprecht west. Ik heb de hieltied de nood lenigd van mien verwaanten en volksgenoten die tegere mit mi'j in ballingschop voerd weren naor Nineve in Assyrië.
04 In mien jeugd, doe ik nog in mien eigen laand Israël woonde, brak de stamme van mien veurvader Naftali mit et huus van David en mit Jeruzalem, de stad die uut et hiele stammegebied van Israël keuzen was as et plak waor elke stamme offeren mos. Daor was de tempel bouwd en wijded tot et plak waor God tot in iewighied wonen zol.
05 Mar al mien verwaanten en de hiele stamme Naftali brochten op alle offerhoogten van Galilea offers an et stierkalf dat keuning Jerobeam van Israël in de stad Dan daelezetten laoten hadden.
06 Ik was de ienige die de feestdaegen zovule meugelik in Jeruzalem deurbrocht, zoas dat deur een iewig gebod an hiel Israël veurschreven is. Ik gong d'r altied op ‘e tied henne mit et eerste pat van de oogst, de eerstgeboren dieren van de kudde en et tiende pat daorvan, en mit de eerste schaopewolle.
07 Dat alles gaf ik as offer an de priesters, de naokommelingen van Aäron. Veerder gaf ik de Levieten die dienstdeden in Jeruzalem een tiende pat van et graon, de wien, de olijfeulie, de grenaatappels, de viegen en van verschillende ere vruchten. Ok maekte ik elk jaor, behalven in een sabbatsjaar, et twiede tiende pat te gelde en bestedede et geld in Jeruzalem.
08 Et dadde tiende pat gaf ik an weduwen en wezen, en an vremden die in Israël kommen weren te wonen. Dat dee ik elk dadde jaor. We bruukten et veur een maoltied, zoas de riegel in de wet van Mozes veurschrift en zoas mi'j leerd was deur Debora, de moeke van mien heit. Mien heit hadde mi'j bi'j zien dood as wees aachterlaoten.
09 Doe ik volwassen wodden was, trouwde ik een vrouw uut mien eigen femilie. Ik kreeg bi'j heur een zeune, die ik Tobias nuumde.
10 Naodat ik deur de Assyriërs gevangen neumen was, wodde ik as balling naor Nineve voerd. Al mien verwaanten en volksgenoten atten onrein eten,
11 mar ik hude mi'j daorveur.
12 Mit hiel mien hatte bleef ik God trouw.
13 Daorom zorgde de Allerhoogste d'r veur dat keuning Salmanassar mi'j opmarkte en dat ik bi'j him in de geunst kwam. Salmanassar belastte mi'j mit de inkoop van de hofveurraoden.
14 Zolaank as hi'j leefde mos ik daorveur geregeld naor Medië. Op iene van die reizen gaf ik an Gabaël, de breur van Gabri, een bedrag van tien talent zulver in bewering.
15 Doe Salmanassar overleed, volgde zien zeune Sanherib him op. De wegen naor Medië wodden ofsleuten, zodat ik d'r niet langer henne kon.
16 In de jaoren van Salmanassars keuningschop was ik mien volksgenoten pattietoeren tot steun;
17 ik dielde mien eten mit wie honger leed, mien kleren mit wie amper kleren hadden, en as ik zag dat et lichem van een sturven Israëliet buten de muren van Nineve gooid was, begreuf ik et.
18 Ik begreuf ok de slaachtoffers die Sanherib nao zien weerommekomst uut Judea maekt had. As straf veur zien godslasterlike gedregings had de Keuning van de hemel him naemelik uut Judea votjaegd en in zien woede daorover doodde Sanherib nao zien terugtocht een hiele protte Israëlieten. Ik haelde heur lichems stiekem weg en begreuf ze. Sanherib leut naor de lichems zuken, mar zonder risseltaot.
19 Mar iene uut Nineve vertelde de keuning dat ik et was die ze begreuven had. Ik hul mi'j eerst schoel, mar doe ik te weten kwam dat de keuning naor mi'j zocht omreden hi'j mi'j omme brengen laoten wol, wodde ik zo bange dat ik op de vlocht sleug.
20 Al mien bezittings wodden in beslag neumen en vullen toe an et riek, alles wat ik had. Et ienige dat mi'j nog overbleef weren mien vrouw Hanna en mien zeune Tobias.
21 Mar nog gien veertig daegen laeter wodde Sanherib deur twie van zien zeunen vermoord, die nao die daod naor et Araratgebergte vlochtten. Sanheribs zeune Esarhaddon wodde now keuning. Hi'j stelde Achikar, de zeune van mien breur Anaël, an as beheerder van alle financiële zaeken van et keuninkriek, waordeur Achikar zeggenschap kreeg over de hiele rieksadministraosie.
22 Hi'j was onder keuning Sanherib al hofschinker, boekhoolder, zegelbeweerder en schatbeweerder, mar Esarhaddon maekte him alderdeegst tot de twiede man van Assyrië. En hi'j was ok femilie van mi'j, een neve. Dus doe hi'j bi'j Esarhaddon veur mi'j pleitte, kon ik naor Nineve weeromme kommen.
 
 
 
Tobit 02.
Tobits bliendhied.
01 Onder Esarhaddons keuningschop keerde ik weeromme naor huus en wodde ik weer verienigd mit Hanna en Tobias. Tiedens oons Pinksterfeest, et Wekenfeest, wodde d'r veur mi'j een feestmaol klaormaekt. Doe ik an taofel gong
02 en de talrieke schotels zag die veur mi'j klaorzet weren, zee ik tegen Tobias: "Jonge, kiek es of ie onder oonze volksgenoten die hier in de stad as ballings verblieven, iene vienen die niks het en die de Heer mit hiel zien hatte dient. Neem him mit om tegere mit mi'j disse maoltied te gebruken. Ik begin niet veurdat ie weeromme binnen."
03 Tobias vertrok om te doen wat ik him vraogd had, mar kwam allienig weeromme. "Heit!" reup hi'j. "Wat is d'r?" vreug ik. "Heit, d'r ligt iene van oons volk vermoord op et markplein. Ze hebben him wurgd."
04 Ik sprong votdaolik op, leut de maoltied staon zonder d'r ok mar wat van eten te hebben en brocht de dooie van et plein naor iene van mien bi'jgebouwen. Nao zunneondergaank zol ik him begreven.
05 Thuus wusk ik me en at ik in een droevige stemming mien maol.
06 Ik mos daenken an wat de profeet Amos over Betel zee: "Jim feesten zullen ommeslaon in rouw, jim vassies in klaegzangen."
07 En ik goelde. Zogauw et duuster wodden was, greuf ik een graf en begreuf mien volksgenoot.
08 Mien buren dreven de spot mit mi'j. "Waor is die aangst van him inienend bleven? Doe hi'j zocht wodde omreden ze him veur dit vergriep doodmaeken wollen, wus hi'j niet hoe rap hi'j de bienen nemen mos. Mar moej' now es kieken: hi'j is werachtig alweer dojen an et begreven."
09 Ik kwam midden in de naacht thuus, waskte mi'j en legde mi'j tegen de mure van de binnerplaetse te slaopen. Omdat et zo waarm was, leut ik mien gezichte onbedekt.
10 Mar ik had niet zien dat d'r boven mi'j musken op de mure zatten. Heur nog waarme poep vul in mien ogen en vormde witte vliezen. Ik bezocht verschillende dokters om et verhelpen te laoten, mar hoe vaeker ze mien ogen behaandelden, des te minder kon ik deur die vliezen henne kieken. Te slotte wodde ik hielendal bliend, en dat bin ik vier jaor laank bleven. Mien hiele femilie beklaegde mi'j om mien lot. Veur zien vertrek naor Elymes het Achikar nog twie jaor in mien levensonderhoold veurzien.
11 Hanna verdiende in die tied geld mit spinnen en weven.
12 As zi'j heur wark klaor had brocht ze et naor heur opdrachtgevers, die heur dan betaelden. Doe zi'j es, op de zeuvende dag van de maond dystros, wat ofleverde, betaelden ze niet allienig heur volledige loon, mar gavven ze heur butendat een jong geitien uut heur kudde mit naor huus.
13 Doe ze d'r mit thuuskwam begon et te mekkeren. "Hoe kom ie an dat geitien?" vreug ik heur. "Ie hebben et toch niet steulen? Dan moej' et weeromme brengen naor de eigener; we meugen niks eten dat steulen is."
14 Zi'j zee doe: "Ik heb et as kedo kregen, naost mien loon." Mar ik geleufde heur niet en wodde lelk, en zee heur opni'j dat ze et geitien weeromme brengen mos naor de eigener. Doe beet ze mi'j toe: "En wat weren al die goeie en rechtschaopen daoden van jow dan weerd? Moe'j es kieken wat die oons opleverd hebben!"
 
