Leviticus
in een
Stellingwarver vertaeling
Et
boek Leviticus daankt zien naeme an de Septuaginta, de ooldste Griekse
biebelvertaeling. Et woord leviticus betekent "et Levitische (boek)",
een verwiezing naor de veurschriften veur de priesters en de Levieten. De titel
in de Hebreeuwse biebel is Wajjiqra, "Hi'j reup", naor et eerste
woord van et boek. Leviticus is et dadde boek van de Pentateuch, de
verzaemeling van vuuf boeken die in de Joodse tredisie de Tora nuumd wodden. Et
boek prissenteert him as een deurgaon van et boek Exodus. Et het verzaemelings,
regels en veurschriften van verschillende aord en herkomst, die veur een pat ok
in Exodus, Numeri en Deuteronomium te vienen binnen. Vanof de tied van Ezra en
Nehemia (rond 450 v.Chr.) wodden die boeken an Mozes toeschreven. Daorom wodt
ok wel zegd: "de vuuf boeken van Mozes". Leviticus maekt saemen mit
de verhaelende stokken in Genesis, Exodus, Numeri, Deuteronomium, Jozua,
Rechters, Samuël en Keunings een min of meer deurlopende geschiedenis uut.
Vandaege-de-dag nemen pattie an dat disse boeken in heur vorm van now et
risseltaot is van een langdurig perces van overleveren en op schrift stellen.
Et redaksieperces is al in de tied van de keunings van Israël en Juda begonnen
(ongeveer 1000-586 v.Chr.) en wodde eerst ofsleuten nao de Babylonische
ballingschop, in de Joodse gemienschop in de tied van de twiede tempel (na 515
v.Chr.).
Et
boek bestaot uut een verzaemeling regels en veurschriften mit betrekking tot de
eredienst en et sociaole leven. Et het ok een tal beschrievende stokken en een
peer verhaelende gedielten. Mar et grootste pat van de tekst bestaot uut
toespraoken van Mozes, waorin hi'j in opdracht van God instrukties geft an de
priesters en et volk. Et begrip heilighied speult daorbi'j een belangrieke
rolle.
Israël
krigt de kommedaosie om in alle opzichten een heilig volk te wezen, zodat de
heilige God tussen heur in wonen kan en heur leven en veurspoed geven zal.
Naost heilighied bin ok begrippen as zunde, poeterighied, reiniging en
verzoening van wezelik belang. Leviticus is een onderwiezend boek: kepittel
1-16 is te lezen as een les an de priesters en kepittel 17-27 as een les deur
de priesters an et volk. Toegelieke staot et boek ok vol prekeri'je: et ropt op
tot et opvolgen van de geven veurschriften, en begeleidt dat seins mit een
diktaot van straf of beloning. De stiel van et boek is zaekelik en juridisch;
slim percies en detailleerd wodden de protte veurschriften uutstokt. Kenmarkend
bin de vule formules en herhaelings.
In
et boek Leviticus bin twie patten te onderscheiden. Et eerste pat (1-16) geft
veurschriften veur de verschillende offers (1-7) en reinhiedsveurschriften mit
betrekking tot eten en fysieke andoenings (11-15). Kepittel 8-10 gaot over de
priesterwi'jdinge en de aord van de offerdienst, kepittel 16 over de Grote
verzoendag. Et twiede pat (17-27) het een groot tal bepaolings en regels in
verbaand mit de heilighied die et volk in acht nemen moet. De veurschriften in
kepittel 18-20 beregelen mit naeme sociaole en seksuele relaosies. In 21:1-24:9
volgen veurschriften veur de eredienst, mit een liturgische kelinder in
kepittel 23. Et verhael in 24:10-23 geft regels veur een liekese behaandeling
van vremden en Israëlieten. Kepittel 25-26 beschrift de aord van et sabbatsjaor
en et jubeljaor, en in kepittel 27 besluut et boek mit regels veur et afkopen
van geloften.
Vertaeling van de Biebel (NBV 2004)
deur Piet Bult uut Ni’jberkoop
Leviticus 1
Braandoffer,
graonoffer en vredesoffer
01 De Heer reup Mozes en zee vanuut de
ontmoetingstente tegen him:
02 "Zegge tegen de Israëlieten: “as iene van jim
de Heer een offer uut de veestaepel anbieden wil, moet dat een rund, een schaop
of een geite wezen.
03 Wie een braandoffer anbieden wil en daorveur een
rund nemt, moet een manlik dier nemen zonder ienigst gebrek. Hi'j moet et naor
de ingang van de ontmoetingstente brengen, waor de Heer et anveerden zal.
04 Hi'j moet zien haand op de kop van et offerdier
leggen, dan zal zien offer as verzoening anveerd wodden.
05 Hi'j moet de bolle slaachten tegenover de Heer, en
de priesters, de zeunen van Aäron, moe'n et bloed naor et alter brengen dat
bi'j de ingang van de ontmoetingstente staot en et tegen de ziedkaanten d'r van
gieten.
06 Et offerdier moet vild en in stokken sneden wodden,
07 en de zeunen van Aäron, de priester, moe'n een vuur
op et alter anstikken en d'r hoolt op leggen.
08 De priesters moe'n de stokken vleis van et
offerdier mit de kop en et vet op et hooltvuur op et alter leggen.
09 De ingewanen en de poten van et offerdier moe'n mit
waeter wusken wodden, en de priester moet alles op et alter verbranen. Zo is et
geschikt as braandoffer, as roekende gaove die de Heer goeddonkt.
10 Wie een schaop of geite as braandoffer anbödt, moet
een manlik dier nemen zonder ienigst gebrek.
11 Hi'j moet et slaachten an de noordkaante van et
alter, tegenover de Heer, en de priesters, de zeunen van Aäron, moe'n et bloed
tegen de ziedkaanten van et alter gieten.
12 Et dier moet in stokken sneden wodden, en de
priester moet de stokken vleis mit de kop en et vet op et hooltvuur op et alter
leggen.
13 De poten en de ingewanen moe'n mit waeter wusken
wodden, en de priester moe'n alles naor et alter brengen en et daorop
verbranen. Zo is et geschikt as braandoffer, as roekende gaove die de Heer
goeddonkt.
14 Wie een voegel as braandoffer an de Heer anbödt,
moet een totteldoeve of een jonge gewone doeve nemen.
15 De priester moet et offer naor et alter brengen, et
dier de kop ofkniepen en die op et alter verbranen. Et bloed lat hi'j uutlekken
langs de ziedkaante van et alter.
16 Hi'j moet de kroppe mit inhoold weghaelen en
votsmieten op de askebulte, an de oostkaante van et alter.
17 Daornao scheurt hi'j de vleugels in, zonder ze los
te trekken, en verbraant hi'j de voegel op et hooltvuur op et alter. Zo is et
geschikt as braandoffer, as roekende gaove die de Heer goeddonkt.
Leviticus 2
01 As iene een graonoffer an de Heer anbödt, moet hi'j
weitenbloem nemen. Hi'j moet d'r olijfeulie overhenne gieten en d'r wierook op
leggen.
02 Hi'j moet et offer naor de priesters, de zeunen van
Aäron, brengen. De priester nemt een haandvol van de bloem en de eulie, saemen
mit alle wierook, en verbraant dit as teken veur de hiele offergaove op et
alter, as een roekende gaove die de Heer goeddonkt.
03 Wat d'r van et graonoffer overblift, is bestemd
veur Aäron en zien zeunen; as pat van de offergaoven veur de Heer is dat
alderheiligst.
04 Veur een graonoffer dat in de ovend bakt wodt, moet
weitenbloem bruukt wodden; de offergaove mag bestaon uut dikke ongezoerde
broden, mit olijfeulie klaormaekt, of dunne ongezoerde broden, mit olijfeulie
bestreken.
05 Een graonoffer dat op de bakplaete klaormaekt wodt,
moet bestaon uut weitenbloem mingd mit olijfeulie; et deeg moet ongezoerd
wezen.
06 Et baksel wodt in stokken breuken en overgeuten mit
eulie; dan is et geschikt as graonoffer.
07 Veur een graonoffer dat in een kookpanne klaormaekt
wodt, moet weitenbloem en olijfeulie bruukt wodden.
08 Een graonoffer dat uut disse bestaanddielen
klaormaekt is, mag an de Heer anbeuden wodden. Et moet an de priester geven
wodden, die et naor et alter brengt.
09 De priester moet een pat van et graonoffer as teken
veur de hiele offergaove op et alter verbranen, as een roekende gaove die de
Heer goeddonkt.
10 Wat d'r van et graonoffer overblift, is bestemd
veur Aäron en zien zeunen; as pat van de offergaoven veur de Heer is dat
alderheiligst.
11 Gien inkeld graonoffer dat de Heer anbeuden wodt,
mag zoerd wezen. Zoerd brood en vruchtestroop meugen niet as offergaove veur de
Heer verbraand wodden.
12 Et mag wel bi'j de opbrengst van de ni'je oogst an
de Heer anbeuden wodden, mar niet as roekende gaove op et alter verbraand
wodden.
13 An ieder graonoffer moet zoolt toevoegd wodden: et
zoolt, as teken veur et verbond mit jim God, mag bi'j et graonoffer niet
ontbreken. Ok an de aandere offers moet zoolt toevoegd wodden.
14 Aj'm een graonoffer uut de eerste opbrengst van de
ni'je oogst an de Heer anbieden, moej'm gries van reusterd vas graon nemen,
15 d'r olijfeulie overhenne gieten en d'r wierook op
leggen; dan is et geschikt as graonoffer.
16 De priester moet een pat van et graon en de eulie
en al de wierook verbranen as teken veur de hiele offergaove veur de Heer.
Leviticus 3
01 Wie een vredesoffer anbieden wil en daorveur een
rund nemt, mag een koe of een bolle nemen, mar et dier dat de Heer anbeuden
wodt mag gien inkeld gebrek hebben.
02 Degene die et offer anbödt, moet zien haand op de
kop van et dier leggen en et slaachten binnen de ofstekking van de
ontmoetingstente, waornao de priesters, de zeunen van Aäron, et bloed tegen de
ziedkaanten van et alter gieten.
03 Een pat van et vredesoffer moet as offergaove an de
Heer anbeuden wodden: et vet rond de boek en al et vet an de ingewanen,
04 de beide nieren mit et niervet bi'j de lendespieren,
en de kleinste lobbe van de lever, die saemen mit de nieren weghaeld wodden
moeten.
05 De zeunen van Aäron verbranen dit alles saemen mit
et braandoffer dat op et hooltvuur op et alter ligt, as een roekende gaove die
de Heer goeddonkt.
06 Wie een vredesoffer anbieden wil en daorveur een
schaop of een geite nemt, mag een manlik of een vrouwelik dier nemen, mar et
dier dat de Heer anbeuden wodt mag gien inkeld gebrek hebben.
07 Wie een schaop as offergaove an de Heer anbödt,
08 moet zien haand op de kop van et dier leggen en et
slaachten binnen de ofstekking van de ontmoetingstente, waornao de zeunen van
Aäron et bloed tegen de ziedkaanten van et alter gieten.
09 De vette dielen van et dier moe'n as offergaove an
de Heer anbeuden wodden: de bi'j et statbonkien offiekte steert in zien gehiel,
et vet rond de boek en al et vet an de ingewanen,
10 de beide nieren mit et niervet bi'j de
lendespieren, en de kleinste lobbe van de lever, die saemen mit de nieren
weghaeld wodden moeten.
11 De priester dot dit alles op et alter in rook
opgaon, as eten en offergaove veur de Heer.
12 Wie een geite as offergaove an de Heer anbödt,
13 moet zien haand op de kop van et dier leggen en et
slaachten binnen de ofstekking van de ontmoetingstente, waornao de zeunen van
Aäron et bloed tegen de ziedkaanten van et alter gieten.
14 Een pat van et vredesoffer moet as offergaove an de
Heer anbeuden wodden: et vet rond de boek en al et vet an de ingewanen,
15 de beide nieren mit et niervet bi'j de
lendespieren, en de kleinste lobbe van de lever, die saemen mit de nieren
weghaeld wodden moeten.
16 De priester dot dit alles op et alter in rook
opgaon, as eten, as een roekende gaove. Al et vet is bestemd veur de Heer.
17 Vet en bloed meuj'm niet eten. Disse bepaoling
blift veur de Israëlieten en heur naokommelingen veur altied van kracht, waor
ze ok wonen.”"
Leviticus 4
Reinigingsoffer
en verbeteringsoffer
01 De Heer zee tegen Mozes:
02 "Zegge tegen de Israëlieten: “et kan gebeuren
dat iene per ongelok tegen iene van de geboden van de Heer zundigt en dot hi'j
onbedoeld wat, dat niet mag.
03 As de zalfde priester zoe'n misstap begaot en
schuld op et hiele volk laedet, moet hi'j as reinigingsoffer een bolle zonder
ienigst gebrek an de Heer anbieden. 04 Hi'j moet de bolle naor de ingang van de
ontmoetingstente brengen, en daor, tegenover de Heer, zien haand op de kop van
et dier leggen en et slaachten.
05 Daornao nemt hi'j een pat van et bloed van de bolle
en gaot daormit de ontmoetingstente binnen.
06 Hi'j moet zien vinger in et bloed stikken en et
tegenover de Heer zeuvenmaol in de richting sprinkelen van et veurhangsel dat
de heilige ruumte ofscharmt.
07 Hi'j strikt ok wat bloed an de horens van et
roekofferalter dat in de ontmoetingstente staot, vlakbi'j de Heer. De rest van
et bloed giet hi'j uut an de voete van et braandofferalter, dat bi'j de ingang
van de ontmoetingstente staot.
08 Al et vet van de bolle die as reinigingsoffer
anbeuden wodt, moet hi'j weghaelen: et vet rond de boek en et vet an de
ingewanen,
09 de beide nieren mit et niervet bi'j de
lendespieren, en de kleinste lobbe van de lever, die hi'j toegelieke mit de
nieren weghaelen moet.
10 Dat moet hi'j weghaelen, zoas ok bi'j et rund veur
et vredesoffer daon wodt. Daornao verbraant hi'j dit alles op et
braandofferalter.
11 Mar de huud van de bolle en al et vleis moet, krek
as de kop, de poten, de ingewanen en de inhoold,
12 buten et kaamp brocht wodden, naor et plak waor de
aske van de offers stot wodt. Daor, op dat reine plak, moet dit alles op een
hooltvuur verbraand wodden.
13 As de hiele gemienschop zonder et te begriepen
zundigt tegen iene van de geboden van de Heer en per ongelok schuld op him
laedet deur wat te doen dat niet mag,
14 moet et volk, zogauw et deurhet dat et wat misdaon
het, een bolle anbieden as reinigingsoffer. De bolle moet naor de
ontmoetingstente brocht wodden,
15 en daor, tegenover de Heer, moeten de ooldsten van
et volk heur haand op de kop van et dier leggen en et slaachten.
16 De zalfde priester gaot dan mit een pat van et
bloed van de bolle de ontmoetingstente binnen.
17 Hi'j moet zien vinger in et bloed stikken en et
tegenover de Heer zeuvenmaol in de richting van et veurhangsel sprinkelen.
18 Hi'j strikt ok wat bloed an de horens van et alter
dat in de ontmoetingstente staot, vlakbi'j de Heer. De rest van et bloed giet
hi'j uut an de voete van et braandofferalter, dat bi'j de ingang van de
ontmoetingstente staot.
19 Al et vet moet hi'j weghaelen en op et alter
verbranen.
20 Hi'j moet de bolle op dezelde wieze offeren as de
bolle van zien eigen reinigingsoffer. Zo voltrekt de priester veur et volk de
verzoeningsrite en krigt et vergeving.
21 Wat d'r van de bolle over is, moet buten et kaamp
brocht wodden om daor verbraand te wodden, krek as bi'j et offer van de zalfde
priester. Zo heurt et reinigingsoffer van de gemienschop brocht te wodden.
22 As een leider van et volk onbedoeld zundigt tegen
iene van de geboden van de Heer, zien God, en schuld op him laedet deur wat te
doen dat niet mag, dan moet hi'j,
23 zogauw hi'j deurhet wat hi'j misdaon het, een bok
zonder ienigst gebrek offeren.
24 Hi'j moet zien haand op de kop van et dier leggen
en et slaachten tegenover de Heer, op etzelde plak waor de dieren veur et
braandoffer slaacht wodden. Dan is et geschikt as reinigingsoffer.
25 De priester strikt mit zien vinger wat bloed van et
offerdier an de horens van et braandofferalter. De rest van et bloed giet hi'j
uut an de voete van et braandofferalter.
26 Al et vet moet hi'j op et alter verbranen, zoas ok
mit et vet van et vredesoffer daon wodt. Zo voltrekt de priester veur de leider
van et volk de verzoeningsrite veur wat hi'j misdaon het, en krigt disse
vergeving.
27 As iene aanders uut et volk onbedoeld zundigt tegen
iene van de geboden van de Heer en schuld op him laedet deur wat te doen dat
niet mag,
28 moet hi'j, zogauw hi'j deurhet wat hi'j misdaon
het, as reinigingsoffer een geite zonder ienigst gebrek anbieden.
29 Hi'j moet zien haand op de kop van et dier leggen
en et slaachten op et plak waor de dieren veur et braandoffer slaacht wodden.
30 De priester strikt mit zien vinger wat bloed van et
offerdier an de horens van et braandofferalter. De rest van et bloed giet hi'j
uut an de voete van et alter.
31 Al et vet moet hi'j weghaelen, zoas ok mit et vet
van et vredesoffer daon wodt, en hi'j moet et op et alter verbranen as een
roekende gaove die de Heer goeddonkt. Zo voltrekt de priester veur de persoon
in kwessie de verzoeningsrite, en krigt disse vergeving.
32 Wie een schaop as reinigingsoffer anbödt moet een
vrouwelik dier nemen zonder ienigst gebrek.
33 Hi'j moet zien haand op de kop van et dier leggen
en et as reinigingsoffer slaachten op et plak waor de dieren veur et
braandoffer slaacht wodden.
34 De priester strikt wat bloed van et offerdier an de
horens van et braandofferalter, en de rest van et bloed giet hi'j uut an de
voete van et alter.
35 Al et vet moet hi'j weghaelen, zoas ok mit et vet
van et schaop veur et vredesoffer daon wodt, en hi'j moet et verbranen op et
alter, saemen mit de aandere offergaoven veur de Heer. Zo voltrekt de priester
veur de persoon in kwessie de verzoeningsrite veur wat hi'j misdaon het, en
krigt disse vergeving.
Leviticus 5
01 Wie zundigt deurdat hi'j gien geheur geft an een
mit een vervluking bekrachtigde oproep om te getugen, wiels hi'j et misdrief
wel zien het of d'r van wet, maekt him strafber.
