Spreuken 1.

01 Hier volgen de spreuken van Salomo, zeune van David en keuning van Israël.
02 Ze geven wieshied en bin een leidraod in et leven, verdiepen et inzicht
03 en bevatten wieze lessen over recht, rechtveerdighied en eerlikhied.
04 Ze bin veur et ongeoefende verstaand en geven et jongvolk kennis en bedochtzemheid.
05 Laot wie wies is goed naor disse spreuken luusteren en nog wiezer wodden. Laot wie verstaandig is meer en meer de veerdighied kriegen om
06 disse spreuken en diepzinnigheden te begriepen, disse woorden en scharpzinnigheden van de wiezen te begriepen.
07 Et begin van alle kennis is ontzag veur de Heer; een dwaeze minacht de wieshied en weigert iedere les.

Hude je veur slecht gezelschop.

08 Mien zeune, luuster naor de lessen van je heit,
verweerloos niet wat je moeke je leert.
09 Heur lessen bin een sierlike kraanze om je heufd,
ze bin een ketten om je hals.

10 Mien zeune, as zundige meensken perberen om je veur heur te winnen,
geve d'r niet an toe.
11 Luuster niet naor heur
as ze je overhaelen willen mit heur mit te gaon,
as ze zeggen: "We willen bloed zien,
we gaon onschuldigen de dood in jaegen, zonder reden,
12 we schrokken ze op mit huud en haor,
zoas et doderiek de levenden opslokt,
en et graf de dooien.
13 Hoevule kostberheden zuwwe niet vienen,
we zetten oonze huzen vol mit een rieke buit.
14 Kom, sluut je bi'j oons an,
we zullen alles patten."
15 Mien zeune, gao niet mit heur op pad,
blief veer van de weg die zi'j gaon,
16 want zi'j haosten heur om kwaod te doen
en ze begeren om bloed te zien.
17 Et net wodt ommenocht spannen
as de voegels et beloeren.
18 Allienig heur eigen bloed zal vloeien,
heur eigen leven is heur prooi.
19 Dat is et lot van iederiene die op roof uut is,
heur pad voert naor de dood.

Oproep van Wieshied.

20 Wieshied ropt in de straoten,
over de pleinen klinkt heur stemme,
21 ze lat heur heuren bi'j de poorten,
te midden van alle remoer ropt ze uut:
22 "Hoe lange nog, onneuzele meensken,
hechten jim an jim onvolwassenhied,
willen jim, spotters, blieven spotten,
hebben jim, dwaezen, een hekel an kennis?
23 Luuster, neem mien berispingen in jim op –
dan stot ik mien geest over je uut,
dan laot ik je patten in mien wieshied.
24 Mar doe ik je reup, wees ie mi'j of,
doe ik je mien haand toestak, nam ie die niet an.
25 Al mien goeie raod hej' in de wiend sleugen,
al mien hoetelen hej' negeerd.
26 Daorom lach ik om je ongelok,
schaeter ik et uut om je ellende,
27 as ellende op je ofkomt as een storm,
ongelok as een onweer over je losbast,
leed en nood je treffen.
28 Dan zuj’ mi'j roepen, mar ik geef gien bescheid,
ie zullen mi'j zuken, mar ie vienen mi'j niet.
29 Want ie weren ofkerig van mien kennis
en toonden gien ontzag veur de Heer.
30 Ie nammen mien raod niet an
en ie wollen d’r niks van weten.
31 Daorom plok ie de wrange vruchten van je plannen,
je daoden liggen je zwaor op ‘e maege.
32 Want wie onneuzel is, gaot an zien halsstarrighied kepot,
en tevredenhied brengt de dwaezen omme.
33 Mar wie naor mi'j luustert, zal veilig wezen,
hi'j hoeft gien aangst te hebben veur kwaodens."



Spreuken 2.

Wieshied komt van de Heer.

01 Mien zeune, as ie annemen willen wat ik zegge,
mien regels de hieltied ontholen,
02 een eupen oor hebben veur mien wieshied,
een geest die neigt naor inzicht,
03 as ie d'r om vraogen om de dingen te begriepen,
roepen om een nochtere kiek,
04 d'r naor zuken as was et zulver,
d'r omme zuken as naor een verburgen schat –
05 dan zuj’ ontdekken wat ontzag veur de Heer is,
dan zuj’ kennis van God kriegen.
06 Want et is de Heer die wieshied geft,
zien woorden geven kennis en inzicht.
07 An wie rechtschaopen is, geft hi'j veurspoed,
veur wie op rechte wegen gaot, is hi'j een schilde.
08 Hi'j waekt over et rechte pad
en bescharmt de weg van wie him trouw binnen.
09 Aj’ in acht nemen wat ik zegge,
zuj' leren wat oprecht, eerlik en rechtveerdig is,
dan volg ie de hieltied et goeie spoor.
10 Want wieshied zal je geest deurdringen,
ie koesteren je in kennis.
11 bedochtzemhied zal je huden,
inzicht hoolt de waacht
12 om je of te holen van verkeerde wegen,
om je te huden tegen liegebulen,
13 manluden die et rechte pad verlaoten hebben,
de wegen van de duusternis gaon,
14 genieten van heur slechte daoden,
staon te juichen bi'j heur valse meraokels,
15 manluden die op kroeme wegen gaon
en allienig mar een giebe volgen.
16 En inzicht hoolt de waacht
om je te huden tegen een lichtzinnige vrouw,
die je mit heur vlaaiken paaien wil,
17 een vrouw die veer ofdwaeld is,
de geliefde van heur jeugd verlaoten het,
et verbond mit heur God vergeten is.
18 Et huus van zoe’n vrouw verzinkt in de dood,
heur pad voert naor et riek van de schimmen.
19 Gieniene die bi'j heur komt, komt ooit weeromme,
onberiekber is de weg die naor et leven leidet.
20 Hool daorom et rechte pad,
volge de weg van wie rechtveerdig binnen,
21 want wie rechtschaopen binnen,
zullen wonen in et laand van de levenden,
wie onberispelik heur weg gaon,
vienen daor een vaast verblief.
22 Mar wie kwaod doen, wodden verdreven,
wie God niet trouw binnen, wodden wegvaegd.



Spreuken 3.

Hebbe ontzag veur de Heer.

01 Mien zeune, vergeet mien lessen niet,
hool in je hatte mien regels vaaste.
02 Ze vermeerderen de daegen van je leven,
geven je een protte jaoren van gelok.
03 Meugen liefde en trouw je nooit verlaoten,
wien ze om je hals,
schrief ze in je hatte.
04 God en de meensken zullen je genegen wezen
en ie zullen wardering ondervienen.
05 Vertrouw op de Heer mit je hiele hatte,
steun niet op eigen inzicht.
06 Daenke an him bi'j alles waj' doen,
dan baenemaekt hi'j veur jow de weg.
07 Wees niet eigenwies,
mar hebbe ontzag veur de Heer
en gao kwaodens uut de weg.
08 Et zal je starken as een medicien,
et verkwikt je lichem.
09 Roem de Heer mit al je riekdom,
mit et beste van de oogst.
10 Graon zal je veurraodschuren vullen,
je vaeten lopen over van wien.
11 Mien zeune, een berisping van de Heer
maj' nooit appat leggen,
zien bestraffing moej' zonder hekel ondergaon,
12 want de Heer straft wie hi'j liefhet,
zoas een heit die hoolt van zien zeune.
13 Gelokkig is een meenske die de wieshied vunnen het,
een meenske die inzicht wint.
14 Wieshied levert meer op as zulver,
geft meer nut as goold,
15 is duurder as edelstiender.
Alles waj' ooit weensken kunnen zollen
vaalt bi'j de wieshied in et niet.
16 Mit heur iene haand geft ze een lang leven,
roem en riekdom geft ze mit heur aandere haand.
17 Heur wegen bin lieflik,
heur paeden vredig.
18 Zi'j is een levensboom veur wie heur omhelst,
wie heur vaemt mag him gelokkig priezen.
19 De Heer het de eerde op follementen van wieshied bouwd,
de hemel mit inzicht uutspand.
20 Deur zien kennis welt et waeter uut de diepte
en drupt d'r dauw uut de wolken.
21 Mien zeune, streef naor bedochtzemhied en wies beraod,
verlieze die beide nooit uut et oge.
22 Ze zullen een bron van leven veur je wezen,
een sieraod om je hals.
23 Ie zullen veilig je weg gaon kunnen,
nargens zuj' stroffelen.
24 Ie hoeven niet bange te wezen aj' slaopen gaon,
je slaop zal vredig wezen.
25 Ie hoeven gien aangst te hebben opiens opschrikt te wodden
deur onheil dat van goddelozen komt.
26 Ie kun vertrouwen op de Heer,
hi'j bescharmt je tegen hinderlaogen.

27 Onthool een aander niet waor hi'j recht op het,
wiels ie et him geven kunnen.
28 Zeg nooit tegen je medemeenske:
"Gao vot, kom morgen mar weeromme,"
wiels ie hebben wat ie him schuldig binnen.
29 Behaandel him niet zo schandaolig
wiels hi'j zien vertrouwen in jow steld het.
30 Maek gien ruzie mit iene
die je gien kwaod daon het.
31 Wees niet jeloers op iene die geweld bruukt,
kies niet de weg die hi'j gaot,
32 want de Heer minaacht wie dat dwaelspoor gaot,
mar wie rechtschaopen is, geft hi'j zien vertrouwen.
33 De Heer vervluukt et huus van goddelozen,
mar et huus van rechtveerdigen zegent hi'j.
34 Mit spotters drift hi'j de spot,
mar verschoppelingen geft hi'j zien geunst.
35 Wiezen kriegen ere,
dwaezen dregen schaande.



Spreuken 4.

Laot je huden deur de wieshied.

01 Zeunen, luuster naor de lessen van je heit,
wees vol andacht en kom tot begrip.
02 Wat ik je leer is van weerde,
slao dus mien lessen niet in de wiend.

03 Ik was mien heiten beminde zeune,
mien moeken alderliefste.
04 Mien heit leerde mi'j:
"Laot je hatte mien woorden beweren,
haandel naor mien regels, dan gaot et je goed.
05 Streef naor wieshied, zuuk naor kennis,
wiek niet of van wat ik zegge, vergeet et niet.
06 Verlaot de wieshied niet, dan bescharmt ze je,
hebbe heur lief, dan huded ze je.
07 Et begin van wieshied is daj’ wieshied zuken,
an alles waj' kregen hebben, inzicht toevoegt.
08 Acht de wieshied hoge, dan geft ze je anzien,
ze strekt je tot ere aj' heur ommehelzen.
09 Ze legt een sierlike kraanze om je heufd,
geft je een luusterrieke kroon."

10 Mien zeune, luuster, neme mien woorden an,
ze vermeerderen de jaoren van je leven.
11 Ik hebbe je de weg van de wieshied wezen,
op rechte paeden he'k je voerd.
12 Ie zullen zonder hinder deurgaon,
nargens zuj' stroffelen, al gaoj' nog zo vlogge.
13 Laot mien lessen niet los, hool ze vaaste,
vergeet et nooit, et is je leven.
14 Gao niet et pad van goddelozen,
gao niet de weg van wie boosaardig binnen.
15 Blief daor weg, gao die niet,
gao d'r an veurbi'j, lope deur.
16 Zi'j gaon niet slaopen veur ze kwaod daon hebben;
as ze aanderen niet valen laoten,
wodden ze van heur rust beroofd.
17 Ze doen heur tegoed an de bolle van goddelooshied,
zwelgen in de wien van et geweld.
18 De weg van de rechtveerdigen is straolend as de zunne,
die opkomt, hoger klimt, totdat de dag zien locht verspreidet.
19 De weg van goddelozen is allienig mar duusternis,
ze stroffelen, en weten niet waorover.

20 Mien zeune, heb andacht veur mien woorden,
geef an mien uutspraoken geheur.
21 Hool ze de hieltied veur ogen,
beweer ze in et diepste van je hatte.
22 Ze bin et leven veur wie ze anveerden,
starken hiel et lichem as een medicien.
23 Van alles waorover ie waeken, waek veural over je hatte,
et is de bron van je leven.
24 Neem nooit leugens in de mond,
laot gien bedrog over je lippen kommen.
25 Ie moe'n ieder meenske recht in de ogen kieken kunnen,
nooit je ogen daele hoeven te slaon.
26 Slicht de weg waorover ie gaon,
dan loop ie mit vaaste tred.
27 Gao niet naor rechts, gao niet naor links,
gao allienig veur et kwaod an de kaante.



Spreuken 5.

Blief weg van lichtzinnige vrouwluden.

