Maleachi

in een

Stellingwarver vertaeling

Et boek Maleachi is et twaelfde boek van de verzaemeling van de zonuumde Twaelf Profeten. Disse verzaemeling van profeteboeken is vermoedelik in de vierde of dadde ieuw v.Chr. tot staand kommen. Et boek is nuumd naor de profeet die angeven wodt in et opschrift 1:1. Meugelik wodt d'r ok op Maleachi zinspeuld in 3:1, waor de woorden "mien bode" in et Hebreeuws krek zo binnen as de naeme Maleachi. Over disse profeet is veerder niks bekend en et boek het gien konkrete ankneupingspunten veur een datering van zien optreden. Meerstal wodt anneumen dat de tekst verwiest naor et Jeruzalem van de vuufde ieuw v.Chr., de tied nao et weerommekommen van de Judese ballings uut Babylonië en de herbouw van de tempel. De tekst liekt betrekkelik weinig redaktionele bewarking ondergaon te hebben. In een protte biebeluutgiften is Maleachi et laeste boek van et Oolde Testement.

Et boek Maleachi bestaot uut profetieën die prissenteerd wodden as diskussies in dialoogvorm: "jim zeggen" tegenover "dit zegt de Heer". Daordeur wekt et betoog een levendige en starke indrok, mit deur toedoen van et vaeke bruken van retorische vraogen. Et taelgebruuk is over et algemien helder en iendudig. Mit de herhaelde formule "zegt de Heer van de hemelse machten" zet de profeet zien betoog kracht bi'j.

Et centraole thema van et boek is et verbond dat God sleuten het mit de priesters en mit et volk. Et verwiet klinkt dat et volk twiefelt an dat verbond en dat de meensken d'r ontrouw an west is. De tekst ropt de heurders op tot inkeer en trouw, en is eerder overwegend driegend van toon as anvieterend of troostend.

Et boek Maleachi het diskussies over aachterienvolgens de liefde van God veur Israël (1:2-5), et verbreken van et verbond deur de priesters (1:6-2:9) en deur et volk (2:10-16), de komst van de bosschopper en et oordiel van God (2:17-3:5), een oproep tot bekering (3:6-12) en de dag van de Heer (3:13-21).

An et aende van et boek wodt de weerommekomst van de profeet Elia ankondigd (3:22-24).

Vertaeling van de Biebel (NBG 2004)

deur Piet Bult uut Ni’jberkoop

Maleachi 1

01 Profetie. De woorden die de Heer tegen Israël zegd het deur de mond van Maleachi.

02 Ik hebbe jim lief – zegt de Heer –, en jim zeggen: "Waoruut bliekt die liefde dan?" Bin Jakob en Esau gien breurs? – zegt de Heer. Toch he'k Jakob liefhad

03 en Esau mit de nekke ankeken. Van Esau zien barglaand maekte ik een strewelling, Edom zien grondgebied he'k an de jakhalzen van de woestijn geven.

04 Edom kan zeggen: "Al biwwe versleugen, we bouwen de puunhopen weer op," mar dit zegt de Heer van de hemelse machten: Zi'j kun bouwen wat ze willen, ik zal et weer ofbreken. "Goddeloos laand" zal et volk et numen, en ok: "Et volk waorop de Heer veur iewig kwaod op is".

05 Mit eigen ogen zullen jim et zien, en dan zuj'm zeggen: "De Heer toont zien macht in Israël!"

06 Een zeune eert zien heit, een knecht zien meester. A'k jim heit bin, waor is dan je eerbied veur mi'j; a'k jim meester bin – zegt de Heer van de hemelse machten –, waor is dan je ontzag veur mi'j? Jim, priesters, minachten mien naeme, en zeggen dan: "Hoezo minachten wi'j jow naeme?"

07 Jim brengen verwarpelik eten naor mien taofel, en zeggen dan: "Hoezo hebben wi'j jow verwurpen?" Deur te beweren dat mien alter de muuite niet weerd is!

08 Aj'm mit een bliend offerdier ankommen, zeggen jim: "Wat geft dat now?" En ok aj'm mit een kreupel of ziek dier ankommen, zeggen jim: "Dat geft toch niks?" Biede de gouverneur zoe'n dier mar es an en kiek of hi'j d'r tevreden mit is en jim goedgeunstig blieven zal – zegt de Heer van de hemelse machten.

09 Zo zuj'm God wel geunstig stemmen, zo zal hi'j zien volk wel geunstig zind wezen! Dit alles gebeurt deur jim toedoen; zol hi'j zien volk dan now goedgeunstig wezen?

10 Et zol beter wezen as iene van jim de tempeldeuren sluten zol en jim et vuur op mien alter niet langer anstikken zollen, want dat is toch onnut. Ik wieze jim of – zegt de Heer van de hemelse machten – en de offers die jim brengen anvere ik niet.