02 Ok wie verget dat hi'j in anraeking west is mit wat
poeterigs, zoas et kedaver van een wild of tam dier of et kedaver van een
kroepend dier, en daordeur poeterig blift, maekt him schuldig,
03 krek as iene wie et ontscheuten is dat hi'j in
anraeking west is mit de poeterighied van een meenske, van wat aord dan ok,
04 of die verget dat hi'j een onbezunnen eed zweerd
het, goed of kwaod, of hoe dan ok.
05 De betreffende persoon moet, zogauw hi'j him van
zien schuld bewust wodt, eupenlik uutspreken wat hi'j misdaon het
06 en de Heer hierveur bi'j wieze van genoegdoening
een vrouwelik dier, een ujje of een geit, as reinigingsoffer anbieden. De
priester zal veur him de verzoeningsrite uutvoeren.
07 Wie him gien schaop of geite veroorloven kan, moet
as genoegdoening twie totteldoeven of twie jonge gewone doeven an de Heer
offeren, iene as reinigingsoffer en iene as braandoffer.
08 Hi'j moet ze naor de priester brengen, en disse
brengt eerst de doeve die as reinigingsoffer bedoeld is naor et alter. De
priester moet et dier aachteran bi'j de nekke de kop ofkniepen, mar hi'j mag
die niet van et lichem scheiden.
09 Hi'j sprinkelt wat bloed van et offerdier tegen de
ziedkaante van et alter, en de rest van et bloed lat hi'j an de voete van et
alter uutlekken. Dan is et geschikt as reinigingsoffer.
10 De twiede doeve moet hi'j as braandoffer opdregen,
overienkomstig de veurschriften. Zo voltrekt de priester veur de persoon in
kwessie de verzoeningsrite veur wat hi'j misdaon het, en krigt disse vergeving.
11 Wie gien twie totteldoeven of twie jonge gewone
doeven het, moet as reinigingsoffer veur wat hi'j misdaon het een tiende efa
weitenbloem anbieden. D'r mag gien eulie over geuten wodden en d'r mag gien
wierook op legd wodden, et is ommes een reinigingsoffer.
12 De bloem wodt naor de priester brocht, en disse
nemt d'r een haandvol van as teken veur de hiele offergaove en verbraant dit
saemen mit de aandere offergaoven veur de Heer op et alter. Dan is de gaove
geschikt as reinigingsoffer.
13 Zo vooert de priester veur de persoon in kwessie de
verzoeningsrite uut veur wat hi'j misdaon het, en krigt disse vergeving. Wat
overblift is, krek as bi'j et graonoffer, bestemd veur de priester.”"
14 De Heer zee tegen Mozes:
15 "Wie heiligschennis begaot deur him onbewust
te vergriepen an wat de Heer toeheurt, moet bi'j wieze van genoegdoening een
ram zonder ienigst gebrek as verbeteringsoffer an de Heer anbieden. Et dier
moet een weerde hebben van een vaastestelde hoeveulhied zulver, berekend neffens
et iekergewicht van et heiligdom.
16 Datgene wat de Heer toeheurt en ontwi'jded is, moet
vergoed wodden. De persoon in kwessie moet de weerde d'r van an de priester
betaelen, vermeerderd mit een vuufde. Deur de ram te offeren voltrekt de
priester veur de persoon in kwessie de
verzoeningsrite, en krigt disse vergeving.
17 Wie zonder et te weten zundigt tegen iene van de
geboden van de Heer en schuld op him laedet deur wat te doen dat niet toestaon
is, is strafber.
18 As verbeteringsoffer moet hi'j een ram zonder
ienigst gebrek mit een weerde van een vaastesteld bedrag naor de priester
brengen. Dan zal de priester veur him de verzoeningsrite uutvoeren veur wat
hi'j onbedoeld en zonder et te weten misdaon het, en krigt hi'j vergeving.
19 Et is een verbeteringsoffer, want hi'j het him
schuldig maekt tegenover de Heer."
20 De Heer zee tegen Mozes:
21 "Wie zundigt en een overtreding tegenover de
Heer begaot deur te ontkennen dat een volksgenoot him wat in bewering geven het
of him wat liend het, wiels dat wel zo is, of deur te onrechte te ontkennen dat
hi'j wat steulen het, of wie iene uutpast
22 of te onrechte ontkent dat hi'j wat vunnen het dat
een aander verleuren het, en in zoe'n geval meinied begaot,
23 laedet schuld op him. Hi'j moet et steulen goed, et
ofpaste geld of wat him in bewering geven is of wat de aander verleuren het,
24 of wat hi'j him ok mar deur meinied perbeerde toe
te eigenen, hielendal vergoeden en de eigener boven de heufdsomme een vuufde
extra betaelen, op de dag dat hi'j zien verbeteringsoffer brengt.
25 Bi'j wieze van genoegdoening veur de Heer moet hi'j
as verbeteringsoffer een ram zonder ienigst gebrek mit een weerde van een
vaastesteld bedrag naor de priester brengen.
26 Dan zal de priester veur him tegenover de Heer de
verzoeningsrite uutvoeren veur datgene waoran hi'j him schuldig maekt het, en
krigt hi'j vergeving."
Leviticus 6
Naodere
bepaolings bi'j de offers
01 De Heer zee tegen Mozes:
02 "Geef Aäron en zien zeunen disse instrukties.
Dit bin de veurschriften veur et braandoffer: Et braandoffer moet de hiele
naacht op et alter branen blieven, et vuur op et alter mag niet uutgaon. Bi'j
et anbreken van de morgen
03 moet de priester, klieded in een linnen klied mit
daoronder een linnen broek die zien gemachten bedekt, de aske van et
braandoffer dat in et vuur verteerd is van et alter nemen en naost et alter
leggen.
04 Dan moet hi'j aandere kleren anstrupen en de aske
naor de askebulte buten et kaamp brengen.
05 Et vuur op et alter moet branen blieven, et mag
niet uutgaon. Iedere morgen moet de priester hoolt op et vuur doen, d'r een
ni'j braandoffer op leggen en et vet van et vredesoffer d'r op verbranen.
06 Et vuur op et alter moet de hieltied branen
blieven, et mag niet uutgaon.
07 Dit bin de veurschriften veur et graonoffer: De
zeunen van Aäron moe'n et an de veurkaante van et alter an de Heer anbieden.
08 De priester nemt een haandvol van et offer: een pat
van de weitenbloem, een pat van de olijfeulie en alle wierook die op et
graonoffer ligt. Dat moet hi'j as teken veur et hiele offer op et alter
verbranen, as een roekende gaove die de Heer goeddonkt.
09 Wat overblift, is bestemd veur Aäron en zien
zeunen. Et moet eten wodden in de vorm van ongezoerd brood, op een heilige
plak, binnen de ofstekking van de ontmoetingstente.
10 Et mag niet mit zoerdesem bakt wodden. Ik geef et
heur as andiel in mien offergaoven; et is alderheiligst, krek as et
reinigingsoffer en et verbeteringsoffer.
11 Alle mannelike naokommelingen van Aäron meugen d'r
van eten. Et is veur altied veur heur bestemd, van generaosie op generaosie, as
heur andiel in de offergaoven veur de Heer. Alles wat d'r mit in anraeking
komt, wodt zels ok heilig: et vaalt de Heer toe."
12 De Heer zee tegen Mozes:
13 "Dit is de offergaove die Aäron en zien
opvolgers vanof de dag dat ze tot priester zalfd binnen daegeliks an de Heer
anbieden moeten: een graonoffer bestaonde uut een tiende efa weitenbloem, de
helte morgens en de helte aovens.
14 Naodat de bloem mit olijfeulie mingd is, moeten d'r
op de bakplaete broden van bakt wodden. Die broden moe'n in stokken breuken
wodden en as graonoffer anbeuden wodden, as een roekende gaove die de Heer
goeddonkt.
15 Alle naokommelingen van Aäron die him opvolgen,
moe'n dit offer brengen. Et is veur altied bestemd veur de Heer; et moet hielendal
verbraand wodden.
16 Ieder graonoffer dat een priester brengt, moet in
zien gehiel offerd wodden, d'r mag niet van eten wodden."
17 De Heer zee tegen Mozes:
18 "Zegge tegen Aäron en zien zeunen: “dit bin de
veurschriften veur et reinigingsoffer: Op et plak waor de dieren veur et
braandoffer slaacht wodden, moe'n de dieren veur et reinigingsoffer ok slaacht
wodden, tegenover de Heer; dit offer is alderheiligst.
19 Et vleis is bestemd veur de priester die et
reinigingsoffer opdreegt. Et moet op een heilige plak eten wodden, binnen de
ofstekking van de ontmoetingstente.
20 Alles waormit et vleis van et offer in anraeking
komt, wodt zels ok heilig: et vaalt de Heer toe. As et bloed d'r van op iene
zien kleren spattert, moeten die op een heilige plak wusken wodden.
21 Et diggelgoed waorin et vleis kookt is, moet
stokkend breuken wodden, en as et in broonzen of keuperen gerei kookt is moet dat
schoerd en mit waeter schonespuuld wodden.
22 Alle mannelike leden van de priesterfemilie meugen
van et reinigingsoffer eten; et is alderheiligst.
23 Mar reinigingsoffers waorvan et bloed naor de
ontmoetingstente brocht is om bruukt te wodden veur de verzoeningsrite in et
heiligdom zels, meugen niet eten wodden; zi'j moe'n verbraand wodden.
Leviticus 7
01 Dit bin de veurschriften veur et verbeteringsoffer:
Et is een alderheiligst offer.
02 De dieren veur et verbeteringsoffer moe'n slaacht
wodden op etzelde plak as de dieren veur et braandoffer. Et bloed giet de
priester tegen de ziedkaanten van et alter.
03 Al et vet moet offerd wodden: et vet van de steert
en al et vet van de boek,
04 de beide nieren mit et niervet bi'j de
lendespieren, en de kleinste lobbe van de lever, die saemen mit de nieren
vothaeld wodden moet.
05 De priester verbraant dit allemaole op et alter as
een offergaove veur de Heer. Zo is et geschikt as verbeteringsoffer.
06 Alle mannelike leden van de priesterfemilie meugen
d'r van eten, op een heilige plak; et is alderheiligst.
07 Krek as bi'j et reinigingsoffer gelt dat et vleis
van et verbeteringsoffer bestemd is veur de priester die mit dit offer de
verzoeningsrite uutvoert.
08 De priester die veur iene een braandoffer brengt,
krigt de huud van et dier dat as braandoffer anbeuden is.
09 Een graonoffer dat in de ovend bakt wodt, of in de
kookpanne of op de bakplaete klaormaekt wodt, is bestemd veur de priester die
et opdreegt.
10 Ieder aander graonoffer, al dan niet mit eulie
klaormaekt, is bestemd veur alle zeunen van Aäron en wodt onder heur verpat.
11 Dit bin de veurschriften veur et vredesoffer dat an
de Heer anbeuden wodt:
12 Wie et offer as daankbetuging anbödt, offert bi'j
et offerdier dikke ongezoerde broden, mit olijfeulie klaormaekt, twiehaanse
ongezoerde broden, mit olijfeulie bestreken, en dikke broden van fiene
weitenbloem, deurwiekt mit olijfeulie.
13 An disse giften, die hi'j toegelieke mit et
offerdier brengen moet, moet hi'j ok gezoerde broden toevoegen.
14 Van iedere soorte brood wodt d'r iene appat hullen
en an de Heer geven. Die bin bestemd veur de priester die et bloed van et offerdier
tegen de ziedkaanten van et alter geuten het.
15 Et vleis van dit daankoffer moet eten wodden op de
dag dat et anbeuden wodt, et mag niet tot de aanderedaegs beweerd wodden.
16 Een dier dat anbeuden wodt as gelofteoffer of as
vri'jwillige gaove, moet eten wodden op de dag dat et anbeuden wodt, mar wat
overblift mag de aanderedaegs eten wodden.
17 Wat d'r daornao nog van et vleis van et offerdier
over is, moet op de dadde dag verbraand wodden.
18 As d'r op die dag nog van et offervleis eten wodt,
zal et offer niet anveerd wodden en komt et degene die et offerd het niet te
goede. Et is verwarpelik en wie d'r van et, zal de gevolgen van zien zunde
dregen.
19 Ok offervleis dat mit wat dat onrein is, in
anraeking west is, mag niet eten wodden mar moet verbraand wodden. Alleman die
rein is mag van et offervleis eten,
20 mar wie poeterig is en van et vredesoffer veur de
Heer et, wodt uut de gemienschop stoten.
21 Wie wat dat onrein is van een meenske of een dier
anraekt het of in anraeking west is mit poeterig gedierte en daornao van et
vleis van et vredesoffer veur de Heer et, wodt uut de gemienschop
stoten.”"
22 De Heer zee tegen Mozes:
23 "Zegge tegen de Israëlieten: “vet van een
rund, een schaop of een geite meuj'm niet eten.
24 Et vet van een dier dat een netuurlike dood sturven
is en et vet van een doodbeten dier mag overal veur bruukt wodden, mar et mag
niet eten wodden.
25 Wie vet et van een dier dat as offergaove an de
Heer anbeuden wodden mag, zal uut de gemienschop stoten wodden.
26 Bloed meuj'm liekemin eten, waoj'm ok wonen, gien
bloed van voegels en gien bloed van laanddieren.
27 Wie bloed et, zal uut de gemienschop stoten
wodden.”"
28 De Heer zee tegen Mozes:
29 "Zegge tegen de Israëlieten: “wie een vredesoffer
an de Heer anbieden wil, moet een pat d'r van naor de Heer brengen;
30 eigenhaandig moet hi'j naost et vet ok et boststok
as offergaove an de Heer anbieden. Et boststok moet tegenover de Heer optild
wodden.
31 Et vet moet deur de priester op et alter verbraand
wodden, mar et boststok is bestemd veur Aäron en zien zeunen.
32 De rechteraachterboolte moet appat hullen wodden en
an de priester geven wodden as zien andiel in jim vredesoffer;
33 die aachterboolte is bestemd veur diegene van Aäron
zien zeunen die et bloed en et vet van et vredesoffer anbödt.
34 Want van de vredesoffers van de Israëlieten neem ik
et boststok en de aachterboolte om ze veur altied an Aäron, de priester, en an
zien zeunen te geven, as een kedo van de Israëlieten.
35 Ze bin bestemd veur Aäron en zien zeunen, et is
heur andiel in de offergaoven veur de Heer, vanof de dag dat ze ontbeuden
binnen om veur de Heer et priesterambt uut te oefenen.
36 De Heer het beveulen dat as kedo van de Israëlieten
an heur te geven, vanof de dag dat hi'j heur zalfd het. Dit veurschrift blift
veur de Israëlieten en heur naokommelingen veur altied van kracht.”"
37 Tot zoveer de veurschriften veur et braandoffer, et
graonoffer, et reinigingsoffer, et verbeteringsoffer, et wi'jdingsoffer en et vredesoffer,
38 die de Heer op de Sinai an Mozes bekendmaekt het
doe hi'j de Israëlieten in de Sinaiwoestijn opdreug om him heur giften an te
bieden.
Leviticus 8
Aäron en zien
zeunen as priester wi'jded
01 De Heer zee tegen Mozes:
02 "Vraog Aäron en zien zeunen om hier te kommen,
hael de priesterkleren, de zalveëulie, een bolle veur et reinigingsoffer, twie
rammen en een körf mit ongezoerd brood,
03 en roep et hiele volk bi'jenneer bi'j de ingang van
de ontmoetingstente."
04 Mozes dee wat de Heer van him vraogd hadde. Doe de
hiele gemienschop him bi'j de ingang van de ontmoetingstente verzaemeld hadde,
05 zee Mozes tegen heur: "Wat d'r now daon wodt,
gebeurt in kommedaosie van de Heer."
06 Mozes leut Aäron en zien zeunen bi'j him kommen en
wusk heur mit waeter.
07 Daornao trok hi'j Aäron een wied halflang boezeroen
an, bun him de riem omme en trok him et boverklied an. Hi'j bun him de
priesterschölk omme, maekte die vaaste mit de bi'jheurende baand
08 en dee him de bosttasse veur, waorin hi'j de twie
oraokelstienen legde.
09 Hi'j dee him de bofferd omme en zette an de
veurkaante daorvan de goolden rozette, de heilige diadeem, zoas de Heer him
opdreugen hadde.
10 Doe nam Mozes de zalveëulie en zalfde daormit de
tabbernakel en alles wat d'r in was, en heiligde dat.
11 Hi'j besprinkelde et alter zeuvenmaol mit de eulie
en zalfde ok alles wat bi'j et alter heurde, krek as de waskoeme en et
onderstel. Zo heiligde hi'j alles.
12 Hi'j geut een pat van de eulie over et heufd van
Aäron en zo, deur him te zalven, heiligde hi'j him.
13 Daornao leut Mozes de zeunen van Aäron bi'j him
kommen. Hi'j trok heur een wied halflang boezeroen an, dee heur een riem omme
en bun heur een heufddoek omme, zoas de Heer him opdreugen hadde.
14 Doe leut hi'j de bolle veur et reinigingsoffer bi'j
him brengen. Aäron en zien zeunen legden heur haand op de kop van de bolle.
15 Mozes slaachtte et dier en streek mit zien vinger
wat bloed an de horens van et alter. Zo reinigde hi'j et alter van zunde. De
rest van et bloed geut hi'j uut an de voete van et alter, dat hi'j deur disse
verzoeningsrite heiligde.
16 Hi'j nam al et vet rond de ingewanen, de kleinste
lobbe van de lever en de beide nieren mit et niervet, en verbraande alles op et
alter.
17 De huud en et vleis van de bolle en de inhoold van
de ingewanen leut hi'j buten et kaamp verbranen, zoas de Heer him opdreugen
hadde.
18 Doe leut hi'j de ram veur et braandoffer bi'j him
brengen. Aäron en zien zeunen legden heur haand op de kop van de ramme.
19 Mozes slaachtte et dier en geut et bloed tegen de
ziedkaanten van et alter.
20 Hi'j sneed de ram in stokken en verbraande de kop,
de stokken vleis en et vet.
21 Hi'j wusk de ingewanen en de poten mit waeter en
verbraande ze mit de rest van de ram op et alter. Zo was et een braandoffer,
een roekende gaove veur de Heer, zoas de Heer him opdreugen hadde.
22 Hiernao leut hi'j de twiede ram bi'j him brengen,
de ram veur et wi'jdingsoffer. Aäron en zien zeunen legden heur haand op de kop
van de ramme.
23 Mozes slaachtte et dier en streek wat bloed an de
rechteroorlelle van Aäron, op zien rechterdoeme en op de grote ti'je van zien
rechtervoete.