 
 
Tobit 03.
01 Overmaand deur verdriet bastte ik in traonen uut, en snikkend biddede ik:
02 "Heer, jow bin rechtveerdig, alles wat jow doen is rechtveerdig. Al jow daoden getugen van jow baarmhattighied en trouw. Jow bin rechter van de wereld.
03 Vergeet mi'j toch niet en vestig jow blik op mi'j, Heer, en straf mi'j niet veur mien zunden en mien onbezunnen daoden, noch veur die van mien veuroolden. Zi'j hebben tegenover jow zundigd
04 en jow gebeuden niet in acht neumen. Daorom hebben jow oons priesgeven an plundering, ballingschop en dood, en wodden we bespot, belasterd en beledigd deur alle volken waoronder we verspreided weren.
05 Ja, jow oordiel over mi'j is rechtveerdig, want ik heb zundigd. We hebben jow gebeuden niet in acht neumen en bin jow niet trouw bleven.
06 Doe daorom mit mi'j wat jow willen, maek toch dat mien levensaosem weeromme neumen wodt. Dan wodt ik temeensen verlost van dit eerdse bestaon en vergao ik tot stof. Ik kan mar beter starven dan dat ik nog langer leven moet, want de leugenachtige verwieten die ik anheuren mos, hebben mi'j diepe griefd. Ach Heer, maek toch dat ik van disse ellende bevri'jd wodt en laot mi'j naor mien iewige rustplak gaon. Wend jow blik niet van mi'j of, Heer, want et is beter dat ik starf dan dat ik in ellende leven moet en me vals beschuldigen laoten moet."
 
De belediging van Sara.
07 Diezelde dag wodde Sara, de dochter van Raguël uut Ekbatana in Medië, deur iene van de slavinnen van heur heit beledigd.
08 Sara was al an zeuven manluden te huwelik geven, mar de lelke geest Asmodaüs had ze allemaole in de trouwnaacht ommebrocht, nog veurdat ze – zoas gebrukelik is in de trouwnaacht – gemienschop mit heur had hadden. De slavin wurp heur veur de voeten: "Jow vermoorden al jow echtgenoten. An mar liefst zeuven manluden bin jow al uuthuwelikt, mar van gien iene dregen jow zien naeme.
09 Waorom mishandelen jow oons omreden jow echtgenoten sturven binnen? Gao ze liever aachternao, dan wodt oons temeensen veur altied een kiend van jow bespeerd."
10 Goelend van verdriet vlochtte Sara naor de zoolder van heur heit zien huus. Ze wol heur daor verhangen, mar kwam tot bezinning en docht: Ze zullen tegen mien heit zeggen: "Je ienig kiend, je dochter van wie aj' zovule hullen, het heur van ellende verhongen." Wat een schaande zal dat veur him wezen op zien oolde dag. Hi'j zal nog van verdriet starven. Nee, dat kan ik him niet andoen. Ik mag mi'j niet verhangen. Et is beter dat ik de Heer vraog of hi'j me wil laoten starven; dan hoef ik nooit meer van die valse beschuldigings an te heuren.
11 Ze gong naor et raem, hief heur hanen omhogens en biddede: "Prezen bin jow, baarmhattige God, jow naeme wodt veur now en altied prezen. Laot hiel jow schepping jow tot in iewighied priezen.
12 Ik keer mi'j tot jow, ik slao mien ogen naor jow op.
13 Bevri'jde mi'j toch van disse wereld, laot mi'j nooit meer zo beledigd wodden.
14 Jow weten Heer, dat nog gien inkelde man mien zuverhied bezoedeld het
15 en dat ik in dit laand waor ik as balling leef, mien naeme nooit te schaande maekt hebbe, en ok niet die van mien heit. Ik bin zien ienige kiend, hi'j het gien aandere arfgenaeme as ik. En d'r is in oonze hiele femilie gieniene meer wie zien vrouw ik wodden kunnen zol. D'r bin al zeuven manluden van mi'j ommekommen. Waorom zol ik nog leven moeten? Mar as jow mi'j niet starven laoten willen, Heer, slao dan temeensen acht op de schaande die mi'j andaon is."
De gebeden van Tobit en Sara verheurd.
16 De gebeden van Tobit en Sara vunnen op etzelde mement geheur veur de troon van God.
17 Hi'j stuurde de engel Rafaël om heur te bevri'jden: Tobit van zien bliendhied, zodat hi'j et locht weer zien zol dat deur God maekt is, en Sara, de dochter van Raguël, van de lelke geest Asmodaüs, zodat zi'j an Tobias, de zeune van Tobit, tot vrouw geven wodden kon. Want van alle manluden die Sara as vrouw hebben wollen, kwam et Tobias et meerst toe heur te trouwen. Op et mement dat Tobit van de binnerplaetse zien huus ingong, gong Sara, de dochter van Raguël, van de boververdieping naor beneden.
 
 
 