01 Mien zeune, luuster naor mien wieshied,
geef mien inzicht een andachtig oor,
02-03 zodat bezunnenheid je huden blift,
kennis over je waekt bi'j waj' zeggen tegen een lichtzinnige vrouw.
Van heur lippen kommen gladde praoties,
heur mond zegt hunningzute woorden,
04 mar uutaenlik bin ze as venien zo bitter,
zo scharp as een twiesniedend zwaord.
05 Heur pad voert naor et graf,
heur bienen daelen of in et doderiek.
06 Ze wil daj' de weg die naor et leven leidet niet inslaon,
heur valse sporen volg ie zonder daj't beseffen.
07 Daorom, mien zeunen, luuster naor mi'j,
wiek nooit of van wat ik zegge.
08 Blief bi'j zoe'n vrouw weg,
hool ofstaand van heur huus.
09 Want ie zullen bi'j aanderen je ere verkwaanselen,
ie verspeulen je leven an die wriede vrouw.
10 Van wat ie zo muuizem opbouwd hebben,
genieten vremde kerels in et huus van die ofdwaelde.
11 En uutaenlik, as d'r niks meer van je over is,
raos ie et uut:
12 "Waorom he'k wat mi'j leerd is vergooid?
Iedere waorschouwing he'k naost mi'j daele legd.
13 Waorom he'k niet luusterd naor mien lerers?
Ik sleut mien oren veur heur raod.
14 Now bin ‘k haost verrinneweerd,
veur et anzien van iederiene, veur et oge van alleman."

15 Drink waeter uut je eigen bekken,
gao naor de stromen van je eigen bron.
16 Ie willen toch niet dat ze de vri'je loop kriegen
en de pleinen overstromen?
17 Ze bin van jow, van jow allienig,
laot gieniene aanders d'r van drinken.
18 Mag je bron zegend wezen,
mag de geliefde van je jonkhied je bliedschop geven.
19 Ze is zo lieflik as een hinde, bekoorlik as een regien.
Ze lat je de hieltied van heur bosten drinken,
ie kun aendeloos verzinken in heur liefde.
20 Waoromme, mien zeune, zol ie dan dwaelen bi'j een lichtzinnige vrouw,
je vli'jen an de bosten van zoe'n ofdwaelde?
21 De Heer zicht alle wegen die een meenske langes gaot,
al zien stappen zicht hi'j.
22 Wie kwaod dot, zet veur himzels een valle,
hi'j raekt verstrikt in de touwen van zien zunde.
23 Omreden hi'j niet luusteren wol naor een wieze les,
verdwaelt hi'j in zien eigen dwaeshied
en waacht him de dood.



Spreuken 6.

Waorschouwings wiezen de weg deur et leven.

01 Mien zeune, aj’ borg staon veur een aander,
him dat mit haandslag beloofd hebben,
02 aj’ an je woord bunnen binnen,
vaaste ketend zitten an je belofte –
03 bevri'jde je dan, mien zeune,
want die aander het je in zien greep.
Veuruut, kom op, gao op him of,
04-05 gao niet slaopen, gun jezels gien rust
veurdaj’ je van him losmaekt hebben,
zoas een gezelle ontkomt an de jaeger,
een voegel ontsnapt an et flapnet.

06 Gao naor de mieren, luiwammes,
kiek hoe zi'j warken en wies wodden.
07 Hoewel d'r onder heur gien leider is,
gien anvoerder, gien keuning,
08 haelen ze in de zoemer eten binnen,
leggen ze in de oogsttied een veurraod an.
09 Hoe lange nog, luiwammes, zuj’ slaopen blieven,
wanneer koj’ uut je bedde?
10 Nog even dan? Nog even slaopen, nog een betien rusten,
nog een posien liggen blieven?
11 Aarmoede overvaalt je as een struukrover,
gebrek slat je daele as een bandiet.

12 Een kwaodaorig meenske, een onbetrouwberen iene,
stri'jt de hieltied leugens rond.
13 Hi'j knipt stiekem zien oge dichte,
geft een tikkien mit zien voete, een verstopte vingerwiezing.
14 Zoe'n iene zit vol leugen en bedrog, is de hieltied uut op kwaode zaeken,
zi'jt de hieltied twiedracht.
15 Daorom gaot hi'j d’r opiens an,
daorom komt hi'j te val, in een oogwink,
en hi'j komt et niet te boven.

16 Zes dingen het de Heer een hekel an,
zeuven dingen bin him een gruwel:
17 ogen die eigenwies kieken en een tonge die liegt,
hanen die onschuldig bloed vergieten
18 en een hatte dat op et kwaode zint,
bienen die hadde naor de misdaod lopen
19 en getugen die bedriegen, de hieltied liegen,
en zi'j die stoken tussen breurs.
Laot je niet in mit de vrouw van een aander.
20 Mien zeune, hool vaaste an wat je heit je zegt,
vergeet de lessen van je moeke niet.
21 Bien heur lessen veur altied op je hatte,
wien et om je hals.
22 Mag et je leiden op de wegen die aj' gaon,
mag et over je waeken aj’ slaopen,
mag et je raoden aj’ wakker wodden.
23 Want de lessen van je heit en je moeke bin een laampe,
een locht daj' waorschouwt en je de weg wist naor et leven.
24 Heur lessen bescharmen je tegen lichtzinnige vrouwluden,
tegen de gladde woorden van een ofdwaelde vrouw.
25 Zet nooit je zinnen op heur mooiwezen,
laot heur ogen je niet strikken.
26 Een hoer kost je niet meer as iene bolle,
mar de vrouw van een aander jacht op je kostbere leven.
27 As een man vuur in een plooi van zien maantel stikt,
vat zien maantel dan gien vlamme?
28 As hi'j over glundige kolen lopt,
braant hi'j dan zien voeten niet?
29 Zo vergiet et een man die de vrouw van een aander omhelst,
wie him mit heur inlat blift niet ongestraft.
30 Een dief die steelt omreden hi'j honger het,
steelt uut noodzaeke. Et volk veracht him niet,
31 al moet hi'j wat hi'j steulen het
ok zeuvenvooldig weeromme betaelen as hi'j betrapt wodt,
al kost et him ok alles wat hi'j het.
32 Mar aj’ overspel plegen, dan hej' gien verstaand,
wie zoks dot verdistreweert himzels.
33 Hi'j zal deur beledigings troffen wodden
en zien schaande zal niet uutwist wodden.
34 Want van jaloezie wodt een man poerlelk,
as hi'j wraoke nemen kan, dot hi'j dat zonder medelieden.
35 Hi'j aksepteert gien ofkoopsomme,
blift onverbiddelik, ok aj' de ofkoop nog verhogen.



Spreuken 7.

01 Mien zeune, daenk altied an mien uutspraoken,
vergeet mien woorden niet,
02 daenk de hieltied an wat ik je leer,
dan zuj’ leven blieven.
Hool van mien lessen as van et locht in je ogen,
03 dreeg mien woorden as een ring an je vinger,
schrief ze in je hatte op.
04 Zeg tegen Wieshied: "Ie bin mien zuster,"
nuum Inzicht je vrundinne.
05 Zi'j huden je veur lichtzinnige vrouwluden,
veur ofdwaelde vrouwluden mit heur vlaaikeri'je.
06 Ik ston es bi'j et raem van mien huus,
en keek uut et raem naor buten.
07 Ik zag daor onerveren jongen;
iene van heur, ontdekte ik, was zonder verstaand.
08 Hi'j leup deur de straote,
kwam bi'j de hoeke waor zoe'n vrouw woont,
hi'j was vlak bi'j heur huus.
09 Et was in 't twielochten, de aovend vul,
de naacht zol krek beginnen, et duuster kwam opzetten.
10 En kiek, daor komt die vrouw op him of,
in de kleren as een hoer, een listig kerakter.
11 Ongedurig en losbanig,
as iene die in huus gien rust vint,
12 lopt ze now es in de straoten, dan weer op de pleinen,
op iedere straothoeke staot ze op 'e loer.
13 Zi'j gript de jonge vaaste en geft him een tuut,
zonder schaemte kikt ze him an.
14 Ze zegt: "Ik mos een vrede-offer brengen,
vandaege he'k mien geloften inlost.
15 Daorom bin ‘k de deure uut gaon,
ik gong op zuuk naor jow, now he'k je vunnen.
16 Ik hebbe mien bedde al opmaekt mit kostber linnen,
mit bontkleurde dekens uut Iegypte.
17 Ik hebbe et besprenkeld mit mirre,
mit aloë en keneel.
18 Kom, lao'we dronken wodden van de liefde,
lao'we genieten van et minnespel tot in de morgen.
19 Mien man is niet thuus,
hi'j is veer vot, hi'j is op reize
20 en het meer as genoeg geld bi'j him.
Hi'j komt eerst weeromme as't volle maone is."
21 Zo wus zi'j him te paaien mit heur vlaaikeri'je,
ze haelde him over mit verschillende lokkende woorden,
22 en zonder nao te daenken leup hi'j aachter heur an.
Zoas een os die naor de slachtbaank gaot
bleef die dwaeze an heur vaaste zitten –
23 totdat een pielke zien lever deurboorde,
zoas een voegel in et flapnet vligt
en niet vernemt dat et ‘m zien leven kost.
24 Now dan, mien zeunen, luuster naor mi'j,
geef andacht an mien woorden.
25 Volge de wegen van zoe'n vrouw niet,
dwael niet op heur paeden.
26 Een protte slaachtoffers het zi'j al maekt,
niet te tellen, een hieleboel bin deur heur veld.
27 Heur huus is de toegaank tot et doderiek,
van daor koj’ terechte in de kaemers van de dood.



Spreuken 8.

Wieshied zegt.

01 Ropt Wieshied niet,
lat Inzicht heur stemme niet heuren?
02 Wieshied het him opsteld op een heuvel langs de weg,
bi'j et kruuspunt van de wegen.
03 Bi'j de poorten van de stad, bi'j de ingang,
bi'j de toegangswegen klinkt heur stemme:
04 "Meensken, tot jim roep ik,
ik richt mi'j tot iederiene.
05 Onneuzele meensken, wodde toch es verstaandig,
dwaezen, daenk toch es nao!
06 Luuster, ik vertel je weerdevolle dingen,
mien woorden bin oprecht.
07 Mien mond zegt allienig de waorhied,
mien lippen hebben een hekel an oneerlikhied.
08 Op mien uutspraoken kuj' vertrouwen,
niks is vals of kroem.
09 Wie inzicht het vint ze dudelik,
ze bin ienvooldig veur wie kennis kregen het.
10 Stel mien lessen boven zulver,
mien kennis boven zuver goold.
11 Wieshied is duurder as edelstiender,
alles waj’ ooit weensken kunnen zollen
vaalt bi'j wieshied in et niet."

12 Ik, Wieshied, ik wone bi'j Beraod,
deur overpeinzing vien ik kennis.
13 Wie ontzag het veur de Heer het een hekel an et kwaod.
Ik heb een grote hekel an trots en eigenwies,
leugens en et kwaod.
14 Bi'j mi'j vien ie beraod en overleg,
ik hebbe inzicht, ik hebbe kracht.
15 Deur mi'j regeren keunings,
bepaolen heersers wat rechtveerdig is.
16 Vosten heersen daankzi'j mi'j,
ik laot leiders rechtveerdig regeren.
17 Wie mi'j liefhet, heb ik ok lief,
wie mi'j zuukt, zal mi'j vienen.
18 Riekdom en ere bin mien bezit,
duurzeme weelde en gerechtighied.
19 Wat ik je geve is duurder as et zuverste goold,
ik biede wat dat meer is as et fienste zulver.
20 Ik gao de weg van de rechtveerdighied,
ik volge de paeden van et recht
21 om riek te maeken wie mi'j liefhet,
om zien schatkaemers te vullen.

22 De Heer het mi'j véúr al et aandere eerst kregen,
doe hi'j zien scheppingswark begon, maekte hi'j mi'j eerst.
23 Ik bin in et begin maekt, nog veur alles d'r was,
nog veur de eerde vorm kreeg.
24 Doe d'r nog gien oceanen weren, wodde ik maekt,
nog veur de bronnen mit heur waeterstromen.
25 Doe de bargen nog niet daelezet weren, bin ik ontstaon,
nog veur d'r heuvels weren.
26 De eerde en de velden had de Heer nog niet maekt,
d’r was nog gien korreltien zaand maekt.
27 Ik was d'r bi'j doe hi'j de hemel zien plak gaf
en een kreenge om et waeter trok,
28 de wolken an de hemelkoepel zette,
de oceanen broezend opwellen leut,
29 doe hi'j an de zenen greenzen stelde,
et waeter mit zien woord zien plak gaf,
de follementen van de eerde legde.
30 Ik was zien lieveling,
een bron van bliedschop, iedere dag opni'j.
Ik was de hieltied bliede in zien anwezegens,
31 vun vreugde in zien hiele eerde
en was bliede mit alle meensken.
32 Now dan, zeunen, luuster naor mi'j,
gelokkig is een meenske die op mien wegen blift.
33 Luuster naor wat ik je leer, en wodt wies,
negeer mien lessen niet.
34 Gelokkig is ieder meenske die naor mi'j luustert,
dag in dag uut bi'j mien huus staot,
de waacht hoolt bi'j mien deure.
35 Want wie mi'j vint, die vint et leven,
en krigt de geunst van de Heer.
36 Wie an mi'j veurbi'jgaot, dot himzels een protte kwaod,
wie een hekel an mi'j het, hoolt van de dood.