24 Hi'j leut de zeunen van Aäron bi'j him kommen en
streek wat bloed an heur rechteroorlelle, op heur rechterdoeme en op de grote
ti'je van heur rechtervoet. De rest van et bloed geut hi'j tegen de ziedkaanten
van et alter.
25 Daornao nam hi'j de vette stokken van et offerdier:
de steert, al et vet rond de ingewanen, de kleinste lobbe van de lever en de
beide nieren mit et niervet, en ok de rechteraachterboolte.
26 Uut de körf mit ongezoerd brood die de Heer brocht
was, pakte hi'j iene mit olijfeulie klaormaekt dik brood en een twiehaans
brood, die hi'j op de vette patten van et offerdier en de rechteraachterboolte
legde.
27 Dat alles legde hi'j op de haandpalms van Aäron en
zien zeunen om et tegenover de Heer omhogens te stikken.
28 Daornao nam hi'j et offer van heur hanen en
verbraande et op et alter, boven op et braandoffer. Zo was et een
wi'jdingsoffer, een roekende gaove veur de Heer.
29 Mozes nam et boststok van de ram en tilde et
tegenover de Heer omhogens. Dit pat van et wi'jdingsoffer was veur Mozes
bestemd, zoas de Heer him zegd hadde.
30 Mozes besprinkelde Aäron en zien kleren mit wat
zalveëulie en bloed van et alter. Ok de zeunen van Aäron en heur kleren
besprinkelde hi'j d'r mit. Zo heiligde hi'j Aäron en zien zeunen, krek as heur
kleraosie.
31 Doe zee Mozes tegen Aäron en zien zeunen:
"Kook et vleis binnen de ofstekking van de ontmoetingstente en eet et
daor, saemen mit et brood in de körf van et wi'jdingsoffer. Want zo is et mi'j
beveulen: Aäron en zien zeunen meugen d'r van eten.
32 Wat d'r van et vleis en et brood overblift, moeten
jim verbranen.
33 Zeuven daegen moej'm binnen de ofstekking van de
ontmoetingstente blieven, tot de tied van jim wi'jding veurbi'j is. Zeuven
daegen zal jim wi'jding duren.
34 Op bevel van de Heer moet wat vandaege daon is ok
de kommende daegen daon wodden, om verzoening veur jim te bewarken.
35 Jim moe'n zeuven daegen en naachten binnen de
ofstekking van de ontmoetingstente blieven en doen wat de Heer jim opdreugen
het, aanders raeken jim weg. Zo is et mi'j beveulen."
36 Aäron en zien zeunen deden alles wat de Heer heur
deur de mond van Mozes opdreugen hadde.
Leviticus 9
Instelling
van de offerdienst
01 Op de achtste dag reup Mozes Aäron en zien zeunen
bi'j him, en ok de ooldsten van Israël.
02 Hi'j zee tegen Aäron: "Hael een jonge bolle
veur et reinigingsoffer en een jonge ram veur et braandoffer, dieren zonder
ienigst gebrek, en breng ze naor de ontmoetingstente.
03 Zegge tegen de Israëlieten: “hael een bok veur et
reinigingsoffer, en veur et braandoffer een ienjaorige bolle en een ienjaorige
ram zonder ienigst gebrek.
04 Hael een bolle en een ram om ze as vredesoffer an
de Heer an te bieden, en ok een mit olijfeulie klaormaekt graonoffer. Want
vandaege verschient de Heer an jim.”"
05 Ze deden wat Mozes zegd hadde en brochten de offers
naor de ontmoetingstente. Daornao stelde de hiele gemienschop him veur de Heer
op.
06 Mozes zee: "Dit is wat de Heer jim opdreugen
het om te doen zodat zien majesteit an jim verschienen zal."
07 Tegen Aäron zee Mozes: "Neem je plak bi'j et
alter in en dreeg et reinigingsoffer en et braandoffer op om veur jezels en et
volk verzoening te bewarken. Dreeg daornao de offers van et volk op om veur
heur verzoening te bewarken, zoas de Heer beveulen het."
08 Aäron gong naor et alter en slaachtte de jonge
bolle die bestemd was veur zien eigen reinigingsoffer.
09 Zien zeunen riekten him et bloed an. Hi'j deupte
zien vinger in et bloed en streek et an de horens van et alter. De rest van et
bloed geut hi'j an de voete van et alter uut.
10 Et vet, de nieren en de kleinste lobbe van de
lever, ofkomstig van et reinigingsoffer, verbraande hi'j op et alter, zoas de
Heer Mozes opdreugen hadde.
11 Et vleis en de huud leut hi'j buten et kaamp
verbranen.
12 Daornao slaachtte hi'j de ram veur et braandoffer.
Zien zeunen riekten him et bloed an, en hi'j geut et tegen de ziedkaanten van
et alter.
13 Zi'j riekten him ok de stokken vleis en de kop van
et offerdier an, en hi'j verbraande ze op et alter.
14 Hi'j wusk de ingewanen en de poten en verbraande
die saemen mit de rest van et offerdier.
15 Daornao leut Aäron de offers van et volk bi'j him
brengen. Hi'j slaachtte de bok die veur et reinigingsoffer van et volk bestemd
was en dreug et op dezelde wieze op as zien eigen reinigingsoffer.
16 Hi'j leut de dieren veur et braandoffer bi'j him
brengen en offerde ze neffens de veurschriften.
17 Hi'j leut et graonoffer bi'j him brengen en
verbraande d'r een haandvol van op et alter. Dit offer kwam niet in mindering
op et morgenbraandoffer.
18 Bi'j slot van zaeke slaachtte hi'j de bolle en de
ram die bedoeld weren as vredesoffer van et volk. Zien zeunen riekten him et
bloed an, en hi'j geut et tegen de ziedkaanten van et alter.
19 De vette dielen van de bolle en de ram, de steert
en al et vet van de boek, de nieren en de kleinste lobbe van de lever,
20 legden ze bi'j de boststokken, en Aäron verbraande
et vet op et alter.
21 Et boststok en de rechteraachterboolte van de
dieren tilde hi'j tegenover de Heer omhogens, zoas Mozes beveulen hadde.
22 Daornao stak hi'j zien hanen naor et volk uut en
zegende et. Naodat Aäron de offers opdreugen hadde, kwam hi'j van et alter of
23 en gong hi'j tegere mit Mozes de ontmoetingstente
binnen. Doe ze weer butenkwammen, zegenden zi'j et volk. Doe verscheen de
majesteit van de Heer an et verzaemelde volk.
24 Een foeleinige vlamme kwam uut et heiligdom en
verteerde et braandoffer en et vet op et alter. Doe et volk dat zag, begon et
te jubelen, en iederiene leut him op de grond valen.
Leviticus 10
01 Aäron zien zeunen Nadab en Abihu deden gloeiende
kolen in heur vuurbak en legden d'r roekersgoed op. Mar et was verkeerd vuur
dat ze de Heer anbieden wollen, vuur dat niet voldee an de veurschriften van de
Heer.
02 Een foeleinige vlamme kwam uut et heiligdom en
verteerde heur, zodat zi'j daor, in de naobi'jhied van de Heer, wegraekten.
03 Mozes zee tegen Aäron: "Dit bedoelde de Heer
doe hi'j zee: “deur degenen die in mien naobi'jhied verkeren, toon ik mien
heilighied. Et hiele volk maek ik getuge van mien majesteit.”" Aäron
zweeg.
04 Mozes reup Misaël en Elsafan bi'j him, de zeunen
van Aäron zien omke Uzziël. Hi'j zee tegen heur: "Kom hier en dreeg jim
breurs bi'j et heiligdom weg en breng heur buten et kaamp."
05 Zi'j dreugen heur, nog mit heur wied halflang
boezeroen an, et kaamp uut, zoas Mozes heur opdreugen hadde.
06 Mozes zee tegen Aäron en zien zeunen Eleazar en
Itamar: "Jim meugen jim haor niet los hangen laoten en jim kleren niet
scheuren, aanders raeken jim weg en wodt de Heer kwaod op de hiele gemienschop.
Mar jim breurs, de overige Israëlieten, meugen wel jammeren over et vuur dat de
Heer ontsteuken het.
07 Omreden jim zalfd binnen mit de eulie van de Heer,
meugen jim niet buten de ofstekking van de ontmoetingstente kommen, aanders
raeken jim weg." Zi'j hullen heur an wat Mozes heur opdreugen hadde.
08 Doe zee de Heer tegen Aäron:
09 "Ie en je zeunen meugen gien wien of aandere
draank drinken veur jim naor de ontmoetingstente kommen, aanders raeken jim
weg. Disse bepaoling blift veur jim en jim naokommelingen veur altied van
kracht.
10 Jim moe'n onderscheid maeken kunnen tussen wat
heilig is en wat niet, tussen wat rein is en wat poeterig,
11 en de Israëlieten bescheid geven over alle
bepaolings die de Heer deur de mond van Mozes an heur bekendmaekt het."
12 Mozes zee tegen Aäron en zien overbleven zeunen,
Eleazar en Itamar: "Neem wat d'r over is van et graonoffer dat an de Heer
anbeuden is, en eet et in de vorm van ongezoerd brood, naost et alter, want et
is alderheiligst.
13 Jim moe'n et eten op een heilig plak; et is veur
jow en je zeunen bestemd as jim andiel in de offergaoven veur de Heer. Zo is et
mi'j opdreugen.
14 Mar et boststok en de rechteraachterboolte meugen
ie en je zeunen en dochters op ieder rein plak eten; ze bin veur jow en je
zeunen bestemd as jim andiel in de vredesoffers van de Israëlieten.
15 De Israëlieten moe'n behalven de vette patten ok de
rechteraachterboolte en et boststok naor de Heer brengen en die moe'n tegenover
de Heer optild wodden; ze bin veur altied veur jow en je zeunen bestemd. Zo het
de Heer et oons opdreugen."
16 Doe gong Mozes rondomme naovraog doen naor de bok
die as reinigingsoffer anbeuden was, mar die bleek verbraand te wezen. Koegels
vreug Mozes an Eleazar en Itamar, de overbleven zeunen van Aäron:
17 "Waorom hebben jim et vleis van et
reinigingsoffer niet opeten, op een heilige plak? Et is alderheiligst en de
Heer het et an jim geven om de schuld van et volk vot te nemen en veur heur
verzoening te bewarken.
18 Et bloed van et offerdier was niet et heiligdom binnenbrocht,
dus hadden jim et vleis in et heiligdom eten moeten, zoas ik beveulen
hadde."
19 Aäron zee tegen Mozes: "Mien zeunen hebben
vandaege heur reinigingsoffer en heur braandoffer anbeuden an de Heer, mar ie
weten wat mi'j vandaege overkommen is. A'k vandaege van et vleis van et
reinigingsoffer eten hebben zol, zol dat dan goed west wezen in de ogen van de
Heer?"
20 Doe Mozes dit heurde, vun hi'j et goed.
Leviticus 11
Veurschriften
omtrent reine en poeterige dieren
01 De Heer zee tegen Mozes en Aäron:
02 "Zegge tegen de Israëlieten: “dit bin de
dieren die jim eten meugen: Van alles wat op et laand leeft, meuj'm de dieren
eten
03 die spleten hoeven hebben – dus hoeven die
hielendal dield binnen – en butendat heur eten herkauwen. Die maj' eten.
04 Mar dieren die alliend herkauwen of alliend spleten
hoeven hebben, maj' niet eten. Kemelen bin herkauwers mar hebben gien spleten
hoeven en gellen daorom veur jim as poeterig.
05 Klipdassen bin herkauwers mar hebben gien spleten
hoeven en gellen daorom veur jim as poeterig.
06 Haezen bin herkauwers mar hebben gien spleten
hoeven en gellen daorom veur jim as poeterig.
07 Zwienen hebben wel hielendal spleten hoeven mar
herkauwen niet en gellen daorom veur jim as poeterig.
08 Eet gien vleis dat van zokke dieren ofkomstig is en
raek heur kedavers niet an. Ze gellen veur jim as poeterig.
09 Alles wat in et waeter leeft, in de zee of in de
revieren, en vinnen en schubben het, maj' eten.
10 Mar alle kleine en grote waeterdieren zonder vinnen
of schubben gellen veur jim as oneetber.
11 Ie meugen d'r niet van eten; ok heur kedavers moej'
as misselikmaekend beschouwen.
12 Alle waeterdieren zonder vinnen en schubben gellen
veur jim as oneetber.
13 Disse voegelsoorten gellen veur jim as oneetber; ie
meugen d'r niet van eten en moe'n ze as misselikmaekend beschouwen: de vaele
gier, de lammergier, de zwatte gier,
14 de rooie wouw en de verschillende soorten
schofferds,
15 alle soorten kri'jen en raeven,
16 de struusvoegel, de veldoele, de bosoele, alle
soorten valken,
17 de stienoele, de visoele, de katoele,
18 de veldoele, de dwargooroele, de visaorend,
19 de sturke, de verschillende soorten reigers, de hop
en de vleermoes.
20 Ok vliegespul mit vleugels gellen veur jim as
oneetber.
21 Van disse dieren maj' alliend die eten die ok een
stel springpoten hebben.
22 Dat bin de verschillende soorten veldgröshippers,
saobelgröshippers, sjilperds en dwarggröshippers. Die maj' wel eten.
23 Alle aander vliegespul mit vleugels gellen veur jim
as oneetber.
24 Wie een kedaver van een poeterig dier anraekt, is
tot de aovend poeterig,
25 en wie wat van zoe'n kedaver mitnemt, moet zien
kleraosie wasken en is tot de aovend poeterig.
26 Dit gelt veur alle dieren die gien hielendal
spleten hoeven hebben en alle dieren die niet herkauwen; disse dieren gellen
veur jim as poeterig. Wie et kedaver van zoe'n dier anraekt, wodt zels ok
poeterig.
27 Ok alle zoolgangers onder de viervoetige dieren
gellen veur jim as poeterig. Wie et kedaver van zoe'n dier anraekt, is tot de
aovend poeterig,
28 en wie zoe'n kedaver mitnemt, moet zien kleraosie
wasken en blift tot de aovend poeterig. Zokke dieren gellen veur jim as
poeterig.
29 Van de kroepende dieren gellen dissen veur jim as
poeterig: bliendmoezen, rotten en moezen, de verschillende soorten podden,
30 gekko's, veranen, evertasken, skinken en kameleons.
31 Disse kroepende dieren gellen veur jim as poeterig.
Wie et kedaver d'r van anraekt, is tot de aovend poeterig,
32 en alles waorop et kedaver van zoe'n dier antroffen
wodt, is ok poeterig. Hoolten, stoffen, leren of geitehaoren gebruuksveurwarpen
die hierdeur poeterig wodden binnen, moe'n in waeter onderdeupd wodden. Ze
blieven tot de aovend poeterig en daornao bin ze weer rein.
33 As zoe'n kedaver in een eerden kruke antroffen
wodt, is de inhoold poeterig; de kruke moet stokkend sleugen wodden.
34 Eten in een tonne waorop zoe'n kedaver antroffen
is, is poeterig as et mit waeter in anraeking west is; draank in zoe'n vat is
in alle gevallen poeterig.
35 Ok al et overige waorop et kedaver van een poeterig
dier antroffen wodt, is poeterig. Ovends en kookstellen die mit zoe'n kedaver
in anraeking west binnen, bin en blieven poeterig en moe'n stokkend sleugen
wodden.
36 Mar een bron of een waeterputte blift rein as d'r
een kedaver van een poeterig dier in antroffen wodt, mar iederiene die dat
kedaver anraekt, is poeterig.
37 As zoe'n kedaver op zi'jgoed vunnen wodt, blift et
zaod rein,
38 mar as et op zaod dat in waeter staot vunnen wodt,
gelt dat zaod veur jim as poeterig.
39 As een dier dat eten wodden mag dood vunnen wodt en
iene raekt et kedaver an, is hi'j tot de aovend poeterig.
40 Wie van et kedaver et, moet zien kleraosie wasken
en blift tot de aovend poeterig, en ok wie et kedaver mitnemt, moet zien
kleraosie wasken en blift tot de aovend poeterig.
41 Alle dieren die op de grond ommekroepen gellen veur
jim as oneetber; ie meugen d'r niet van eten.
42 Of ze now op heur boek kroepen, op vier poten lopen
of een protte poten hebben, ie moe'n ze as misselikmaekend beschouwen en meugen
ze niet eten.
43 Ie meugen je keel niet poeterig maken mit disse
kroepende dieren, ie meugen je niet mit zokke dieren poeterig maeken en
zodoende poeterig wodden.
44 Ik bin de Heer, jim God. Jim moe'n heilig wezen.
Wees heilig, want ik bin heilig. Maek je keel niet poeterig mit dieren die op
de grond ommekroepen.
45 Ik bin de Heer, die jim uut Iegypte leided het om
jim God te wezen. Wees heilig, want ik bin heilig.”"
46 Tot zoveer de veurschriften omtrent de dieren die
op et laand leven, de voegels, alle levendige wezens in et waeter en alle
dieren die over de grond kroepen.
47 D'r moet onderscheid maekt wodden tussen wat rein
is en wat poeterig en tussen dieren die wel en dieren die niet eten wodden
meugen.
Leviticus 12
Veurschriften
omtrent de kraomvrouw
01 De Heer zee tegen Mozes:
02 "Zeg tegen de Israëlieten: “as een vrouw een
poppien krigt en et is een jonge, blift ze zeuven daegen poeterig; ze is dan op
dezelde meniere poeterig as tiedens heur menstruaosie.
03 Op de achtste dag moet et kiend besneden wodden.
04 Daornao duurt et nog drienendattig daegen veur ze
rein is nao heur bloeding bi'j de kraomeri'je; tiedens disse tied mag ze niks
anraeken dat heilig is en de Heer toeheurt, en mag ze et heiligdom niet
binnengaon.
05 As ze een dochter krigt, blift ze veertien daegen
poeterig; ze is dan op dezelde meniere poeterig as tiedens heur menstruaosie.
Daornao duurt et nog zesenzestig daegen veur ze rein is nao heur bloeding bi'j
de kraomeri'je.
06 As de tied van heur reiniging verstreken is, moet
ze – as ze now een zeune of een dochter kregen het – een ienjaorige ram as
braandoffer anbieden en een jonge gewone doeve of een totteldoeve as
reinigingsoffer. Ze moet de offerdieren naor de priester brengen, bi'j de
ingang van de ontmoetingstente.
07 Hi'j bödt de offers an de Heer an en voltrekt veur
heur de verzoeningsrite. Dan is ze, nao heur bloedverlös, weer rein.
Dit bin de veurschriften omtrent de kraomvrouw, of nao
de geboorte van een zeune, of nao de geboorte van een dochter.