Tobit 04.
Tobits ofscheidsrede.
01 Diezelde dag docht Tobit an et geld dat hi'j Gabaël uut Rages, in Medië, in bewering geven had.
02 Hi'j zee bi'j himzels: Ik hebbe om de dood vraogd, dus zol et niet verstaandig wezen om veurdat ik starf Tobias over et geld bescheid te geven?
03 Hi'j reup him bi'j him en zee: "Begreef mi'j op gepaste wieze. Toon eerbied tegenover je moeke, laot heur zo laank zi'j leeft niet in de steek, doe wat heur vreugde geft en bezorg heur nooit verdriet.
04 Hool de hieltied veur ogen dat zi'j veul veur jow deurstaon moeten het doe zi'j je dreug. As zi'j starft, moej' heur naost mi'j in etzelde grafstee begreven.
05 En, jonge, daenk altied an de Heer, je leven laank. Let d'r goed op daj' gien zunde doen en zien geboden niet overtreden. Haandel elke dag van je leven rechtveerdig, gao nooit de weg van et onrecht,
06-07 want wie eerlik leeft zal slaegen in alles wat hi'j dot. Ondersteun mit je bezittings iederiene die een rechtveerdig leven leided; en aj' iene helpen, doe et dan niet mit tegenzin. Keer je blik niet of van iene die in nood zit, dan zal God zien blik niet van jow ofkeren.
08 Aj' een protte bezit kriegen, geef dan ok roemhattig. Aj' zels haost niks hebben, treuzel dan niet van dat betien toch te geven.
09 De hulpe diej' geven is de beste investering veur muuilike tieden
10 en behoedt je veur et duuster van de dood.
11 Wie de aarme meensken helpt, brengt een offer dat de Allerhoogste wel anstaon zal.
12 Onthool je van een onrein huwelik, trouw allienig mit een vrouw uut de stamme van je heit en veuroolden. Kieze beslist gien aandere vrouw, want wi'j stammen van profeten of. Daenk an Noach, Abraham, Isaak en Jakob, oonze aldereerste veuroolden; zi'j trouwden alle viere een vrouw uut heur eigen femilie, zi'j wodden zegend mit kiender en heur naogeslaacht zol et laand bezitten.
13 Heb je eigen volk lief, jonge, vuul je niet te goed om uut heur midden, uut de vrouwluden van je eigen volk, een vrouw te kiezen. Hoogmoed leided allienig mar tot ellende en ontreddering, en luihied tot verval en bittere aarmoede, want luihied is de moeke van de honger.
14 Iene die veur je warkt het, moej' votdaolik zien loon betaelen. Stel et niet uut. Aj’ God zo dienen, woj’ ok beloond. Neem jezels in acht bi'j alles waj' doen en gedreeg je altied zoas wi'j je grootbrocht hebben.
15 Doe een aander niks an daj' zels niet willen dat et jow andaon wodden zal. Bedrink je niet an wien, gao niet as een drinker deur et leven.
16 Laot wie honger het patten in je bolle en wie gien kleren het in je kleren. Alles waj' missen kunnen, moej' votgeven, zonder dat et je betreurt.
17 As een rechtschaopen meenske starft, hool dan een maoltied veur zien naobestaonden, mar doe dat niet bi'j de dood van een zundig persoon.
18 Vraog elk wies meenske naor zien raod en slao gien inkeld bruukber advies in de wiend.
19 Pries oonze God, de Heer, altied en vraog him om je over rechte wegen te leiden en je slaegen te laoten in alles waj' doen. D'r is gien inkeld volk dat wieshied het, allienig de Heer geft wieshied. Hi'j verstoot wie hi'j mar wil tot in et diepste van de onderwereld. Jonge, daenk altied an disse raodgevings, neem ze de hieltied te hatte.
20 Wel now, ie moe'n weten dat ik in Rages in Medië bi'j Gabaël, de breur van Gabri, een bedrag van tien telent zulver in bewering geven hebbe.
21 Maek je dus gien zorgen over oonze aarmoede, want aj' ontzag hebben veur God waacht je een groot vermogen. Gao elke zunde uut de weg en doe wat de Heer, je God, welgevallig is."
 
 
 
Tobit 05.
Rafaël wodt Tobias zien mitgezel op reize.
01 Tobias zee doe: "Heit, ik zal alles doen wat jow mi'j zegd hebben,
02 mar hoe kan ik et geld bi'j Gabaël ophaelen? We kennen mekeer niet. Hoe moet ik him weten laoten wie ik bin, zodat hi'j mi'j vertrouwt en mi'j et geld geft? Butendat weet ik niet hoe ik in Medië kommen moet."
03 "Gabaël en ik hebben een ontvangstbewies tekend," zee Tobit, "en dat heb ik in twiejen dield. We hebben beiden een helte; zien pat heb ik bi'j et geld legd. Et is now twintig jaor leden dat ik him et geld in bewering geven hebbe. Zuuk een betrouwbere reizegenoot. We zullen him veur de hiele reize betaelen. Kom, gao et geld bi'j Gabaël ophaelen."
04 Doe gong Tobias op zuuk naor iene die mit him naor Medië reizen kon, iene die wus hoe aj' daor kommen mossen. Hi'j leup naor buten – en daor ston Rafaël veur him (een engel van God, mar dat wus hi'j niet).
05 "Waor kom ie weg?" vreug hi'j him. "Ik bin krek as ie een Israëliet," zee Rafaël. "Ik bin hierhenne kommen om wark te zuken." Tobias vreug: "Ken ie de weg naor Medië?"
06 "Wis wel," zee Rafaël, "ik bin daor pattietoeren west en ken de weg daorhenne deur en deur. As ik d'r henne gong, overnaachtte ik altied bi'j Gabaël, een volksgenoot van oons die in Rages woont. Rages ligt in de bargen, twie dagreizen van Ekbatana, dat in de vlakte ligt."
07 Doe Tobias dit heurde vreug hi'j Rafaël op him te waachten. "Ik moet dit an mien heit vertellen," zee hi'j, "want ik heb je vanneuden as reizegenoot. Ie zullen d'r veur betaeld wodden."
08 "Goed," zee Rafaël, "ik waacht, mar blief niet te laank weg."
09 Tobias gong et huus in en vertelde Tobit dat hi'j iene vunnen had, een Israëliet. "Vraog of hi'j bi'j me komt," zee Tobit. "Ik moet weten uut welke femilie en stamme hi'j komt en of hi'j as reizegenoot betrouwber is."
10 Tobias gong weer naor buten en zee tegen Rafaël: "Mien heit vragt of aj' even bi'j him kommen willen." Rafaël gong mit naor binnen, Tobit groette him, en Rafaël groette weeromme: "Mag jow veul goeds te diel valen." "Ach," zee Tobit, "wat veur goeds zol d'r veur mi'j nog wezen kunnen? Ik bin een bliende man, ik kan niks meer zien. Ik leef in de duusternis, krek as de dojen, die et locht ok niet meer zien. Ik leef, mar bin aenlik al sturven. Ik heur de meensken praoten, mar ik kan ze niet zien." "Hool moed," zee Rafaël, "God zal jow binnenkot beter maeken, dus hool moed." Tobit vertelde dat Tobias van doel was naor Medië te reizen. "Wil ie as gids mit him mitgaon?" vreug hi'j. "Ik zal je d'r vanzels veur betaelen." "Dat wil ik wel," zee Rafaël. "Ik bin vaeke in Medië west en weet daor aorig de weg. Ik bin over elke vlakte en deur alle bargen trokken en ken d'r elk weggien."
11 Doe vreug Tobit of Rafaël vertellen wol wat zien ofkomst was en uut welke stamme hi'j kwam.
12 Rafaël zee: "Mar waorom willen jow dat weten?" "Omreden ik now ienkeer krek weten wil wie aj' binnen," vreug Tobit nog es. "Vertel mi'j je naeme."
13 Rafaël zee doe: "Ik hiet Azarja en bin een zeune van de bekende Ananja, die uut jow eigen stamme komt."
14 "Welkom, vrund," zee Tobit. "Mag et je goed gaon. Neem mi'j niet kwaolik dat ik wissighied over je ofkomst hebben wol. Now weet ik daj' inderdaod een stamgenoot binnen en uut een goeie en eerbiedensweerdige femilie kommen. Ik heb Ananja en Natan, de zeunen van de bekende Semelias, goed kend. Zi'j gongen altied mit mi'j mit op bedevaort naor Jeruzalem en bin de Heer de hieltied trouw bleven. Ie heuren tot een goeie femilie, op je afstamming is niks an te marken. Wees welkom."
15 En Tobit zee d'r nog bi'j: "Ik betaele je een drachme daegs en veur je onkosten kriej' evenvule as mien zeune. En aj' de hiele reize bi'j him blieven,
16 kriej' ok nog een extra bedrag." Rafaël zee: "Ik zal een goeie reizegenoot wezen. Jow hoeven jow nargens zorgen over te maeken. D'r zal oons niks overkommen, niet op de hennereize en niet op de weerommereize, want we nemen een veilige weg."
17 "Mag God zien zegen mit je wezen, vrund," zee Tobit. Hi'j reup zien zeune en dreug him op him klaor te maeken om mit zien reisgenoot te vertrekken. Hi'j weenskte him toe: "Mag God in de hemel jim huden en gezond bi'j mi'j weerommebrengen. Mag een engel jim onderwegens bescharmen." Bi'j zien vertrek gaf Tobias zien heit en moeke nog een dikke tuut. Tobit weenskte him een goeie reize,
18 mar Hanna mos goelen. "Waorom stuur ie mien kiend op reize?" verweet ze Tobit. "Is hi'j niet in alles oonze steun en toeverlaot?
19 Wat moe'n we mit dat geld. Ik hebbe liever oons kiend.
20 Lao'we toch tevreden wezen mit et leven dat de Heer oons geven het."
21 Mar Tobit stelde heur gerust: "Wees mar niet bange. Oons kiend zal op zien tocht niks overkommen, hi'j komt weer gezond bi'j oons weeromme. Beslist, ie zullen him weer veilig en wel weerommezien. Dus ie hoeven niet bange te wezen, lieverd, maek je gien zorgen om him,
22 want hi'j wodt vaast en zeker bescharmd deur een goeie engel. Hi'j zal een reize zonder perblemen hebben en weer gezond weerommekommen."
 
