in een

Vertaeling van de Biebel (NBG 2004)

Prediker 01.
01 Hier volgen de woorden van Prediker, zeune van David en keuning in Jeruzalem.
Locht en leegte.
02 Locht en leegte, zegt Prediker, locht en leegte, alles is mar leegte.
03 Wat nut het de meenske van al zien bezit, van al zien muuizeme vrotteri'je onder de zunne?
04 Geslachten gaon, geslachten kommen, mar de eerde blift altied bestaon.
05 De zunne komt op, de zunne gaot onder, en altied aevenseert zi’j naor et plak waor ze weer opkomt.
05 De zunne komt op, de zunne gaot onder, en altied gaot ze naor et plak waor ze weer opgaon zal.
06 De wiend wi'jt naor et zuden, dan dri'jt ie naor et noorden. Hi'j dri'jt en wi'jt en dri'jt, en al dri'jend wi'jt de wiend weeromme.
07 Alle revieren stromen naor de zee, en toch raekt de zee niet vol. De revieren keren om, ze gaon weer naor et plak waor ze weg kommen binnen, en beginnen daor weer opni'j te stromen.
08 Alles is vermuuiend, zo slim dat d'r gien woorden veur te vienen binnen. De ogen van een meenske kieken, en vienen gien rust, zien oren heuren, en ze blieven luusteren.
09 Wat d'r was, zal d'r de hieltied weer wezen, wat d'r daon is, zal altied weer daon wodden. D'r is niks ni'js onder de zunne.
10 Wanneer as d’r zegd wodt: "kiek es, wat ni'js," dan is dat altied wat, dat d'r sund laankleden al was.
11 De vroegere geslachten bin vergeten, en ok de kommende geslachten zullen vergeten wodden.
Onderzuuk naor wieshied en gekhied.
12 Ik, Prediker, was keuning van Israël in Jeruzalem.
13 Ik hebbe mit hiel mien hatte elke vorm van wieshied perbeerd, want ik wol alles wat onder de hemel gebeurt begriepen. Et is een trieste bezighied. Een kwelling is et, die de meenske deur God oplegd wodt.
14 Ik hebbe alles zien wat d’r onder de zunne gebeurt, en vaastesteld dat et niet meer is as locht en et naojaegen van wiend.
15 Wat kroem is kan niet rechtmaekt wodden, en wat d’r niet is kan niet mitteld wodden.
16 En ik zee tegen mezels: Ik hebbe meer en groter wieshied vunnen as iederiene die veur mi'j regeerd het in Jeruzalem. Ik hebbe een protte wieshied en kennis opdaon.
17 Ik hebbe mi'j d'r mit hatte en ziel veur inspand om d’r aachter te kommen wat wies is, en wat dom en onverstaandig is. Mar ik hebbe inzien dat dat ok inkeld mar et naojaegen van wiend is.
18 Want wie een protte wieshied het, het een protte hatzeer. En wie kennis vermeerdert, vermeerdert ok smat.
 
