Micha
in een
Stellingwarver vertaeling
Et boek Micha is et zesde boek van de verzaemeling
van de zonuumde Twaelf Profeten. Disse verzaemeling van profeteboeken is
vermoedelik in de vierde of dadde ieuw v.Chr. tot staand kommen.
Et boek is nuumd naor een profeet uut et plakkien
Moreset, die neffens et opschrift in 1:1 warkzem was tussen 750 en 700 v.Chr.,
vermoedelik in Jeruzalem. In die tied wodde et keuninkriek Israël, mit as
heufdstad Samaria, veroverd deur Assyrië, en wodden Juda en Jeruzalem bedriegd.
Pattie nemen an dat de tekst in zien vorm van vandaege-de-dag in een laetere tied
en nao een perces van redaktionele bewarkings tot staand kommen is.
Et boek Micha bestaot uut profetieën zonder verhaelend raemwark, pattie hebben de vorm van diskussies. De stiel van de profetieën is levendig en belend.
Micha, ofkomstig van et plattelaand, dreegt de ondergang van Jeruzalem uut as straf veur sociaol en godsdienstig onrecht. Hi'j gaot in tegen profeten in dienst van et hof in Jeruzalem, die de redding van de stad uutdregen. Et centraole thema van et boek is de spanning tussen de belofte van heil en de ankundiging van onheil. Micha verzet him op verwietende toon veural tegen de boverlaoge van de bevolking: grootgrondbezitters, machthebbers, rechters, priesters en profeten, die heur allemaole an onrecht schuldig maeken. Et boek liekt een polemische funktie te hebben. Et keert him tegen de opvatting dat God zien heilsbeloften onveurweerdelik binnen en losstaon van de gedregings van de meensken. Micha zien bosschop is dat de holing van de Judeeërs d'r wel degelik toe dot.
Et stokkien in 4:1-3 vertoont starke overienkomsten
mit Jesaja 2:2-4. Aandere parallellen bin Micha 3:10 en Habakuk 2:12 en ok
Micha 3:12 en Jeremia 26:18, et ienige plak buten et boek zels waor Micha uut
Moreset nuumd wodt.
In et boek Micha bin drie patten te onderscheiden.
In kepittel 1-3 wodt de ondergang van Jeruzalem veurzegd en in verbaand brocht
mit onrecht en de gedregings van de leidende klasse. Mar d'r klinkt ok
tegenspraoke van de kaante van aandere profeten. Kepittel 4-5 het ankondigingen
van heil in een situaosie van ellende. Kepittel 6-7 komt wat vorm en inhoold
angaot overien mit kepittel 1-3, mar richt him meer as et eerste pat tot et
hiele volk. Dit pat sluut of mit een psalm waorin vertrouwen uutspreuken wodt,
een bede en een hymne op verheven toon.
Vertaeling van de Biebel (NBG 2004)
deur Piet Bult uut Ni’jberkoop
Micha 1
01 Dit bin de woorden die de
Heer zee tegen Micha uut Moreset, doe Jotam, Achaz en Hizkia in Juda regeerden;
et visioen dat hi'j zag over Samaria en Jeruzalem.
Et
oordiel van de Heer
02 Luuster, volken,
allemaole,
heur, eerde en wie heur bewonen,
hoe God, de Heer,
tegen jim getugen zal
vanuut zien heilige tempel.
03 Kiek, hoe de Heer zien
verblief verlaot, ofdaelt,
en over de hoogten van de eerde lopt.
04 Onder him smulten de bargen
en splieten de daelen
as was dat smult veur vuur,
as waeter dat van een helling dondert.
05 Dit alles gebeurt om
Jakob zien misdaod,
om de zunden van et volk van Israël.
Wat is de misdaod van Jakob?
Samaria!
Wat bin de offerhoogten van Juda?
Jeruzalem!
06 Samaria leg ik in puun,
kaele grond,
alliend geschikt veur een droevetuun.