11 Van waor de zunne opgaot tot waor ze ondergaot staot mien naeme bi'j alle volken in anzien, rondomme brengt et volk mi'j reukoffers en reine offergaoven. Mien naeme staot bi'j alle volken in anzien – zegt de Heer van de hemelse machten –,

12 mar jim ontwi’jden him deur te beweren dat mien alter niet poeterig wodden mag, deur te daenken daj' d'r minderweerdig eten hennebrengen kunnen.

13 Jim haelen je neuze op veur de dienst an mien alter – zegt de Heer van de hemelse machten –, jim zeggen: "Dit alles kost oons te vule muuite." Jim brengen mi'j steulen dieren, en kreupele en zieke dieren – zegt de Heer –, dat is waj'm mi'j as offergaove anbieden, en ik moet dat anveerden?

14 Vervluukt de bedrieger, die de Heer een niet schennerig manlik dier uut zien kudde belooft mar him een schennerig beest offert! Ik bin een groot keuning – zegt de Heer van de hemelse machten –, en alle volken bin vol van ontzag veur mien naeme!

Maleachi 2

01 Wat volgt, priesters, is mien besluut.

02 Aj'm niet luusteren, en aj'm niet annemen daj'm mien naeme in ere holen moeten – zegt de Heer van de hemelse machten –, dan za'k jim mit mien vluuk treffen en vervluuk ik alles waormit jim zegend binnen; ik zal jim grif vervluken, want jim nemen et toch niet an.

03 Ik zal jim naogeslaacht treffen en jim de dong van de offerdieren in et gezichte smieten. Jim zullen uutaendelik zels op de dongbulte belanen!

04 Weet dat ik dit besleuten hebbe op grond van mien verbond mit Levi – zegt de Heer van de hemelse machten.

05 Ik beloofde Levi leven en vrede, en die he'k him geven; van Levi verwaachtte ik eerbied, en hi'j, vol van diepe ontzag veur mien naeme, eerde mi'j.

06 Alles wat hi'j onderwees bevatte waorhied, en d'r kwam niks verkeerds over zien lippen. Hi'j was rechtschaopen en hi'j leefde in vrede mit mi'j; pattie hul hi'j of van et kwaod.

07 Kennis ligt op de lippen van de priester en waorhied zuukt et volk in wat hi'j zegt, want hi'j is een bosschopper van de Heer van de hemelse machten.

08 Mar jim bin ofweken van de weg die ik je wees, een protte meensken bin stroffeld deur waj'm heur leerden. Jim hebben mien verbond mit Levi schunnen – zegt de Heer van de hemelse machten.

09 Daorom za'k d'r veur zorgen dat et hiele volk jim minacht en op jim daelekikt, want jim volgen de weg niet die ik je wieze en jim hechten gien weerde an mien wetten.

10 Hewwe niet allemaole dezelde heit, het niet iene en dezelde God oons maekt? Waoromme behaandelen wi'j mekeer dan zo trouweloos en schenneseren wi'j et verbond dat hi'j mit oonze veuroolden sleut?

11 Juda het trouweloos haandeld, en in Israël en Jeruzalem het et volk heur gruwelik misdreugen. Juda het ontwi’jded wat de Heer heilig is en wat hi'j liefhet; Juda is trouwd mit een vrouw die een vremde god vereert.

12 Mag de Heer iederiene uut et volk van Jakob stoten die iene bescharmt die zoks dot, iederiene die et veur zoenend opnemt of veur him offert an de Heer van de hemelse machten.

13 En veerder: jim stotten hiete traonen op et alter van de Heer, jim jammeren en kreunen omreden hi'j niet naor je offers ommekikt en ze niet uut jim hanen anveerdt.

14 En jim vraogen jim of: Waoromme toch? Omreden jim de vrouw mit wie ie je leven dielde trouweloos behaandeld hebben, de vrouw mit wie ie in je jonkhied een verbientenisse angaon binnen, waorvan de Heer getuge west is.

15 Wie ok mar een betien verstaand het dot zoks niet, want iederiene wil toch een naogeslaacht zoas God die wil? Speul niet mit je leven en behaandel de vrouw van je jonkhied niet trouweloos.

16 Want de Heer, de God van Israël, zegt dat hi'j et minacht as een man zien vrouw votstuurt. Wie zoks dot besmeurt himzels mit onrecht – zegt de Heer van de hemelse machten. Speul niet mit je leven en gedreeg je niet langer trouweloos.

17 Mit jim gekilster valen jim de Heer lastig, en dan vraogen jim: "Hoezo valen wi'j him lastig?" Deur te zeggen: "Alleman die kwaod dot, dot wat goed is in de ogen van de Heer, hi'j hoolt van zokke meensken." Of: "Waor is now de God die rechtspraoke doet?"

Maleachi 3

01 Pas op, ik zal mien bosschopper sturen; hi'j zal de weg veur mi'j baenemaeken. Opiens zal hi'j naor zien tempel kommen, de Heer naor wie jim uutzien, de engel van et verbond naor wie jim gunteren. Kommen zal hi'j – zegt de Heer van de hemelse machten.