Prediker 02.
01 En ik zee tegen mezels: kom, laot ik perberen de wille van et leven te pruven en te genieten van et goeie. Mar ok dat, ontdekte ik, is inkeld leegte.
02 Wille maeken, zee ik tegen mezels, is niet meer as gekhied. En waor leided wille toe?
03 Ik hebbe mezels onderdompeld in de wille van de wien, en ik greep die gekhied an om te onderzuken of ik in mien wieshied – want die behul altied de overhaand – kon ontdekken wat een meenske et beste doen kan,
04 Ok heb ik grootse dingen onderneumen: Ik heb veur mezels peleizen bouwd en wiengaorden plaant.
05 Ik heb tunen en parken anlegd en daorin een keur van vruchtbomen plaant.
06 Ik heb waeterbekkens greuven om een bos mit jonge bomen van waeter te veurzien.
07 Ik heb slaven en slavinnen kocht, en heur kiender wodden ok slaven in mien huus. Ik bezat een protte runder, schaopen en geiten, meer as iederiene die veur mi'j in Jeruzalem regeerd het.
08 Ik heb goold en zulver opstaepeld en in de riekdommen dield van keunings en lanen. Ik heb zangers en zangeressen ansteld en et genot pruufd van een protte, een hiele protte vrouwluden.
09 Grootse dingen heb ik onderneumen en meer bezit gadderd as iederiene die veur mi'j regeerd het in Jeruzalem. En bi'j alles wat ik kregen heb, behul ik ok mien wieshied.
10 Alles wat mien ogen vreugen heb ik ze gund, alle wille die mien hatte langde heb ik et geven, en ik geneut naor hattelust van al et goeie dat ik kregen hadde. Et was et loon veur mien vrotteri'je.
11 Mar doe nam ik alles wat ik onderneumen had nog es in ogenschouw, alles wat mien muuizeme vrotteri'je mi'j opleverd hadde en ik zag in, dat et allemaole mar locht en naojaegen van wiend is. Et dient gien inkeld nut onder de zunne.
12 Ik nam nog es in ogenschouw wat wies is, en wat mal en onverstaandig is. Wat zol de keuning nao mi'j doen mit alles wat zien veurgangers tot staand brocht hadden?
13 Grif, ik zag wel in dat wieshied nuttiger as gekhied is, zoas et locht nuttiger is as et duuster.
14 Een wieze zicht temeensen wat hi'j dot, wiels een dwaaze mar in et duister taast. Mar ik weet dit ok: beidend treft etzelde lot.
15 Wat de dwaaze treft, treft mi'j ok, zee ik tegen mezels, dus waorveur bin ik aenliks zo bovermaotig wies west? Ok dat is inkeld leegte.
16 Want de wieze liekegoed as de dwaaze zal al rap vergeten wodden, beidend wodden ze veurgoed vergeten. Hoe bitter is et, dat de wieze starft krekliek as de dwaaze.
17 Ik kreeg een ofkeer van et leven. Elke bezighied onder de zunne gong mi'j tegenstaon, want et is niet meer as locht en naojaegen van wiend.
18 Van alles waorveur ik mi'j ofbeuld had onder de zunne kreeg ik een ofkeer. Ik zol et aachterlaoten moeten veur mien opvolger
19 en wie zol zeggen kunnen of hi'j wies of onverstanig wezen zol? Toch zol hi'j de macht kriegen over alles wat ik mit mien wieshied beriekt hadde. Ok dat is inkeld leegte.
20 Vertwiefeling bevong mi'j over alles wat ik kregen had en waorveur ik hadde warkt had onder de zunne.
21 Ok al is een meenske bi'j alles wat hi'j beriekt het, bekwaom te wark gaon mit wieshied en kennis van zaeken, hi'j moet et iene geven die d'r niks veur daon het. Ok dat is niks as leegte en een uterst kwaoie zaeke.
22 Welk veurdiel het de meenske van alles wat hi'j muuizem kregen het? Hi'j jacht et nao en schript d'r veur onder de zunne,
23 mar alle daegen van zien leven brengen him hatzeer, alles wat hi'j ondernemt brengt him niks as smatte. Alderdeegst naachs vint hi'j gien rust. Ok dat, et is allienig leegte.
24 Et is daorom nog mar et beste veur een meenske dat hi'j him an eten en draank tegoed dot, en volop genöt van alles wat hi'j muuizem kregen het. En ok dat, zo heb ik inzien, is in de haand van God.
25 Want wie, zegt hi'j, kan him tegoed doen en genieten zonder dat ik d'r mit instem?
26 An een meenske die him anstaot geft hi'j wieshied, kennis en wille, mar een zundig meenske legt hi'j een kwellende bezighied op: een zundig meenske moet bezit kriegen veur een meenske die God anstaot. Ok dat is inkeld locht en naojaegen van wiend.
 