Zien stienen smiet ik in et dal,
zien follementen leg ik bloot.
07 Al zien godebeelden
wodden verbriezeld,
al dat hoereloon gaon in vlammen op.
Al die beelden za'k verdistreweren,
want mit hoereloon bin ze betaeld
en as hoereloon zullen ze weer dienen.
08 Laot mi'j dan
krimmeneren, laot mi'j raozen,
laot mi'j naekend en op blote voeten gaon,
laot mi'j goelen as een jakhals,
laot mi'j roepen as een struusvoegel.
09 De wonnen van Samaria bin
ongeneeslik,
ze rieken tot an Juda,
ze raeken an de poort van mien volk,
ze raeken Jeruzalem.
10 Vertel et niet in Gat,
goel daor niet.
Rule je in et stof
van Bet-le-Afra.
11 Trek veerder in
gevangenschop,
bevolking van Safir,
naekend en in schaande.
Ok de bevolking van Saänan
is niet ontkommen.
Een rouwklacht in Bet-Haësel,
de stad wodt jim ontneumen.
12 De bevolking van Marot
het hoopt op et goeie,
mar et kwaod van de Heer daelde naor beneden
tot bi'j de poorten van Jeruzalem.
13
Bien de waegen an et span,
volk van Lachis;
in jow huust et kwaod van Israël,
de oorsprong van de zunde van Sion.
14 Neem daorom ofscheid van
Moreset-Gat;
Achzib zien warkplaetsen wodden veur Israël zien
keunings
as een laek die opiens dreuge vaalt.
15 Opni'j za'k een bezetter
sturen,
bevolking van Maresa;
Israël zien leiders zullen naor Adullam vlochten.
16 Scheer je haor of, scheer
je kael
om de kiender die je gelok uutmaeken.
Scheer je zo kael as de neten,
want ze wodden bi'j je weghaeld.
Micha 2
01 Wee heur die kwaodens in
't zin hebben en op heur bedde lelke plannen bedaenken. Al veur de ni’je morgen
voeren ze die uut, dat ligt in heur macht.
02 Willen zi'j een veld? Ze
stelen et! Willen ze een huus? Ze nemen et! Zi'j maeken heur meester van huzen
en heur bezitters, van meensken en heur eigendom.
03 Daorom – dit zegt de
Heer: Over dit volk zal ik onheil brengen, een onheil dat jim niet ofschudden
kunnen en waoronder jim veurover gaon zullen. D'r waacht jim een tied van
verschrikking!
04 Dan zal dit over jim zegd
wodden, dan zal disse weeklacht klinken:
"Et is veurbi'j!" zal et volk zeggen.
"We bin reddeloos verleuren.
Oons arfdiel wodt verkwaanseld,
et wodt oons ontneumen,
oons laand onder ofvalligen verpat."
05 Daorom blieven jim
aachter as et volk van de Heer et laand verpat. Gieniene zal veur jim et lot
gooien as et meetlint spand wodt.
06 "Hool op,"
zeggen ze, "hool op mit dat geprofeteer! Komt d'r dan gienertied een aende
an die beschimpings?
07 Zol dit et wezen wat et
volk van Jakob anzegt is? Verlöst de Heer zo vlogge zien geduld, zollen dit
zien daoden wezen?" Betekenen mien woorden dan gien veurspoed veur wie de
rechte weg gaot?
08 De hieltied weer stelt
mien volk him vi'janig op tegenover al wie vredelievend is. Niksvermoedende,
vreedzeme veurbi'jgangers wodden van heur maantel beroofd.
09 Jim verdrieven de
vrouwluden van mien volk uut de huzen waorin zi'j gelokkig binnen. Jim ontnemen
heur kiender veur altied de luuster waormit ik heur in de kleren daon hebbe.
10 Kom overaende, gao vot,
hier zuj' gien rust vienen. Dit laand is poeterig, et brengt bedarf en
vreselike verinnewaosie.