08 As ze heur gien ram veroorloven kan, moet ze twie
totteldoeven mitnemen of twie jonge gewone doeven, iene as braandoffer en iene
as reinigingsoffer. De priester voltrekt veur heur de verzoeningsrite en zi'j
is weer rein.”"
Leviticus 13
Veurschriften
omtrent huudziekte
01 De Heer zee tegen Mozes en Aäron:
02 "As iene een zwölderi'je, uutslag of een
lochtig plak op zien huud het die an een huudziekte daenken dot, moet hi'j naor
de priester brocht wodden, naor Aäron of iene van zien naokommelingen,
03 die de andoening bekieken moet. As de priester
vaastestelt dat et haor op et antaaste plak wit wodden is en et plak diepe in
de huud ligt, is et een huudziekte en moet de priester de persoon in kwessie
poeterig verklaoren.
04 As de huud een locht, wit plak zien lat dat niet
diepe in de huud ligt en et haor niet wit wodden is, moet de priester de
betreffende persoon zeuven daegen ofzunderen.
05 Op de zeuvende dag onderzuukt de priester him
opni'j. As bliekt dat et plak niet groter wodden is en de huud niet veerder
antaast is, moet hi'j him opni'j zeuven daegen ofzunderen.
06 Zeuven daegen laeter onderzuukt de priester him
opni'j, en as et plak dof wodden is en niet groter wodden is, moet hi'j him
rein verklaoren. Et is dan gewone uutslag. De persoon in kwessie moet zien
kleraosie wasken en is dan weer rein.
07 Mar as hi'j nao onderzuuk deur de priester rein
verklaord is en et plak bliekt laeter toch groter wodden te wezen, moet hi'j
him opni'j an de priester zien laoten.
08 As de priester vaastestelt dat et plak inderdaod
groter wodden is, moet hi'j him poeterig verklaoren. Dan is 't een huudziekte.
09 As iene dus an een aandoening lidt die an een
huudziekte daenken dot, moet hi'j naor de priester brocht wodden.
10 As de priester witte zwölderi'je op de huud zicht,
mit wit haor d'r op, en d'r een rauw plak ontstaon is,
11 is et een huudziekte in een veer vodderd stadium en
moet de priester him poeterig verklaoren. Hi'j hoeft him niet of te zunderen,
want hi'j is onmiskenber poeterig.
12-13 As et d'r naor uutzicht dat de andoening over et
hiele lichem terechte kommen is, moet de priester de betreffende persoon naoder
onderzuken. As hi'j vaastestelt dat de andoening et lichem inderdaod van heufd
tot voeten antaast het, moet hi'j him rein verklaoren. Omdat hi'j hielendal wit
wodden is, is hi'j rein.
14 Mar zogauw d'r rauwe plakken bi'j him te zien
binnen, is hi'j poeterig.
15 As de priester een rauw plak zicht, moet hi'j him
poeterig verklaoren. Et rauwe plak is poeterig, et is een teken van een
huudziekte.
16 Mar as et rauwe plak weer wit wodt, moet hi'j naor
de priester teroggegaon.
17 As de priester vaastestelt dat de huud wit wodden
is, moet hi'j him rein verklaoren; hi'j is dan rein.
18 As d'r een zwölle op iene zien huud komt die weer
genest,
19 mar d'r op et plak van de zwölle witte of
bliekrooie zwölderi'je of vlekke ontstaot, moet die persoon him deur de
priester onderzuken laoten.
20 As de priester vaastestelt dat et plak diepe in de
huud ligt en et haor d'r op wit wodden is, moet hi'j him poeterig verklaoren.
D'r is dan op et plak van de zwölderi'je een huudziekte ontstaon.
21 Mar as de priester bi'j et bekieken van et plak
vaastestelt dat et haor niet wit is, et plak niet diepe in de huud ligt en dof
is, moet hi'j him zeuven daegen ofzunderen.
22 As de vlekke in die tied groter wodden is, moet de
priester him poeterig verklaoren. Dan is et een huudziekte.
23 Mar as et lochte plak niet groter wodden is en de
huud niet veerder antaast het, is et een groete van de zwölle en moet de
priester him rein verklaoren.
24 As iene een braandwonde oplopen het en et zere stee
wodt bliekrood of wit,
25 moet de priester d'r naor kieken. As hi'j
vaastestelt dat et haor op et plak wit wodden is en dat et plak diepe in de
huud ligt, is d'r een huudziekte ontstaon op et plak van de braandwonde en moet
hi'j die persoon poeterig verklaoren. Dan is et een huudziekte.
26 As de priester vaastestelt dat et haor op et lochte
stee niet wit is, et plak niet diepe in de huud ligt en dof is, moet hi'j him
zeuven daegen ofzunderen.
27 Op de zeuvende dag onderzuukt de priester him
opni'j. As et plak in die tied niet groter wodden is, moet de priester him
poeterig verklaoren. Dan is et een huudziekte.
28 Mar as et lochte plak niet groter wodden is en de
huud niet veerder antaast het en dof bleven is, is et een alledaegs zwöllegien
as gevolg van de braandwonde en moet de priester him rein verklaoren. Et plak
is dan de groete van de braandwonde.
29 As iene een andoening onder zien of heur heufdhaor
het, of een andoening onder zien baord,
30 moet de priester d'r naor kieken. As hi'j
vaastestelt dat de andoening diepe in de huud ligt en et haor op et antaste
plak geel en dunne is, moet hi'j de betreffende persoon poeterig verklaoren. Et
is dan een ziekelike uutslag, een huudziekte an heufd of kinne.
31 Mar as de priester vaastestelt dat et plak niet
diepe in de huud ligt mar d'r toch gien donker haor op gruuit, moet hi'j him
zeuven daegen ofzunderen.
32 Op de zeuvende dag onderzuukt de priester him
opni'j. As bliekt dat de uutslag in die tied niet groter wodden is, et haor op
et antaaste plak niet geel wodden is en et plak niet diepe in de huud ligt,
33 moet de persoon in kwessie al et haor rond et
antaste plak ofscheren. De priester zundert him daornao opni'j zeuven daegen
of.
34 Op de zeuvende dag bekikt de priester et plak
opni'j, en as de uutslag niet vule groter wodden is en niet diepe in de huud
ligt, moet hi'j de betreffende persoon rein verklaoren. Die moet zien kleren
wasken en is dan weer rein.
35 Mar as de huuduutslag uutbreidet naodat hi'j rein
verklaord is,
36 moet de priester him opni'j onderzuken. As bliekt
dat de ziekelike uutslag him inderdaod veerder verspreidet, hoeft hi'j niet te
zuken naor geel haor; de persoon in kwessie is dan poeterig.
37 As de priester laeter vaastestelt dat et plak van
de uutslag niet groter wodt en dat d'r donker haor op et plak gruuit, is de
kwaol warkelik genezen. De betreffende persoon is dan rein en de priester moet
him rein verklaoren.
38 As een man of een vrouw lochte, witte vlekken op de
huud het,
39 moet de priester d'r naor kieken. As hi'j
vaastestelt dat de lochte witte plakken op de huud dof binnen, dan is et
onschuldige uutslag die de huud antaast het en is die man of vrouw rein.
40 As bi'j een man et haor op de kruun uutvaalt, is
dat gangbere kaelhied en is hi'j rein.
41 Ok as zien haor op zien veurheufd uutvaalt, is dat
gewoon kaelhied en is hi'j rein.
42 Mar as d'r een bliekrood plak op zien kaele kruun
of op zien veurheufd komt, dan zol et kaele plak antaast wezen kunnen deur een
huudziekte
43 en moet de priester d'r naor kieken. As hi'j
vaastestelt dat de bliekrooie andoening op et kaele heufd d'r uut zicht zoas
een huudziekte op de onbehaorde huud,
44 is de man deur een huudziekte antaast en is hi'j
poeterig. De priester moet him poeterig verklaoren; hi'j het dan een huudziekte
an zien heufd.
45 Wie deur een huudziekte antaast is, moet zien
kleren scheuren, zien haor los hangen laoten, baord en snor bedekken en
“poeterig, poeterig!” roepen.
46 Zoe'n iene blift poeterig zolange de andoening
duurt. As poeterige moet hi'j appat wonen en buten et kaamp blieven.
47 As d'r plakken op wollen of linnen stof kommen,
48 of op et ketten- of inslaggaoren van linnen of
wolle, of op leer of op wat dat van leer maekt is,
49 en die plakken op de stof, et leer of et gaoren of
et leren veurwarp bin gruun- of roodachtig, zol et desbetreffende veurwarp
antaast wezen kunnen deur vreteri'je en moet et an de priester zien laoten
wodden.
50 De priester moet d'r naor kieken en et antaste
veurwarp zeuven daegen appat holen.
51 Op de zeuvende dag onderzuukt hi'j et veurwarp
opni'j. As hi'j vaastestelt dat et plak op de stof, et gaoren of op et leren
veurwarp groter wodden is, dan is et vreteri'je. Et veurwarp is dan poeterig.
52 In dat geval moet hi'j de stof, et linnen of wollen
gaoren of et antaaste leren veurwarp verbranen. Omdat et vreteri'je angaot,
moet et veurwarp in et vuur verbraand wodden.
53 Mar as de priester zicht dat et plak op de stof, et
gaoren of et leren veurwarp niet groter wodt,
54 moet hi'j et antaaste veurwarp wasken laoten en et
opni'j zeuven daegen appat holen.
55 Daornao moet hi'j et veurwarp opni'j onderzuken. As
bliekt dat et antaaste plak dan wel niet groter wodden is, mar liekemin van
kleur veraanderd is, is et veurwarp toch poeterig. Et moet verbraand wodden,
want et materiaol is hielendal bedurven.
56 Mar as de priester zicht dat et plak nao et wasken
dof wodden is, moet hi'j et plak uut de stof, et leer of et gaoren votscheuren.
57 As d'r daornao toch weer plakken op de stof, et
gaoren of et leren veurwarp kommen, gaot et om een woekerende andoening en moet
et antaaste veurwarp verbraand wodden.
58 As de stof, et gaoren of et leren veurwarp nao et
wasken gien antaast plak meer het, moet et opni'j wusken wodden en dan is et
rein."
59 Dit bin de veurschriften die bepaolen as deur
vreteri'je antaaste wollen of linnen stoffen, ketten- of inslaggaorens en leren
veurwarpen rein of poeterig verklaord wodden moeten.
Leviticus 14
01 De Heer zee tegen Mozes:
02 "Dit bin de veurschriften die van toepassing
binnen as iene die deur een huudziekte troffen is, weer rein verklaord wodden
kan. Zoe'niene moet naor de priester brocht wodden,
03 en de priester moet buten et kaamp onderzuken of
hi'j van zien huudziekte genezen is. As dat zo is,
04 moet de priester kommedaosie geven om veur degene
an wie de reiniging daon moet wodden twie levendige, reine voegels te haelen,
en cederhoolt, karmozijn en majoraan.
05 De iene voegel lat hi'j slaachten boven een mit
bronwaeter vulde eerden schaole.
06 De aandere, levendige voegel moet hi'j, krek as et
cederhoolt, et karmozijn en de majoraan, in et bloed van de boven et bronwaeter
slaachte voegel stippen,
07 en mit dat bloed moet hi'j degene die nao zien
huudziekte schonemaekt wodden moet zeuvenmaol besprinkelen. Daornao verklaort
hi'j him rein. De levendige voegel moet hi'j vri'jlaoten in et eupen veld.
08 Degene an wie de reiniging daon wodt, moet zien
kleraosie wasken, al zien haor ofscheren en him mit waeter wasken. Dan is hi'j
weer rein. Daornao mag hi'j in et kaamp weerommekommen, mar hi'j moet zeuven
daegen buten zien tente blieven.
09 Op de zeuvende dag moet hi'j opni'j al zien haor
ofscheren, zien heufdhaor, zien baord en zien winkbrauwen. Al zien haor moet
hi'j ofscheren en zien kleraosie en zien lichem moet hi'j mit waeter wasken;
dan is hi'j weer rein.
10 Op de achtste dag moet hi'j twie jonge rammen
zonder ienigst gebrek en een ienjaorige ujje zonder ienigst gebrek mitnemen, en
as graonoffer drie tiende efa weitenbloem mingd mit olijfeulie, en een maote
olijfeulie.
11 De priester die de reiniging uutvoert, moet him mit
zien offergaoven naor de ingang van de ontmoetingstente brengen en him daor,
tegenover de Heer, zitten gaon laoten.
12 De priester nemt iene van de jonge rammen en bödt
die tegere mit de eulie as verbeteringsoffer an de Heer an, nao et offer
tegenover de Heer optild te hebben.
13 De ram moet slaacht wodden op et plak in et
heiligdom waor de dieren veur et reinigingsoffer en et braandoffer slaacht
wodden, want krek as et reinigingsoffer is et verbeteringsoffer bestemd veur de
priester; et is alderheiligst.
14 De priester strikt wat van et bloed van et
offerdier an de rechteroorlel van degene an wie de reiniging daon wodt. Hi'j
strikt ok wat bloed op de doeme van zien rechterhaand en op de grote ti'je van
zien rechtervoete.
15 Daornao göt de priester een klein pat van de eulie
in zien linkerhaandpalm,
16 stipt zien rechterwiesvinger in de eulie en
sprinkelt mit zien vinger zeuvenmaol wat eulie in de richting van de
ontmoetingstente.
17 Dan strikt hi'j wat van de eulie die hi'j in zien
haandpalm uutgeuten het an de rechteroorlelle van de persoon in kwessie, op de
doeme van zien rechterhaand en op de grote ti'je van zien rechtervoete, over et
bloed van et verbeteringsoffer henne.
18 Wat d'r nog an eulie in zien haand over is, strikt
hi'j op zien heufd. Zo voert de priester veur him tegenover de Heer de
verzoeningsrite uut.
19 Dan brengt de priester et reinigingsoffer en voert
zo veur degene die van zien poeterighied schonemaekt wodden moet de
verzoeningsrite uut. Daornao wodt et dier veur et braandoffer slaacht.
20 Bi'j slot van zaeke verbraant de priester et
graonoffer en et braandoffer op et alter. Zo voert de priester veur him de
verzoeningsrite uut en wodt hi'j weer rein.
21 As de persoon in kwessie aarm is en him dit
allemaole niet veroorloven kan, moet hi'j iene jonge ram mitnemen, die veur et
uutvoeren van de verzoeningsrite as verbeteringsoffer omhogens tild wodden
moet, een tiende efa weitenbloem mingd mit olijfeulie as graonoffer, iene maote
olijfeulie
22 en twie totteldoeven of twie jonge gewone doeven –
al naorgelang hi'j him veroorloven kan – iene as reinigingsoffer en iene as
braandoffer.
23 Hi'j brengt alles op de achtste dag van zien
reiniging naor de priester, bi'j de ingang van de ontmoetingstente. Daor,
tegenover de Heer,
24 moet de priester de ram en de eulie nemen en die
tegenover de Heer omhogens tillen.
25 De ram veur et verbeteringsoffer wodt slaacht, en
de priester nemt wat bloed van et offerdier en strikt dat an de rechteroorlelle
van degene an wie de reiniging daon wodt, op de doeme van zien rechterhaand en
op de grote ti'je van zien rechtervoete.
26 Daornao göt de priester wat eulie in zien
linkerhaandpalm
27 en sprinkelt mit zien rechterwiesvinger zeuvenmaol
wat eulie in de richting van de ontmoetingstente.
28 Een klein pat van de eulie in zien linkerhaandpalm
strikt hi'j an de rechteroorlelle van de persoon in kwessie, op de doeme van
zien rechterhaand en op de grote ti'je van zien rechtervoete, over et bloed van
et verbeteringsoffer henne.
29 Wat d'r nog an eulie in zien haand over is, strikt
hi'j op zien heufd. Zo voert de priester veur him tegenover de Heer de
verzoeningsrite uut.
30 Hi'j dreegt iene van de totteldoeven of iene van de
jonge gewone doeven – al naorgelang de betreffende persoon him veroorloven kund
het –
31 as reinigingsoffer op en de aandere, saemen mit et
graonoffer, as braandoffer. Zo voert de priester veur him de verzoeningsrite
tegenover de Heer uut."
32 Dit bin de veurschriften die van toepassing binnen
as iene die deur een huudziekte troffen is, him de normale offergaoven veur
zien reiniging niet veroorloven kan.
33 De Heer zee tegen Mozes en Aäron:
34 "Aj'm ienkeer in Kanaän binnen, et laand dat
ik jim in bezit geven zal, en ik daor een huus deur vreteri'je antaasten laot,
35 moet de eigener bi'j de priester melden dat zien
huus antaast is.
36 De priester moet et huus ontrumen laoten veurdat
hi'j et verschiensel onderzuken komt; zo veurkomt hi'j dat alles wat him in et
huus bevint poeterig verklaord wodden moet. Dan komt de priester et antaaste
huus onderzuken.
37 As hi'j vaastestelt dat d'r gruun- of roodachtige
putties in de muren invreten binnen,
38 gaot hi'j naor buten en verbiedt veur zeuven daegen
de toegang tot et huus.
39 Op de zeuvende dag komt hi'j weeromme om te kieken
as de muren van et huus veerder antaast binnen. As dat zo is,
40 moet hi'j de antaaste stienen wegbreken laoten en
ze votsmieten laoten buten de stad, op een poeterig plak.
41 Van binnen moeten de muren van et huus ofkrabbed
wodden en et ofkrabde pleisterwark moet buten de stad, op een poeterig plak,
votgooid wodden.
42 De uutbreuken stienen moe'n deur aandere vervongen
wodden en et huus moet opni'j bepleisterd wodden.
43 As de stienen uutbreuken binnen en de muren
ofkrabbed en opni'j bepleisterd binnen, en et huus naotied toch weer antaast
wodt,
44 moet de priester opni'j kommen. As hi'j vaastestelt
dat de antaasting groter wodden is, is et vreteri'je. Et huus is dan poeterig.
45 Et moet ofbreuken wodden, en de stienen, et hoolt
en al et pleisterwark moeten buten de stad brocht wodden, naor een poeterig
plak.
46 Wie et huus binnengaot in de tied dat et ofsleuten
is, is tot de aovend poeterig.
47 Wie in et huus slapt of wie d'r et, moet zien
kleraosie wasken.
48 As de priester, naodat et huus opni'j bepleisterd
is, bi'j zien onderzuuk vaastestelt dat de antaasting niet groter wodden is,
moet hi'j et huus rein verklaoren; de antaasting is dan onschuldig bleken.
49 Om et huus van zunde te wasken, moet hi'j twie
voegels brengen laoten, en cederhoolt, karmozijn en majoraan.
50 De iene voegel moet slaacht wodden boven een mit
bronwaeter vulde eerden schaole.