 
Prediker 03.
Alles het zien tied.
01 Veur alles wat gebeurt is d'r een ure, d'r is een tied veur alles wat d'r is onder de hemel.
02 D'r is een tied om geboren te wodden en een tied om dood te gaon, een tied om te plaanten en een tied om te rooien.
03 D'r is een tied om dood te maeken en een tied om te hielen, een tied om of te breken en een tied om op te bouwen.
04 D'r is een tied om te goelen en een tied om te lachen, een tied om te rouwen en een tied om te daansen.
05 D'r is een tied om argens waarm veur te lopen en d’r is een tied om argens koold van te wodden, een tied om te gooien en een tied om te vangen.
06 D'r is een tied om te zuken en een tied om te verliezen, een tied om te beweren en een tied om vot te smieten.
07 D'r is een tied om te scheuren en een tied om te herstellen, een tied om te zwiegen en een tied om te praoten.
08 D'r is een tied om lief te hebben en een tied om te haten, D'r is een tied veur oorlog en d'r is een tied veur vrede.
09 Welk veurdiel het de meenske van alles wat hi'j mit zien vrotteri'je klaormaekt?
10 Ik hebbe zien dat et een kwelling is, die him deur God oplegd wodt.
11 God het alles wat d'r is, et goeie plak in de tied geven, en ok het hi'j de meenske inzicht in de tied geven. Toch kan de meenske et wark van God niet van begin tot aende begriepen.
12 Ik hebbe vaastesteld dat d'r veur de meenske niks goeds weglegd is, behalven dat hi'j wille het en van et leven genöt.
13 Want wanneer hi'j him an eten en draank tegoed dot en genöt van al et goeie dat hi'j muuizem kregen het, is dat een kedo van God.
14 Alles wat God dot, zo heb ik vaastesteld, dot hi'j veur altied. Daor is niks an toe te voegen, daor is niks van of te doen. En God dot et zo opdat wi'j hoge bi’j him opkieken.
15 Wat d'r is, was d'r al laank; wat kommen zal, is d'r altied al west. God haelt wat veurbi'j is altied weer weeromme.
Onrecht en onderdrokking.
16 Ik hebbe nog wat onder de zunne zien: op et plak waor rechtspreuken wodt, heerst onrecht. Ik zag et plak waor gerechtighied wezen moeten zol, en d'r heerst onrecht.
17 Ik zee tegen mezels: God zal de rechtveerdigen liekegoed as de goddelozen an zien oordiel onderwarpen, want d'r is bi'j him veur alles wat gebeurt en veur elke daod een tied en een plak.
18 Ik zee tegen mezels dat God de meensken beveurrecht het: ze beseffen dat ze as de dieren binnen. Niks meer as de dieren bin ze,
19 want de meensken en de dieren treft etzelde lot. Zoas een dier starft, zo starft ok een meenske. Zi'j dielen in dezelde aosem. Dat is heur beider lot. Een meenske is niet beter of as een dier, want alles is mar leegte.
20 Alles gaot naor etzelde plak, alles is uut stof ontstaon en alles keert tot stof weeromme.
21 Wie zal ooit weten of de aosem van een meenske naor boven en die van een dier naor beneden gaot, daele naor de eerde?
22 Daorom, zo heb ik vaastesteld, is et mar et beste veur een meenske dat hi'j vreugde put uut alles wat hi'j ondernemt. Dat is wat him toebedield is, want wie zal him van wat genieten laoten nao zien dood?
Prediker 04.
01 Ik vestigde mien andacht op alle onderdrokking die d'r is onder de zunne en zag de traonen van de onderdrokten. D'r is gieniene die heur helpt. De onderdrokkers onderdrokken heur mit hadde haand, en d'r is gieniene die heur helpt.
02 De dojen, miende ik, bin gelokkiger te priezen as de levendigen. Zi'j die al sturven binnen, bin beter of as zi'j die nog in leven binnen.
03 Mar beter of as beidend is degene die nog niet geboren is en nog gien weet het van et onrecht dat d'r begaon wodt onder de zunne.
04 Ik hebbe al de vrotteri'je zien, en vaastesteld dat alles wat een meenske beriekt et risseltaot is van zien falegrein op een aander. Ok dat is inkeld locht en naojaegen van wiend.
05 Et is waor, een dwaaze zit mit zien hanen in zien schoot en kwient zo staorigan vot.
06 Mar beter is iene haand vuld mit rust as beide voesten vol vrotteri'je en naojaegen van wiend.
Beter mit zien twiejen as allienig.
07 Ik vestigde mien andacht op nog wat aanders onder de zunne, en ok dat is leegte.
08 Iene is hielendal allienig. Hi'j het alderdeegst gien zeune of breur, mar toch schript hi'j alsmar deur en wodt zien dust naor riekdom nooit lest. Veur wie beult hi'j him aenliks zo of en ontzegt hi'j him de geneugten van het leven? Ok dat is inkeld leegte en een trieste zaeke.
09 Ie kun veul beter mit zien twiejen as allienig wezen want – en dat is wis – tegere schrippen loont.
10 Wanneer twie vrunden tegere binnen en ien van beiden vaalt, helpt de aander him weer overaende, mar wie allienig is en komt te valen is beklaegensweerdig, want hi'j het gieniene die him overaende helpt.
11 Wanneer ie bi'jmekeer slaopen, geef ie waarmte an mekeer, mar hoe krigt iene die allienig slaopt et ooit waarm?
12 En iene die allienig is kan him niet verdedigen wanneer hi'j anvalen wodt, mar mit zien twiejen hool ie stand. Een driedubbeld vlochten koord is niet vlogge stokkend te trekken.
Beter jong en wies as oold en onverstanig.
13 Beter een wieze jonge die van lege ofkomst is as een oolde dwaaze keuning die zien oren sluut veur goeie raod.
14 D'r was een jonge die gevangen zat, mar vri'j kwam om een oolde keuning op te volgen. En dat wiels hi'j in zien riek as een onbedudende geboren was.
15 Ik zag dat iederiene him volgde. Al et volk onder de zunne leup die jonge aachternao die in opstaand kwam tegen de oolde keuning.
16 D'r kwam gien aende an de stoet van zien bewonderers. Mar laeter zal d'r gieniene wezen die nog een goed woord veur him overhet. Ie zien, ok dit is niks as locht en naojaegen van wiend.
Vervul je beloften.
17 Betrede God zien tempel mit bescheiden tred. Ie kun d'r beter hennegaon om te luusteren as om d'r et offer van een gek te brengen. Zoe'n iene wet niet iens dat hi'j een minne daod verricht.
 