02 Wie zal die dag deurstaon kunnen? Wie zal overaende blieven as hi'j komt? Hi'j is as et vuur van een smid, as et loog van een wolwasser.

03 Hi'j zal zitting holen as iene die zulver smult en et zuvert; de zeunen van Levi zal hi'j zuveren en zeven as goold en zulver, en dan zullen ze op de juuste wieze offeren an de Heer.

04 De offers van Juda en Jeruzalem zullen de Heer mit bliedschop vervullen, zoas in vroeger jaoren, zoas in de daegen van vroeger.

05 Ik zal naor jim toe kommen om recht te praoten, en ik zal niet wiefelen te getugen tegen tovenaars en echtbrekers, tegen meensken die meinied plegen en meensken die heur dagloners uutbuiten, en tegen iederiene die wedevrouwen en wezen onderdrokken en vremden gien plak gunnen, want gienend van allemaole hebben ze ontzag veur mi'j – zegt de Heer van de hemelse machten.

06 Ikke, de Heer, bin niet veraanderd, en jim gedregen jim nog de hieltied as naokommelingen van Jakob.

07 Jim veuroolden hullen heur al niet an mien geboden, en jim doen dat ok niet. Keer weeromme naor mi'j – zegt de Heer van de hemelse machten –, dan zal ik naor jim weerommekommen; en jim zeggen: "Hoezo moe'n we weerommekommen?"

08 Vienen jim dat een meenske God bestelen mag? Toch bestelen jim mi'j, en zeggen dan: "Hoezo bestelen we jow?" Deur de tienden en de heffings aachter te holen!

09 Jim bin vervluukt en opni'j vervluukt, en toch blift et hiele volk mi'j bestelen.

10 Perbeer mi'j mar es uut – zegt de Heer van de hemelse machten. Breng alle tienden naor mien veurraodkaemer, zodat d'r eten in mien tempel is, en kiek dan mar es of ik de sluzen van de hemel niet veur jim eupen en zegen in overvloed op jim laand daelekommen laot.

11 Ik zal de gröshippers onschaedelik maeken zodat hi'j de opbrengst van de eerde niet meer verdistreweren kan, en de droevetrosse niet meer verdreugen zal in de droevetunen – zegt de Heer van de hemelse machten.

12 Alle volken zullen jim gelokkig priezen, want jim zullen wonen in een lekker laand – zegt de Heer van de hemelse machten.

13 Jim hebben tegen mekeer hadde woorden over mi'j zegd – zegt de Heer –, en jim vraogen: "Wat hewwe dan over jow zegd?"

14 Jim hebben zegd: "Wat het et veur nut om God te dienen, wat hewwe d'r an dawwe zien veurschriften in acht nemen en oons een boeteklied anstrupen veur de Heer van de hemelse machten?

15 We moe'n de grootmoedigen wel gelokkig priezen, want wie him goddeloos gedreegt gaot et veur de wiend, en wie God uutperbeert komt d'r goed vanof!"

16 Zo praotten de meensken die ontzag veur de Heer hadden tegen mekeer, en de Heer heurde et en luusterde andachtig. In zien bi'jwezen wodden in een boek de naemen van de meensken optekend die ontzag veur de Heer hadden, die zien naeme hoogachtten.

17 Op de dag die ik veurbereide – zegt de Heer van de hemelse machten – zullen zi'j mien eigendom wezen. Ik zal heur speren zoaj' een kiend speren dat je geheurzem is.

18 Dan zuj'm et verschil weer zien tussen rechtveerdigen en wettelozen, tussen meensken die God geheurzem binnen en wie dat niet doen.

19 Die dag zal grif kommen, branend as een ovend. Wie eigenwies binnen of wie heur goddeloos gedregen, zullen dan amper stoppels wezen die deur de waarmte van die dag verschruuid wodden – zegt de Heer van de hemelse machten. Gien wottel of toeke zal d'r van heur overblieven.

20 Mar veur jim die ontzag veur mien naeme hebben zal de zunne straolend opgaon, de zunne die gerechtighied brengt en genezing in heur vleugels dreegt. Huppelend as kalver die op stal staon hebben zuj'm naor buten kommen.

21 Dan vertrappen jim de wettelozen; op de dag die ik veurbereide, zullen zi'j niet meer wezen as stof onder jim voeten – zegt de Heer van de hemelse machten.

22 Hool je an de lessen van Mozes, mien knecht, an wie ik op de Horeb regels en wetten geven hebbe die veur hiel Israël gellen.

23 Veurdat de dag van de Heer komt, die groot is en ontzagwekkend, stuur ik jim de profeet Elia,

24 en hi'j zal d'r veur zorgen dat oolden heur verzoenen mit heur kiender en kiender heur verzoenen mit heur oolden. Aanders zo'k et laand hielendal verdistreweren moeten.