 
 
Tobit 06.
01 Doe dreugde Hanna heur traonen.
De reize naor Medië.
02 Tobias gong tegere mit de engel op weg. Zien hond kwam aachter heur an. De eerste naacht sleupen ze bi'j de Tigris.
03 Doe Tobias de revier in gong om zien voeten te wasken, deuk d'r opiens een grote vis uut et waeter, die naor iene van zien voeten beet. De jonge raosde et uut,
04 mar de engel reup: "Griep die vis, laot him niet ontkommen!" De jonge kreeg de vis te pakken en brocht him op et dreuge.
05 "Sniedt him eupen," zee de engel, "en haele de gal, et hatte en de lever d'r uut. Beweer die goed, want et bin goeie medesienen. De rest van de ingewanen kuj' votsmieten."
06 Tobias dee dat, doe reusterde hi'j de vis en at d'r een pat van op. De rest zooltte hi'j in. De ankem morgen reisden ze wieder. Doe ze niet veer meer van Medië weren,
07 vreug Tobias de engel: "Azarja, waortegen bin et hatte, de lever en de galle van die vis een medesien?"
08 De engel zee doe: "Aj' kweld wodden deur de duvel of deur een lelke geest, moej' et hatte en de lever in zien anwezegens verbranen. Dan vlocht die lelke geest veur de staank en komt hi'j nooit weeromme.
09 De galle moej' in de ogen van een bliende smeren; aj' d'r dan op blaozen dan kan hi'j weer zien."
10 Zi'j kwammen in Medië. Doe ze vlak bi'j Ekbatana weren,
11 keek Rafaël naor de jonge en zee: "Tobias, luuster." "Wat is d'r?" vreug Tobias. Rafaël zee: "We kun veur vannaacht et beste onderdak zuken bi'j Raguël. Die is femilie van je. Hi'j het een dochter, die Sara hiet.
12 Veerder het hi'j gien kiender, Sara is zien ienige kiend. Ie bin heur van iederiene et naost verwaant en hebben dus et recht mit heur te trouwen en heur heiten bezittings te arven. Et is een verstaandig, dapper en butengewoon mooi maegien en heur heit is een goed meenske.
13 Et komt jow toe heur tot je vrouw te nemen. Luuster now naor wat ik zegge. Ik zal t'aovend mit de heit over et maegien praoten en him veur jow om heur haand vraogen. Dan vieren we de brulloft as we weeromme binnen uut Rages. Ik weet dat Raguël heur jow niet weigeren kan of an een aander beloven kan. Daor staot neffens et veurschrift in et wetboek van Mozes de doodstraf op. Et is him bekend dat ie van alle manluden as eerste in anmarking kommen om heur tot vrouw te nemen. Dus luuster goed naor me: we zullen heur 't aovend veur vraogen om jow vrouw te wodden en zogauw awwe weeromme binnen uut Rages nemen we heur mit naor jow huus."
14 Mar Tobias stribbelde tegen en zee: "Azarja, ik heb wel es heurd dat zi'j al an zeuven manluden uuthuwelikt west het en dat die manluden allemaole in de trouwnaacht ommekommen binnen doe ze in de slaopkaemer weren. En ik heb begrepen dat een duvel dat daon het.
15 Ik bin bange. Heur dot hi'j niks, mar hi'j maekt elke man doodt die bi'j heur perbeert te kommen. As mi'j dat ok gebeurt zullen mien heit en moeke van verdriet ommekommen. Ik bin heur ienige zeune, ze hebben gien aandere zeune die heur begreven kan."
16 Rafaël zee doe: "Ie bin de bevelen van je heit toch niet vergeten? Het hi'j je niet opdreugen om een vrouw uut zien femilie te trouwen? Maek je niet banig over die lelke geest. Trouw mit heur. Ik verzeker je dat ze je disse naacht nog as vrouw geven wodden zal.
17 Aj' in heur slaopkaemer binnen, moej' et hatte en een stok van de lever van de vis op de branende wierook leggen. As de reuk him verspreided
18 en de demon dat roekt, slat hi'j op de vlocht, en dan komt hi'j nooit meer bi'j heur weeromme. Mar veurdaj' mit heur slaopen moe'n jim beidend tot de Here in de hemel bidden. Vraog him of hi'j him over jim ontfarmt en jim bescharmt. Wees niet bange, want zi'j was al een lange tied leden veur jow bestemd. Ie zullen heur redden, zi'j zal mit jow mit naor huus gaon. Ie zullen vaast en zeker kiender bi'j heur kriegen en die zullen je steun en toeverlaot wezen. Dus maeke je d'r mar gien zorgen omme."
 