51 Dan moet hi'j et cederhoolt, de majoraan en et
karmozijn en de aandere, levendige voegel in et bloed van de slaachte voegel en
in et bronwaeter stippen en dat zeuvenmaol in de richting van et huus sprinkelen.
52 Zo reinigt hi'j et huus van zunde, mit et bloed van
de voegel en et bronwaeter en mit de levendige voegel en et cederhoolt, de
majoraan en et karmozijn.
53 De levendige voegel lat hi'j vri'j in et eupen veld
buten de stad. Zo voert hi'j an et huus de verzoeningsrite uut en wodt et weer
rein."
54 Tot zoveer de veurschriften in verbaand mit de
verschillende soorten vreteri'je: de veurschriften in geval van ziekelike
uutslag an heufdhuud of kinne,
55 van vreteri'je an stoffen of huzen,
56 en van zwölderi'je, huuduutslag en vlekken op 'e
huud.
57 Zo kan et volk hiel precies bepaolen wat d'r daon
wodden moet as wat of iene poeterig is of rein. Tot zoveer de veurschriften
omtrent vreteri'je.
Leviticus 15
Veurschriften
omtrent poeterige vloedings
01 De Heer zee tegen Mozes en Aäron:
02 "Zegge tegen de Israëlieten: “as bi'j een man
poeterig vocht uut zien piemel stroomt,
03 is hi'j poeterig. Of d'r now ofscheiding uut zien
piemel drupt of zien piemel deur ofscheiding verstopt raekt, hi'j is in beide
gevallen poeterig.
04 Alles waor hi'j op ligt of zit, wodt poeterig.
05 Wie et bedde van zoe'n man anraekt, moet zien
kleraosie en himzels mit waeter wasken en blift tot de aovend poeterig.
06 Wie zitten gaot op wat waorop zoe'n man zeten het,
moet zien kleraosie en himzels mit waeter wasken en blift tot de aovend
poeterig.
07 Wie et lichem van zoe'n man anraekt, moet wezen
kleraosie en himzels mit waeter wasken en blift tot de aovend poeterig.
08 As zoe'n man iene die rein is bespi'jt, moet disse
zien kleraosie en himzels mit waeter wasken en blift hi'j tot de aovend
poeterig.
09 Ieder zadel waorop zoe'n man ridt, wodt poeterig.
10 Wie wat anraekt waorop hi'j zeten het, is tot de
aovend poeterig; wie zoe'n veurwarp optilt, moet zien kleraosie en himzels mit
waeter wasken en blift tot de aovend poeterig.
11 Iederiene die deur zoe'n man anraekt wodt zonder
dat disse zien hanen mit waeter ofspoeld het, moet zien kleraosie en himzels
wasken en blift tot de aovend poeterig.
12 Raekt zoe'n man een veurwarp van diggelgoed an, dan
moet et stokkend smeten wodden; raekt hi'j een hoolten veurwarp an, dan moet et
mit waeter schone spoeld wodden.
13 As de man van zien kwaol genezen is, moet hi'j
zeuven daegen waachten veur hi'j schonemaekt wodden kan. Dan moet hi'j zien
kleraosie en zien lichem mit bronwaeter wasken en is hi'j weer rein.
14 Op de achtste dag moet hi'j mit twie totteldoeven
of twie jonge gewone doeven naor de ingang van de ontmoetingstente gaon; daor,
tegenover de Heer, moet hi'j zien offergaoven an de priester geven.
15 De priester dreegt de iene doeve op as
reinigingsoffer en de aandere as braandoffer. Zo voert hi'j veur de man in
kwessie nao zien ejakkelaosie de verzoeningsrite uut tegenover de Heer.
16 As een man een zaodlozing had het, moet hi'j zien kleraosie
en zien hiele lichem mit waeter wasken en blift hi'j tot de aovend poeterig.
17 Alles van stof of leer waorop et zaod
terechtekommen is, moet mit waeter wusken wodden en blift tot de aovend
poeterig.
18 As een man en een vrouw gemienschop had hebben en
d'r bi'j de man een zaodlozing west het, moeten beiden heur mit waeter wasken
en blieven ze tot de aovend poeterig.
19 As een vrouw de zaekeni’je het, duurt de tied van
heur poeterighied zeuven daegen. Iederiene die heur gedurende die tied anraekt
is tot de aovend poeterig.
20 Alles waorop zi'j tiedens heur menstruaosie ligt of
zit, wodt poeterig.
21-22 Iederiene die heur bedde anraekt, of wat waorop
zi'j zeten het, moet zien kleraosie en himzels mit waeter wasken en blift tot
de aovend poeterig.
23 Wie wat anraekt dat op heur bedde ligt of op een
veurwarp waorop zi'j zeten het, is tot de aovend poeterig.
24 As een man gemienschop mit heur het, zodat hi'j mit
heur bloed in anraeking komt, blift hi'j zeuven daegen poeterig. Alles waorop
hi'j ligt, wodt ok poeterig.
25 As een vrouw langer ongesteld is as gewoonlik, of
bloed verlöst wiels zi'j niet ongesteld is, is ze poeterig zolange ze bloed
verlöst, krek zoas ze poeterig is tiedens heur menstruaosie.
26 Alles waor ze tiedens heur bloedverlös op ligt of
zit, wodt poeterig, krek as tiedens heur menstruaosie.
27 Wie zoe'n veurwarp anraekt, wodt poeterig en moet
zien kleraosie en himzels mit waeter wasken en blift tot de aovend poeterig.
28 As de vrouw van heur kwaole genezen is, moet ze
zeuven daegen waachten tot ze weer rein is.
29 Op de achtste dag moet ze twie totteldoeven of twie
jonge gewone doeven naor de priester brengen, bi'j de ingang van de
ontmoetingstente.
30 De priester dreegt de iene doeve op as
reinigingsoffer en de aandere as braandoffer. Zo voert hi'j veur de vrouw in
kwessie nao heur poeterige vloedinge de verzoeningsrite uut tegenover de Heer.”
31 Wies de Israëlieten d'r op dat zi'j heur bewust
wezen moeten van heur poeterighied, aanders zullen ze wegraeken as ze in heur
poeterighied mien tabbernakel, die midden tussen heur staot,
verontreinigen."
32-33 Tot zoveer de veurschriften omtrent meensken die
stromen uut heur geslachtsorganen: manluden die poeterig binnen wodden deur een
zaodlozing, vrouwluden die menstrueren, manluden die poeterig vocht verliezen,
vrouwluden die an bloedings lieden, en manluden die gemienschop had hebben mit
een vrouw die poeterig was.
Leviticus 16
Grote
verzoendag
01 Nao de dood van de twie zeunen van Aäron die
wegraekten doe ze in de naobi'jhied van de Heer kwammen,
02 zee de Heer tegen Mozes: "Zegge tegen je breur
Aäron dat hi'j niet zomar de heilige ruumte aachter et veurhangsel binnengaon
mag. Et zol zien dood betekenen, want daor, boven de verzoeningsplaete die op
de ark ligt, is et plak wao'k in een wolke verschien.
03 Dit moet Aäron bi'j him hebben as hi'j de heilige
ruumte inlopt: een bolle veur een reinigingsoffer en een ram veur een
braandoffer.
04 Hi'j moet een heilig linnen wied halflang boezeroen
anstrupen en een linnen broek anhebben. Hi'j moet een linnen riem om zien
middel bienen en zien heufd mit een linnen bofferd bedekken. Dat is heilige
kleraosie; veurdat hi'j die anstruupt, moet hi'j zien lichem mit waeter wasken.
05 Van de Israëlieten moet hi'j twie bokken veur een
reinigingsoffer in ontvangst nemen en een ram veur een braandoffer.
06 De bolle bödt Aäron an as reinigingsoffer naemens
himzels, om veur himzels en zien femilie verzoening te bewarken.
07 De beide bokken moet hi'j naor de ingang van de
ontmoetingstente brengen, en daor, tegenover de Heer,
08 moet hi'j deur lotting vaastestellen wat bok
bestemd is veur de Heer en wat veur Azazel.
09 De bok die deur et lot veur de Heer bestemd is,
moet hi'j as reinigingsoffer opdregen;
10 de bok die deur et lot bestemd is veur Azazel moet
levend veur de Heer blieven staon om verzoening mit te bewarken, en daornao de
woestijn instuurd wodden, naor Azazel.
11 Aäron moet de bolle veur zien eigen reinigingsoffer
an de Heer opdregen, om veur himzels en zien femilie verzoening te bewarken.
Hi'j moet de bolle slaachten
12 en een vuurbak vol doen mit gloeiende hooltskool
van et alter dat bi'j de ingang van de ontmoetingstente staot. Hi'j moet twie
hanen vol fienstampt lekker roekersgoed nemen en dat alles naor de heilige
ruumte aachter et veurhangsel toe brengen.
13 Daor moet hi'j et roekersgoed tegenover de Heer op
et vuur leggen zodat de wolke van et roekersgoed de verzoeningsplaete op de ark
mit de verbondstekst an et oge onttrekt, aanders raekt hi'j weg.
14 Hi'j moet mit zien vinger wat bloed van de bolle op
de verzoeningsplaete sprinkelen en zeuvenmaol wat bloed op de grond d'r veur.
15 Daornao moet hi'j de bok veur et reinigingsoffer
van et volk slaachten, en et bloed naor de heilige ruumte aachter et
veurhangsel toe brengen. Mit et bloed moet hi'j etzelde doen as mit et bloed
van de bolle: hi'j moet et op de verzoeningsplaete en op de grond d'r veur
sprinkelen.
16 Zo voert hi'j an de heilige ruumte de
verzoeningsrite veur de onreinheden en overtredings van de Israëlieten uut,
veur al heur zunden. Etzelde moet hi'j doen mit et veurste pat van de
ontmoetingstente, die in heur kaamp staot, midden tussen alle poeterighied van
et volk.
17 D'r mag gieniene in de ontmoetingstente wezen,
vanof et mement dat hi'j die binnengaot om de verzoeningsrite uut te voeren tot
et ogenblik waorop hi'j de tente verlat. Naodat hi'j veur himzels en zien
femilie en veur de hiele gemienschop van Israël de verzoeningsrite daon het,
18 moet hi'j naor buten gaon, naor et alter dat bi'j
de ingang staot. Ok daoran moet hi'j de verzoeningsrite uutvoeren. Hi'j moet
wat bloed van de bolle en van de bok an de horens van et alter strieken,
19 en dan mit zien vinger et alter zeuvenmaol mit et
bloed besprinkelen. Zo reinigt hi'j et van de poeterighied van de Israëlieten
en heiligt hi'j et weer.
20 Naodat Aäron de verzoeningsrite daon het an de
heilige ruumte, et veurste pat van de ontmoetingstente en et alter, moet hi'j
de aandere, nog levendige bok brengen laoten.
21 Hi'j legt dan zien beide hanen op de kop van de bok
en zegt alle wandaoden en vergriepen van de Israëlieten eupenlik hadde-op, alle
zunden die ze begaon hebben. Zo legt hi'j alle zunden op de kop van de bok.
Daornao moet hi'j et dier de woestijn insturen, en huden laoten deur iene die
daorveur anwezen is.
22 De bok nemt alle zunden van et volk mit him mit,
naor een verlaoten gebied.
Naodat
de bok in de woestijn loslaoten is,
23 moet Aäron de ontmoetingstente binnengaon. Hi'j
moet de linnen kleraosie uutstrupen die hi'j antrokken hadde doe hi'j de
heilige ruumte ingong, en ze daor liggen laoten.
24 Op een heilige plak moet hi'j zien lichem mit
waeter wasken en zien gewone kleraosie weer anstrupen. Dan gaot hi'j naor buten
en brengt zien eigen braandoffer en et braandoffer van et volk, om veur himzels
en veur et volk verzoening te bewarken.
25 Et vet van de reinigingsoffers moet hi'j op et
alter verbranen.
26 De man die de bok naor Azazel stuurd het, moet zien
kleraosie en zien lichem mit waeter wasken veurdat hi'j et kaamp weer in mag.
27 De bolle en de bok veur et reinigingsoffer, waorvan
et bloed et heiligdom binnenbrocht is veur de verzoeningsrite, wodden buten et
kaamp brocht, waor de huud en et vleis en de ingewanen verbraand wodden moeten.
28 Degene die ze verbraand het, moet zien kleraosie en
zien lichem mit waeter wasken veurdat hi'j et kaamp weer in mag.
29 De kommende bepaoling blift veur jim veur de
hieltied van kracht: De tiende dag van de zeuvende maond moej'm in ontholing
deurbrengen en jim meugen dan hielendal niks doen, geboren Israëlieten liekemin
as de vremden die bi'j jim wonen.
30 Want op die dag wodt veur jim de verzoeningsrite
daon zodat jim van al jim zunden schonemaekt wodden en de Heer weer rein
integen kommen kunnen.
31 Die dag moet in perfooste rust en ontholing
deurbrocht wodden; disse bepaoling blift veur altied van kracht.
32 De priester die zalfd is en tot opvolger van zien
heit ansteld is, zal dan de verzoeningsrite uutvoeren. In zien heilige linnen
kleraosie
33 moet hi'j de verzoeningsrite uutvoeren an de
heilige ruumte in et heiligdom, en ok an et veurste pat van de ontmoetingstente
en an et alter. Zo bewarkt hi'j verzoening veur de priesters en de hiele
gemienschop.
34 Disse bepaoling blift veur jim veur altied van
kracht: ienkeer in 't jaor moet veur de Israëlieten verzoening bewarkt wodden
veur al heur zunden."
Mozes dee wat de Heer him opdreugen hadde.
Leviticus 17
Bloed is
levenskracht
01 De Heer zee tegen Mozes:
02 "Zegge tegen Aäron en zien zeunen en tegen
alle Israëlieten: “de Heer het dit bepaold:
03 "As een Israëliet een rund, een schaop of een geite
slaacht, liekewel binnen as buten et kaamp,
04 zonder et dier naor de ingang van de
ontmoetingstente te brengen om et bi'j de tabbernakel van de Heer as offergaove
an de Heer an te bieden, wodt him dat as doodslag anrekend. Hi'j het bloed
vergeuten en zal uut de gemienschop stoten wodden."
05 De Israëlieten moe'n dus de offerdieren die ze now
nog in et eupen veld slaachten, an de Heer anbieden en ze naor de priester
brengen, bi'j de ingang van de ontmoetingstente, om ze te slaachten as vredesoffer
veur de Heer.
06 De priester moet ommes et bloed tegen et alter van
de Heer gieten, dat bi'j de ingang van de ontmoetingstente staot, en et vet
verbranen as een roekende gaove die de Heer goeddonkt.
07 Et volk mag gien offerdieren meer slaachten veur
bokken die as goden vereerd wodden. Disse bepaoling blift veur de Israëlieten
en heur naokommelingen veur altied van kracht.
08 Zegge dus tegen heur: "As een Israëliet of een
vremde die bi'j jim woont een dier offert
09 en et niet naor de ingang van de ontmoetingstente
brengt om et an de Heer op te dregen, zal hi'j uutstoten wodden."
10 As een Israëliet of een vremde die bi'j jim woont
bloed et, za'k mi'j tegen him keren en him uut de gemienschop stoten.
11 Want et bloed is de levenskracht van een levend
wezen. Ik heb 't jim geven om d'r op et alter de verzoeningsrite mit uut te
voeren, want bloed kan, as levenskracht, verzoening bewarken.
12 Daoromme he'k tegen de Israëlieten zegd:
"Gieniene van jim mag bloed eten, ok de vremden die bi'j jim wonen
niet."
13 En as een Israëliet of een vremde die bi'j jim
woont op wilde dieren of op voegels jacht die eten wodden meugen, moet hi'j et
bloed votlopen laoten en et mit dreuge eerde bedekken,
14 want et bloed is de levenskracht van ieder levend
wezen. Daoromme he'k tegen de Israëlieten zegd: "Vleis mit bloed d'r in
maj' niet eten, want et bloed is de levenskracht van ieder levend wezen, en
iederiene die d'r van et zal uutstoten wodden."
15 Iedere geboren Israëliet en iedere vremde die een
dier et dat op een netuurlike wieze doodgaon is of doodbeten is, moet zien
kleraosie en himzels mit waeter wasken en blift tot de aovend poeterig; daornao
is hi'j weer rein.
16 Wie nalaot om zien kleraosie en zien lichem te
wasken, moet de gevolgen van zien zunde dregen.”"
Leviticus 18
Bepaolings en
regels veur et heilige volk
01 De Heer zee tegen Mozes:
02 "Zegge tegen de Israëlieten: “ik bin de Heer,
jim God.
03 Volge niet de levenswieze van de Iegypteners, bi'j
wie ie woond hebben, en ok de levenswieze van de Kanaänieten niet, naor wie ik
je hennebreng. Leef niet neffens heur bepaolings,
04 mar neffens mien regels, hool je an mien bepaolings
en leef ze nao. Ik bin de Heer, jim God.
05 Mien bepaolings en regels geven leven an wie ze
volgt, hool ze dus in ere. Ik bin de Heer.
06 Gieniene van jim mag de ere van een bloedverwaant
antaasten. Ik bin de Heer.
07 Ie meugen gien gemienschop hebben mit je moeke,
daormit onteer ie je heit; zi'j is je moeke en ie meugen gien gemienschop mit
heur hebben.
08 Hebbe gien gemienschop mit een aandere vrouw van je
heit, daormit onteer ie je heit.
09 Hebbe gien gemienschop mit je zuster, of ze now de
dochter van je heit of van je moeke is; alderdeegst al is ze niet uut etzelde
huwelik geboren as ieje, ie meugen gien gemienschop mit heur hebben.
10 Hebbe gien gemienschop mit de dochter van je zeune
of de dochter van je dochter, daormit onteer ie jezels.
11 Hebbe gien gemienschop mit de dochter van een vrouw
van je heit die deur je heit verwekt is; zi'j is je zuster en ie meugen gien
gemienschop mit heur hebben.
12 Hebbe gien gemienschop mit de zuster van je heit;
zi'j is een bloedverwante van je heit.
13 Hebbe gien gemienschop mit de zuster van je moeke;
zi'j is een bloedverwante van je moeke.
14 Taast de ere van je heiten breur niet an; ie meugen
zien vrouw niet te nao kommen, zi'j is je mujke.
15 Hebbe gien gemienschop mit je schoondochter; zi'j
is de vrouw van je zeune en ie meugen gien gemienschop mit heur hebben.
16 Hebbe gien gemienschop mit de vrouw van je breur,
daormit onteer ie je breur.
17 Hebbe gien gemienschop mit de dochter van je vrouw,
en ok niet mit de dochter van heur zeune of de dochter van heur dochter; zi'j
bin heur bloedverwanten en daorom zol dat een daod van schaande wezen.