Spreuken 9.

Wieshied en Dwaeshied.

01 Wieshied het heur huus bouwd,
zeuven staonders het ze uutkapt.
02 Ze het heur vee slaacht, heur wien mingd,
heur taofel het ze dekt.
03 Heur dienstmaegies het ze de stad in stuurd,
zels ropt zi'j vanof et hoogste plak:
04 "Onneuzele meensken, kom toch disse kaante op."
Wie gien verstaand het ropt ze toe:
05 "Komme, eet et brood dat ik je geve,
drink de wien die ik mingd hebbe.
06 Wees niet langer zo onneuzel,
leef, en kom op de weg van et inzicht."

07 Wie een spotter terechte wist, wodt bespot,
wie een goddeloze de les lest, wodt belachelik maekt.
08 Wies een spotter niet terechte, hi'j zol een hekel an je kriegen,
berisp een wieze, en hi'j mag je graeg.
09 Een wieze wodt nog wiezer aj' him berispen,
een rechtveerdige vergroot zien inzicht deur waj' him leren.
10 Wieshied begint mit ontzag veur de Heer,
inzicht is vertrouwdheid mit de Heilige.
11 Deur mi'j, Wieshied, vermeerderen de daegen van je leven,
je levensjaoren nemen deur mi'j toe.
12 Aj' wies binnen, hej' d'r zels veurdiel van,
aj' spotten, benaodiel ie jezels.

13 Vrouwe Dwaeshied neuzelt mar,
deur heur domhied het ze nargens weet van.
14 Ze zit bi'j de deure van heur huus,
op een stoel, hoge in de stad.
15 Ze ropt naor de veurbi'jgangers,
naor heur die rechtdeur gaon willen:
16 "Onneuzele meensken, kom toch disse kaante op."
Wie gien verstaand het ropt ze toe:
17 "Steulen waeter smaekt hiel lekker,
steulen brood, een lekkerni'j."
18 Mar wie zi'j naor heur toe lokt
wet niet dat hi'j ofdaelt naor de schimmen,
hi'j daelt of tot in et graf.



Spreuken 10.

Spreuken van Salomo.

01 Hier volgen spreuken van Salomo.

Een wieze zeune geft zien heit een protte wille,
een dwaeze zeune bezorgt zien moeke veul verdriet.

02 Oneerlik kregen riekdom, daor hej’ niks an,
rechtveerdighied redt van de dood.

03 De Heer lat een rechtveerdige gien honger lieden,
hi'j geft niet toe an de hebberighied van een goddeloze.

04 Luie hanen maeken aarm,
ieverige hanen brengen riekdom.

05 Een zeune die in de zoemer oogst, is verstaandig,
slapt hi'j in de oogsttied, dan maekt hi'j zien oolden te schaande.

06 Een rechtveerdige wodt riek zegend,
de woorden van een goddeloze verbloemen geweld.

07 De herinnering an een rechtveerdige strekt tot zegen,
de naeme van goddelozen vergaot.

08 Een wieze dot wat van him vragd wodt,
een bedrieger komt te valen.

09 Wie et rechte pad nemt, gaot een veilige weg,
wie op kronkelweggies giet, wodt ontmaskerd.

10 Wie stiekem zien oge dichteknipt, veroorzaekt ellende,
zoe'n bedrieger komt zels ok te valen.

11 De uutspraoken van een rechtveerdige bin een bron van leven,
de woorden van een goddeloze verbloemen geweld.

12 Haat brengt ruzie,
liefde dekt alle fouten toe.

13 Een verstaandig meenske zegt wieze woorden,
een dwaeze verdient de stok.

14 Een wieze lopt niet mit zien kennis te koop,
et geneuzel van een dwaeze komt tot een ramp.

15 Et bezit van een riek man is zien vesting,
de aarmoede van een aarm meenske een ruïne.

16 Et loon van een rechtveerdige is een gelokkig leven,
goddelooshied gaot allienig naor de zunde.

17 Wie him terechtewiezen lat, is onderweg naor een gelokkig leven,
wie him niet hoetelen lat, is op een giebe.

18 Wie stiekem haat is een huichelder,
wie eupenlik kwaodpraot een dwaeze.

19 Iene die een protte praot begaot al gauw een misstap,
wie zien tonge in toom hoolt is verstaandig.

20 De uutspraoken van een rechtveerdige bin zuver as zulver,
de gedaachten van een goddeloze bin niks weerd.

21 De woorden van een rechtveerdige bin eten veur een protte meensken,
dwaezen raeken weg deur gebrek an verstaand.

22 Allienig de zegen van de Heer maekt riek,
hadde warken voegt daor niks an toe.

23 Zoas een dwaeze verdievedaosie zuukt in zien minne daoden,
zo geniet een wieze van zien inzicht.

24 Wat een goddeloze vreest, overkomt him,
een rechtveerdige krigt wat hi'j verlangt.

25 As de storm uutraosd is, bin de goddelozen wegvaegd,
wie rechtveerdig binnen, staon veur altied overaende.

26 As eek veur de tanen, as rook veur de ogen,
zo is een luiwammes veur zien meester.

27 Wie ontzag het veur de Heer leeft aorig jaoren langer,
et leven van een goddeloze wodt bekot.

28 Een rechtveerdige het vreugde te verwaachten,
een goddeloze hoeft op niks te rekenen.

29 Veur wie onberispelik zien weg gaot, is de Heer een vesting,
wie onrecht dot, vernietigt hi'j.

30 Wie rechtveerdig is, zal nooit waankelen,
de goddelozen wodden van de eerde wegvaegd.

31 Een rechtveerdige zegt wieze woorden,
de tonge van liegebulen wodt uutrokt.

32 Wie rechtveerdig is, köst et juuste woord,
een goddeloze nemt allienig leugens in de mond.



Spreuken 11.

01 Een valse weegschaole is de Heer een gruwel,
zuvere gewichten bin him goed naor ‘t zin.

02 Hoogmoed leidet tot schaande,
wieshied kenmarkt wie bescheiden is.

03 Wie eerlik leeft, het zien onkreukberhied as gids,
wie onbetrouwber is, verdistreweert in zien oneerlikhied.

04 Riekdom helpt je niet op de dag dat God straft,
rechtveerdighied redt van de dood.

05 Wie rechtveerdig leeft, baenemaekt him een rechte weg,
een goddeloze legt veur himzels een hinderlaoge.

06 Wie eerlik leeft, wodt deur zien rechtveerdighied redded,
wie onbetrouwber is, raekt verstrikt in zien verlangsten.

07 As een goddeloze wegraekt, gaot al zien hope verleuren,
van zien riekdom hoeft hi'j niks te verwaachten.

08 Wie rechtveerdig is, wodt vri'j maekt van zien ellende,
zien plak wodt inneumen deur een goddeloze.

09 Een kwaoien iene verdistreweert aanderen mit zien woorden,
een rechtveerdige wodt deur inzicht redded.

10 As et rechtveerdigen goed gaot, is hiel de stad groots,
as goddelozen kepot gaon, klinkt rondomme gejuich.

11 Deur de zegen van oprechte meensken komt een stad tot bluui,
de uutspraoken van goddelozen bin heur ondergang.

12 Wie zien medemeenske kleineert, het gien verstaand,
iene mit inzicht hoolt him stille.

13 Bi'j een rattelder is een geheim niet veilig,
wie betrouwber is, hult him in zwiegen.

14 Deur gebrek an visie hoolt et volk gien staand,
een keur van raodgevers brengt et tot bluui.

15 Wie borg staot veur een vremde brengt himzels in de perblemen,
wie zoe'n haandslag wantrouwt, wet him veilig.

16 Een vrouw krigt heur roem deur heur bevallighied,
een man zien riekdom deur zien kracht.

17 Wie liefdevol is, bewist himzels een weldaod,
wie wried is, brengt himzels schae toe.

18 De weenst van een goddeloze is bedrieglik,
et loon van een rechtveerdige is duurzem.

19 Wie warkelik rechtveerdig is vint et leven,
wie uut is op kwaodens de dood.

20 De Heer het een gruwelike hekel bedriegers,
wie eerlik leven, staon him an.

21 Zo wis as een onrechtveerdige straft wodt,
zo grif gaot et naogeslaacht van een rechtveerdige vri'juut.

22 Schoonhied bi'j een vrouw zonder verstaand
is as een goolden ring in de snute van een varken.

23 Wat een rechtveerdige verlangt, brengt niks as goeds,
wat een goddeloze hoopt, veroorzaekt rampspoed.

24 Wie vri'jgevig is, wodt alsmar rieker,
wie gierig is, wodt aarm.

25 Een gulle gever zal goed leven,
wie te drinken geft, zal te drinken kriegen.

26 Wie zien graon vaastehoolt, wodt deur et volk vervluukt,
wie et verkoopt, wodt zegend.

27 Wie et goeie zuukt, zal wardering vienen,
wie et kwaode zuukt, wodt d’r deur troffen.

28 Wie vertrouwt op zien riekdom is een blad dat vaalt,
een rechtveerdige komt tot bluui.

29 Wie have en goed versloeren lat, krigt d'r wiend veur weeromme,
zoe'n dwaeze wodt de slaaf van een wieze.

30 Een rechtveerdig meenske plaant een levensboom,
wie wies is, nemt een protte meensken veur him in.

31 Een rechtveerdige krigt op eerde zien loon,
zundige meensken en goddelozen niet minder.



Spreuken 12.

01 Wie van leren hoolt, hoolt van kennis,
wie niet tegen hoetelen kan, is dom.

02 Een goed meenske geniet de geunst van de Heer,
wie kwaoie plannen het, wodt deur him veroordield.

03 Goddelooshied brengt een meenske te val,
de rechtveerdigen staon onwrikber vaaste wotteld.

04 Een starke vrouw is een kraanze veur heur man,
een vrouw die him te schaande maekt, is as bienrotteri'je.

05 Rechtveerdigen daenken neffens et recht,
goddelozen hebben bedrog in 't zin.

06 De woorden van de goddelozen bin een dodelike hinderlaoge,
wat oprechten zeggen, is een bevri'jding.

07 De goddelozen wodden ommegooid en verdwienen,
et huus van de rechtveerdigen hoolt staand.

08 Et volk priest een meenske naor de maote van zien verstaand,
een warheufd wodt minacht.

09 Beter een onsjog meenske mit een knecht
as een bluffer die gebrek an eten het.

10 Een rechtveerdige zorgt goed veur zien vee,
een goddeloze is allienig mar wried.

11 Wie zien grond bewarkt, het altied genoeg te eten,
wie zien tied vergriemt, het gien verstaand.

12 Een goddeloze jacht op zien eigen ondergaank,
wat rechtveerdigen doen, smiet vruchten op.

13 Een kwaodaorig meenske verstrikt him in zien eigen leugens,
een rechtveerdige ontsnapt an ieder geveer.

14 Wie wat goeds zegt, voedt him mit zien eigen woorden,
van wat hi'j tot staand brengt, profiteert hi'j zels.

15 Een dwaeze daenkt dat hi'j de juuste weg gaot,
wie wies is, luustert naor goeie raod.

16 Een dwaeze toont votdaolik zien lelkens,
wie verstaandig is, zwiegt as hi'j beledigd wodt.

17 Wie de waorhied zegt, dient et recht,
een valse getuge zegt allienig mar leugens.

18 De woorden van een dwaeze bin dolkstoten,
wat de wieze zegt, brengt genezing.

19 Een betrouwber woord hoolt de hieltied staand,
een leugen mar even.

20 Wie kwaodens smeden, bin ien en al bedrog,
vreugde waacht, wie vrede zuken.

21 De rechtveerdige wodt niet deur onheil troffen,
goddelozen wodden bedulven onder ellende.

22 De Heer het een hekel an bedriegers,
wie eerlik haandelen, kommen in de geunst.

23 Een verstaandig meenske lopt niet mit zien kennis te koop,
dwaezen stri'jen mit heur dwaeshied.

24 Een ieverig meenske krigt gezag,
luihied leidet tot slavernij.

25 Kommer maekt een meenske neerslachtig,
een hattelik woord beurt him op.

26 De rechtveerdige is beter of as ieder aander,
de goddeloze volgt een giebe.

27 Een luie jaeger vangt nooit wild,
een vlijtig meenske krigt een kostber vermogen.

28 De weg van de rechtveerdighied leidet naor et leven,
een slicht pad is et, vri'j van de dood.



Spreuken 13.