Prediker 05.
01 Wees niet te haostig mit je woorden en doe God niet te vlogge en mit hiel je hatte beloften. Want God is in de hemel en ie bin op eerde, dus moej' speerzem mit je woorden wezen.
02 Drokte leided tot dromeri'je en een protte praoten tot geneuzel.
03 Aj’ God toch een belofte doen, vergeet dan niet die ok te holen. God is niet steld op gekken. Vervul dus je beloften.
04 Et is beter daj' niks beloven as daj' wat beloven daj' toch niet naokommen.
05 Stao je mond gien loze, zundige beloften toe en zeg niet naoderhaand tegen de priester dat ze een verzin weren. Wil ie soms dat God him kwaodmaekt over dargelik gekilster en moet hi'j ofbreken wat ie beriekt hebben?
06 Dromeri'je en lege woorden bin d'r al genoeg. Dus eerbiedig God.
Baentiesmannen huden mekeer.
07 Wanneer aj' zien dat in et laand de aarme meensken onderdrokt wodden en et recht en de rechtveerdighied rattelschellig, stao dan niet verbaosd. Want een hoge baentiesman wodt deur een hogere bescharmd, en zi'j allebeidend weer deur baentiesmannen die nog hoger binnen.
08 Et is hierbi'j nog een gelok wanneer de keuning de zorg dreegt veur de oogst.
Riekdom is leegte.
09 Wie van geld hoolt, kan d'r gien genoeg van kriegen. Wie gek is op riekdom, is de hieltied op meer gewin belust. Ok dat is inkeld leegte.
10 Mar hoe groter iene zien kaptaol is, des te groter ok et tal meensken dat helpen komt om et verbrassen. En wat het de eigener hierbi'j te winnen? Hi'j kan allienig mar toekieken.
11 Een arbeider slaopt goed, of hi'j now veule of weinig te verteren het, mar de rieke krigt gien wink in de ogen, zo zat het hi’j him eten.
12 Ik heb een trieste zaeke onder de zunne zien die tot veul ellende leided. Iene waekt over zien riekdom, mar et lopt rampzaelig of,
13 want iene tegenslag veegt hiel die riekdom weg. De zeune die hi'j verwekt het, blift mit lege hanen aachter.
14 Naekend is zo iene uut de moekeschoot kommen, lieke naekend keert hi'j weeromme. Niks van wat hi'j kregen het en in hanen docht te hebben, nemt hi'j mit weeromme.
15 Et is, ok dit, triest en ellendig, mar zoas hi'j kommen is, zo gaot hi'j weeromme. Wat is et veurdiel veur de meenske dat hi'j schript veur niks as wiend?
16 Alle daegen van zien leven brengt hi'j deur in ‘t duuster, hiel zien bestaon is vol ellende en hatzeer, en vol ontevredenhied.
17 Et is daorom, zo he'k inzien, goed en weldaodig veur een meenske wanneer hi'j him an eten en drinken te goed dot, en plezier beleeft an alles wat hi'j kregen het. Daor schript hi'j veur onder de zunne in die peer levensdaegen die hi'j van God kregen het. Dat is wat him toebedield is.
18 Wanneer een meenske plezier het van riekdom en bezit, en wanneer him dat deur God toestaon wodt as zien rechtmaotig pat, en hi'j him verheugt in alles wat hi'j muuizem kregen het, is dat een kedo van God.
19 Dan piekert hi'j temeensen niet zo veule over de peer daegen van zien leven, mar gaot hi'j mar al te graeg hielendal op in et genot dat God him geft.
 
 
Prediker 06.
01 Et is, dat he'k inzien, een trieste zaeke onder de zunne en veur de meenske een drege last:
02 God geft iene riekdom, bezittings en anzien. D'r ontbrekt him in zien leven niks van wat hi'j him weensket het, mar God staot niet toe dat hi'j d'r van geniet. Dat lat hi'j een vremde doen. Leegte is et, een ellendige en een trieste zaeke.
03 Zoe'n iene zol wel honderd kiender kriegen kunnen en wel jaoren leven kunnen, veule jaoren laank, mar wanneer zien dust naor riekdom nooit lest wodt en him nog niet iens een graf rest, dan – en dat zeg ik – is een doodgeboren kiend veul beter of.
04 Et wodt in leegte geboren en verdwient in et duuster, krekliek as et zonder naeme kommen is.
05 Et het nooit de zunne zien en gien weet had van et bestaon. Et het rust, veul meer as die aander
06 die, ok al leeft hi'j duzend jaor, en nog es duzend jaor, niet genieten kan van al et goeie dat hi'j het. Bin zi'j beidend niet naor etzelde plak toe onderwegens?
07 Al de vrotteri'je dient d'r toe dat de meenske zien maege vult, mar zien verlangsten blieven lege.
08 Welk veurdiel het de wieze vergeleken mit de onverstanige, wat is et veurdiel veur de aarme dat hi'j inzicht in et leven het?
09 Et is beter te genieten van wat tastbaars, as te griepen naor wat onberikber is. Ok dat is niks as locht en naojaegen van wiend.
10 Wie en wat de meenske is, wodde ommes al laank leden vaastesteld. Zien naeme is Meenske en hi'j is niet in staot et op te nemen tegen him die meer macht het as hi'j.
11 Alles wat d'r meer over te zeggen vaalt, vermeerdert allienig de leegte. Wat is hiervan et nut veur de meenske?
12 Wie wet wat goed is veur de meenske in die peer daegen van zien leeg bestaon? Ze bin veur him zo vlochtig as een schaad. En wie kan him vertellen wat d'r nao him kommen zal onder de zunne?
 