 
 
Tobit 07.
De trouweri'je van Tobias en Sara.
01 Ze kwammen Ekbatana in. "Azarja," zee Tobias, "breng ie mi'j now votdaolik naor mien aachtergatsneve Raguël?" De engel dee wat hi'j vreug en ze troffen Raguël zittende bi'j de deure van de binnertuun. Ze groetten him, waornao hi'j heur weeromme groette en heur hattelik welkom hiette. Hi'j nam heur mit zien huus in.
02 Tegen zien vrouw Edna zee hi'j: "Wat liekt die jonge toch een protte op mien neve Tobit!"
03 "Waor kommen jim weg, mannen?" vreug Edna. Zi'j vertelden heur dat ze tot de stamme Naftali heurden en as ballings naor Nineve voerd weren.
04 "Kennen jim oonze neve Tobit?" vreug Edna. "Ja, die kennen we," zeden ze. "Gaot et goed mit him?" wol Edna weten.
05 "Hi'j leeft nog en maekt et goed," zeden ze, en Tobias zee: "Hi’j is mien heit."
06 Raguël sprong op en gaf Tobias een dikke smok veur op zien veurheufd.
07 Goelend zee hi'j: "God zegene je, ie bin et kiend van een rechtschaopen en goeie heit. Wat is et toch verschrikkelik dat zo"n rechtveerdig man, die zovule goeds veur aanderen daon het, bliend wodden mos." Hi'j hul Tobias, zien neve, stevig om de hals wiels de traonen him over de wangen biggelden.
08 Edna mos ok om Tobit goelen en Sara, heur dochter, ok.
09 Raguël leut een ram uut zien kudde slaachten en beud heur alle gastvri'jhied in zien huus. Naodat ze heur hanen en voeten wusken hadden, gongen ze anliggen om te eten. Tobias fluusterde tegen Rafaël: "Azarja, vraog es an Raguël of hi'j mi'j Sara as vrouw geven wil."
10 "Neve," zee Raguël – die Tobias zien vraoge heurd had – "eet, drink en geniet van disse aovend. Ie bin de ienige man die et recht het mit mien dochter Sara te trouwen; ik mag heur allienig an jow geven, want ie bin mien naoste femilielid. Mar ik moet je de waorhied vertellen.
11 Ik heb heur eerder al an zeuven manluden uut mien femilie as vrouw geven, mar zi'j bin allemaole in de eerste naacht an heur aende kommen. Geniet now mar eerst van dit eten en drinken, en mag de Heer jim bi'jstaon." Mar Tobias hul voete bi'j stok: "Ik eet en drink hielendal niks veurdat jow disse zaeke mit mi'j regeld hebben." "Goed," gaf Raguël toe, "dat za'k dan now eerst doen. Ik geve je heur neffens et veurschrift in et wetboek van Mozes. Et is in de hemel zo besleuten. Neem heur as jow vrouw. Vanof now bin ie heur man
12 Raguël leut doe zien dochter kommen. Hi'j nam heur bi'j de haand en gaf heur an Tobias mit de woorden: "Neem heur as vrouw neffens et veurschrift dat optekend is in et boek van Mozes. Zorg goed veur heur en breng heur gezond bi'j je heit. Mag de God van de hemel jim veurspoed en vrede geven."
13 Doe leut hi'j Sara heur moeke roepen en vreug heur om schriefgerei. Hi'j stelde een trouwkontrakt op, waorin vaastelegd wodde dat zien dochter neffens et veurschrift in de wet van Mozes an Tobias tot vrouw geven wodde.
14 Doe begonnen ze te eten en te drinken.
15 Raguël reup opni'j zien vrouw en zee: "Edna, maek heur slaopkaemer in odder en breng Sara d'r henne."
16 Edna dee wat van heur vraogd wodde. Zi'j mos goelen doe ze Sara naor de kaemer brocht, mar dreugde heur traonen en zee:
17 "Wees flink, mien dochter. Mag de Heer van de hemel je disse keer gien verdriet mar bliedschop geven. Wees flink." Doe gong ze de kaemer uut.
 
 
 
Tobit 08.
De uutdrieving van de duvel.
01 Doe ze klaor weren mit et eten en drinken en et tied was om op bedde te gaon, brochten Raguël en Edna de jonge naor de slaopkaemer.
02 Tobias, die Rafaël zien anwiezings goed ontholen had, nam de lever en et hatte van de vis uut zien reistasse en legde dat op de branende wierook.
03 De demon deinsde weeromme veur de staank en vlochtte vot, tot diepe in Iegypte. Rafaël aachtervolgde him tot daor, overmeesterde him en bun him votdaolik vaaste.
04 Doe Edna en Raguël de kaemer uutgaon weren en de deure aachter heur dichte daon hadden, gong Tobias staon en zee tegen Sara: "Sara, lao'we bidden en oonze Heer vraogen of hi'j him over oons ontfarmt en oons bescharmt."
05 Zi'j gong ok staon en tegere beden ze om ontfarming en bescharming. Tobias zee: "Prezen bin jow, God van oonze veuroolden, prezen is jow naeme tot in alle iewighied. Laot de hemel en hiel jow schepping jow veur altied priezen.
06 Jow hebben Adam maekt en him zien vrouw Eva as hulpe en buisien geven, en uut heur is hiel et meensdom votkommen. Jow hebben zegd: "Et is niet goed dat de meenske allienig is, ik zal een helper veur him maeken die bi'j him past."
07 Ik zegge jow dat ik disse vrouw niet uut begeerte trouwd hebbe, mar omreden ik trouw an jow wet wezen wil. Toon oons jow baarmhattighied en laot oons tegere oold wodden."
08 Tegere zeden ze doe: "Amen, amen."
09 Doe sleupen ze mit mekeer. Ondertussen kwam Raguël in de bienen en reup zien slaven bi'j him om een graf te greven,
10 want hi'j docht: Stel je veur dat disse ok ommekommen is. As dat bekend wodt, wodden we deur iederiene bespot en uutlachen.
11 Doe et graf greuven was, gong Raguël weer zien huus in.
12 Hi'j vreug zien vrouw om een slavin kommen te laoten; die mos mar es kieken of Tobias nog leefde. "As hi'j dood is moe'we him daolik begreven," zee hi'j tegen Edna, "dan komt gieniene et te weten."
13 Zi'j maekten locht, deden de deure eupen en stuurden de slavin naor binnen. Die zag dat Tobias en Sara sleupen.
14 Ze kwam weer naor buten mit et bericht dat Tobias leefde en dat alles in odder was.
15 Doe prezen Raguël en Edna de God van de hemel. Raguël zee: "Prezen bin jow, God, mit elk zuver loflied. Laot iederiene jow veur altied priezen.
16 Prezen bin jow om de vreugde die jow mi'j schonken hebben. Waor ik bange veur was, is niet gebeurd; jow hebben oons jow grote baarmhattighied betoond.
17 Prezen bin jow omreden jow him over disse beide kiender, die zonder breurs of zusters binnen, ontfarmd hebben. Heer, blief jow over heur ontfarmen en bescharm heur, geef heur vreugde en jow baarmhattighied tot an heur dood."
18 Nao disse woorden gaf Raguël zien slaven opdracht et graf weer dichte te gooien, nog veur et locht wodden zol.
19 Raguël vreug zien vrouw om een groot tal broden te bakken. Zels gong hi'j naor zien kudde en zocht twie runder en vier rammen uut. Hi'j gaf opdracht om die te slaachten en veur et brulloftsfeest klaor te maeken.
20 Hi'j reup Tobias bi'j him en zee: "Disse brulloft zal veertien daegen duren. Ik stao d'r op daj' hier zolange blieven. Eet en drink mit oons, dan maek ie mien dochter, die zovule leden het, gelokkig.
21 Bi'j je vertrek geef ik je alvaast de helte van mien bezit mit. Zorg d'r veur daj' gezond bi'j je heit weeromme kommen. De aandere helte kriegen jim as mien vrouw en ik overleden binnen. Ie hoeven je dus nargens zorgen over te maeken. Ik bin je heit, Edna is je moeke en ie en Sara liggen oons nao an et hatte. Dat zal altied zo blieven, dus maek je nargens zorgen omme."
 