01 Een wieze zeune luustert naor de lessen van zien heit,
een spotter slöt zien oren veur hoetelen.

02 Wie wat goeds zegt, voedt him mit zien woorden,
wie onbetrouwber is, hongert naor geweld.

03 Wie zien mond op slot hoolt, waekt over himzels,
wie zien lippen heur gaank gaon lat, stot himzels in et verdarf.

04 De verlangsten van een luiwammes wodden niet vervuld,
een ieverig meenske krigt zat te drinken.

05 Een rechtveerdige het een hekel an leugens,
deur zien schaandelike babbelegoegies staot een goddeloze in een kwaode reuk.

06 Rechtveerdighied waekt over wie de juuste weg gaot,
goddelooshied lat een zundig persoon dwaelen.

07 De iene dot him riek veur wiels hi'j niks het,
de aander dot krek as hi'j aarm is wiels hi'j een vermogen het.

08 De riekdom van een meenske is et losgeld veur zien leven,
bej' aarm, dan woj' niet bedriegd.

09 Et locht van een rechtveerdige brengt vreugde,
de laampe van goddelozen wodt doofd.

10 Betweters maeken ruzie,
wie goeie raod tot him nemt, is wies.

11 In de schoot wurpen riekdom is vlogge weer verdwenen,
staorige gruui maekt riek.

12 Alsmar onvervulde hope maekt ziek,
vervuld gunteren is een levensboom.

13 Wie een gebod veracht, zal daorveur de pries betaelen,
wie et in acht nemt, wodt beloond.

14 De lessen van de wieze bin een bron van leven,
ze laoten je ontkommen an de strikken van de dood.

15 Inzicht maekt een meenske geliefd,
trouwelooshied brengt him op een kronkelig pad.

16 Een verstaandig meenske haandelt mit overleg,
een dwaeze spreidet onverstaand tentoon.

17 Een onbetrouwbere bode brengt onheil teweeg,
een betrouwbere bosschopper reddet.

18 Wie heur niet hoetelen laoten, waachten aarmoede en schaande,
wie hoetelen anveerdt, wodt eerd.

19 Vervuld gunteren is een groot genot,
een dwaeze staot et tegen as hi'j him niet inlat mit kwaodens.

20 Wie mit wiezen ommegaot, wodt zels wies,
wie mit dwaezen verkeert, is d'r ellendig an toe.

21 Zundige meensken treft ellende,
rechtveerdigen waacht een beloning.

22 Een goed meenske lat ok een kleinkiend een kiendspat nao,
een zundig persoon gaddert bezit veur een rechtveerdige.

23 Et krek ontgonnen laand geft aarme meensken overvloed,
onrecht haelt et bi'j heur weg.

24 Wie zien zeune de stok onthoolt, het een hekel an him,
wie him liefhet, straft him.

25 As een rechtveerdige et, wodt hi'j zae,
een goddeloze hoolt een hongerige maege.



Spreuken 14.

01 Vrouwe Wieshied bouwt heur huus,
Dwaeshied brekt et heure eigenhaandig of.

02 Wie de juuste weg volgt, toont ontzag veur de Heer,
wie verkeerde wegen gaot, minacht him.

03 De woorden van een dwaes bin een stok veur zien hoogmoed,
wat een wieze zegt, bödt veilighied.

04 As d'r gien vee is, kan de voerbak leeg blieven,
de kracht van ossen bödt een rieke oogst.

05 Een betrouwbere getuge zegt de waorhied,
een valse getuge stri'jt allienig mar leugens rond.

06 Een spotter zuukt ommenocht naor wieshied,
wie verstaandig is, vint zonder muuite kennis.

07 Blief uut de buurt van een dwaeze,
d'r komt gien verstaandig woord over zien lippen.

08 Deur zien wieshied wet de wieze welke weg hi'j gaon moet,
dwaezen bedriegen heurzels mit heur dwaeshied.

09 Wat dwaezen verienigt, is heur wangedrag,
oprechten schatten mekeer op weerde.

10 Allienig je eigen hatte kent je diepste verdriet,
in je bliedschop kan een aander niet patten.

11 Et huus van goddelozen wodt verwoest,
veurspoed is d'r veur de woning van oprechten.

12 Een meenske daenkt de juuste weg te gaon,
wiels die aendigt bi'j de dood.

13 Alderdeegst al lacht et hatte, et lidt piene,
vreugde aendigt de hieltied in verdriet.

14 Wie ofdwaelt krigt zien verdiende loon,
een goed meenske waacht een betere beloning.

15 Wie onneuzel is, hecht an ieder woord geleuf,
wie verstaandig is, let op iedere stap.

16 Een wieze is veurzichtig, hi'j gaot et kwaod uut de weg,
een dwaeze is roekeloos, en waant him ok nog veilig.

17 Wie doelloos is, haandelt dwaes,
wie berekenend is, wodt mit de nekke ankeken.

18 Dwaeshied waacht wie onbezunnen leeft,
een verstaandig meenske wodt kroond mit kennis.

19 Minne meensken moe'n bugen veur goeie,
goddelozen kloppen op de poorten van rechtveerdigen.

20 Een aarm meenske wodt alderdeegst deur zien vrund mit de nekke ankeken,
wie riek is het een protte vrunden.

21 Wie zien medemeenske veracht, is een zundig persoon,
gelokkig hi'j die him bekommert om de aarme meensken.

22 Wie kwaodens smeden, kommen zi'j niet op ‘e giebe?
Wie goed doen, oogsten zi'j gien liefde en trouw?

23 Iedere inspanning levert wat op,
loze babbelegoegies leiden inkeld tot gebrek.

24 Wiezen wodden mit riekdom kroond,
dwaeshied is de tooi van dwaezen.

25 Een betrouwbere getuge redt levens,
een valse getuge liegt en bedriegt.

26 Ontzag veur de Heer geft een krachtig vertrouwen,
et bödt je kiender een verschoel.

27 Ontzag veur de Heer is de bron van et leven,
et huded je veur de strikken van de dood.

28 De luuster van een keuning is een talriek volk,
bi'j gebrek an onderdaonen verdistreweert een machthebber.

29 Wie geduldig is geft blieke van groot inzicht,
wie doelloos is staepelt dwaeshied op dwaeshied.

30 Een tevreden geest geft een goeie gezondhied,
jaloezie knaegt an je bonken.

31 Wie een verschoppeling onderdrokt, beledigt zien maeker,
wie him over een aarme ontfarmt, eert him.

32 Een goddeloze verdistreweert deur zien slechthied,
een rechtveerdige vint as hi'j wegraekt een verschoel.

33 In de geest van een verstaandig meenske is wieshied,
alderdeegst onder dwaezen wodt zi'j herkend.

34 Rechtveerdighied verheft een volk,
zunde maekt et te schaande.

35 Een verstaandige knecht geniet de geunst van de keuning,
zien lelkens treft de knecht die zien opdracht verweerloost.



Spreuken 15.

01 Een vrundelik bescheid dot lelkens bedaoren,
krenkende woorden wakkeren argernis an.

02 Uut de woorden van de wiezen komt een overvloed an kennis,
uut de mond van dwaezen komt allienig mar dwaeshied.

03 De ogen van de Heer bin rondomme,
liekegoed de goeden as de kwaoden hoolt hi'j in et oge.

04 Kalme woorden bin een levensboom,
een valse tonge vernietigt de geest.

05 Een dwaeze veracht de lessen van zien heit,
wie hoetelen tot ‘m nemt, is verstaandig.

06 Et huus van een rechtveerdige bargt een protte schatten,
in wat een goddeloze votbrengt, schoelt ellende.

07 De woorden van de wiezen zi'jen kennis,
zo niet de geest van de dwaezen.

08 Et offer van de goddelozen is de Heer een gruwel,
et gebed van de oprechten stiet him wel an.

09 De weg van de goddelozen is de Heer een gruwel,
wie rechtveerdighied naostreeft, het hi'j lief.

10 Wie et rechte pad verlaot, wodt zwaor straft,
wie hoetelen minacht, starft.

11 De Heer deurgrondt de ofgrond van et doderiek,
hoevule te meer et hatte van de meensken.

12 Een spotter wodt niet graeg terechte wezen,
nooit gaot hi'j tot de wiezen.

13 Een vrolik hatte brengt een lach op et gezichte,
een verdrietig hatte pienigt de geest.

14 De geest van een verstaandig meenske zuukt kennis,
dwaezen kommen omme in dwaeshied.

15 Veur wie aarm is, is et leven niks as ellende,
mar opgewektheid maekt et leven tot een feest.

16 Beter een schaemel bezit en ontzag veur de Heer
as grote riekdom en een protte onrust.

17 Beter een zunige schottel mit gruunte en liefde
as een vetmeste os en haat.

18 Een driftkop wakkert ruzie an,
wie kalm is sust ruziepraot.

19 Et pad van een luiwammes is vol stiekels,
de weg van de oprechten is slicht.

20 Een wieze zeune geft zien heit een protte wille,
een dwaeze veracht zien moeke.

21 Veur wie gien verstaand het, is dwaeshied een genot,
een meenske mit inzicht kiest de juuste weg.

22 Bi'j gebrek an overleg mislokken plannen,
ze slaegen deur ampel beraod.

23 Een meenske vint vreugde in een goedkeuzen bescheid,
de juuste woorden op de juuste tied – hoe veurtreffelik is dat.

24 De levensweg van een verstaandig meenske voert omhogens,
hi'j blift op vere ofstaand van de diepte van et doderiek.

25 De Heer verwoest et huus van de hoogmoedigen,
et bezit van wedevrouwen bescharmt hi'j.

26 Kwaode gedaachten bin de Heer een gruwel,
vredige woorden bin zuver.

27 Wie woekerweenst naojaegt, verinneweert zien huus,
wie een hekel an steekpennings het, zal leven.

28 Een rechtveerdige daenkt nao veurdat hi'j bescheid geft,
uut de mond van goddelozen komt allienig mar onheil.

29 De Heer is veer weg van de goddelozen,
et gebed van de rechtveerdigen heurt hi'j.

30 Een lachend gezichte maekt et hatte bliede,
een goed bericht verfrist et lichem.

31 Wie luustert naor de lessen van et leven
begeft him onder de wiezen.

32 Wie him niet hoetelen lat, dot himzels tekot,
wie hoetelen tot ‘m nemt, wint daorbi'j.

33 Wie ontzag het veur de Heer wint an wieshied,
bescheidenhied gaot an eerbetoon veurof.



Spreuken 16.

01 Een meenske stelt himzels een protte vraogen,
de Heer geft et bescheid.

02 Een meenske köst in zien eigen ogen altied de juuste weg,
de Heer perbeert him uut, wat him van binnen beweegt.

03 Vertrouw bi'j je wark op de Heer,
en je plannen zullen slaegen.

04 De Heer het alles wat hi'j maekt het zien doel geven,
de goddelozen het hi'j veur de ondergaank bestemd.

05 De Heer minacht hooghattige meensken,
ze wodden hoe dan ok straft.

06 Zunden wodden toedekt deur liefde en trouw,
wie ontzag het veur de Heer miedet et kwaod.

07 As de weg die iene gaot de Heer goeddonkt,
laot hi'j alderdeegst zien vi'jaand vrede mit him sluten.

08 Beter een schaemel bezit, rechtveerdig verwurven,
as een grote riekdom, kregen deur onrecht.

09 Een meenske stippelt zien weg uut,
de Heer bepaolt de richting die hi'j gaot.

10 De keuning bruukt God zien oordiel,
as hi'j rechtspraoke dot dan mist et him niet.

11 De Heer bepaolt de maote van et recht,
hi'j stelt de gewichten en belaans vaaste.

12 Keunings verfoeien goddelooshied,
rechtveerdighied schraegt heur troon.

13 Een keuning schept behaegen in oprechte woorden,
wie de waorhied zegt, is him dierber.

14 De lelkens van de keuning is een bode van de dood,
een wieze brengt him tot bedaoren.

15 Et straolende gezichte van de keuning brengt leven,
as een mieregen is zien geunstbewies.

16 Hoevule beter is et wieshied te kriegen as goold,
hoe slim is et om inzicht te verkiezen boven zulver.

17 Wie oprecht is, miedet de weg van kwaodens,
wie zien weg in et oge hoolt, bescharmt zien leven.

18 Hooghattighied gaot veurof an ellende,
hoogmoed komt veur de val.

19 Beter in ienvoold leven mit de aarme meensken
as de buit verpatten mit hoogmoedigen.

20 Wie goed luustert, zal et goed vergaon,
wie op de Heer vertrouwt, is gelokkig.

21 Wie wies is van hatte, wodt verstaandig nuumd,
wie op milde toon praot, het meer overtugingskracht.

22 Inzicht is een bron van leven,
dwaezen wodden mit dwaeshied straft.

23 Wie een wies hatte het, zegt verstaandige woorden,
en geft kracht an et betoog van zien lippen.

24 Een vrundelike uutspraoke is een körf vol hunning,
zute veur de ziel en gezond veur et lichem.

25 Een meenske daenkt de juuste weg te gaon,
wiels hi'j aendigt bi'j de dood.

26 Een meenske zwoegt omreden hi'j eten moet,
et is de honger die him dwingt.

27 Een niksnut ropt kwaodens op,
wat hi'j zegt is een verzengend vuur.

28 Een vals kerakter zi'jt alsmar twiedracht,
kwaodpraoteri'je drift vrunden uut mekeer.

29 Een boosdoener bedriegt alderdeegst zien vrund,
hi'j lokt him op et minne pad.

30 Wie stiekem zien oge dichteknipt, het kwaod in 't zin,
wie zien lippen op mekeer hoolt, het et kwaod al daon.

31 De oolderdom is een prachtige kroon,
ie vienen him op de weg van de rechtveerdighied.

32 Beter een geduldig meenske as een vechtjasse,
beter zelsbeheersing as een stad veroveren.

33 Et volk gooit de dobbelstien,
de Heer bepaolt hoe et vaalt.



Spreuken 17.