18 Ie meugen niet naost je vrouw, heur zuster as
bi'jvrouw nemen, ie meugen gien gemienschop hebben mit de iene zuster zolange
de aandere leeft.
19 Hebbe gien gemienschop mit een vrouw as zi'j
vanwegens heur menstruaosie poeterig is.
20 Verontreinig jezels niet deur seksuele gedoente te
hebben mit de vrouw van een aander.
21 Ontwi'jde de naeme van je God niet deur iene van je
kiender an Moloch te offeren. Ik bin de Heer.
22 Ie meugen niet et bedde dielen mit een man zoas mit
een vrouw, dat is gruwelik.
23 Verontreinig jezels niet deur ét te doen mit een
dier. En een vrouw mag niet een dier uutlokken om ét mit heur te doen, dat is
pervers.
24 Verontreinig jezels niet deur zoksoorte dingen te
doen. De volken die ik veur jim verdreef hebben heur mit al disse dingen
poeterig maekt,
25 waordeur et laand poeterig wodde. Vanwegens de
wandaoden die d'r daon binnen, he'k et laand gieseld, zodat et zien inwoners
uutbraoken gaon is.
26 Mar jim moe'n mien bepaolings en regels in ere
holen, jim meugen gienend van disse wandaoden begaon. Dat gelt liekegoed veur
geboren Israëlieten as veur de vremden die bi'j jim wonen
27 – de meensken die veur jim in et laand woonden
hebben al disse wandaoden begaon, waordeur et laand poeterig wodde –
28 aanders zal et laand jim uutbraoken omreden jim et
verontreinigen, zoas et volk dat d'r veur jim tied woonde uutbraokt wodde.
29 Wie toch zoksoorte gruweldaod dot, zal uut de
gemienschop stoten wodden.
30 Hool je an je verplichtings tegenover mi'j en volge
gienend van de gruwelike gewoonten nao die veur jim tied in de mode weren,
zodat ie d'r niet poeterig deur maekt wodden. Ik bin de Heer, jim God.”"
Leviticus 19
01 De Heer zee tegen Mozes:
02 "Zegge tegen de gemienschop van Israël: “wees
heilig, want ik, de Heer, jim God, bin heilig.
03 Toon ontzag veur je moeke en je heit, en neem de
hieltied mien sabbat in acht. Ik bin de Heer, jim God.
04 Laot je niet in mit ofgoden en maek gien
godebeelden. Ik bin de Heer, jim God.
05 Aj' de Heer een vredesoffer anbieden, moej', wil et
offer anveerd wodden,
06 et vleis eten op de dag dat et dier slaacht wodt,
of op de dag d'r nao. Wat d'r op de dadde dag nog over is, moet verbraand
wodden.
07 As d'r op de dadde dag nog van et offervleis eten
wodt, is dat verwarpelik en zal et offer niet anveerd wodden.
08 Wie d'r van et moet de gevolgen van zien zunde
dregen. Hi'j het ontwi'jded wat de Heer toeheurt en wodt uut de gemienschop
stoten.
09 Aj' de graonoogst binnenhaelen, oogst dan niet tot
an de raand van de akker en zuuk wat liggen blift niet bi'jenneer.
10 En aj' bi'j de wienoogst droeven plokken, loop dan
niet alles nog es nao en zuuk niet bi'jenneer wat op de grond valen is, mar
laot et liggen veur de aarme meensken en de vremden. Ik bin de Heer, jim God.
11 Steel niet, lieg niet en bedriege je naoste niet.
12 Legge gien valse eed of aj' bi'j mien naeme zweren,
want daormit ontwi'jde ie de naeme van je God. Ik bin de Heer.
13 Beroof gieniene en pas een aander niet of. Betaele
een dagloner zien loon nog op dezelde dag uut.
14 Spreek gien vluuk uut over een dove en zet gien
opstaekel veur de voeten van een bliende. Toon ontzag veur je God. Ik bin de
Heer.
15 Wees niet perti'jdig aj' rechtspraoke doen. Trekke
onanzienliken niet veur en kiek machthebbers niet naor de ogen. Praot
rechtveerdig recht over je naosten.
16 Breng et leven van een aander niet in geveer deur
lasterpraot over him rond te stri'jen. Ik bin de Heer.
17 Wees niet haatdregend. Aj' iene wat te verwieten
hebben, vraog him dan om rekenschop en laede niet omwille van een aander schuld
op je
18 deur je te wreken of wrok koesteren te blieven.
Hebbe je naoste lief as jezels. Ik bin de Heer.
19 Leef mien bepaolings nao. Laot je vee niet peren
mit dieren van een aandere soorte. Zi'je je akker niet in mit verschillende
soorten gewassen. Drege gien kleraosie die weefd binnen uut twie soorten
gaoren.
20 As een man seksuele gedoente het mit een meid die
veur een aandere man bestemd was, en zi'j was nog niet vri'jkocht of
vri'jlaoten, moet hi'j een schaevergoeding betaelen. Ze hoeven niet ommebrocht
te wodden, want de vrouw was nog niet vri'j.
21 De man moet as verbeteringsoffer veur de Heer een
ram naor de ingang van de ontmoetingstente brengen.
22 Deur de ram tegenover de Heer te offeren, voert de
priester veur de man in kwessie de verzoeningsrite uut veur datgene waoran hi'j
him schuldig maekt het, en krigt hi'j vergeving veur zien zunde.
23 Aj' ienkeer in et laand binnen dat ik je geven zal
en ie daor vruchtbomen plaanten, moej' de eerste vruchten hangen laoten. De
eerste drie jaor moej' de vruchten hangen laoten en maj' d'r niet van eten.
24 In et vierde jaor moej' alle vruchten tiedens een
dankfeest an de Heer ofstaon.
25 In et vuufde jaor maj' de vruchten eten. De
opbrengst zal des te groter wezen. Ik bin de Heer, jim God.
26 Eet gien vleis waor nog bloed in zit. Laot je niet
in mit waorzeggeri'je en wolkeschouweri'je.
27-28 Aj' iene te betreuren hebben die wegraekt is,
scheer dan et haor an je slaopen niet vot en knip gien stokken uut je baord,
karf gien tekens in je lichem en breng gien tatoeages an. Ik bin de Heer.
29 Ontwi'jde je dochters niet deur hoeren van heur te
maeken, want dan verspreided de ontucht him onder et volk en zal d'r in et
hiele laand zedelooshied heersen.
30 Neme de hieltied mien sabbat in acht en hebbe
eerbied veur mien heiligdom. Ik bin de Heer.
31 Vraog gien geesten en schimmen van wegraekten om
raod. Wie tot heur gaot, verontreinigt himzels. Ik bin de Heer, jim God.
32 Kom overaende veur oolde meensken en betuuug heur
respekt. Toon ontzag veur je God. Ik bin de Heer.
33 Iene die as vremde in jim laand verblift, maj' niet
onderdrokken.
34 Behaandel vremden die bi'j jim wonen as geboren
Israëlieten. Hebbe heur lief as jezels, want jim bin zels vremden in Iegypte
west. Ik bin de Heer, jim God.
35 Knoei niet mit lengtemaoten, gewichten en
inhooldsmaoten.
36 Bruuk een zuvere weegschaole mit zuvere gewichten,
een zuvere efa en een zuvere hin. Ik bin de Heer, jim God, die jim uut Iegypte
leided het.
37 Hool je an al mien bepaolings en regels en leef ze
nao. Ik bin de Heer.”"
Leviticus 20
01 De Heer zee tegen Mozes:
02 "Zegge tegen de Israëlieten: “as een Israëliet
of een vremde die in Israël woont iene van zien kiender an Moloch offert, moet
hi'j ommebrocht wodden; et volk moet him stienigen.
03 Ikzels zal mi'j tegen zoe'niene keren en him uut de
gemienschop stoten, omreden hi'j iene van zien kiender an Moloch offerd het en
daormit mien heiligdom poeterig maekt het en mien heilige naeme ontwi'jded het.
04 Moch et volk stiekem toestaon dat zoe'n man zien
kiender an Moloch offert en him niet ommebrengen,
05 dan zal ik mi'j tegen die man en zien femilie
keren. Ik zal him en alleman die him mit him en mit Moloch inlaoten, uut de
gemienschop stoten.
06 Ok wie him mit geesten en schimmen inlat za'k
straffen en uutstoten.
07 Zorge d'r veur daj'm heilig binnen, en blieve
heilig, want ik bin de Heer, jim God.
08 Hool je an mien bepaolings en leef ze nao; ik bin
de Heer, ik heilig jim.
09 Wie een vluuk uutsprekt over zien heit of zien
moeke, moet ommebrocht wodden. Hi'j het zien eigen heit of moeke vervluukt en
het zien dood an himzels te wieten.
10 Wie overspel begaot mit een trouwde vrouw, een
vrouw die een aander toeheurt, moet ommebrocht wodden. Beide echtbrekers moe'n
van kaant maekt wodden.
11 Wie et bedde dielt mit de vrouw van zien heit,
onteert zien heit. Man en vrouw moe'n beiden ommebrocht wodden en hebben heur
dood an heurzels te wieten.
12 As iene et bedde dielt mit zien schoondochter,
moeten zi'j beiden ommebrocht wodden. Ze hebben heur verdurven gedreugen en
hebben heur dood an heurzels te wieten.
13 Wie mit een man et bedde dielt as mit een vrouw,
begaot een gruweldaod. Beiden moe'n ommebrocht wodden en hebben heur dood an
heurzels te wieten.
14 Wie mit een vrouw trouwt en ok mit heur moeke,
begaot een daod van schaande. Hi'j en beide vrouwluden moe'n verbraand wodden,
want zoksoorte daoden van schaande meugen bi'j jim niet veurkommen.
15 Wie de geslachtsdaod bedrieft mit een dier, moet
ommebrocht wodden; ok et dier moet van kaant maekt wodden.
16 As een vrouw een dier uutlokt om mit heur te peren,
moet liekegoed de vrouw as et dier ommebrocht wodden. Ze moe'n van kaant maekt
wodden en hebben heur dood an heurzels te wieten.
17 As iene mit zien zuster trouwt, of ze now de
dochter van zien heit of van zien moeke is, en zi'j seins mittenneer gemienschop
hebben, is dat een daod van schaande en zullen beiden pebliekelik uutstoten
wodden. Zoe'niene het gemienschop had mit zien zuster en moet de gevolgen van
zien zunde dregen.
18 As iene et bedde dielt mit een vrouw die ongesteld
is en gemienschop mit heur het – as hi'j seins de bron van heur bloeding ontbloot
of zi'j veur him de bron van heur bloeding ontbloot – zullen beiden uutstoten
wodden.
19 Ie meugen gien gemienschop hebben mit de zuster van
je moeke of de zuster van je heit. Wie de ere van een bloedverwaant antaast,
moet de gevolgen van zien zunde dregen.
20 As iene gemienschop het mit zien mujke, onteert
hi'j zien omke. Beiden zullen as gevolge van heur zunde kienderloos wegraeken.
21 Wie trouwt mit een vrouw die zien breur toeheurd
het, begaot een wandaod, want hi'j onteert zien breur. Et huwelik zal
kienderloos wezen.
22 Hool je an al mien bepaolings en regels en leef ze
nao, aanders zal et laand waor ik jim hennebreng om d'r wonen te gaon, jim
uutbraoken.
23 Neem niet de gewoonten over van et volk da'k veur
jim verdrief. Zi'j hebben al disse dingen daon, en daoromme he'k een hekel an
heur kregen.
24 Doe he'k jim zegd: "Jim zullen heur laand in
bezit kriegen. Ik zaj'm et laand dat overlopt van melk en hunning in bezit
geven."
Ik bin de Heer, jim God, die jim van alle aandere
volken onderscheiden het.
25 Daoromme moej'm onderscheid maeken tussen reine
dieren en poeterige, tussen poeterige voegels en reine voegels, zodat ie je
keel niet verontreinigen mit lopende dieren, voegels of kroepende dieren die ik
veur jim onderscheiden hebbe as poeterig.
26 Wees heilig omwille van mi'j, want ik, de Heer, bin
heilig en ik hebbe jim van de aandere volken onderscheiden om mien volk te
wezen.
27 Een man of een vrouw die geesten of schimmen van
wegraekte meensken praoten lat, moet ommebrocht wodden. Zokke meensken moe'n
stienigd wodden en hebben heur dood an heurzels te wieten.”"
Leviticus 21
Veurschriften
en bepaolings veur de priesters
01 De Heer zee tegen Mozes: "Zegge tegen de
priesters, de zeunen van Aäron: “een priester mag him niet verontreinigen as
d'r in zien femilie iene wegraekt.
02 Alliend as et een naoste bloedverwaant angaot: zien
moeke of heit, zien zeune of dochter, zien breur
03 of zien vri'jgezelle zuster, die nog niet an een
man toeheurt en dus diel uutmaekt van zien naoste femilie, mag hi'j him
verontreinigen deur vlakbi'j de wegraekte te kommen.
04 Mar hi'j mag him niet ontwi'jden deur him te
verontreinigen vanwegens et wegraeken van iene in zien schoonfemilie.
05 Priesters meugen heur heufd niet kaelscheren en
gien stokken uut heur baord knippen. Ok meugen ze gien tekens in heur huud
karven.
06 Ze bin veur heur God heiligd en meugen de naeme van
heur God niet ontwi'jden. Zi'j bieden de Heer de offergaoven an, et eten van
heur God, en daorom meugen ze heur niet ontwi'jden.
07 Een priester mag niet trouwen mit een vrouw die
deur hoerejaegen ontwi’jded is of een vrouw die deur heur man verstoten is,
want hi'j is veur zien God heiligd.
08 Respektere zien heilige staotus, want hi'j bödt jim
God eten an. Hi'j moet as heilig beschouwd wodden, want ik, de Heer, bin heilig
en ik heilig jim.
09 As de dochter van een priester heur deur hoereri'je
ontwi'jdt, ontwi'jdt zi'j heur heit en moet ze verbraand wodden.
10 De priester die an et heufd van zien verwaanten
staot, over wie zien heufd de zalve-ëulie uutgeuten wodde en die ansteld wodde
om de heilige kleraosie te dregen, mag zien haor niet los hangen laoten en zien
kleraosie niet scheuren.
11 Hi'j mag gienertied vlakbi'j een liek kommen,
alderdeegst omwille van zien heit of moeke mag hi'j him niet verontreinigen.
12 Hi'j mag et heiligdom niet verlaoten, aanders zol
hi'j et heiligdom van zien God ontwi'jden, hi'j is ommes mit de zalve-ëulie van
zien God wi'jded. Ik bin de Heer.
13 De zalfde priester moet trouwen mit een vrouw die
nog maegd is.
14 Hi'j mag niet trouwen mit een wedevrouw of een
verstoten of deur hoereri'je ontwi'jde vrouw. Hi'j moet een maegd uut de
priesterfemilie trouwen,
15 aanders zol hi'j zien naogeslaacht ontwi'jden. Ik
bin de Heer, ik heilig him.”"
16 De Heer zee tegen Mozes:
17 "Zegge tegen Aäron: “as een iene van je
naokommelingen een gebrek het, mag hi'j niet antreden om eten an te bieden an
zien God. Dat gelt veur alle kommende generaosies.
18 Gieniene mit een soorte van gebrek mag as priester
antreden: gieniene die bliend is of lam, gieniene mit een misvormd gezichte of
butengewoon ontwikkelde ledemaoten,
19 gieniene wie zien ledemaoten nao een botbreuk
vergruuid binnen,
20 gieniene mit een bochel of een dwargachtig postuur,
gieniene mit steer, gieniene mit zwölderi'je of uutslag, gieniene mit gien goeie
zaodballen.
21 Gien inkelde naokommeling van de priester Aäron die
een gebrek het, mag antreden om de offergaoven an de Heer an te bieden. Omreden
hi'j een gebrek het mag hi'j niet antreden om eten an zien God an te bieden.
22 Hi'j mag wel eten van et eten van zien God,
liekegoed van de heilige as van de alderheiligste offergaoven.
23 Mar omreden hi'j een gebrek het, mag hi'j de ruumte
waor et veurhangsel hangt niet inlopen en niet bi'j et alter dienst doen,
aanders zol hi'j mien heilige plakken ontwi'jden; ik bin de Heer, ik heilig
ze.”"
24 Mozes zee dit alles tegen Aäron en zien zeunen en
tegen alle Israëlieten.
Leviticus 22
Veurschriften
en bepaolings omtrent de heilige giften
01 De Heer zee tegen Mozes:
02 "Zegge tegen Aäron en zien zeunen dat zi'j op
gepaste wieze ommegaon moeten mit de heilige giften die de Israëlieten an mi'j
ofstaon, zodat ze mien heilige naeme niet ontwi'jden. Ik bin de Heer.
03 Zegge tegen heur: “as iene van jim naokommelingen
in poeterige toestaand dichtebi'j de heilige giften komt die de Israëlieten an
de Heer ofstaon hebben, zal hi'j van gedoente mit mi'j uutsleuten wodden. Dit
gelt veur alle kommende generaosies. Ik bin de Heer.
04 As iene van de naokommelingen van Aäron an een
huudziekte of een geslachtsziekte lidt, mag hi'j niet van de heilige
offergaoven eten tot hi'j weer rein is. En wie meensken of dingen anraekt het
die deur anraeking mit een liek poeterig wodden binnen, wie een zaodlozing had
het,
05 wie in anraeking west is mit een kroepend dier dat
poeterighied veroorzaekt of mit een meenske die poeterighied veroorzaekt, van
wat aord die poeterighied ok is,
06 zoe'niene is tot de aovend poeterig en mag niet van
de heilige giften eten veur hi'j zien lichem mit waeter wusken het.
07 Eerst as de zunne ondergaot is hi'j weer rein en
mag hi'j eten van de heilige giften, want daor moet hi'j van leven.
08 De naokommelingen van Aäron meugen heur niet
verontreinigen deur dieren te eten die op een netuurlike wegraekt binnen of
doodbeten binnen. Ik bin de Heer.
09 Zi'j moe'n heur holen an heur verplichtings
tegenover mi'j en meugen op dit punt niet zundigen, want as ze wat heilig is
ontwi'jden, zullen ze wegraeken. Ik bin de Heer, ik heilig heur.
10 Wie niet tot de priesterfemilie heurt, mag niet van
de heilige giften eten. Iene die bi'j een priester te gaaste is of bi'j him in
loondienst is, mag d'r niet van eten.
11 Mar as een priester iene as knecht kocht het, mag
die d'r wel van eten. Ok alleman die in zien huusholen geboren binnen, meugen
van et priestereten eten.
12 As de dochter van een priester trouwd is mit een
man die niet tot de priesterfemilie heurt, mag zi'j niet eten van de heilige
giften die de Israëlieten ofdregen.