 
 
 
Prediker 07.
Wiesheden.
01 Beter een goeie naeme as duur roekersgoed, de dag waorop aj' starven is beter as de dag waorop aj' geboren wodden.
02 Et is beter daj' naor een rouwzael gaon as naor een zael vol feestremoer, want in een rouwzael aendigt iederiene. Dat nemt elk meenske zien leven laank in zien gedaachten mit.
03 Ie kun beter droevig wezen as wille hebben, want bi'j een droef gezicht maekt et hatte et goed.
04 De gedaachten van de wieze bin graeg in een huus vol rouw, die van de gek in een huus vol wille.
05 Ie kun beter luusteren naor de berisping van de wiezen as daj' de lofzang van dwazen anheuren,
06 want zoas de stiekels knetteren onder de vuurpot, zo knettert et lachen van de gek. Ok dat is inkeld leegte.
07 Geld ofdwingen maekt de wieze mal, steekpennings bedarft et hatte.
08 Beter et volbrengen van de dingen as dat ze beginnen, beter geduld as ongeduld.
09 Heb een lange aosem en beheerse je rusteloos gevuul, want rustelooshied heerst in de boezem van de dwazen.
10 En vraog jezels niet of waorom et vroeger beter was as now. Et getuugt van weinig wieshied aj' daornaor vraogen.
11 Bezit kan beter saemengaon mit wieshied. Dat is nuttiger onder de zunne.
12 Zi'j bieden beidend schaad, mar et veurdiel van de wieshied is dat zi'j de meenske meer schaad in et leven bödt.
13 Bekiek et wark van God: wie maekt recht wat hi'j kroem maekt het?
14 Geniet dus op de goeie daegen van et goeie, mar zie op de minne daegen in dat God naost de goeie ok de minne daegen maekt het. Gien meenske kan in de toekomst kieken.
15 Dit heb ik in mien leeg bestaon zien: een rechtveerdig meenske gaot an zien rechtveerdighied te gronde, een kwaodaorig meenske leeft laank, ondaanks zien kwaodaorighied.
16 Wees daorom niet al te rechtveerdig en mete jezels gien overdreven wieshied an. Waorom zoj' jezels ofbranen?
17 Mar gedreeg je ok niet al te kwaodaorig en doe niet al te mal. Waorom zoj' al doodgaon veurdat je tied kommen is?
18 Hool et iene vaaste en laot et ere niet los. Dat is et beste, want wie God eerbiedigt, ontsnapt an al te veul rechtveerdighied en ok an al te veule kwaodaorighied.
19 De wieze het mit disse wieshied veul meer macht as tien stadsbestuurders tegere.
20 Want d'r is gien meenske op eerde die nooit zundigt, die allienig mar goed is en de hieltied rechtveerdig.
21 Spits daorom je oren niet bi'j alles wat d'r om je henne zegd wodt. Dan hoef ie niet te heuren hoe je diener jow vervluukt.
22 Ie weten mar al te goed hoe vaeke ok ie, een aander vervluukt hebben.
23 Dit alles heb ik mit mien wieshied onderzocht. Ik zee tegen mezels: laot ik de wieshied zuken, mar zi'j bleef veer vot.
24 Veer is alles wat d'r west is, dieper nog as diepe. Wie zal ooit inzicht vienen?
25 Ik heb mit hiel mien hatte kennis zocht en alles wat d'r is he'k perbeerd. Ik hebbe wieshied zocht en wol tot een slotsomme kommen. Van et kwaod he'k de dwaashied kennen willen, van de dwaasheden de onzin.
26 En wat ik viene, is de hieltied weer een vrommes die nog slimmer is as de dood, die een valstrik is. Heur hatte is een klapnet en heur hanen bin kettens. Een meenske die God behaegt zal an heur ontkommen, mar een zundig meenske lat him deur heur strikken.
27 Al mit al, zegt Prediker, is dat et aentienbesluut van mien onderzuuk.
28 Ik hebbe de waorhied naostreefd mit hatte en ziel en heur nog de hieltied niet vunnen. Onder duzend meensken vun ik d'r mar iene die ok warkelik een meenske was, mar et was gien vrouw.
29 Alles wat ik vun is dit: De meenske is een ienvooldig schepsel. Zo is hi'j deur God maekt, mar hi'j het wel een hiele protte gedachtenspinsels.
 