01 Beter een stok dreuge stoete en vrede
as een huus vol mit eten en ruzie.

02 Een verstaandige slaaf verdrieft een onweerdige zeune,
hi'j dielt saemen mit de breurs in de arfenis.

03 De smultovend toetst et zulver, de ovend toetst et goold,
de Heer toetst et hatte.

04 Een boosdoener is spitst op kwaodaorige woorden,
een bedrieger luustert graeg naor verdarfelike tael.

05 Wie een verschoppeling bespot, beledigt zien maeker,
wie him over iene zien ongelok verheugt, blift niet ongestraft.

06 Kleinkiender bin veur grootoolders de kroon op heur leven,
kiender bin groots op heur veuroolden.

07 Verheven woorden passen niet bi'j een dwaeze,
leugens des te minder bi'j een edel meenske.

08 Wie steekpennings uutdielt, daenkt edelstiender te verpatten,
zo hoopt hi'j rondomme sukses te hebben.

09 Wie vrundschop zuukt, dekt fouten toe,
wie ze iederkeer opraekelt, verlöst zien vrunden.

10 Een verstaandig meenske wodt meer raekt deur een verwiet
as een dwaeze deur honderd slaegen.

11 Een kwaodaorig meenske is allienig op ruzie uut,
d'r wodt een onheilsbode op him ofstuurd.

12 Beter daj' een berin tegenkommen die beroofd is van heur jong
as een dwaeze mit al zien dwaeshied.

13 Aj' iederkeer goed mit kwaod vergellen,
verdwient et kwaod nooit uut je huus.

14 Wie een ruzie begint, begint een stotvloed;
Hool op mit vechten veurdat hi'j losbast.

15 Wie een goddeloze vri'jpraot
en wie een rechtveerdige beschuldigt,
beiden bin de Heer een gruwel.

16 Wat nut het geld in de haand van een dwaeze?
Dom as hi'j is, kan hi'j toch gien wieshied kopen.

17 Een vrund is je altied toedaon,
je breur is geboren om te helpen in tieden van nood.

18 Wie al te makkelik een haandslag geft,
wie zomar borg staot veur een aander,
het gien verstaand.

19 Wie van ruzie hoolt, dot een aander graeg geweld an,
wie een grote mond opzet, zuukt zien eigen ondergaank.

20 Wie onbetrouwber is, vint gien gelok,
wie een valse tonge het, stot himzels in et verdarf.

21 Wie een dwaeze verwekt, zal verdriet ondervienen,
d'r is gien vreugde veur de heit van een dwaeze.

22 Een vrolik hatte bevordert een goeie gezondhied,
een sombere geest verzwakt et lichem.

23 Een goddeloze haelt een buul geld te veurschien,
hi'j kocht omme en maekt de paeden van et recht kroem.

24 Een verstaandig meenske het wieshied op et oge,
een dwaeze steert weg in waezige veerten.

25 Een dwaeze zeune is een groot verdriet veur zien heit,
bitterhied veur heur die him kregen het.

26 Et is verwarpelik om een onschuldige een boete op te leggen,
een edel meenske zwiepeslaegen geven is in stried mit et recht.

27 Een verstaandig meenske is zunig mit zien woorden,
iene mit inzicht is bezonnen.

28 Een zwiegende dwaeze wodt beschouwd as verstaandig,
et volk daenkt dat hi'j wies is as hi'j zien mond dichte hoolt.



Spreuken 18.

01 Een hebberig meenske volgt allienig zien eigen wil,
hi'j gaot de stried mit alle wieshied an.

02 Een dwaeze is niet interesseerd in inzicht,
hi'j wil allienig zien eigen miening kwiet.

03 Waor goddelooshied is, is verachting,
een daod van schaande gaot gepeerd mit smaad.

04 De woorden van een goed meenske bin as diepe waeters,
ze bin een spraankelende laek, een bron van wieshied.

05 Et is niet goed een goddeloze te beveurrechten
en et recht van een rechtveerdige te schenneseren.

06 De woorden van een dwaeze zi'jen twiedracht,
wat hi'j zegt leidet tot een vechtperti'j.

07 Mit zien woorden stot een dwaeze himzels in et verdarf,
hi'j zet een strupe veur himzels mit wat hi'j zegt.

08 De woorden van een kwaodpraoter nemt et volk gulzig in heur op,
as een lekkerni'j die de boek zae maekt.

09 Wie lui is in zien wark,
warkt an zien eigen ondergaank.

10 De naeme van de Heer is een starke toren,
de rechtveerdige lopt daor hadde henne, en is veilig.

11 Een riek man daenkt dat zien bezit een vesting is,
aachter een mure waant hi'j him veilig.

12 Wie himzels in de hoogte stikt, komt te valen,
bescheidenhied gaot an eerbetoon veurof.

13 Wie bescheid geft zonder eerst te luusteren,
haandelt dwaes en maekt himzels belachelik.

14 Deur geestkracht overwint een meenske zien ziekte,
mar wie geneest een zieke geest?

15 Een verstaandig meenske krigt kennis,
een wieze is spitst op inzicht.

16 Wie kedo's uutdielt, eupent deuren veur himzels,
hi'j geft him toegaank tot de machtigen.

17 Wie as eerste pleit, liekt zien recht te kriegen,
mar dan komt zien tegenstaander, en die vecht et an.

18 Et lot kan een geschil beslechten,
et bemiddelt alderdeegst tussen de grootste hietheufden.

19 Een aachteruutzette breur is ontoegaankeliker as een vesting,
ruzie is as een vergrendelde toren.

20 As een meenske wat goeds zegt, het hi'j een goed gevuulte,
hi'j et van de vruchten van zien mond.

21 Woorden hebben macht over leven en dood,
wie zien tonge koestert, plokt daor de vruchten van.

22 Wie een vrouw vunnen het, het wat goeds vunnen,
hi'j krigt de geunst van de Heer.

23 Een verschoppeling bidt en smeekt,
een riek man geft him hooghattig bescheid.

24 Wie een protte vrunden het, raekt rap ruïneerd,
een echte vrund is meer weerd as een breur.




Spreuken 19.

01 Beter een aarme die onberispelik leeft
as een slinkse liegebuul – die is dwaes.

02 Iever zonder kennis leidet tot niks,
wie overhaost te wark gaot, maekt al rap een blunder.

03 Dwaeshied brengt een meenske op de verkeerde weg,
dan keert hi'j him verbitterd tegen de Heer.

04 Riekdom maekt een protte vrunden,
een aarme komt allienig te staon.

05 Een valse getuge blift niet ongestraft,
wie leugens vertelt, gaot niet vri'juut.

06 Pattie dingen naor de geunst van een veurnaem persoon,
iederiene is de vrund van een vri'jgevig meenske.

07 Een aarme wodt deur al zien breurs mit de nekke ankeken,
meer nog deur zien vrunden, ze gaon him uut de weg;
as hi'j een beroep op ze dot, is dat ommenocht.

08 Wie zien verstaand bruukt, het zien leven lief,
wie him leiden lat deur inzicht, is gelok op et spoor.

09 Een valse getuge blift niet ongestraft,
wie leugens vertelt, verinneweert.

10 Weelde past niet bi'j een dwaeze,
nog minder past et dat een slaaf over vosten heerst.

11 Een verstaandig meenske hoolt zien lelkens in toom,
et siert him as hi'j fouten deur de vingers zicht.

12 As et brullen van een leeuw, zo is de lelkens van een keuning,
as dauw op et grös, zo is zien goedgeunstighied.

13 Een dwaeze zeune is veur zien heit een ramp,
et gehaspel van een vrouw is as een daoke dat de hieltied lekt.

14 Je huus en riekdom arf ie van je veuroolden,
mar een vrouw mit inzicht kriej’ van de Heer.

15 Aj' lui binnen, verslaop ie je tied,
aj' laks binnen, zuj' honger hebben.

16 Wie de geboden naoleeft, behoolt zien leven,
wie de weg van de Heer veracht, zal ommekommen.

17 Wie baarmhattig is veur een aarme lient an de Heer,
die zal him zien weldaod vergoeden.

18 Tuchtig je zeune, dan is d'r hope,
zorge d'r veur dat hi'j niet wegraekt.

19 Wie hadstikke lelk is, zal boeten moeten,
aj' him zien lelkens toestaon, nemt die inkeld toe.

20 Luuster naor raod, laot je onderwiezen,
uutaenlik maekt et je wies.

21 Een meenske maekt verschillende plannen,
wat daon wodt, is et plan van de Heer.

22 Een meenske het et gunteren om goed te doen,
ie kun beter aarm as onbetrouwber wezen.

23 Ontzag veur de Heer bescharmt je leven,
ie kun rustig slaopen gaon, d'r overkomt je niks.

24 Een luiwammes lat zien haand in de schaole rusten,
hi'j brengt him alderdeegst niet naor zien mond.

25 Slaoj' een spotter, dan wodt die onerverene verstaandig,
bestraf ie een verstaandig meenske, dan gruuit zien kennis en inzicht.

26 Wie zien heit mishaandelt en zien moeke votjagt,
is een minne zeune die him misdreegt.

27 Mien zeune, luuster mar niet langer naor mien lessen
aj' mien wieze woorden in de wiend slaon willen.

28 Een onbetrouwbere getuge spot mit et recht,
een goddeloze zwelgt in onrecht.

29 Veur spotters staot de straf al vaaste,
veur de rogge van dwaezen ligt de stok al klaor.



Spreuken 20.

01 Van wien woj' een spotter, van draank een braller,
wie him bedrinkt, verlöst zien verstaand.

02 As et brullen van een leeuw, zo bin de driegementen van een keuning,
wie ze in de wiend slat, brengt zien leven in geveer.

03 Et strekt een meenske tot roem om ruzie uut de weg te gaon,
een dwaeze stot him in een woordestried.

04 Een luiwammes ploegt niet in de haast,
en vragt him in de zoemer of waorom hi'j niet oogsten kan.

05 Wat ommegaot in een meenskehat is as diep verburgen waeter,
iene mit inzicht brengt et naor boven.

06 Pattie meensken roemen heur eigen trouw,
mar wie vint een meenske die warkelik betrouwber is?

07 Wie rechtveerdig is lopt over de juuste weg,
zien kiender zullen gelokkig wezen.

08 As et recht de troon van een keuning schraegt,
verjaegt hi'j mit zien blik iedere kwaodwillende.

09 Wie zol zeggen kunnen: "Ik hebbe mien hatte zuverd,
ik bin vri'j van zunden"?

10 Twie gewichten om te wegen, twie maoten om te meten,
beide bin de Heer een gruwel.

11 Al een kiend lat him kennen deur zien daoden,
deur wat et dot, ziej' as et eerlik en oprecht is.

12 Een oor dat heurt, een oge dat zicht,
de Heer het beide maekt.

13 Slaop niet al te graeg, dan woj' niet aarm,
kom vroeg uut bedde, dan hej' genoeg te eten.

14 "Niks weerd! Niks weerd!" zegt de koper,
mar as hi'j votgaot, wrift hi'j him in de hanen.

15 Goold en edelstiender bin d'r genoeg,
mar wieze woorden bin zeldzem.

16 Ston iene borg veur een lichtzinnig meenske,
neem dan gerust zien maantel,
en verpand die mar an een aander die lichtzinnig is.

17 Steulen eten smaekt in 't eerst goed,
mar naotied vuult je mond wel vol mit stienties.

18 Een goed plan komt tot staand deur overleg,
bereide een oorlog dan ok goed veur.

19 Bi'j een roddelaar is een geheim niet veilig,
laot je niet in mit een loslippig meenske.

20 Aj' je heit en moeke vervluken,
wodt je levenslocht doofd in de diepste duusternis.

21 Riekdom die in kotte tied kregen is,
brengt gien zegen veur laeter.

22 Zeg niet: "Ik zal dat kwaod vergellen,"
waacht op de Heer, hi'j zal je helpen.

23 Twie gewichten om te wegen, et is de Heer een gruwel,
een valse weegschaole is een minne zaeke.

24 De weg van een meenske wodt bepaold deur de Heer,
wie wet zels wat kaante hi'j gaot?

25 Wie God ondeurdocht een belofte dot
en him eerst naotied ofvragt of hi'j heur holen kan,
zet een strupe veur himzels.

26 Een wieze keuning zift de goddelozen uut,
hi'j lat et rad over heur henne gaon.

27 Et locht van de Heer schient over de geest van de meenske,
et dringt deur tot in zien diepste gedaachten.

28 Liefde en trouw huden de keuning,
liefde is zien troon tot steun.

29 De pracht van jonge meensken is heur kracht,
de sier van oolde meensken is heur grieze haor.

30 Bloederige striemen doen et kwaod verdwienen,
slaegen zuveren et innerlik.



Spreuken 21.