13 Mar as die dochter wedevrouw wodt of verstoten wodt
zonder dat ze kiender kregen het, en dus weer in et huusholen van heur heit
opneumen wodt, zoas doe ze nog een maegien was, mag ze wel van et eten van heur
heit eten. Mar gieniene van buten de priesterfemilie mag d'r van eten.
14 As iene aanders bi'j verzin toch van de heilige
giften et, moet hi'j dat an de priester vergoeden, vermeerderd mit een vuufde.
15 De priesters meugen de heilige giften die de
Israëlieten an de Heer geven niet ontwi'jden
16 en gien schuld op et volk laeden deur et van de
heilige giften eten te laoten, want ik, de Heer, hebbe et heiligd.”"
17 De Heer zee tegen Mozes:
18 "Zegge tegen Aäron en zien zeunen en tegen
alle Israëlieten: “as een geboren Israëliet of een vremde een offer anbödt, tot
naokommen van een gelofte of as vri'jwillige gaove, en et dier wodt as braandoffer
an de Heer anbeuden,
19 dan moet hi'j, wil et offer anveerd wodden,
daorveur een manlik dier nemen zonder ienig gebrek, en wel een rund, een schaop
of een geit.
20 Dieren mit een gebrek meugen niet as offer anbeuden
wodden; zi'j zullen niet anveerd wodden.
21 As iene een dier as vredesoffer veur de Heer
slaachten wil, tot naokommen van een gelofte of as vri'jwillige gaove, moet et
een rund, een schaop of een geite wezen zonder ienig gebrek, aanders zal et
niet anveerd wodden.
22 Dieren die bliend binnen, vergruuide poten hebben
of aanders wat verminkt binnen, of etterende plakkies, zwölderi'je of
huuduutslag hebben, meugen niet an de Heer anbeuden wodden. Zokke dieren meugen
niet as offergaove op et alter an de Heer opdreugen wodden.
23 Dieren mit te lange of te kotte poten meugen wel
offerd wodden as vri'jwillige gaove, mar as gelofte-offer zullen ze niet
anveerd wodden.
24 Een dier waorvan de zaodballen ofkneld binnen,
verpletterd, ofscheurd of offiekt mag niet an de Heer anbeuden wodden. Zoksoorte
praktieken bin bi'j jim verbeuden
25 en ok van vremden maj' zokke dieren niet annemen om
ze as eten an jim God an te bieden, want ze bin verminkt. Ze hebben een gebrek
en zullen daorom niet as offer anveerd wodden.”"
26 De Heer zee tegen Mozes:
27 "Et jong van een rund, een schaop of een geite
moet nao zien geboorte op zien meenst zeuven daegen bi'j zien moeke blieven.
Eerst as et acht daegen of oolder is zal et as offergaove veur de Heer anveerd
wodden.
28 Een rund, schaop of geite mag niet slaacht wodden
op dezelde dag as een eigen jonge.
29 Aj'm een daankoffer veur de Heer slaachten, moej'm,
wil et offer anveerd wodden,
30 et vleis op diezelde dag eten, et mag niet tot de
aanderedaegs beweerd wodden. Ik bin de Heer.
31 Hool je an mien veurschriften en leef ze nao. Ik
bin de Heer.
32 Doej'm dat niet, dan ontwi'jden jim mien heilige
naeme en moet ik mien heilighied tegenover jim bewiezen. Ik bin de Heer, ik
heilig jim.
33 Ik bin et die jim uut Iegypte wegleided het om jim
God te wezen. Ik bin de Heer."
Leviticus 23
Feestdaegen
01 De Heer zee tegen Mozes:
02 "Zegge tegen de Israëlieten: “dit bin de belangrieke
feestdaegen van de Heer, diej' as heilige daegen saemen vieren moeten. Dit bin
mien belangrieke feestdaegen:
03 Zes daegen kuj' warken, mar de zeuvende dag is et
sabbat, een dag van perfooste rust, diej' as heilige dag saemen vieren moeten.
Ie meugen die dag hielendal niks doen. Waoj' ok wonen, et moet een rustdag
wezen die an de Heer wi'jded is.
04 Dit bin de belangrieke feestdaegen van de Heer,
diej' as heilige daegen saemen vieren moeten, ieder op de anwezen tied:
05 Op de veertiende dag van de eerste maond wodt tot
ere van de Heer et pesachoffer klaormaekt, in twielochten.
06 En op de vuuftiende dag van die maond begint tot
ere van de Heer et feest van et Ongezoerde brood: zeuven daegen lange moej'm
dan ongezoerd brood eten.
07 De eerste dag moej' as heilige dag saemen vieren;
ie meugen dan niet warken.
08 Ieder van de zeuven daegen moej'm de Heer een
offergaove anbieden. De zeuvende dag moej' opni'j as heilige dag saemen vieren,
en ok dan maj' niet warken.”"
09 De Heer zee tegen Mozes:
10 "Zegge tegen de Israëlieten: “aj'm ienkeer in
et laand binnen dat ik jim geven zal en ie daor de oogst binnenhaelen, moej'm
de eerste garve van je gaste-oogst naor de priester brengen.
11 De priester moet de garve tegenover de Heer
omhogenstillen zodat die as offer anveerd wodden zal. De priester moet de garve
omhogenstillen op de dag nao de sabbat.
12 Op de dag dat de garve anbeuden wodt, moej'm ok een
ienjaorige ram zonder ienigst gebrek as braandoffer an de Heer opdregen,
13 mit et bi'jheurende graonoffer van twie tiende efa
weitenbloem mingd mit olijfeulie, as een roekende gaove die de Heer goeddonkt,
en et bi'jheurende wienoffer van een vorrels hin wien.
14 Tot op de dag dat disse gaove an jim God brocht is,
maj' gien brood, reusterd graon of vas graon eten. Disse bepaoling blift veur
jim veur altied van kracht, generaosie nao generaosie, waoj' ok wonen.
15 Vanof die dag nao de sabbat, vanof de dag dat de garve
optild is, moe'n zeuven volle weken ofteld wodden,
16 tot de dag nao de zeuvende sabbat. Vuuftig daegen
moej'm oftellen, en dan moej'm de Heer een graonoffer anbieden uut de ni'je
tarweoogst.
17 Jim moe'n dan uut je woonplak brood mitnemen om et
veur de Heer omhogens te stikken: twie broden van twie tiende efa weitenbloem,
mit zoerdesem bakt, as gaove veur de Heer uut de eerste opbrengst van de ni'je
oogst.
18 Toegelieke mit et brood moe'n zeuven ienjaorige
rammen zonder ienigst gebrek, een bolle en twie volwassen rammen anbeuden
wodden. Die dienen as braandoffer veur de Heer en bin saemen mit de
bi'jheurende graon- en wienoffers een roekende gaove die de Heer goeddonkt.
19 As reinigingsoffer moet een bok offerd wodden, en
as vredesoffer twie ienjaorige rammen.
20 De twie jonge rammen moe'n de priester toegelieke
mit et brood uut de eerste opbrengst van de ni'je oogst tegenover de Heer
omhogenstillen. Zo wodden disse offers veur de Heer heiligd; ze bin bestemd
veur de priester.
21 Jim moe'n die dag as heilige dag saemen vieren en
meugen dan niet warken. Dit veurschrift blift veur jim veur altied van kracht,
generaosie nao generaosie, waoj' ok wonen.
22 Gao bi'j et binnenhaelen van de oogst niet tot an
de raand van de akker en zuuk wat liggenblift niet bi'jenneer, mar laot et
liggen veur de aarme meensken en de vremden. Ik bin de Heer, jim God.”"
23 De Heer zee tegen Mozes:
24 "Zegge tegen de Israëlieten: “de eerste dag
van de zeuvende maond moe'n de hoorns schallen. Et zal veur jim een rustdag
wezen, diej' as heilige dag saemen vieren moeten.
25 Ie meugen die dag niet warken en moe'n de Heer een
offergaove anbieden.”"
26 De Heer zee tegen Mozes:
27 "Neem dit in acht: De tiende dag van de
zeuvende maond is et Grote verzoendag, een dag diej'm as heilige dag saemen
vieren moeten. Jim moe'n die dag in ontholing deurbrengen en de Heer een
offergaove anbieden.
28 Ie meugen dan hielendal niks doen, want et is Grote
verzoendag, waorop veur jim tegenover de Heer, jim God, de verzoeningsrite
uutvoerd wodden zal.
29 Wie disse dag niet in ontholing deurbrengt, zal uut
de gemienschop stoten wodden.
30 Wie die dag wat dot, za'k zels uut de gemienschop
wegvaegen.
31 Ie meugen die dag hielendal niks doen; disse
bepaoling gelt veur jim veur altied, generaosie nao generaosie, waoj' ok wonen.
32 Et zal veur jim een dag van perfooste rust wezen,
diej' in ontholing deurbrengen moeten. Disse dag moet in perfooste rust
deurbrocht wodden, vanof de aovend van de negende dag van die maond tot an de
aovend daornao."
33 De Heer zee tegen Mozes:
34 "Zegge tegen de Israëlieten: “op de vuuftiende
dag van de zeuvende maond begint tot ere van de Heer et Loofhuttenfeest, dat
zeuven daegen duurt.
35 De eerste dag moej' as heilige dag saemen vieren;
ie meugen dan niet warken.
36 Ieder van de zeuven daegen moej'm de Heer een
offergaove anbieden. De achtste dag moej' opni'j as heilige dag saemen vieren,
en ok dan moej'm een offergaove anbieden an de Heer. D'r zal dan een feestelike
saemenkomst wezen en d'r mag niet warkt wodden.
37 Dit bin de belangrieke feestdaegen van de Heer,
diej' as heilige dag saemen vieren moeten en waorop jim de Heer een offergaove
anbieden moeten, braandoffers, graonoffers, vredesoffers en wienoffers, al naor
gelang veur een bepaolde dag veurschreven is.
38 Disse offers valen buten waj'm de Heer iedere
sabbat geven en buten je wi'jgeschinken, gelofte-offers en vri'jwillige giften.
39 Neem dit in acht: Op de vuuftiende dag van de
zeuvende maond, aj' de oogst van 't laand haeld hebben, begint et feest van de
Heer, dat zeuven daegen duurt. De eerste dag en de achtste dag moeten veur jim
rustdaegen wezen.
40 De eerste dag moej'm mooie vruchten plokken en
takken ofsnieden van daodelpalms, loofbomen en beekwilgen. Zeuven daegen lange
moej'm feestvieren tegenover de Heer, jim God.
41 Ieder jaor moet dit feest tot ere van de Heer
zeuven daegen lange vierd wodden. Dit veurschrift gelt veur altied, generaosie
nao generaosie. Vier dit feest in de zeuvende maond.
42 Zeuven daegen lange moej'm in hutten wonen, iedere
geboren Israëliet moet in een loofhutte wonen,
43 om jim kiender d'r an te heugen dat ik de
Israëlieten in hutten wonen leut doe ik heur uut Iegypte wegleidde. Ik bin de
Heer, jim God.”"
44 En Mozes maekte de hoogti'jdaegen van de Heer an et
volk bekend.
Leviticus 24
De laampen en
et toonbrood
01 De Heer zee tegen Mozes:
02-03 "Dreeg de Israëlieten op om je veur de
verlochting zuvere olijfeulie te brengen: d'r moet in de ontmoetingstente,
buten et veurhangsel dat de ark mit de verbondstekst ofscharmt, de hieltied
locht branen. Aäron moet d'r veur zorgen dat de laampen de hiele naacht veur de
Heer branen blieven. Dit veurschrift blift veur altied van kracht, veur alle
kommende generaosies.
04 De laampen moe'n iedere naacht veur de Heer branen,
in een laampestander van zuver goold.
05 Bak van weitenbloem twaelf broden van twie tiende
efa et stok.
06 Legge ze veur de Heer daele in twie riegels, twie
riegels van zesse, op de mit zuver goold overtrokken taofel.
07 Brane bi'j iedere riegel zuvere wierook, as teken
veur de hiele gaove, as offergaove veur de Heer.
08 Iedere sabbat opni'j moet de priester twie riegels
brood veur de Heer daeleleggen, uut naeme van alle Israëlieten. Disse
verplichting gelt veur altied.
09 Et brood is bestemd veur Aäron en zien zeunen. Zi'j
moe'n et eten op een heilige plak, want et is alderheiligst. Et is veur altied
veur heur bestemd, as heur andiel in de offergaoven veur de Heer."
Iene wet veur
vremden en Israëlieten
10 Mit de Israëlieten was een man mitkommen die
geboren was uut een Israëlitische vrouw en een Iegyptische man. Doe disse man
et op een dag an de stok kreeg mit een Israëliet
11 en een vluuk uutsprak waorin hi'j God zien naeme
lasterde, wodde hi'j an Mozes veurleided. Zien moeke hiette Selomit; zi'j was
een dochter van Dibri en heurde tot de stamme Dan.
12 De man wodde in veurlopige hechtenis neumen tot een
uutspraoke van de Heer uutsluutsel geven zol over wat d'r gebeuren mos.
13 En de Heer zee tegen Mozes:
14 "Breng degene die vluukt het buten et kaamp.
Alleman die et heurd het, moet zien haand op zien heufd leggen en hi'j moet
deur de iederiene uut de gemienschop stienigd wodden.
15 En tegen de Israëlieten moej' zeggen: “wie zien God
vervluukt, zal de gevolgen van zien zunde dregen.
16 Wie de naeme van de Heer lastert moet ommebrocht
wodden, die moet deur de iederiene uut de gemienschop stienigd wodden. Of et
now een vremde is of een geboren Israëliet, wie mien naeme lastert moet
ommebrocht wodden.
17 Ok wie een meenske van kaant maekt moet ommebrocht
wodden,
18 en wie een dier uut aandermaans veestaepel
doodmaekt, moet et vergoeden: een leven veur een leven.
19-20 As iene een aander knoeit, moet mit him etzelde
daon wodden: een breuke veur een breuke, een oge veur een oge, een tane veur
een tane. Wat hi'j de aander andaon het zal ok him andaon wodden.
21 Dat, wie een beest doodmaekt moet et vergoeden en
wie een meenske van kaant maekt moet ommebrocht wodden.
22 Vremden en geboren Israëlieten moe'n neffens
dezelde norm berecht wodden. Ik bin de Heer, jim God.”"
23 Naodat Mozes dit tegen de Israëlieten zegd hadde,
wodde de godslasterer buten et kaamp brocht en stienigd. Zo voerden de
Israëlieten uut wat de Heer Mozes opdreugen hadde.
Leviticus 25
Sabbatsjaor
en jubeljaor
01 De Heer zee tegen Mozes, op de Sinai:
02 "Zegge tegen de Israëlieten: “aj'm ienkeer in
et laand binnen dat ik je geven zal, moet et laand rust kriegen, een
sabbatsrust wi'jded an de Heer.
03 Zes jaor aachterenneer meuj'm je laand inzi'jen, je
droevetuun snuuien en de oogst binnenhaelen.
04 Mar et zeuvende jaor moej'm et laand rusten laoten.
Et is een sabbatsjaor dat an de Heer wi'jded is. Ie meugen dan je laand niet
inzi'jen, je droevetunen niet snuuien,
05 et koren dat vanzels opkomt niet as oogst
binnenhaelen en niet de droeven oogsten van je nietsnuuide droevestokken. Et
moet een jaor wezen van perfooste rust veur et laand.
06 Wat d'r in dat jaor op et laand wast is veur jim
allemaole. Ie meugen d'r zels van eten, mar ok je knechten en meiden, je
loonarbeiders en de vremden die bi'j je te gaaste binnen;
07 ok veur je veestaepel en veur de in et wild
levendige dieren kan et as eten dienen.
08 Nao verloop van zeuven sabbatsjaoren, nao zeuven
maol zeuven jaor, as d'r negenenveertig jaor verstreken binnen,
09 moej'm op de tiende dag van de zeuvende maond de
ramshoorn luud schallen laoten. Op Grote verzoendag moet in et hiele laand de
ramshoorn schallen.
10 Ieder vuuftigste jaor zal veur jim een heilig jaor
wezen, waorin kwietschelling ofkondigd wodt veur alle inwoners van et laand.
Dit is et jubeljaor, waorin iederiene naor zien eigen grond en zien eigen
femilie weerommegaon kan.
11 Ieder vuuftigste jaor zal veur jim een jubeljaor
wezen. Ie meugen dan niet zi'jen, et koren dat vanzels opkomt niet as oogst
binnenhaelen en niet de droeven oogsten van je niet snuuide droevestokken.
12 Et is een jubeljaor, dat as heilig beschouwd wodden
moet. Jim zullen dat jaor leven van wat d'r vanzels opkomt.
13 In et jubeljaor zal iederiene naor zien eigen grond
weerommegaon.
14 Aj' een stok grond an een aander verpangelen of van
een aander in paand nemt, maj' mekeer niet benaodielen.
15 Et tal jaoren dat nao een jubeljaor verstreken is,
bepaolt de pries die de pandnemer betaelen moet; et tal jaoren dat de pandgever
oogsten kund het, bepaolt de pries die hi'j vraogen mag.
16 Hoe meer jaoren d'r nog overblieven, des te hoger
de pries; hoe minder jaoren, des te leger, want wat verhaandeld wodt is et tal
oogsten.
17 Benaodiel je volksgenoten niet. Toon ontzag veur je
God; ik bin de Heer, jim God.
18 Leef mien bepaolings nao, hool je an mien regels en
haandel d'r naor, dan zuj' onbezorgd in je laand leven kunnen.
19 Et laand zal vruchtber wezen en jim zullen meer as
zat te eten hebben. Ie zullen d'r zonder zorgen wonen kunnen,
20 en moch ie je ofvraogen waorvan aj' et zeuvende
jaor leven moeten aj' niet zi'jen en oogsten meugen,
21 bedaenke dan dat ik jim et zesde jaor zegenen zal
mit een oogst die veur drie jaor genoeg is,
22 zodaj' in et achtste jaor weer zi'jen kunnen en tot
in et negende jaor leven kunnen van de oolde oogst, tot ie dat jaor de oogst
binnenhaelen kunnen.
23 Laand mag gienertied verkocht wodden, alliend
verpangeld, want et laand beheurt mi'j toe en jim bin alliend mar vremden die
bi'j mi'j te gaaste binnen.
24 In jim hiele laand moet veur grond de hieltied et
lossingsrecht gellen blieven.
25 As iene van jim tot aarmoede vervaalt en een pat
van zien grond verpangelen moet, kan zien losser, zien naoste verwaant, him
anmelden om et paand veur him in te lossen.