11 As d'r iene was die niks
as wiend en valse leugens verspreided en profeteert: "Ik zie wien en
draank," dan zol dat veur dit volk de waore profeet wezen!
12 Ik zal je bi’jenneer
brengen, Jakob, je tetaol bi’jenneer brengen.
Ik zal gadderen wat d'r van Israël over is, ik zal
et verzaemelen.
Ik zal ze ophokken as schaopen en geiten
binnen de vrediging, as een kudde in et gröslaand;
et zal daor goonzen van de meensken.
13 Hi'j die een bresse slat
gaot veurop,
zi'j breken uut, zi'j trekken deur de poort,
ze gaon d'r deur naor buten.
Heur keuning gaot heur veur,
de Heer gaot an et heufd.
Micha 3
01 En ik zee: Luuster toch,
leiders van Jakob, luuster, heersers van et volk van Israël! Jim moe'n et recht
toch kennen?
02 Mar jim hebben een hekel
an et goeie en holen van et kwaod. Jim streupen mien volk de huud of en roppen
et vleis van heur bonken.
03 Zi'j eten heur vleis,
zi'j streupen heur huud of en breken heur bonken. As vleis om te koken, as
vleis veur de pot hakken zi'j mien volk in stokken.
04 As ze dan tot de Heer om
hulpe roepen, zal hi'j heur gien bescheid geven. Hi'j zal zien gezicht veur
heur votstoppen vanwegens et kwaod dat ze begaon.
05 Dit zegt de Heer over de
profeten die mien volk misleiden, die over vrede praoten zolange ze mar wat te
eten kriegen en die iederiene die heur niet op heur winken bedient de oorlog
verklaoren:
06 Veur jim zal et een
naacht wezen zonder visioenen, duuster en zonder veurspellings. Veur die profeten
zal de zunne ondergaon en zal de dag veraanderen in duusternis.
07 De veurtiermers zullen
beschaemzem staon en de waorzeggers wodden te schaande maekt: zi'j zullen heur
mond dichte holen, want God geft gien bescheid.
08 Ikke, an de aandere
kaante, bin vol van kracht, ik hebbe de geest van de Heer, ik bin rechtveerdig
en ik hebbe de moed om an Jakob zien wandaoden bekend te maeken, en an Israël
zien zunde.
09 Luuster toch wat now
komt, leiders van et volk van Jakob en heersers van et volk van Israël, jim die
de gerechtighied minachten en al wat recht is kroem maeken,
10 die Sion bouwen op bloed
en Jeruzalem op onrecht.
11 De leiders praoten d'r
recht in ruil veur kedo's, de priesters geven les tegen betaeling, de profeten
veurspellen veur geld, wiels zi'j heur op de Heer beroepen en zeggen: "De
Heer is toch in oons midden? Oons kan gien kwaod overkommen."
12 Daorom, deur jim toedoen,
zal de Sion as een akker ommeploegd wodden, zal Jeruzalem een ruïne wodden en
de tempelberg een overwoekerde heuvel.
Micha 4
Et
keuningschop van de Heer
01 Iens zal de dag kommen
dat de barg mit de tempel van de Heer
rotsvaaste staon zal,
verheven boven de heuvels,
hoger as alle bargen.
Volken zullen daor saemenstromen,
02 machtige naosies zullen
zeggen:
"Lao'we optrekken naor de barg van de Heer,
naor de tempel van Jakob zien God.
Hi'j zal oons lesgeven, oons de weg wiezen,
en wi'j zullen zien paeden bewaandelen."
Vanof de Sion klinkt zien lesgeven,
vanuut Jeruzalem praot de Heer.
03 Hi'j zal rechtspreken
tussen machtige volken,
over grote en vere naosies een oordiel vellen.
Dan zullen zi'j heur zweerden ommesmeden tot
ploegiezers
en heur speren tot snumessen.
Gien volk zal nog et zweerd trekken tegen een aander
volk,
gien meenske zal meer weten wat oorlog is.