 
 
Tobit 09.
Rafaël haelt et geld op bi'j Gabaël.
01 Doe zee Tobias tegen Rafaël:
02 "Azarja, neem vier slaven en twie kemelen en gao naor Gabaël in Rages. Laot him et ontvangstbewies zien, neem et geld mit en neudig him uut veur de brulloft.
03-04 Ie weten dat mien heit de daegen telt tot ik teroggekom; ik doe him een protte verdriet as ik ok mar iene dag te laank wegblieve. Mar ie weten ok dat Raguël zweerd het dat de brulloft veertien daegen duren zal. Daor kan ik mi'j niet zomar an onttrekken."
05 Dus reisde Rafaël mit de slaven en kemelen naor Rages in Medië, waor Gabaël him gastvri'j in huus haelde. Rafaël leut him et ontvangstbewies zien en vertelde him dat Tobit zien zeune Tobias krek trouwd was en Gabaël uutneudigde veur de brulloft. Gabaël haelde doe de verzegelde zakkies mit et geld en telde ze veur Rafaël uut. Doe laedden ze de zakkies op de kemelen.
06 De ankem morgen gongen ze al vroeg op pad naor de brulloft. Doe ze et huus van Raguël binnenkwamen, zat Tobias juust an et feestmaol, mar hi'j sprong op om Gabaël te begroeten. Disse zegende Tobias mit traonen in zien ogen. Hi'j zee: "Ie bin een goeie en weerdige zeune van een goed en rechtschaopen man, van een rechtveerdig meenske die een protte goeds veur aanderen daon het. Mag de Heer je een protte zegenings van de hemel schinken, en ok je vrouw, en de heit en de moeke van je vrouw. God is prezen, et is krek a'k mien neef Tobit veur me staon zie, zovule liek ie op je heit!"
 
 
 
Tobit 10.
Tobias komt weeromme.
01 Tobit telde de daegen die nog verstrieken mossen tot dat Tobias van zien tocht weeromme kommen zol. Doe de tied veurbi'j was en zien zeune d'r nog niet was,
02 zee hi'j: "Hi'j wodt daor altemet wat ophullen, of misschien is Gabaël wel ommekommen en kan hi'j bi'j gieniene et geld inkasseren."
03 Toch begon hi'j him zorgen te maeken.
04 Mar Hanna zee: "Mien kiend leeft niet meer, et is ommekommen," en ze bastte in jammerklachten uut over heur zeune en begon te goelen.
05 "Ach jonge," snikte ze, "waorom he'k je ok gaon laoten. Ie bin et locht van mien ogen."
06 "Stille now mar," zee Tobit, "daenke now niet daolik et slimste. 't Is goed mit him. Zi'j bin beslist deur et ien of aander ophullen. Hi'j het een bovermaotig betrouwbere reizegenoot, iene van oons eigen volk. Wees niet verdrietig, lieverd, hi'j komt vaast en zeker rap weeromme."
07 Mar Hanna veerde tegen him uut: "Wees liever zels stille, en maek mi'j niks wies. Mien kiend is dood." Toch gong ze alle daegen naor buten en keek de weg uut waorlanges heur zeune ofreisd was, en gieniene kon heur tegenholen. Pas doe et duuster begon te wodden gong ze weer naor binnen, en ze goelde en jammerde de hiele naacht, zonder in slaop te kommen. Raguël had zweerd dat et brulloftsfeest van zien dochter veertien daegen duren zol. Die weren ondertussen veurbi'j. Tobias gong naor him toe mit de vraoge: "Heit, laot mi'j now gaon. Et kan haost niet aanders as dat mien heit en moeke hebben de hope veren laoten dat ze mi'j ooit nog weer zien zullen. Daorom vraog ik jow: laot mi'j naor mien heit gaon. Ik hebbe jow al zegd in wat veur toestaand ik him aachterlaoten hebbe.
08 "Tobias, mien zeune," zee Raguël, "waorom blief ie niet bi'j oons. Ik stuur wel een bode naor je heit om him te vertellen hoe et mit je gaot."
09 Mar Tobias zee: "Nee, ik smeek jow: laot mi'j now weeromme gaon naor mien heit."
10 Doe vertrouwde Raguël Sara an Tobias toe en gaf hi'j him de helte van zien bezit: slaven en slavinnen, runder en schaopen, ezels en kemelen, kleren, zulver en diggelgoed.
11 Hi'j zee heur beidend dag en weenskte heur alle goeds toe. Wiels hi'j Tobias om de hals pakte zee hi'j: "Veerwel jonge, heb een goeie reize. Dat de Heer van de hemel jow en je vrouw Sara mar een gelokkig leven geven mag. Ik hope da'k veur mien dood jim kiender nog zien mag."
12 En tegen zien dochter zee hi'j: "Gao naor je schoonoolden en beschouw heur vanof now as je echte oolden. Et gao je goed, dochter. Ik hope, zolaank a'k leef, niks dan goeds over je te heuren." Mit disse woorden leut hi'j heur votgaon. Edna zee tegen Tobias: "Lieve jonge, lieve zeune, mag de Heer je veilig en wel naor huus brengen. Ik hope veur mien dood jim kiender nog te zien. Te overstaon van de Heer vertrouw ik je mien dochter toe. Doe heur nooit verdriet. Et gao je goed, zeune. Vanof now bin ik je moeke en is Sara je vrouw. Mag de Heer oons allemaole een gelokkig leven geven." Ze gaf Tobias en Sara een tuut en weenskte heur een goeie reize.
13 Zo nam Tobias ofscheid van Raguël: gezond en slim bliede. Hi'j prees de Heer van de hemel en de eerde, de Keuning van de wereld, omreden die zien reize goed verlopen laoten had. Hi'j zee tegen himzels: Ie moe'n je schoonoolden altied in ere holen.
 
 
 