01 De gedaachten van de keuning bin as waeterstromen in de macht van de Heer,
hi'j leidet ze waorhenne hi'j mar wil.

02 Een meenske köst in zien eigen ogen altied de rechte weg,
de Heer toetst wat him innerlik beweegt.

03 De Heer het liever daj' eerlik en rechtveerdig haandelen
as daj' een offer brengen.

04 Een hooghattige blik, een anmaotigend hatte,
wat een goddeloze uutstraolt is zundig.

05 De plannen van een ieverig meenske bin ‘m tot nut,
wie overhaost te wark gaot, zal gebrek lieden.

06 Riekdom kregen deur bedrog
is as een vlochtige aosem op zuuk naor de dood.

07 Et geweld van goddelozen sleurt heur naor de ondergaank,
ze weigeren et recht in acht te nemen.

08 Een vremdeling volgt slinkse wegen,
een eerlik meenske haandelt oprecht.

09 Ie kun beter in een tippien op et daoke wonen
as in ien huus mit een vrouw die ruzie zuukt.

10 Een goddeloze is uut op kwaodens,
hi'j toont gien medelieden mit zien medemeenske.

11 Aj' een spotter terechtewiezen, trekt de onerverene daor lering uut,
aj' een wieze hoetelen, vermeerdert zien wieshied.

12 De rechtveerdige God hoolt de goddelozen in ‘t oge,
hi'j stot ze in et verdarf.

13 Wie zien oren slöt veur et gejammer van de aarme
zal ooit zels om hulpe raozen, en gien bescheid kriegen.

14 Een heimelijke gift dot lelkens bedaoren,
onderhaans geven geld temt raozerni'je.

15 De rechtveerdige geniet d'r van om et recht in acht te nemen,
wie onrecht dot, waacht ellende.

16 Wie ofdwaelt van de weg van et verstaand
zal belanen in et riek van de schimmen.

17 Wie te vaeke feestviert, zal gebrek lieden,
wie te vule van eten en drinken hoolt, wodt nooit riek.

18 Goddelozen bin et losgeld veur rechtveerdigen,
oprechten wodden vri'jkocht, trouwelozen niet.

19 Ie kun beter in de woestijn wonen
as saemenleven mit een humeurige vrouw die ruzie zocht.

20 Een wieze het een kostbere schat an eulie in huus,
een dwaeze verkwanselt him.

21 Wie rechtveerdighied en trouw naostreeft,
krigt leven, rechtveerdighied en roem.

22 Een wieze overwint een stad vol keurtroepen,
hi'j verlamt de kracht waorop ze vertrouwen.

23 Wie zien tonge in toom hoolt,
bespeert him in zien leven hiel wat ellende.

24 Een spotter is eigenwies en onbeschoft,
hi'j is greenzeloos hooghattig.

25 De verlangsten van een luiwammes leiden tot zien dood,
hi'j weigert om zien hanen te bruken.

26 Pattie meensken willen de hieltied mar meer bezit,
mar de rechtveerdige geft, hi'j hoolt niks veur himzels.

27 Et offer van de goddelozen is een gruwel,
veural as de bedoeling slecht is.

28 Een onbetrouwbere getuge moet de mond snoerd wodden,
mar wie vertelt wat hi'j wet, mag uutpraoten.

29 Een goddeloze zet een groots gezichte,
de oprechte gaot de weg die hi'j gaon moet.

30 Wieshied, inzicht, plannen,
niks hoolt staand tegen de Heer.

31 Et peerd wodt klaormaekt veur de stried,
de overwinning hangt of van de Heer.



Spreuken 22.

01 Een goeie naeme is te verkiezen boven grote riekdom,
wardering boven zulver en goold.

02 Een aarme en een rieke hebben dit gemien:
de Heer het heur beiden maekt.

03 Wie verstaandig is, zicht et geveer en huded him daor veur,
wie onverstanig is, gaot d'r an veurbi'j en wodt straft.

04 Wie bescheiden is en ontzag het veur de Heer,
wodt beloond mit riekdom, roem en een lang leven.

05 Wie de verkeerde weg gaot, treft stiekels en valstrikken an,
wie zien leven liefhet, blift daor vere van.

06 Leer een kiend van jongs of an de juuste weg,
en et zal d'r niet van ofwieken as et oold wodden is.

07 Een rieke het macht over aarme meensken,
wie lient, is de slaaf van wie uutlient.

08 Wie onheil zi'jt, zal onheil oogsten,
de stok waormit hi'j slat, zal ommekommen.

09 Een goedhattig meenske wodt zegend,
hi'j dielt zien eten mit de aarme meensken.

10 Jaeg een spotter vot, en de ruzie is veurbi'j,
twistgesprekken en beledigings holen op.

11 Wie een zuver hatte het en beminnelik praot,
het de keuning as vrund.

12 De Heer huded de waorhied,
hi'j lat de woorden van bedriegers op niks uutlopen.

13 Een luiwammes zegt: "buten lopt een leeuw,
die zal mi'j verscheuren."

14 De mond van een lichtzinnige vrouw is as een diepe putte,
wie deur de Heer vervluukt is, vaalt daorin.

15 Een kiend is neigd tot dwaeshied,
de stok wist et terechte en weerhoolt et d'r van.

16 Wie een aarme onderdrokt, maekt him inkeld riek,
wie een rieke geld geft, zorgt d'r veur dat hi'j gebrek lidt.

Spreuken van wiezen.

17 Geef mien kennis een andachtig oor,
luuster naor de woorden van de wiezen.
18 Et is goed om ze vaaste te holen,
zodaj' ze de hieltied op je lippen hebben.
19 Jow laot ik ze heuren, now,
zodaj' op de Heer vertrouwen.
20 He'k niet dattig spreuken veur je opschreven,
vol kennis en goeie raod?
21 Et is om je de waorhied te leren, waorachtige woorden,
om een betrouwber bescheid te geven an wie je stuurd het.

22 Beroof een aarme niet, hi'j is al aarm genoeg.
Vertrap een verschoppeling niet as hi'j terechte stiet in de poort.
23 Want de Heer verdedigt heur rechten,
wie heur bedriegen, jacht hi'j de dood in.

24 Gao niet omme mit een hietheufd,
hool je niet op mit een driftkop,
25 zodaj' niet dezelde weg gaon as hi'j
en veur jezels een vaalstrikke zetten.

26 Geef niet zomar een haandslag,
stao niet zomar borg veur een schuld.
27 Aj' die niet voldoen kunnen,
haelen ze et bedde onder je weg.

28 Verzet gien oolde greenzen,
je veuroolden hebben ze vaastesteld.

29 Ziej' iene die bekwaom is?
Hi'j komt in dienst van de keuning,
Minder veurnaem volk zal hi'j niet dienen.



Spreuken 23.

01 Aj' bi'j een machtig man an taofel zitten,
vergeet dan niet wie aj' veur je hebben.
02 Bedwing je gruusaorighied,
ok al hool ie van een goed bod eten.
03 Laot je niet verleiden deur zien lekkers,
want ie wodden d'r deur verriefeld.

04 Sloof jezels niet uut om riek te wodden,
zet dat plan an kaante.
05 Zogauw aj' riekdom naojaegen,
is die al vot vleugen.
Hi'j krigt opiens vleugels,
en vligt as een aorend vot.

06 Gao niet an taofel bi'j een pienekeutel,
laot je niet verleiden deur zien lekkers.
07 Hi'j is deur en deur berekenend.
Zegt hi'j: "Taast toe," dan mient hi'j daor niks van.
08 Wat hi'j je veurzet, spi'j ie uut,
je vrundelike woorden zullen him niet raeken.

09 Proat niet tegen een dwaeze,
hi'j veracht je verstaandige woorden.

10 Verleg gien oolde greenzen,
schende de akkers van wezen niet.
11 Want heur bescharmer is stark,
hi'j zal heur rechten tegen je verdedigen.

12 Hebbe een eupen oor veur wieze lessen,
en een eupen geest veur kennis.

13 Onthool een kiend gien lessen,
van stokslaegen gaot et niet dood.
14 Slao et mit de stok,
en ie redden et van et doderiek.

15 Mien zeune, aj’ je verstaand bruken,
dan lopt mien hatte over van bliedschop.
16 Ik wodde hatstikke bliede
as ie een overdocht oordiel hebben.

17 Wees niet jeloers op zundige meensken,
hebbe altied ontzag veur de Heer.
18 Dan hej' een toekomst,
je hope gaot niet verleuren.

19 Luuster, mien zeune, en woddt wies,
kies de juuste weg.
20 Gao niet omme mit zoeplappen,
blief weg bi'j vreters.
21 Want wie zoept en vreet, wodt aarm,
wie de hieltied zien roes uut ligt te slaopen,
lopt uutaendelik in lompen.

22 Luuster naor je heit, hi'j die je verwekt het,
veracht je moeke niet as zi'j oold is.
23 Vien de waorhied en verkwaansel heur niet,
laot je lesgeven, krieg inzicht en wieshied.
24 De heit van een wieze is vol bliedschop,
wie een rechtveerdige verwekt, is over him te spreken.
25 Meugen je heit en je moeke heur bliede vulen,
zi'j die je maekt hebben heur verheugen.

26 Mien zeune, geef mi'j je vertrouwen,
vien vreugde in de weg die ik je wieze.
27 Want een hoer is een valkoele,
een lichtzinnige vrouw een nauwe putte.
28 Zi'j legt hinderlaogen as een rover,
deur heur, nemt ontrouw toe.

29 Wie ropt de hieltied ach en wee,
wie maekt altied ruzie?
Wie het de hieltied wat te krimmeneren,
wie raekt altied nodeloos gewond?
Wie het de hieltied troebele ogen?
30 Een zoeplappe, die tot in de vroege morgen drinkt,
die blift pruven van de wien.
31 Laot je niet verleiden deur de glaans van wien,
as hi'j fonkelt in de beker.
Hi'j glidt zo makkelik over de tonge,
32 mar naotied bit hi'j as een slange,
spuit hi'j venien as een adder.
33 Dan ziej' vremde dingen
en begin ie wartael uut te slaon.
34 Ie vulen je henne en weer slingerd deur de golven,
krek aj' vaaste zitten boven in et want.
35 "Ik bin sleugen, mar hebbe niks vuuld,
ik bin ofrost, mar hebbe niks murken.
Laot ik mar es overaende kommen,
eerst een beker wien."



Spreuken 24.

01 Wees niet jeloers op kwaodaordige meensken,
zuuk heur gezelschop niet,
02 want ze hebben kwaod in 't zin
en praoten onheilspellende woorden.

03 Deur wieshied wodt een huus bouwd,
deur inzicht hoolt et staand,
04 deur kennis wodden de kaemers volzet
mit rieke en kostbere pracht.

05 Allienig een wieze het kracht,
inzicht maekt him nog starker.
06 Voer een oorlog mit beleid,
ie zegevieren daankzi'j een keur van raodgevers.

07 Veur een dwaeze is wieshied onberiekber,
as de ooldsten in de poort bi'jmekeer binnen, weet hi'j niks te zeggen.

08 Wie de hieltied kwaod in 't zin het,
wodt een boosdoener nuumd.
09 Et wangedrag van een dwaeze is zundig,
an een spotter het iederiene een hekel.

10 Bej' moedeloos aj' in 't nauw zitten,
dan schöt je kracht tekot.

11 Bevri'jd heur die te dood veroordield binnen,
doe alles om heur leven te redden.
12 Zegge niet: "Ik wus et niet,"
want hi'j die de hatten deurgrondt,
et innerlik deurzicht,
wet aj' de waorhied zeggen.
Hi'j vergelt ieder meenske naor zien daoden.

13 Mien zeune, eet hunning, dat is goed veur je,
zute hunning streelt de tonge.
14 Zie wieshied as de hunning veur je leven.
Aj' wieshied vienen, hej' een toekomst,
je hope gaot niet verleuren.

15 Ieje, goddeloze, belaog et huus van een rechtveerdige niet,
verwoest zien huus niet.
16 Een rechtveerdige zal zeuven keer valen,
mar iederkeer komt hi'j weer overaende.
Een goddeloze stroffelt deur zien slechte daoden,
en vaalt veurgoed.