04 Iederiene zal onder zien
wienraank zitten
krek as onder zien viegeboom,
en deur gieniene opschrikt,
want de Heer van de hemelse machten het zegd.
05 Laot aandere volken heur
eigen goden volgen –
wi'j vertrouwen op de naeme van de Heer, oonze God,
veur iewig en altied.
06 As die tied kommen is –
zegt de Heer –
za'k de kreupelen verzaemelen,
de verstri'jden bi’jenneer brengen,
verienigen wie ik onheil brocht hebbe.
07 De kreupelen za'k speren,
van de verdrevenen maek ik een groot volk,
en op de Sion zal de Heer heur keuning wezen,
van now tot in de iewighied.
08 En ie, waachttoren over
de kudde, vesting van Sion,
ie zullen je vroegere heerschoppi'je weerommekriegen,
an jow, Jeruzalem, heurt et keuningschop toe.
09 Waoromme raos ie now?
Hej' dan gien keuning meer,
of is je raodgever vot,
daj' inneneer krimpen van zeerte, as in baorpiene?
10 Krimp innenneer en raos
et uut, vrouwe Sion,
krimp inneneer as een vrouw die baoren moet.
Ie zullen de stad uut moeten
en op et veld leven moeten.
Ie zullen naor Babel gaon,
en daor zuj' vri'jmaekt wodden,
uut de hanen van je vi'janen
vri'jkocht wodden deur de Heer.
11 Now lopen een protte
volken tegen je te hoop,
zi'j zeggen: "Laot Sion mar ontwi’jded wodden,
wi'j zullen d'r van genieten!"
12 Mar ze weten niet wat de
Heer mit ze veurhet,
ze hebben gien inzicht in zien besluut:
dat hi'j ze verzaemeld het as et graon op de
döskvloer.
13 Vrouwe Sion, döske heur.
Ik geve je een hoorn van iezer
en hoeven van broons,
ie zullen die volken vertrappen.
Wat ze ofpakt hebben zal veur de Heer wezen,
an de Heer van de hiele eerde komt heur vermogen
toe.
14 Sniede now,
kriegszuchtige vrouw, je lichem eupen;
oonze muren wodden belegerd,
en hi'j die Israël leiden moet
wodt mit een staf in et gezichte sleugen.
Micha 5
01 Uut jow, Betlehem in
Efrata,
te klein om tot Juda zien geslachten toe te heuren,
uut jow komt iene vot die veur mi'j over Israël
heersen zal.
Zien oorsprong ligt in lange vervleugen tieden,
in de daegen van vroeger.
02 Tot de vrouw die zwanger
is heur kiend brocht het,
wodden zien breurs an heur lot overlaoten.
Daornao zullen wie d'r nog over binnen
weerommekeren naor de aandere Israëlieten.
03 Hi'j zal antreden en heur
as een hedder weiden,
klieded mit de macht van de Heer, zien God,
mit de majesteit van zien verheven naeme.
Zi'j zullen veilig wonen,
want hi'j zal heersen tot an de aenden van de eerde,
04 en hi'j brengt vrede.
As Assyrië oons laand binnenvalt
en zien voete in oonze peleizen zet,
zuwwe zeuven hedders opstaon laoten,
ja, acht vosten uut meensken keuzen.
05 Mit et zweerd zullen zi'j
Assyrië kaelslaon,
mit blinkende waopens Nimrod verdistreweren.
Hi'j zal oons vri'jmaeken van Assyrië
as et oons laand binnenvaalt
en oonze greenzen overkomt.
06 En wat d'r van Jakob
overbleven is,
te midden van machtige volken,
zal as dauw wezen die van de Heer komt,
as regendruppels op et gruun,
dat niks verwaacht van een meenske
en niet naor meenskekiender uutkikt.