Tobit 11.
De genezing van Tobit.
01 Doe ze in de omkrieten van Kaserin kwammen, vlak bi'j Nineve,
02 zee Rafaël tegen Tobias: "Ie weten hoe je heit d'r antoe was doe we votgongen.
03 Lao'we daorom alvaast veuruutgaon om d'r veur te zorgen dat alles in odder is as je vrouw mit de aanderen komt."
04 Zi'j reisden mit heur beidend veuruut; Tobias zien hond kwam aachter heur an. "Zorg d'r veur dat ie de galle bi'j de haand hebben," zee Rafaël.
05 Ondertussen zat Hanna weer bi'j de weg uut te kieken naor heur zeune.
06 Doe ze him ankommen zag, reup ze zien heit toe: "Daor komt je zeune, tegere mit zien reizegenoot!"
07 Nog veurdat Tobias bi'j zien heit was, zee Rafaël: "Je heit zal beslist weer zien kunnen.
08 Doe de galle in zien ogen, de vliezen zullen deur et medesien krimpen en loslaoten en dan zal hi'j et locht weer zien kunnen."
09 Hanna vleug op heur zeune of en vul him om de hals. "Daor bin ie dan," snotterde zi'j, "now kan ik in vrede hennegaon."
10 Tobit was staon gaon en schoevelde deur de poort van de binnerplaetse naor buten. Tobias kwam him integen
11 mit de gal van de vis en blaosde in zien ogen. "Hool moed, heit," zee hi'j, wiels hi'j him bi'j de haand nam. Hi'j brocht et medesien te plak
12-13 en trok mit beide hanen de vliezen uut de ooghoeken weg. Tobit vul Tobias om de hals.
14 Goelend zee hi'j: "Ik kan je weer zien, jonge. Ie bin et locht van mien ogen." En hi'j daankte God: "God is prezen, prezen is zien grote naeme en prezen bin al zien heilige engels. Mag zien grote naeme oons huden. Prezen bin al zien engels veur altied en iewig.
15 Hi'j het mi'j zwaor uutperbeerd, mar now kan ik mien zeune Tobias weer zien." Tobias gong zielsgelokkig et huus in, God uutbundig lovend. Hi'j vertelde zien heit dat hi'j een goeie reize had had en et geld ok mitkregen had, en dat hi'j mit Sara, de dochter van Raguël, trouwd was. "Ze komt d'r an," zee hi'j, "ze is al bi'j de stadspoort."
16 Tobit gong daor doe votdaolik henne om zien schoondochter te begroeten. Vol van bliedschop as hi'j was, loofde hi'j God. De inwoners van Nineve zaggen him lopen en verbaosden heur d'r over dat hi'j dat hielendal op eigen kracht dee, zonder deur iene leided te wodden.
17 Tobit bleef tegenover iederiene zien daank an God betuigen, omreden God him over him ontfarmd had en zien ogen weer eupend had. Doe hi'j Sara tegenkwam, de vrouw van zien zeune Tobias, zegende hi'j heur. "Welkom, dochter," zee hi'j, "prezen is God, die je bi'j oons brocht het. Zegend is je heit, en zegend bin ie en mien zeune Tobias. Wees welkom in et huus dat now ok jow huus is. Ik weenske je gezondhied, veul zegen en een protte wille toe. Welkom, dochter." Die dag was d'r iene van vreugde veur alle Joden in Nineve.
18 Tobit zien neven Achikar en Nabad kwammen naor him toe om in zien bliedschop te dielen.
 
 
 
Tobit 12.
Rafaël maekt him bekend.
01 Doe de brulloft veurbi'j was, zee Tobit tegen zien zeune Tobias: Jonge, betaele je reizegenoot zien loon en geef him ok een extra bedrag.
02 Hoevule moet ik him betaelen? vreug Tobias. Ik kan him makkelik de helte van de bezittings geven die ik kregen heb.
03 Hi'j het mi'j veilig en wel weerommebrocht, mien vrouw van die duvel bevri'jd, tegere mit mi'j veur et geld zorgd en jow genezen. Hoevule extra za'k him geven?
04 Tobit zee doe: Et is niet meer as rechtveerdig dat hi'j de helte krigt van alles wat hi'j mitneumen het.
05 Tobias leut Rafaël roepen en zee tegen him: Neem as beloning de helte van mien bezittings; ik hoop dat et je veerder goed gaot.
06 Doe nam Rafaël Tobit en Tobias even apat, en hi'j zee heur: Priezige God, daank him tegenover alle meensken veur al et goeie dat hi'j jim brocht het. Priezige him, bezing zien naeme. Vertel an iederiene wat hi'j daon het, geef him de roem en waacht niet om him te daanken.
07 De geheimen van een keuning kun beter verburgen blieven, mar wat God dot moet bekend maekt wodden en tot zien ere roemd. Doe et goeie, dan zal et kwaod je niet treffen.
08 Een oprecht gebed vanuut een oprecht gemoed en een gift uut eerlik kregen bezit bin beter as oneerlik kregen riekdom. Et is beter aanderen te helpen as goold op te hopen.
09 Vri'jgevighied huded je veur een vroege dood en nemt al je zunden weg. Wie aanderen helpt zal laank leven,
10 mar wie zundigen en onrecht dot is de vi'jaand van zien eigen bestaon.
11 Ik zal jim de waorhied vertellen en niks veur jim aachterholen. Zee ik niet dat de geheimen van een keuning verburgen blieven moeten, mar God zien daoden bekendmaekt en roemd wodden moeten?
12 Doe jim, Tobit en Sara tot de Heer baden, was ik et die jim gebeden veur de troon van de Heer brocht het. Doe ie de dojen begreuven, dee ik dat ok.
13 En doe ie zonder te twiefelen van de eterstaofel wegleupen om die dooie te begreven,
14 wodde ik naor je toe stuurd om je op de proef te stellen. Mar God stuurde mi'j ok om jow en je schoondochter Sara te bevri'jden.
15 Ik bin Rafaël, iene van de zeuven engels die hiel dichtebi'j God zien majesteit verkeren.
16 Doe Tobit en Tobias dit heurden, leuten zi'j heur hielendal veraldereerd en vol aangst op de grond valen,
17 mar Rafaël stelde heur gerust: Wees mar niet bange, jim hebben niks te vrezen, priezig God tot in alle iewighied.
18 Mien anwezegens hadden jim niet an mi'j te daanken, God het et zo wild. Priezig him, loof him elke dag.
19 Ik was bi'j jim, mar heb al die tied niks eten. Wat jim zaggen was een verschiening.
20 Now dan, priezig de Heer hier op eerde, daank God. Ik gao now weeromme naor him die mi'j stuurd het. Stel alles wat jim mitmaekt hebben te boek. En Rafaël steeg op naor de hemel.
21 Doe Tobit en Tobias weer staongaon weren, zaggen ze him niet meer.
22 Ze prezen en loofden God en daankten him veur alle wonderlike daoden die hi'j daon had in de tied dat de engel heur verschenen was.
 
 
 