17 Verheug je niet over de val van je vi'jaand,
juich niet as hi'j verinneweert.
18 Want de Heer zicht et en keurt et of,
en lat zien lelkens op je vi'jaand veren.

19 Wien je niet op over kwaodaordige meensken,
wees niet jeloers op goddelozen.
20 Want wie kwaod dot, het gien toekomst,
et locht van goddelozen wodt doofd.

21 Mien zeune, hebbe ontzag veur de Heer en de keuning,
gao niet omme mit wie him tegen heur verzetten.
22 Opiens kwammen ze omme,
en wie wet hoe zwaor de ramp is die heur treft?

Meer spreuken.

23 Ok disse spreuken bin van de wiezen ofkomstig.

Een perti'jdig oordiel in een rechtszaeke is verkeerd.
24 Wie tegen een schuldige zegt: "Ie bin onschuldig,"
wodt deur alle volken verweenst,
wodt deur alle naosies vervluukt.
25 Wie de schuldigen veroordielt, zal et goed gaon,
hi'j wodt zegend mit veurspoed.

26 Wie een eerlik bescheid geft,
is as iene die een tuut op je lippen drokt.

27 Doe eerst je wark op et laand,
maek eerst je bouw klaor,
bouw daornao pas je huus.

28 Leg over een aander gien valse getugenis of,
waorom zoj' flouwen?
29 Zegge niet: "Wat hi'j mi'j andaon het, doe ik him ok an.
Ik betaele him mit liekese munt."

30 Ik leup over et veld van een luiwammes,
deur de droevetuun van een dwaeze.
31 Alles was overwoekerd deur onkruud,
zien hiele gerechtighied was mit stiekels begruuid,
de mure lag in puun.
32 Ik zag et, en nam et in me op,
ik nam et in mi'j op, en trok d'r lering uut.
33 Nog even dan? Nog even slaopen, nog een betien rusten,
nog een posien liggen blieven?
34 Aarmoede overvaalt je as een struukrover,
as een bandiet slat gebrek je daele.



Spreuken 25.

Aandere spreuken van Salomo.

01 Hier volgen aandere spreuken van Salomo, die de knechten van keuning Hizkia van Juda overschreven hebben.

02 Ere an God, omreden hi'j dingen verbargt,
ere an de keuning, omreden hi'j dingen onderzuukt.

03 Niet te peilen de hoge hemel, niet te peilen de diepe eerde,
niet te peilen, et hatte van een keuning.

04 As et zulver van onzuverheden ontdaon is,
maekt de edelsmid een prachtige vaas.
05 As de keuning him ontdoet van goddelozen,
schraegt gerechtighied zien troon.

06 Zeg niet zomar wat, as de keuning d’r bi’j is,
gao niet op et plak van een veurnaem persoon staon.
07 Et is beter dat de keuning je naor veuren ropt
as dat hi'j je ruumte maeken lat veur een edelman.

Aj' daenken dat iene wat misdaon het,
08 sleep him dan niet al te vlogge veur et gerecht.
Wat zoj' doen moeten
as hi'j je te schaande maekt?

09 Aj' een rechtszaeke mit iene hebben,
onthul dan gien geheimen van een aander.
10 As hi'j dat te weten komt, woj' zels et slaachtoffer:
hi'j maekt jow te schaande.

11 Et juuste woord op de juuste tied
is as een goolden appel op een zulveren schaole.
12 Een wieze vermaening veur een luusterend oor
is as een goolden ring, een sieraod van et zuverste goold.

13 Een betrouwbere bode is veur zien opdrachtgever
as een koele dronk tiedens de oogst: hi'j geft him vaosie.

14 Wie prat gaot op een kedo zonder weerde,
is as wiend en wolken zonder regen.

15 Een heerser lat him overtugen deur geduld,
kalme woorden breken starke tegenstand.

16 Aj' hunning vunnen hebben, eet dan niet meer as goed veur je is,
speer je maege, aanders spi'j ie et uut.

17 Bezuuk een vrund allienig zo now en dan,
aanders woj' him te vule en krigt hi'j een hekel an je.

18 Wie een valse getugenis tegen een aander oflegt,
is as een biele, een zwaord, een scharpe pielke.

19 Fedusie in een onbetrouwber meenske in tieden van nood
is as eten mit een rottend gebit, lopen mit een verzwikte aankel.

20 Aj' zingen veur iene die in de loege is,
is et krek aj' je kleren uutstrupen op een koolde dag,
of aj' eek op loog gieten.

21 As je vi'jaand honger het, geef him dan te eten,
as hi'j dust het, geef him dan te drinken.
22 Dan staepel ie gluuiende kolen op zien heufd,
en de Heer zal je belonen.

23 Zoas de noordewiend een striemende regen brengt,
zo brengt teuteri'je woedende blikken.

24 Ie kun beter in een tippien op et daoke wonen
as in iene huus mit een vrouw die ruzie zuukt.

25 Een goed bericht uut een veer laand
is as koold waeter veur een dustige keel.

26 Een rechtveerdige die een goddeloze niet weerstaot,
is as een troebele bron, een vergiftigde welle.

27 Overmaotig hunning eten is niet goed,
overmaotige roem zuken al liekemin.

28 Iene zonder zelsbeheersing
is as een stad waorvan de mure slecht is.



Spreuken 26.

01 Zoas sni'j niet bi'j de zoemer past,
en regen niet bi'j de oogst,
zo past ere niet bi'j een dwaeze.

02 Zoas een voegel votvligt, zoas een zwelver votwikt,
zo vervlogt een ongegronde vluuk.

03 Een zwiepe veur et peerd, een leide veur de ezel,
een stok veur de rogge van een dwaeze.

04 Geef een dwaeze gien bescheid mit dwaesheden,
wodt niet krek as hi'j.
05 Geef him bescheid naor zien dwaeshied,
hi'j moet niet daenken dat hi'j wies is.

06 Wie een dwaeze een bosschop doen lat,
brengt himzels een protte schae toe,
hi'j is as iene die zien eigen bienen ofhakt.

07 Een spreuke in de mond van een dwaeze
is lieke slop as de bienen van een lamme.

08 Wie ere geft an een dwaeze
is as iene die de slinger om de stien kneupt.

09 Een spreuke in de mond van een dwaeze
pript lieke min as een stiekel in de haand van een zoeplappe.

10 Wie een dwaeze in dienst nemt, of een onbekende,
is as een boogschutter die schöt, mit een bliendoek veur.

11 Zoas een hond weeromme komt naor zien eigen spi'j,
zo herkauwt een dwaeze zien dwaeshied.

12 Ken ie iene die himzels een protte wieshied toedicht?
Veur een dwaeze is d'r meer hope as veur him.

13 Een luiwammes zegt: "D'r is een leeuw op de weg,
d'r sloept een leeuw in de straoten."

14 Zoas een deure in zien scharnieren dri'jt,
zo dri'jt een luiwammes him omme in zien bedde.

15 Al het een luiwammes zien haand in de schaole,
hi'j vint et te vermuuiend om him naor zien mond te brengen.

16 Een luiwammes vint himzels vule wiezer
as zeuven meensken mit een ofweugen oordiel.

17 Wie him mit een woordestried bemuuit die him niet angaot,
trekt an de oren van een hond die rustig veurbi'jlopt.

18 Zoas een dolleman mar in et wilde weg schöt,
mit branende pielken dood en verdarf zi'jt,
19 zo is iene die zien vrund bedriegt, en zegt:
"Et was mar veur de grap."

20 As d'r gien hoolt meer is, gaot et vuur uut,
as de kwaodpraoter votgaot, hoolt de ruzie op.

21 Kolen laoten gluuien, hoolt dot vlammen,
een ruziemaeker lat een woordestried ontbranen.

22 De woorden van een kwaodpraoter nemt et volk gulzig in him op,
ze bin een lekkerni'j die de boek zae maekt.

23 Zulverglezuur verbargt een eerden pot,
waarme woorden een kwaodaorig hatte.

24 Al verbloemt iene zien haat mit mooie woorden,
hi'j is ien en al bedrog.
25 Al praot hi'j vrundelik, vertrouw him niet,
zien hatte is deur en deur vals.
26 Al verhult hi'j zien haat mit leugens,
zien kwaodaorighied komt toch an et locht.

27 Wie een koele greeft veur een aander, vaalt d'r zels in,
wie een stien op iene toerolt, komt d'r zels onder.

28 Wie zels locht maeken wil,
zal de hieltied in et duuster wonen.

29 Wie kwaodspreekt het een hekel an zien slaachtoffers,
een vleier wil heur ondergaank.



Spreuken 27.

01 Juich niet over de dag van morgen,
ie weten niet wat hi'j brengen zal.

02 Laot een aander je priezen, doe et niet zels,
laot et over an een vremde, zie d'r zels van of.

03 Een stien is zwaor, et zaand is een last,
zwaorder as beidend, drokt de argernis over een dwaeze.

04 Lelkens is wried, raozerni'je is as een stotvloed,
mar wie is tegen jaloezie bestaand?

05 Beter daj' eupenlik terechte wezen wodden
as daj' uut liefde speerd wodden.

06 Et verwiet van een vrund is oprecht,
de tuut van een vi'jaand al te hattelik.

07 Wie genoeg te eten het, veracht de zuuitste hunning,
veur wie honger het, is al et bittere zute.

08 Een man die votvlocht van zien huus
is as een voegel die zien nust ontvlocht.

09 Et roeken van balsem en wierook maekt gelokkig,
mar zuter veur et hatte is waore vrundschop.

10 Hool een vrund in ere, ok die van je heit,
gao niet naor je breur aj' perblemen hebben;
een vrund in de buurt is beter as een breur veer vot.

11 Mien zeune, wees wies, dan geef ie mi'j bliedschop,
en he'k een weerwoord veur wie mi'j beschimpt.

12 Wie verstaandig is, zicht et geveer en huded him d'r veur,
wie onverstanig is, gaot d'r an veurbi'j en wodt straft.

13 Ston iene borg veur een lichtzinnig meenske,
neem dan gerust zien maantel,
en verpand die mar an een lichtzinnige vrouw.

14 Wie zien buurman morgens luud begroet,
wekt de indrok dat hi'j him vervluken wil.

15 As een daoke dat altied lekt as et regent,
zo is een vrouw die de hieltied weer ruzie zuukt.
16 Wie heur in toom perbeert te holen,
is as iene die de wiend vangen wil
of eulie daenkt te griepen.

17 Zoas et volk iezer scharpmaekt mit iezer,
zo scharpt een meenske zien medemeenske.

18 Wie een viegeboom mit zorg omringt, zal zien vruchten eten,
wie zorg het veur zien heer, wodt deur him respekteerd.

19 Zoas waeter et gezichte weerspiegelt,
zo weerspiegelt et hatte de meenske.

20 De ofgrond van et doderiek raekt nooit zae,
en ok de ogen van een meenske raeken nooit uutkeken.

21 De smultovend toetst et zulver, de ovend toetst et goold,
de toets veur een meenske is zien roem.

22 Al leg ie een dwaeze in een tonmeule
en stamp ie him tussen de graonkorrels fien,
zien dwaeshied stamp ie d'r niet uut.

23 Weet hoe et mit je schaopen en geiten gaot,
zorg goed veur je kudde.
24 D'r is niet altied overvloed,
en ok een kroon gaot niet altied over op et volgende geslaacht.
25 As et eerste grös mi'jd is en et ni'je opkomt
en ie in de bargen hujd hebben,
26 hej' jonge rammen veur je kleraosie,
koop ie mit je bokken een stok grond,
27 en geven je geiten je melk zat,
veur jow, je huus en je slavinnen.



Spreuken 28.

01 Een goddeloze vlocht, ok al is d'r gieniene die him aachtervolgt,
een rechtveerdige vuult him zo veilig as een leeuw.

02 As een laand in opstaand komt, warpen pattie him op as leider,
mar iene amper mit kennis en inzicht zorgt veur blievende rust.