07 Wat d'r van Jakob
overbleven is,
te midden van grote volken,
zal as een machtige leeuw tussen et wild wezen,
as een leeuw die de kudde binnendringt,
een leeuw die vertrapt en verscheurt,
en d'r is gieniene die him tegenhoolt.
08 Meugen je anvalers je
kracht kennen leren,
meugen je vi'janen verdistreweerd wodden!
09 Op die dag zal et
gebeuren – zegt de Heer –
dat ik je peerden ofslaachten zal
en je striedwaegens verdistreweren.
10 Ik zal de steden in je
laand verwoesten
en je vestings daele haelen.
11 Je tovermiddelen za'k je
ontnemen,
ik laot gien waorzeggers meer toe.
12 Je godebeelden za'k
stokkend slaon,
krek as je gewi’jde stienen,
en ie zullen niet langer deur de kni'jen gaon veur
waj' zels maekt hebben.
13 Je Asjerapaolen za'k
weghaelen,
je tempelburchten za'k verwoesten,
14 en in mien verschrikelike
argernis neem ik wraoke
op alle volken die niet luusterd hebben.
Micha 6
De
gerechtighied van de Heer
01 Luuster toch wat de Heer
zegt!
Kom overaende, laot de bargen jim rechtszaeke
heuren,
laot de heuvels getuge wezen.
02 Luuster, bargen, naor et
pleidooi van de Heer,
luuster, onwrikbere follementen van de eerde.
De Heer het een geschil mit zien volk,
hi'j klaegt Israël an:
03 "Mien volk, wat he'k
je misdaon?
Waormit he'k je kweld? Geef mi'j bescheid!
04 Ik hebbe je wegleided,
vri'jmaekt uut de knechtschop in Iegypte.
Ik stuurde Mozes, Aäron en Mirjam
om jim veur te gaon.
05 Bi'j' dan vergeten, mien
volk,
wat Balak besleut, de keuning van Moab,
wat Bileam, de zeune van Beor, him doe zee?
Bi'j' vergeten wat d'r gebeurde tussen Sittim en
Gilgal?
Ken ie de gerechtighied van de Heer niet meer?"
06 "Wat kan ik de Heer anbieden,
waormit hulde brengen an de verheven God?
Moet ik him integen lopen mit braandoffers,
zol hi'j ienjaorige bollen annemen?
07 Kan ik him geunstig
stemmen mit duzenden rammen,
mit eulie, stromend in tienduzend beken?
Moe'k mien ooldste kiend geven veur wa'k misdaon
hebbe,
de vrucht van mien schoot veur mien zundig
leven?"
08 D'r is jow, meenske, zegd
wat goed is,
ie weten wat de Heer van je wil:
niks aanders as recht te doen, trouw te betrachten
en nederig de weg te gaon van je God.
09 Luuster, de Heer ropt tot
de stad – wie wies is het ontzag veur jow naeme. Luuster naor et striemen van
de roede: wie zol d'r dan nog veur heur getugen?
10 Zo'k gien andacht geven
an de schatten in et huus van een gewetenloos meenske, schatten deur onrecht
kregen, of an die ondermaotse efa, die om vergelling raost?
11 Zo'k een poeterige
weegschaole, een buul mit valse gewichten deur de vingers zien?
12 De rieken van de stad bin
ien en al geweld, heur inwoners bin bedriegers, zi'j hebben een leugenachtige
tonge.
13 Daorom ok bin 'k begonnen
om je te slaon, je te treffen vanwegens je zunden.
14 Now zuj' eten mar niet
zae raeken, en je daarms raeken verstopt. Waj' opbargen kuj' niet holen, en
waj' wel holen laot ik prooi wodden van et zweerd.
15 Ie zullen wel zi'jen mar
niks oogsten, ie zullen olijven passen mar je niet mit eulie inwrieven, ie
zullen droeven treden mar gien wien drinken.
16 Jim holen jim graeg an de
bepaolings van Omri en an de besluten van et huus van Achab, jim volgen heur
raod. Daorom maek ik van jim, inwoners van de stad, een ofschrikwekkend
veurbeeld en een veurwarp van spot, en ie zullen de schaande van mien volk
dregen.