Tobit 13.
De lofpriezinge van Tobit.
01 Tobit zee: Prezen is de levendige God tot in iewighied, prezen is zien keuningschop.
02 Hi'j straft, mar betoont him ok baarmhattig. Hi'j gooit oons in et diepste duuster van de eerde, mar tilt oons ok weer uut de ofgrond van de dood omhogens. Niks kan an zien haand ontkommen.
03 Loof him, Israëlieten, tegenover alle volken. Onder de volken het hi'j Israël verstri'jd,
04 daor het hi'j et zien majesteit toond. Roem him tegenover alle meensken, want hi'j is oonze Heer. Hi'j is oonze God, hi'j is oonze Heit, hi'j is God in alle iewighied.
05 Hi'j straft jim veur al et onrecht da'j begaon, mar ontfarmt him ok weer over jim allemaole. Hi'j verienigt jim weer, verstri'jd as jim binnen onder de volken.
06 Keer je tot him mit hiel je hatte, wees him mit hiel je ziel geheurzem, dan keert hi'j him weer tot jim en verbargt him niet weer. Zie wat hi'j allemaole veur jim daon het, eer him mit lude stemme. Priezig de Heer, groot is zien rechtveerdighied. Roem de Keuning, iewig duurt zien riek. In et laand waor ik as balling leef, verkondig ik him. Ik toon zien kracht en weerdighied an een zundig volk. Zundige meensken, keer je tot him, doe wat hi'j rechtveerdig vint. Altemet betoont hi'j jim zien goedgeunstighied, misschien zal hi'j baarmhattig wezen.
07 Ik ere mien God, mien ziel zingt over de Keuning van de hemel.
08 Laot iederiene vertellen van zien majesteit en him daanken in Jeruzalem.
09 Jeruzalem, heilige stad, God zal je straffen om waj' kiender andaon hebben, mar over de kiender van de rechtveerdigen ontfarmt hi'j him.
10 Loof de Heer zoas him toekomt, priezig de Keuning, iewig duurt zien riek. Je heiligdom zal onder jubelzingen opbouwd wodden. Iederiene die verbannen is zal hi'j vreugde geven, iederiene die verdrokt wodt zal hi'j troost geven veur altied.
11 Een straolend locht zal van je uutgaon, et schient tot an de greenzen van de eerde. Van vere zullen een protte volken naor je toe kommen, van de uutaenden van de eerde trekken ze op naor je heilige naeme, belaeden mit kedo's veur de Keuning van de hemel. Geslacht op geslacht zal in je straoten zingen van vreugde. Jow naeme, uutverkoren stad, blift veur altied bestaon.
12 Vervluukt is iederiene die je lastert. Vervluukt is iederiene die je vernietigt, je muren ofbreekt, je torens daelehaelt, je huzen in de aske legt. Zegend is iederiene die je ere bewiest, tot veur altied.
13 Kom, Jeruzalem, wees verhoopt over de kiender die rechtveerdig binnen. Want iederiene zal verienigd wodden, priezen zullen ze de Heer, iewig duurt zien riek.
14 Gelokkig bin zi'j die je liefhebben, gelokkig zi'j die vreugde vienen in je veurspoed, gelokkig zi'j die treuren over je bepruvings. Zi'j en iederiene zullen heur bliede vulen over jow en in al je vreugde delen, tot veur altied.
15 Mien ziel, priezig de Heer, de grote Keuning!
16 Jeruzalem zal weer opbouwd wodden. De tempel zal weer in de stad opriezen en veur altied en iewig bestaon. Hoe gelokkig za'k wezen as de rest van mien volk je luuster zien zal en de Keuning van de hemel priezen zal. De poorten van Jeruzalem wodden weer opbouwd mit lazuur en mit smaragd, elke mure mit edelstienen. De torens van Jeruzalem wodden weer opbouwd mit goold, elke bostwering mit zuver goold.
17 De straoten van Jeruzalem wodden in mozaïek legd, mit grenaat en mit stienen uut Ofir.
18 De poorten zingen vreugdezangen, de huzen roepen et uut: "Halleluja, prezen is de God van Israël!" En degene die deur de Heer zegend binnen, zullen zien heilige naeme veur altied priezen, tot in iewighied.
 
 
 
Tobit 14.
01 Hiermit aendigde de lofpriezinge van Tobit.
Tobits laeste toespraoke.
Tobit is overleden in vrede doe hi'j honderdtwaelf jaor oold was en hi'j wodde op eervolle wieze begreuven in Nineve.
02 Hi'j was twie-en-zestig jaor doe zien ogen antast wodden. Nao zien genezing leefde hi'j in welstaand en dee hi'j veul goeds; en de hieltied prees hi'j God en loofde hi'j zien groothied.
03 Doe hi'j op starven lag, leut hi'j zien zeune bi'j him kommen om him dit te zeggen: "Tobias, gao mit je kiender hier weg.
04 Gao naor Medië, want ik geleuf wat God deur de mond van Nahum over Nineve zegd het. Ik geleuf dat alles wat de profeten van Israël, die deur God stuurd binnen, over Assyrië en Nineve veurzegd hebben, gebeuren zal. Niks zal d'r van uutblieven, et zal allemaole gebeuren as de tied daorveur kommen is. Dan zal et in Medië veiliger wezen dan in Assyrië en Babylon. Ik weet en vertrouw d'r op dat alles wat God zegd het, gebeuren zal; gien inkeld woord zal niet gebeuren. Oonze volksgenoten die nog in Israël wonen, zullen uut dat goeie laand in ballingschop wegvoerd en verstri'jd wodden. Hiel et laand zal verlaoten wezen, d'r zal gieniene meer in Samaria en Jeruzalem wonen blieven. Et huus van God zal in de aske legd wodden en een tied van rouw deurmaeken.
05 Mar God zal him opni'j over de Israëlieten ontfarmen, en dan zal hi'j heur naor Israël terogkommen laoten. Ze zullen zien huus opni'j bouwen en hoewel dat niet zoas et veurige wezen zal, zal et bestaon blieven totdat de tied kommen zal. Alle Israëlieten zullen uut heur ballingschop teroggekeren en Jeruzalem in al zien pracht opni'j bouwen. En et huus van God wodt weer opbouwd, zoas Israël zien profeten zegd hebben.
06 Alle aandere volken in de hiele wereld, waor dan ok, zullen heur tot God keren en him oprecht ere bewiezen. Zi'j zullen heur allemaole van heur ofgoden ontdoen, die heur mit heur leugens misleided hebben,
07 en ze zullen de iewige God priezen en dienen. Alle Israëlieten die redded wodden omreden zi'j God trouw bleven binnen, zullen verienigd wodden en naor Jeruzalem kommen. Et laand van Abraham wodt heur weeromme geven en ze zullen d'r veur altied veilig wonen. Wie God oprecht liefhebben zullen heur verheugen, mar wie zundigen en onrecht doen wodden van de eerdbojem wegvaegd.
08-09 Daorom, kiender, drok ik jim op et hatte, God trouw te dienen en te doen wat him welgevallig is. En dreeg jim kiender op een rechtveerdig leven te leiden en aanderen te helpen, God niet te vergeten en zien naeme altied oprecht en mit al heur kracht te priezen. Verlaot Nineve, blief hier niet.
10 Aj' dommiet je moeke naost mi'j begreuven hebben, moej' nog dezelde dag votgaon. D'r is een protte onrecht en bedrog in de stad, en gieniene schaemt him daor veur. Daenke an wat Nadab zien pleegheit Achikar andaon het. Perbeerde hi'j Achikar niet levend te begreven? Mar God het him mit liekese munt betaeld: Achikar keerde weeromme in et locht, mar Nadab is de iewige duusternis ingaon omreden hi'j Achikar perbeerde omme te brengen. Deurdat Achikar de hieltied aanderen hulp, kon hi'j ontkommen an de dodelike valstrik die Nadab veur him zet had. En et was Nadab die deur de dood in de valle lokt wodde en die d'r onderdeur gong.
11 Kiender, zo zien jim wat hulpveerdigens tot staand brengt en wat et gevolg is van onrecht: de dood." Doe zee Tobit: "Mien krachten verlaoten mi'j." Tobias en Sara legden him op zien bedde, en hi'j overleed. Hi'j wodde op eervolle wieze begreuven.
12 Doe Tobias zien moeke kwam te overlieden, begreuf hi'j heur naost zien heit. Tegere mit zien vrouw vertrok Tobias naor Medië en gong in Ekbatana bi'j zien schoonheit Raguël wonen.
13 Tobias zorgde goed veur zien schoonoolden op heur oolde dag en bewees heur de gepaste ere, en nao heur dood begreuf hi'j heur in Ekbatana. Hi'j arfde Raguël zien huus, zoas hi'j dat van Tobit ok arfd had.
14 Hi'j overleed op honderdzeuventienjaorige leeftied as een alom respekteerd man.
15 Veur zien dood maekte hi'j nog mit dat Nineve d’r hielendal onderdeur gong en dat de inwoners deur Cyaxares van Medië gevangen neumen wodden en naor Medië ofvoerd wodden. Hi'j prees God veur alles wat hi'j mit de inwoners van Nineve en Assyrië daon had; nog veur zien dood maekte hi'j tot zien vreugde de ondergaank van Nineve mit, en hi'j prees God, de Heer, die altied en iewig leeft.