03 Wie tot aarmoede vervalen is en de aarme meensken onderdrokt,
is as regen die de oogst wegspoelt.

04 Wie de wet niet naoleeft, priest de goddeloze,
wie de wet in acht nemt, vecht tegen de wetteloze.

05 Een kwaodaorig meenske begript niks van et recht,
wie de Heer zuukt, kan alles begriepen.

06 Beter een aarme waor aj’ niks van zeggen kunnen
as een riek man die vol leugens zit.

07 Een zeune mit inzicht hoolt him an wat him is leerd,
wie mit vergriemers ommegaot, maekt zien heit te schaande.

08 Wie zien bezit vergroot deur woekerrente,
vergroot et veur wie him bekommert om verschoppelingen.

09 Aj' gien geheur geven an de wet,
is alderdeegst je gebed de Heer een gruwel.

10 Wie oprechte meensken op et slechte pad brengt,
komt in zien eigen val telane;
de oprechten vienen gelok.

11 Een riek man dicht himzels een protte wieshied toe,
een aarme mit inzicht deurzicht him.

12 As rechtveerdigen regeren, het et leven glaans,
as goddelozen an de macht binnen, hoolt ieder meenske him schoel.

13 Wie zien fouten verbargt, zal gien veurspoed kennen,
wie ze toegeft en perbeert ze veur te wezen, krigt vergeving.

14 Gelokkig is de meenske die siddert veur de Heer,
wie eigenzinnig is, vaalt te prooi an et kwaod.

15 Een goddeloze die een aarm volk onderdrokt
is as een brullende leeuw, een ziedende beer.

16 Een heerser zonder inzicht onderdrokt op grote schaole,
wie een hekel het an winstbejag, zal lange regeren.

17 Een meenske die bloed vergeuten het,
zal et graf in vlochten;
laot gieniene him daorvan weerholen.

18 Wie onberispelik leeft, zal redded wodden,
wie kroeme wegen gaot, komt opiens te valen.

19 Wie zien grond bewarkt, het genoeg te eten,
wie locht naojagt, zal van zien aarmoede eten.

20 Een eerlik meenske wodt riekelik zegend,
wie vlogge riek wodden wil, blift niet ongestraft.

21 Perti'jdig wezen is slecht,
mar et volk is et al veur een stok stoete.

22 Een hebzochtig meenske jacht riekdom nao,
hi'j wet niet dat him gebrek waacht.

23 Wie een aander terechte wist, zal uutaendelik wardering kriegen,
meer as iene die een aander vlaaikt.

24 Wie zien heit en moeke berooft en zegt:
"Daor stikt gien kwaod in,"
is niet beter as een moordener.

25 Wie hebzochtig is, ontketent ruzie,
wie op de Heer vertrouwt, wodt riek.

26 Wie op zien eigen verstaand vertrouwt, is een dwaeze,
wie wieshied as leidraod het, ontsnapt an alle geveer.

27 Wie an de aarme meensken geft, lidt zels nooit gebrek,
wie zien ogen dichte hoolt, wodt deur een protte vervlukings troffen.

28 Kommen goddelozen an de macht, dan zuukt ieder meenske een verschoel,
verinneweren ze, dan zullen rechtveerdigen heersen.



Spreuken 29.

01 Wie pattietoeren terechte wezen wodt en toch volhoolt,
wodt opiens veld, zonder kaans op redding.

02 As rechtveerdigen heersen, is et volk verhoopt,
as een goddeloze an de macht is, jammert et volk.

03 Wie wieshied liefhet, geft zien heit vreugde,
wie mit hoeren ommegaot, verkwaanselt zien vermogen.

04 Een keuning die et recht haandhaaft, hoolt zien laand in staand,
een uutzoeger zoegt je leeg.

05 Wie een aander vlaaikt,
lokt him in de valle.

06 Een slechterik verstrikt him in zien kwaode daoden,
een rechtveerdige jubelt en juicht.

07 Een rechtveerdige erkent de rechten van de aarme meensken,
een goddeloze is daor bliend veur.

08 Protsers brengen onrust in een stad,
wiezen doen lelkens bedaoren.

09 As een wieze en een dwaeze veur et gerecht staon,
lat de dwaeze mit zien geraos en gesneer alles in et honderd lopen.

10 Moordeners hebben een hekel an iene die onberispelik leeft,
oprechten respecteren zien leven.

11 Een dwaeze geft utering an al zien gevulens,
een wieze hoolt ze in toom.

12 As een heerser toegeft an bedrog,
wodt iederiene die him dient een goddeloze.

13 Een aarme en een onderdrokker hebben dit gemien:
de Heer gaf heur beiden et locht in de ogen.

14 Een keuning die een eerlik oordiel velt over verschoppelingen,
zal nooit zien troon waankelen zien.

15 De stok en terechtewiezings zorgen veur wieshied,
een kiend dat niet grootbrocht wodt, maekt zien moeke te schaande.

16 As goddelozen an de macht binnen, nemt de misdaod toe,
mar iens zullen de rechtveerdigen getuge wezen van heur val.

17 Tuchtig je zeune, en ie hebben gien zorgen over him,
hi'j zal je vreugde geven.

18 Zonder profetie vervaalt et volk tot banelooshied,
wie de wet in acht nemt, is gelokkig.

19 Ie brengen een slaaf gien discipline bi'j mit woorden,
hi'j begript ze wel, mar stoort him d'r niet an.

20 Hej' wel es iene zien die de hieltied mit zien woorden klaorstaot?
Veur een dwaeze is d'r meer hope as veur him.

21 Wie zien slaaf vanof zien jonkhied verwent,
krigt uutaendelik mit een rebel te doen.

22 Een driftkop maekt vlogge ruzie,
een hietheufd gaot pattietoeren over de schreef.

23 De hoogmoed van een meenske brengt him te valen,
ere is weglegd veur wie bescheiden is.

24 Een heler dot himzels een protte kwaod,
hi'j wet dat hi'j vervluukt wodt, toch geft hi'j de dief niet an.

25 Aangst veur meensken is een vaalstrik,
wie op de Heer vertrouwt, wodt bescharmd.

26 Pattie meensken zuken de geunst van een heerser,
mar allienig bi'j de Heer vint een meenske zien recht.

27 Een rechtveerdige het een hekel an een onrechtveerdige,
een goddeloze wie de rechte weg gaot.



Spreuken 30.

De uutspraoken van Agur.

01 Hier volgen de woorden van Agur, de zeune van Jake,
dit bin de uutspraoken die hi'j daon het.

Ik bin zo mu, mien God, zo laanterig, ik kan niet meer.
02 Ik bin dommer as ieder aander,
ieder meenskelik inzicht ontbrekt mi'j.
03 Ik hebbe gien wieshied opdaon,
van de Heilige weet ik niks.
04 Wie is naor de hemel klommen en ok weer ofdaeld?
Wie het de wiend mit zien hanen vongen?
Wie het et waeter in zien maantel bunnen?
Wie het de greenzen van de eerde bepaold?
Nuum mi'j zien naeme, en de naeme van zien zeune,
aj' die kennen.

05 Ieder woord van God is naokeken,
hi'j is een schilde veur wie bi'j him heur toevlocht zuken.
06 Maek niks meer van zien woorden,
aanders straft hi'j je en bliek ie een liegebuul te wezen.

07 Twie dingen vraog ik jow,
gun ze mi'j zolange a'k leef:
08 Hool mi'j veer van leugen en bedrog.
Maek mi'j niet aarm, mar ok niet riek,
Geef mi'j allienig mar mit wat ik neudig hebbe.
09 Want as ik riek wezen zol, zo'k jow wellicht miskennen,
zo’k zeggen kunnen: "Wie is de Heer?"
En as ik aarm wezen zol, zo’k stelen
en de naeme van mien God te schaande maeken.

Nog een peer spreuken.

10 Zeg gien kwaodens van een slaaf tegenover zien meester,
hi'j zol je vervluken en je boeten laoten.

11 D'r bin meensken die heur heit vervluken
en heur moeke heur zegen ontholen.
12 D'r bin meensken die daenken zuver te leven,
mar vol smerigens zitten.
13 D'r bin meensken mit een hooghattige blik,
mit van die mispriezende ogen.
14 D'r bin meensken mit tanen as zwaorden
en kaeken as messen,
die de aarme meensken op eerde verscheuren,
de verschoppelingen onder de meensken opslokt.

Getalsspreuken.

15 D'r bin twie soorten bloedzoegers:
de eerste zegt "Geef!", de aandere "Geef!"
Drie dingen wodden nooit zae,
vier dingen zeggen nooit "Et is genoeg":
16 et doderiek, een onvruchtbere schoot,
een uutdreugd stok laand en et vuur,
dat ok nooit zegt "Et is genoeg."

17 Wie spottend daelekikt op zien heit
en zien moeke ongeheurzem is,
him zullen de raeven bi'j de laek de ogen uutpikken,
de gieren zullen zien ogen opschrokken.

18 Drie dingen bin te wonderlik veur mi'j,
vier dingen kan ik niet bevatten:
19 de vlocht van een aorend hoge an de hemel,
et glieden van een slange over de rots,
de vaort van een schip op volle zee,
de weg van een man naor een maegien.

20 Ziehier de holing van een overspeulige vrouw:
zi'j dot asof ze et en heur mond ofveegt,
en ze zegt: "Ik hebbe niks verkeerds daon."

21 Van drie dingen beeft de eerde,
tegen vier dingen is ze niet bestaand:
22 een slaaf die keuning wodt,
een zot die genoeg te eten het,
23 een onuutstaonbere vrouw die een man vint,
een slavin die heur meesteres verdringt.

24 Vier dieren bin de kleinste op eerde,
mar ze bin butengewoon wies:
25 de mieren – stark bin ze niet,
mar al in de zoemer leggen ze een veurraod an;
26 de klipdassen – machtig bin ze niet,
mar ze maeken hollen in de rotsen;
27 de gröshippers – een keuning hebben ze niet,
mar ze hotten in slagodder op;
28 de evertasken – ie kun ze mit je hanen vangen,
mar ze dringen deur tot in et peleis van de keuning.

29 Drieje hebben een veurnaeme tred,
vier lopen hiel deftig:
30 de leeuw – hi'j is de keuning van de dieren
en deinst veur niks weeromme;
31 de grootse haene, de bok,
en een keuning an et heufd van zien leger.

32 Aj' zo dwaes binnen om jezels op de bost te slaon,
daenke dan eerst nao en hool je haand veur je mond.
33 Want aj' melk kloppen, dan komt d'r botter,
aj' iene op zien neuze slaon, dan stroomt d'r bloed,
aj' iene slaon die poer is, dan komt d'r stried.



Spreuken 31.

Raodgevings veur keuning Lemuël.

01 Hier volgt les veur keuning Lemuël,
de raod die zien moeke him gaf.

02 Mien zeune, die ik dreugen hebbe,
mien zeune, veur wie ik geloften daon hebbe,
wat za'k je zeggen?
03 Verspil je krachten niet an vrouwluden,
je woorden niet an heur die keunings verinneweren.
04 En, Lemuël, een keuning mag him liekemin te buten gaon an wien,
dat past him niet,
een leider mag niet gunteren naor draank.
05 Hi'j mag niet drinken en zien plicht vergeten,
de rechten van verschoppelingen schenneseren.
06 Geef draank an wie een kommervol bestaon leiden,
geef wien an wie diepe ongelokkig binnen.
07 Laot zi'j mar drinken en heur aarmoede vergeten,
mag heur vrotteri'je uut heur heugenschop verdwienen.
08 Praot veur heur die weerloos binnen,
bescharm et recht van de vertrapten.
09 Praot, oordiel rechtveerdig,
geef de aarme meensken en meensken die et neudig hebben heur recht.

Loflied op de starke vrouw.

10 Een starke vrouw, wie zal heur vienen?
Zi'j is meer weerd as edelstiender.
11 Heur man vertrouwt op heur
en zal daor riekelik bi'j winnen.
12 Ze brengt him veurspoed, gien ellende,
alle daegen van heur leven.
13 Zi'j zuukt wolle en linnen uut,
en spint en weeft mit bliedschop.
14 Zoas een koopmansschip naor vere streken veert,
zo haelt zi'j van veer wat ze neudig het.
15 Ze staot al op as et nog duuster is,
regelt et wark in huus, geft heur slavinnen taeken.
16 As zi'j heur zinnen op een akker zet, kocht ze him,
van wat ze verdiend het, plaant ze een droevetuun.
17 Zi'j is vol daodkracht,
onvermuuiber is ze in de weer.
18 Haandel drieven giet heur hiel goed of,
naachs gaot heur laampe niet uut.
19 Heur hanen bin alsmar an et spinrok,
ze hoolt de hieltied de weefspoele vaaste.
20 Heur hanen strekt ze uut naor aarme meensken,
ze geft de aarme meensken hulpe.
21 Gieniene in heur huus hoeft bange veur sni'j te wezen,
zi'j het heur allemaole waarme kleren andaon.
22 Zi'j maekt de mooiste dekens,
zi'j gaot in kleren van linnen en purperen wolle.
23 Heur man geniet bekendhied in de stad,
hi'j vergeerdert mit de ooldsten in de poort.
24 Zi'j maekt kleren en gordels,
en levert die an koopluden.
25 Heur verschiening is vol kracht en weerdighied,
de dag van morgen zicht zi'j lachend integen.
26 Ze zegt wieze woorden,
wat ze zegt, bin liefdevolle lessen.
27 Ze waekt over heur huusholing,
niksdoen is heur onbekend.
28 Heur kiender priezen heur,
heur man bejubelt heur:
29 "D'r bin een protte starke vrouwluden,
mar ie overtreffen ze allemaole."

30 Charme is bedrieglik en schoonhied vergaot,
mar een vrouw mit ontzag veur de Heer moet prezen wodden.
31 Mag zi'j de vruchten plokken van heur wark,
meugen heur daoden in de poorten prezen wodden.