 
Prediker 08.
De zin van wat God dot.
01 Wie het wieshied? Wie kent de verklaoring van de dingen? De wieshied straolt de meenske van et gezichte en veraandert strenge ogen in een milde blik.
02 Ik geef je disse raod: Volg de bevelen van de keuning op, zoaj' zweerd hebben tegenover God.
03 Onttrek je niet an zien gezag, veurkom perblemen, want as de keuning wat beveelt dan gebeurt et.
04 Zien woord is wet. Is d'r dus iene die him rekenschop vraogen kan van zien daoden?
05 Een wies meenske leeft zien bevelen nao en het gien kwaod te duchten. Ok dot hi'j alles op de juuste tied, want hi'j wet:
06 veur alles wat gebeurt, is d'r een juuste tied. Een zwaore last is dat, veur ieder meenske. Et is een kwaoie zaeke,
07 want gieniene wet wat kommen zal en hoe et naotied wodt. Wie kan daor wat over zeggen?
08 Gieniene het macht over zien aosem, gien meenske kan tegenholen dat zien aosem vergaot. Gieniene het macht over de dag waorop hi'j doodgaot, gien meenske ontvlocht et slagveld van de dood. En ok et kwaod – et zal zien dieners niet redden.
09 Dit alles heb ik vaastesteld in de tied dat ik andachtig keek naor alles wat gebeurt onder de zunne, en zag dat een meenske zien macht misbruukt om een aander kwaod te doen.
10 Ik heb ok zien hoe zundige meensken naor et graf dreugen wodden. Op et heilige plak wodden ze in et graf legd en ze gongen onder eerbetoon uut et leven. Mar de rechtveerdigen wodden vergeten in de stad. Ok dat is inkeld leegte.
11 Omreden een kwaoie daod niet vlogge bestraft wodt, is een meenskehat mar al te vlogge tot et kwaod neigd.
12 Een zundig meenske kan wel honderd keer wat kwaods doen en toch oold wodden. Vanzels weet ik ok: et zal een meenske die God hoge het goedgaon – want slat hi'j God niet hoge an?
13 Een zundig meenske daorintegen zal et slecht vergaon. Et schaad van zien levensdaegen zal niet lengen – want hi'j eerbiedigt God toch niet?
14 Mar is et hier op eerde niet een grote leegte, dat rechtveerdigen te diel vaalt wat de zundigen verdienen, en de zundigen wat de rechtveerdigen verdienen? Ok dat, zeg ik, is leegte.
15 Daorom pries ik de vreugde, want d'r is onder de zunne niks beters veur de meenske as dat hi'j him an eten en drinken te goed dot en van zien leven geniet. De vreugde is zien buisien, elke levensdag die God him geven het, as hi'j schript onder de zunne.
16 Ik zocht mit mien hiele hatte naor wieshied. Alles wat de meenske op eerde ondernemt, wol ik begriepen. Nooit geft hi'j zien ogen rust, daegs niet en naachs niet,
17 mar bi'j alles wat God dot onder de zunne, zo heb ik inzien, dot hi'j wat hi'j dot. De meenske is niet in staot de zin d'r van te vienen. Hi'j vragt him of en zuukt d'r naor, mar hi'j vint him niet, en al zegt de wieze dat hi'j inzicht het, ok hi'j is niet in staot om de zin d'r van te vienen.
 