Micha 7
01 Ongelokkige die ik bin,
et is as bi'j de laete oogst, as bi'j de laeste plok: gien volle droevetrosse
meer om op te eten, gien vroege viege meer, waor ik zoe'n zin an hebbe.
02 Zi'j die trouw weren bin
verdwenen uut et laand, gieniene is nog rechtschaopen. Alleman is op bloed
belust, iederiene belaogt zien naoste.
03 Zi'j bekwaomen heur in et
kwaod: alliend veur geld stellen leiders een onderzuuk in, rechters praoten
recht tegen betaeling, hogeplaetsten zeggen wat heur et beste uutkomt, en zo
holen zi'j et recht op ofstaand.
04 De deugdzemste van heur
is as een stiekelstruke, de eerlikste is slimmer as een stiekelhede. De dag van
straf, deur jow waachters ankondigd, is kommen, en et volk is in beroering!
05 Geleuve je naoste niet,
vertrouwe je vrund niet, pas op je woorden, ok bi'j wie d'r in je aarms ligt.
06 De zeune veracht zien
heit, de dochter verzet heur tegen heur moeke, de schoondochter tegen heur
schoonmoeke, en huusgenoten blieken vi'janen.
07 Mar ik, ik blief
uutkieken naor de Heer, ik blief hopen op de God die mi'j redding brengen zal.
Hi'j zal mi'j heuren, mien God.
08 Ie die een hekel an mi'j
hebben, maek je niet vrolik over mi'j.
Al bin ik valen, ik kom weer overaende,
al is et duuster om mi'j henne, de Heer is mien
locht.
09 De argernis van de Heer
za'k dregen
– ik weet, ik hebbe tegen him zundigd –
tot hi'j veur mi'j pleited het,
mi'j recht geven het.
Hi'j zal mi'j naor et locht voeren
en ik zal zien gerechtighied zien.
10 Zi'j die een hekel an
mi'j het zal et zien en beschaemzem wezen,
zi'j die mi'j vreug: "Waor is hi'j dan, de
Heer, je God?"
Ik zal toekieken en genieten
as ze as straotesmerigens vertrapt wodt.
11 Dat is de dag om je muren
op te bouwen,
de dag dat je greenzen verlegd wodden.
12 Die dag zal et volk bi'j
je kommen,
van Assyrië tot de steden van Iegypte,
van Iegypte tot an de Eufraat,
en vanof de zee in et westen tot an de hoogste barg.
13 En de eerde zal verwoest
wodden,
om heur bewoners, vanwegens heur daoden.
14 Weide jow volk mit jow
staf,
jow geliefde kudde die ienzem leeft
in de bos, omringd deur vruchtber laand.
Meugen ze weiden in Basan en Gilead,
as in de daegen van vroeger.
15 As in de daegen van zien
bevri'jdinge uut Iegypte
laot ik dit volk biesterbaorlike daoden zien.
16 De volken zullen et zien
en beschaemzem staon,
ontneumen van heur kracht,
doof en mit de haand op de mond.
17 Zi'j zullen stof slikken
as een slange,
as dieren die kronkelen over de grond.
Sidderend zullen ze uut heur burchten kommen,
vol ontzag veur de Heer, oonze God.
Zi'j zullen jow vrezen!
18 Wie is een God as jow,
die schuld vergeft
en an zunde veurbi'jgaot?
Jow blieven niet poer lelk
op wie d'r van jow volk nog over binnen;
liever tonen jow heur jow trouw.
19 Opni'j zullen jow je over
oons ontfarmen
en al oonze zunden tenietdoen.
Oonze zunden gooien jow in de diepten van de zee.
20 Jow bewiezen Jakob jow
trouw
en Abraham jow goedhied,
zoas jow an oonze veuroolden zweerd hebben,
in de daegen van vroeger.