 
Prediker 09.
De vreugde van et leven.
01 Ik vestigde mien andacht op et volgende en heb et onderzocht: Wat de wiezen en rechtveerdigen tot staand brengen, is in de haand van God. Ok heur liefde, ok heur haat. Gien meenske kan in de toekomst kieken.
02 Hi'j wet allienig dat elk meenske etzelde lot waacht. Bin ie een rechtveerdige of een zundiger, goed en rein of onrein, offer ie wel of offer ie niet, bin ie goed of zundig, durf ie makkelik een eed te zweren of bi’j daor bange veur –
03 alleman treft etzelde lot. Dat is zo triest bi'j alles wat de meensken doen onder de zunne. En hoe triest ok dat heur hatte heur leven laank vol kwaod en onverstaand is, en dat heur leven aendigt bi'j et doodgaon.
04 Veur wie nog leven mag, is d'r nog hoop. Beter een hond die leeft, as een leeuw die dood is.
05 Wie nog in leven binnen, weten temeensen dat ze starven zullen, mar dojen weten hielendal niks. D'r is niks meer dat heur loont, want zi'j bin vergeten.
06 Heur liefde en heur haat, alle hatstocht die ze ooit had hebben, gong allange verleuren. Ze nemen nooit meer diel an alles wat onder de zunne gebeurt.
07 Dus eet je stokkien bolle mit plezier, drink je wien mit een gelokkig hatte. God ziet alles waj' doen mit zien welbehagen an.
08 Dreeg altied fleurige kleren, kies een feestelik lekker roekersspul.
09 Geniet van et leven mit de vrouw die aj' beminnen. Geniet op alle daegen van je leven, die God je geven het. Et bestaon is leeg en vlochtig en ie schrippen en zwieten onder de zunne, dus geniet alle daegen.
10 Doe wat je haand te doen vint. Doe et mit volle inzet, want d'r bin gien daoden en gedaachten, gien kennis en gien wieshied in et doderiek. Daor bi’j de hieltied naor onderweg.
11 Ik heb onder de zunne opni'j zien, dat niet altied een vlogge hadloper de wedloop wint, een starke held de oorlog, dat hi'j die wies is niet altied zien brood het, en hi'j die inzicht het de riekdom, hi'j die bekwaom is et respekt. Zi'j bin allemaole ofhankelik van tied en toeval.
12 Nooit wet de meenske wanneer zien tied kommen is. Zoas de vissen deur de foeke verraodelik vongen wodden en de voegels deur et flapnet, krek zo zal de meenske deur de tied overvalen wodden.
Dwaasheden.
13 Ik heb onder de zunne wat zien dat veur wieshied deurgong. Et was biesterbaorlik!
14 D'r was een kleine stad mit mar een peer inwoners. Een machtig keuning trok tegen heur op, omsingelde de stad en bouwde grote anvalswarken.
15 D'r woonde in die stad een man van lege ofkomst, mar hi'j was wies en was in staot west de stad deur wies beleid te redden. Et kwam allienig in gieniene op om te luusteren naor wat die onbedudende persoon te zeggen had.
16 Ik zee daorom tegen mezels: wieshied is beter as macht, mar de wieshied van een meenske van lege ofkomst wodt minacht en zien woorden vienen gien geheur.
17 Et is beter daj' luusteren naor de kalme woorden van de wiezen as naor et geschreeuw van een heerser onder de dwazen.
18 Wieshied is beter as et waopengekletter van zoe'n gek. Hi'j bedarft hiel wat goeds.
 
 
Prediker 10.
01 Een kostbere zalve bedarft al deur iene dooie vliege, al een betien onverstaand maekt de beste wieshied raanzig.
02 De wieze volgt de hieltied et goeie spoor, de gek ontspoort algedurig,
03 en wiels hi'j doelloos ommedwaelt op zien weg toont hi'j algedurig an iederiene hoe gek hi'j is.
04 Wanneer de keuning tegen je uutveert, ondergao zien woede dan gelaoten, want kalmte helpt je te veurkommen daj' jammerlike fouten maeken.
05 Ik heb een kwaoie zaeke onder de zunne zien, een wandaod zoas machthebbers die plegen te begaon:
06 dwazen zetelen op hoge posten, rieken wodden op lege posten daelezet.
07 Slaven kommen op 't peerd, zo he'k zien, mar hooggeborenen lopen as slaven.
08 Wie een koele greeft, lopt de kaans d'r in te valen. Wie een gat in een mure slaot, kan beten wodden deur een slange.
09 Wie stiender uut een rots houwt, kan himzels bezeren. Wie hoolt in stokken hakt, lopt geveer.
10 Iene die zien biele niet sliept as de snee stomp wodt, moet meer kracht bruken. Wie mit wies beraod te wark gaot, het meer kaans van slaegen.
11 Wanneer de slange niet bezweerd wodt en dan biet, helpt de keunst heur te bezweren niet meer.
12 De woorden die de wieze in de mond nemt, geven him respekt. Wat d'r van de lippen van de gek komt, vertiest him in de hieltied grotere warrighied.
13 Wat d'r uut zien mond an woorden roegelt, is an et begin al onverstanig praot en wodt erbarmelike waanzin an et aende.
14 Een gek bazelt d'r mar op los, wiels gien meenske wet hoe et naotied wodt en wat d'r nao him komt. Wie kan him dat vertellen?
15 Een gek schript de hieltied deur en wodt daor mu van, want hi'j wet niet iens de weg naor de stad te vienen.
16 Ie bin beklaegensweerdig, laand, wanneer je keuning mar een kiend is en zien raodgevers morgensvroeg al naor een eetfeest gaon.
17 Ie bin gelokkig, laand, wanneer je keuning uut de aodel stamt en zien raodgevers allienig op de juuste tied naor een eetfeest gaon, heurzels beteugelen en niet dronkend wezen zullen.
18 Want luihied ondermient de balkens, deur sloppe hanen krigt et huus een lekkend dak.
19 Dronkelappen daenken bi'j heur fesien allienig an heur wille, de wien fleurigt allienig heur eigen leven op. Heur geld staot et ze toe.
20 Mar vervluuk de keuning alderdeegst niet in gedaachte en de rieke niet in je slaopkaemer, want de voegels van de hemel vertellen et deur, heur vleugels brengen je woorden veerder.
 
 
Prediker 11.
Gedenk je maeker in je jonkhied.
01 Stri’j je brood over et waeter. Heb fedusie in de toekomst, want ie vienen et laeter weer weeromme.
02 Beweer je bolle in zeuven patten, alderdeegst in achte. Hude je veur de toekomst, want ie weten niet welke ramp de eerde treffen zal.
03 Wanneer de wolken vuld binnen mit regen, gieten ze heur waeter over de eerde. Waor een boom ok henne vaalt, naor et noorden of et zuden, hi'j blift liggen op et plak waor as hi'j vaalt.
04 Wie de hieltied op de wiend let, komt nooit an 't zi'jen toe. Wie altied naor de wolken kikt, komt nooit an 't mi'jen toe.
05 Ie kennen de wegen van de wiend niet, ie kennen et kiend dat in de moekeschoot gruuit niet, zo ken ie ok de daoden niet van God, die alles maekt.
06 Zi'je van de morgen tot de aovend. Laot je haand niet rusten, want ie weten niet of et zaod de iene of de ere, of elke keer ontkiemen zal.
07 Et locht is een genot. Wat een weldaod veur de ogen om de zunne te zien!
08 Wanneer een meenske laank leeft, laot hi'j dan van elke dag genieten en bedaenken dat de daegen in et duuster ontelber wezen zullen. De toekomst is niks as leegte.
09 Geniet dus van je jonge jaoren, beste vrund, hael je hatte op an de daegen van je jonkhied. Volg de wegen die je hatte gaon wil, gun je ogen wat ze weensken. Mar onthool bi'j alles waj' doen, dat God je an zien oordiel onderwarpen zal.
10 Belast je hatte niet mit hatzeer en hool je lichem krachtig, want je jeugd en je jonge jaoren bin al vlogge veurbi'j.
 
 
 
 
 
Prediker 12.
01 Gedenk daorom je maeker in de daegen van je jonkhied, veurdat de minne daegen kommen en de jaoren waor aj’ van zeggen: in disse jaoren vien ik haost gien wille meer.
02 Gedenk daorom je maeker, veurdat de zunne verduustert, de steerns en de maone gien locht meer geft, de locht ok nao de regen grauw van wolken wodt.
03 De dag waorop de waachter trillend veur et huus stiet, de soldaoten kroembeugen deurgaon, de maelsters langzeman votraeken, de vrouwluden uut et veenster steren en alliend een schaad lieken.
04 Wanneer de deuren naor de straote dichtedaon wodden, de meule gien geluud meer maekt, et fluiten van de voegels dunnegies van toon wodt, wanneer heur gesjilp verstomd.
05 Ie durven gien heuvel te beklimmen, de weg is vol geveer. De amandelboom behoolt zien winterklied, de sprinkhaene sleept himzels vot, de kapperbi’je die dreugt uut. Een meenske gaot naor zien iewig huus, een klaegzang vult de straote.
06 Gedenk daorom je maeker, veurdat et zulverkoord weghaeld wodt, de goolden laampe breuken, de waeterkruke in stokken vaalt, et scheprad bi'j de putte stokkendbreuken wodt.
07 Wanneer et stof teroggekeerd naor de eerde, weer wodt zoas et was, wanneer de aosem van et leven terogge gaot naor God, die ok et leven geven het.
08 Locht en leegte, zegt Prediker, alles is mar leegte.
Eerbiedig God.
09 Prediker was een wies man en het et volk een protte kennis bi'jbrocht. Hi'j het wikt en weugen en een protte spreuken opsteld.
10 In treffende spreuken perbeerde Prediker de waorhied getrouw onder woorden te brengen.
11 De woorden van de wiezen bin zo scharp en puntig as een hedderstaf, al heur spreuken bin oons deur iene hedder inprented.
12 En an ‘t aende, mien zeune, nog disse waorschouwing: d'r komt gien aende an et tal boeken dat schreven wodt mar een protte lezen wodt et lichem mu van.
13 Alles waj' heurd hebben komt hierop daele: eerbiedig God en leef zien bevelen nao. Dat gelt veur ieder meenske,
14 want God oordielt over elke daod, ok over de verburgen daoden, liekegoed over de goeie as de minne daoden.