26 Gebeurt dat niet, mar beschikt hi'j nao verloop van
tied zels over genoeg middels om et paand in te lossen,
27 dan moet hi'j naogaon hoevule jaor et verpangeld
west is en et overblievende pat van et oorspronkelike bedrag weerommebetaelen
an degene an wie hi'j et verpangeld hadde. Dan kan hi'j naor zien eigen grond
weerommegaon.
28 Vint hi'j niet genoeg middels om et paand in te
lossen, dan blift et tot an et jubeljaor in hanen van de pandnemer. Mar in et
jubeljaor vaalt et an him weeromme en kan hi'j naor zien eigen grond
weerommegaon.
29 As iene een woonhuus in een ommuurde stad verpangelt,
gelt et lossingsrecht niet langer as ien jaor nao et mement van verpanding; in
dat geval gelt et lossingsrecht dus tiedelik.
30 Wodt et paand niet binnen et jaor inlost, dan
vervaalt et huus – as et dus in een ommuurde stad staot – veurgoed an de
pandnemer en zien naokommelingen. Et vaalt in et jubeljaor niet an de
oorspronkelike eigener weeromme.
31 Huzen in dörpen die niet ommemuurd binnen, wodden
rekend bi'j et laand waorop ze staon. Daorveur gelt et gewone lossingsrecht en
in et jubeljaor valen ze an de oorspronkelike eigeners weeromme.
32 In de deur de Levieten bewoonde steden, die zi'j as
grondgebied toebedield kregen hebben, gelt veur heur onbeparkt lossingsrecht
veur huzen.
33 Zoe'n huus kan deur een Leviet inlost wodden en
vaalt – as et op heur grondgebied staot – in et jubeljaor an de oorspronkelike
eigener weeromme, want de huzen in de steden die bi'j de verdieling van et
laand onder de Israëlieten an de Levieten toewezen binnen, gellen as heur
grondbezit.
34 De akkers en weidegronden bi'j die steden meugen
hielendal niet verpangeld wodden, want die bin heur onvervremdber bezit.
35 As iene van jim tot aarmoede vervaalt en him niet
staondeholen kan, moej' him bi'jstaand geven, zoaj' ok een vremde die bi'j je
te gaaste is helpen zollen; ie meugen him niet verkommeren laoten.
36 Toon ontzag veur je God en laot je volksgenoten
niet verkommeren. Aj' een volksgenoot wat lienen, maj' him niet veurof en niet
aachterof om rente vraogen.
37 Ie meugen van him gien rente vraogen aj' him geld
lienen, en gien weenst maeken aj' him eten geven.
38 Ik bin de Heer, jim God, die jim uut Iegypte leided
het om jim Kanaän in bezit te geven en jim God te wezen.
39 As iene van jim tot aarmoede vervaalt en himzels an
jow verpangelt, maj' him niet as knecht behaandelen.
40 Ie moe'n him beschouwen as een loonarbeider of as
een vremde die bi'j je woont. Tot an et jubeljaor zal hi'j veur je warken,
41 dan hoeft hi'j je niet meer te dienen en kan hi'j
mit zien gezin weerommegaon naor zien eigen femilie en naor de grond van zien
veuroolden.
42 Et volk dat ik uut Iegypte wegleided hebbe beheurt
mi'j toe, Israëlieten kun dus niet as knecht wodden verkocht.
43 Toon ontzag veur je God en beul heur niet of as
knechten.
44 As knechten en meiden kuj' meensken kopen uut de
volken om je henne,
45 of vremden die bi'j jim wonen of de naokommelingen
die zi'j in jim laand kregen hebben. Die knechten en meiden bin je eigendom,
46 ie kun heur as arfelik bezit an je naokommelingen
vermaeken; zi'j zullen veur altied as knecht veur je warken blieven. Mar je
volksgenoten, de Israëlieten, je eigen verwaanten, maj' gienertied as knechten
ofbeulen.
47 As meensken die as vremde bi'j jim wonen, riekdom
kriegen en iene van jim tot aarmoede vervaalt en him an zoe'n vremde of een
ofstammeling van een vremde verpangelt,
48 behoolt hi'j et recht op lossing. Hi'j kan
vri'jkocht wodden deur een breur,
49 een omke of een aachtergatsneve of een aandere
bloedverwaant, of hi'j kan, as hi'j weer over genoeg middels beschikt, himzels
vri'jkopen.
50 Tegere mit degene an wie hi'j him verpangeld het,
moet hi'j naogaon hoevule jaoren d'r liggen tussen et jaor van de pandstelling
en et eerstvolgende jubeljaor; de paandsomme wodt berekend naor et tal
dienstjaoren, neffens et tarief van een loonarbeider.
51 As d'r nog een protte jaoren overblieven, moet een
evenredig pat van et bedrag as losgeld betaeld wodden;
52 as d'r neffens de berekening nog mar weinig jaoren
overblieven tot an et jubeljaor, dan moet een evenredig pat oflost wodden.
53 Zoe'niene moet op dezelde meniere behaandeld wodden
as een loonarbeider die per jaor in dienst neumen wodt; jim meugen niet
toestaon dat hi'j as een knecht ofbeuld wodt.
54 As hi'j niet op de ien of aandere meniere
vri'jkocht wodt, komt hi'j in et jubeljaor mit zien kiender vri'j.
55 Want de Israëlieten beheuren mi'j toe; ik hebbe
heur uut Iegypte wegleided. Ik bin de Heer, jim God.
Leviticus 26
01 Maek gien ofgodsbeelden, zet gien godebeelden
daele, richt gien wi'jde stienen op en zet in jim laand gien stienen mit
ofbelings om je daorveur daele te bugen, want ik, de Heer, bin jim God.
02 Neem de hieltied mien sabbat in acht en hebbe
eerbied veur mien heiligdom. Ik bin de Heer.
03 Aj'm mien bepaolings opvolgen, je an mien geboden
holen en ze naoleven,
04 za'k jim op geregelde tieden regen geven, zodat et
laand opbrengst geft en de bomen vrucht dregen.
05 Dan zal de dösktied duren tot de droeveplok, en de
droeveplok tot de zi'jtied. Ie zullen volop te eten hebben en onbezorgd in je
laand wonen kunnen.
06 Ik zal et laand rust en vrede geven, zodaj' slaopen
kunnen zonder opschrikt te wodden. Ik zal d'r veur zorgen dat de wilde dieren
je mit rust laoten en dat et laand niet opraomt wodt deur oorlogsgeweld.
07 Jim zullen je vi'janen op de vlocht jaegen en zi'j
zullen deur jim zweerd verslegen wodden.
08 Vieve van jim zal genoeg wezen om honderd vi'janen
te verjaegen en mit honderd van jim verjaeg ie d'r tienduzend; zi'j zullen deur
jim zweerd verslegen wodden.
09 Ik zal naor jim ommekieken en je vruchtber en
talriek maeken, en mien verbond mit jim gestaand doen.
10 Ie zullen van je oogst eten kunnen tot ie de ni'je
oogst binnenhaelen en wat overblift van de oolde oogst votdoen kunnen.
11 Mien huus zal midden tussen jim staon en ik zal
gienertied een hekel an jim kriegen.
12 Ik zal midden tussen jim in wezen; ik zal jim God
wezen en jim mien volk.
13 Ik bin de Heer, jim God, die jim uut Iegypte leided
het om je uut de slavernij vri'j te maeken. Ik hebbe et jok breuken waoronder
ie veurover gongen, zodaj' weer mit opheven heufd rondlopen kunnen.
14 Mar aj'm mi'j niet geheurzem binnen en disse
geboden niet naoleven,
15 aj' mien bepaolings naost je daeleleggen en mien
regels minaachten, aj' deur mien geboden niet nao te leven et verbond mit mi'j
verbreken,
16 dan zal ik van mien kaante jim dit andoen: Ik zal
een verschrikkelik onheil over jim brengen, tering en slopende koorsen zullen
et locht in je ogen doven en je de aosem ofkniepen. Ie zullen je laand
inzi'jen, mar veur niks, want je vi'janen zullen d'r van eten.
17 Ik zal mi'j tegen jim keren, zodat jim deur je
vi'janen versleugen wodden. Jim zullen overheerst wodden deur meensken die een
hekel an je hebben, en op de vlocht slaon, alderdeegst as gieniene je votjagt.
18 Aj'm mi'j dan nog niet geheurzem wezen willen, za'k
de straf veur jim zunden zeuvenmaol zo zwaor maeken:
19 Ik zal de kracht waorop jim je beroemen breken. De
hemel boven je heufd zal van iezer wezen en de grond onder je voeten van
keuper.
20 Ie zullen je mu maeken, mar veur niks, want je
laand zal gien opbrengst geven en je bomen zullen gien vrucht dregen.
21 Aj'm tegen mi'j in gaon blieven en mi'j niet
geheurzem wezen willen, za'k de straf veur jim zunden nog zeuvenmaol zo zwaor
maeken:
22 Ik zal wilde dieren op je ofsturen, die je van je
kiender beroven zullen en je vee verscheuren zullen. Zi'j zullen et volk zo
uitdunnen dat de wegen d'r mar stillegies bi'j liggen.
23 Aj'm hieruut gien lering trekken en tegen mi'j in
gaon blieven,
24 za'k op mien beurt ok tegen jim in gaon. Zeuvenmaol
zo streng za'k jim veur je zunden straffen:
25 Ik zal jim mit et zweerd treffen om de schending
van et verbond te wreken. Aj'm je dan in de steden weerommetrekken, za'k de
pest op je loslaoten, zodaj' an je vi'jaand overleverd binnen.
26 Et brood dat jim staonde hoolt wodt krap: tien
vrouwluden zullen an iene ovend genoeg hebben om d'r heur brood in te bakken en
ze zullen mit ofpaste rantsoenen thuuskommen. Jim zullen te eten hebben, mar
gienertied zae raeken.
27 Aj'm hiernao nog niet naor mi'j luusteren willen en
tegen mi'j in gaon blieven,
28 za'k van mien kaante nog iens zo hadde tegen jim in
gaon en je zeuvenvooldig veur je zunden straffen:
29 Jim zullen je eigen zeunen en dochters opeten,
30 ik zal je offerplakken verdistreweren, je
wierookalters ommesmieten en jim lieken daelegooien op de lege sokkels van jim
godebeelden. Ik zal een hekel an jim hebben.
31 Ik zal je steden in puun leggen, je heilige plakken
verwoesten en mi'j niet behaegen laoten deur de locht die van jim offers
opstiegt.
32 Ik zal van et laand een woesteni'je maeken, tot
onbegrip van je vi'janen, die et bezetten zullen.
33 En jim za'k onder vremde volken verstri'jen; ie
zullen vlochten moeten veur et trokken zweerd. Je laand zal een woesteni'je
wezen en je steden zullen in puun liggen.
34 Zo, deurdat et laand braok ligt wiels jim naor et
laand van je vi'janen verdreven binnen, wodt et schaedeloos steld veur de rust
die et mislopenmoeten het. Dan zal et rusten as vergoeding van de
sabbatsjaoren.
35 Zolange et laand braok ligt, het et de rust die jim
et, doe je d'r woonde, tiedens de sabbatsjaoren niet gund hebben.
36 En wie van jim nog in leven binnen, za'k in et
laand van heur vi'janen zo schrikachtig maeken dat ze al op de vlocht slaon as
ze een blattien risselen heuren. Ze zullen vlochten asof ze deur et zweerd
aachtervolgd wodden, en daelevalen hoewel gieniene heur opjagt.
37 Zi'j zullen over mekeer stroffelen asof ze heur
veur et zweerd uut de voeten maeken, wiels d'r gieniene is die heur opjagt. Jim
zullen je tegenover je vi'janen niet staonde holen kunnen
38 en midden tussen vremde volken votraeken. Et laand
van je vi'janen zal jim verslienen.
39 Wie van jim dan nog in leven binnen, zullen
vanwegens heur eigen zunden en die van heur veuroolden wegrotten in et laand
van heur vi'janen.
40 Mar as zi'j heur zunden en die van heur veuroolden
eupenlik uutspreken, jommes dat zi'j mi'j ontrouw west binnen en butendat tegen
mi'j in gaon binnen
41 – krek daoromme za'k van mien kaante tegen heur in
gaon en heur verdrieven naor et laand van heur vi'janen –, as zi'j dus heur
stiemzighied veren laoten en heur bescheiden opstellen en veur heur schuld
boeten,
42 dan za'k weer daenken an mien verbond mit Jakob en
an mien verbond mit Isaak en mit Abraham, en dan za'k ok weer daenken an mien
laand.
43 As et laand ienkeer deur heur verlaoten is, kan et
tiedens heur ofwezighied braok liggen as vergoeding veur de sabbatsjaoren, en
ondertussen boeten zi'j d'r veur dat ze mien regels naost heur daelelegd hebben
en mien bepaolings minacht hebben.
44 Mar alderdeegst wiels zi'j in et laand van heur
vi'janen verblieven, za'k heur niet ofwiezen en heur niet uut hekel an de
verinnewaosie priesgeven. Ik zal mien verbond mit heur niet verbreken, want ik
bin de Heer, heur God.
45 Ik zal daenken an et verbond dat ik sleut mit heur
veuroolden, die ik veur de ogen van alle volken uut Iegypte wegleided hebbe om
heur God te wezen. Ik bin de Heer.”"
46 Dit bin de bepaolings, regels en veurschriften
waorin de Heer de betrekkings tussen him en de Israëlieten vaastelegd het, en
die hi'j op de Sinai an Mozes bekendmaekt het.
Leviticus 27
Bepaolings
omtrent et ofkopen van geloften an de Heer
01 De Heer zee tegen Mozes:
02 "Zegge tegen de Israëlieten: “as iene de Heer
de tegenweerde van een meenskeleven belooft,
03 wodden disse bedregen berekend: Et vaaste bedrag
veur een man tussen de twintig en de zestig jaor is vuuftig sjekel zulver,
berekend neffens et iekergewicht van et heiligdom.
04 Veur een vrouw gelt een bedrag van dattig sjekel.
05 Gaot et om iene tussen de vuuf en de twintig jaor,
dan gelt een bedrag van twintig sjekel veur een jonge en tiene veur een
maegien.
06 Bi'j kiender tussen iene maond en vuuf jaor gelt
een bedrag van vuuf sjekel veur een jonge en drieje veur een maegien.
7 Bi'j meensken van zestig jaor en oolder gelt een
bedrag van vuuftien sjekel veur een man en tiene veur een vrouw.
08 As degene die de gelofte oflegd het him et
vaastestelde bedrag niet veroorloven kan, moet hi'j de persoon in kwessie an de
priester veurleiden. De priester stelt dan een aander bedrag veur, rekening
hooldende mit wat degene die de gelofte het oflegd him veroorloven kan.
09 As iene ien of aander dier dat as offer geschikt is
an de Heer belooft, is et heilig
10 en mag hi'j et niet meer ommeruilen. Hi'j mag niet
een goed dier ommeruilen veur een min of een slecht dier veur een goeie, en as
hi'j dat toch dot, bin ze beidend heilig: beide valen ze toe an de Heer.
11 As iene een poeterig dier, dat niet as offer
geschikt is, an de Heer belooft, moet hi'j et dier veur keuring an de priester
veurleiden,
12 die zal bepaolen hoevule et weerd is. De uutspraoke
van de priester is biendend.
13 As de persoon in kwessie zien gelofte ofkopen wil,
moet hi'j et vaastestelde bedrag betaelen, vermeerderd mit een vuufde.
14 As iene zien huus as heilige gaove an de Heer
opdreegt, moet de priester bepaolen hoevule et weerd is. De uutspraoke van de
priester is biendend.
15 As degene die et huus as heilige gaove opdreugen
het zien gelofte ofkopen wil, moet hi'j et vaastestelde bedrag betaelen,
vermeerderd mit een vuufde. Dan is et huus weer van him.
16 As iene een stok grond uut eigen bezit heiligt deur
et an de Heer op te dregen, wodt de weerde daorvan bepaold an de haand van et
veur die akker beneudigde zi'jgoed: vuuftig sjekel zulver veur iedere ezelslast
gaste.
17 As hi'j et stok grond mit ingang van et jubeljaor
heiligt, gelt de vaastestelde weerde.
18 As hi'j et nao et jubeljaor heiligt, berekent de
priester veur him et bedrag an de haand van et tal jaoren dat overblift tot an
et volgende jubeljaor en is de vaastestelde weerde dus leger.
19 As degene die et stok grond as heilige gaove
opdreugen het zien gelofte ofkopen wil, moet hi'j et vaastestelde bedrag
betaelen, vermeerderd mit een vuufde. Dan vaalt et him weer toe.
20 Mar as hi'j et stok grond verpangelt zonder zien
gelofte ofkocht te hebben, kan et niet meer inlost wodden.
21 Et vervaalt dan in et jubeljaor onherroepelik as
heilige gaove an de Heer; et wodt eigendom van de priester.
22 As iene een stok grond dat hi'j in paand neumen het
en dat him dus niet as erfbezit toeheurt, heiligt deur et an de Heer op te
dregen,
23 berekent de priester veur him de weerde tot an et
eerstvolgende jubeljaor. Dit bedrag moet nog diezelde dag as heilige gaove an
de Heer ofdreugen wodden.
24 In et jubeljaor vaalt et laand weer weeromme an
degene die et verpangeld hadde, an wie et as arfbezit toeheurt.
25 Alle weerden wodden berekend neffens et
iekergewicht van et heiligdom, twintig gera veur een sjekel.
26 Bi'j dit alles gellen disse veurweerden:
Et eerste jong van een dier uut de veestaepel beheurt
as zodaonig de Heer toe en kan niet as heilige gaove an him opdreugen wodden.
As et een rund, schaop of geite is, is et veur de Heer bestemd,
27 as et een poeterig dier is, kan et vri'jkocht
wodden tegen betaeling van de vaastestelde weerde, vermeerderd mit een vuufde.
As et niet vri'jkocht wodt, moet et veur et vaastestelde bedrag verkocht
wodden.
28 As iene wat uut zien bezit onveurweerdelik an de
Heer wi'jded het, as et now knechten, vee of grond angaot, rust d'r een ban op.
Et kan dan niet verpangeld wodden en de gelofte kan niet ofkocht wodden. Alles
wat onveurweerdelik an de Heer wi'jded is, is alderheiligst.
29 As een meenske ienkeer onveurweerdelik an de Heer
wi'jded is, kan hi'j niet vri'jkocht wodden; hi'j moet ommebrocht wodden.
30 Van de opbrengst van et laand, liekegoed de
gewassen op de akkers as de vruchten an de bomen, is een tiende as heilige
gaove veur de Heer bestemd.
31 As iene een pat van zien tiende ofkopen wil, wodt
de ofkoopsomme mit een vuufde vermeerderd.
32 Van runder, geiten en schaopen moet ieder tiende
dier dat bi'j de telling de hedderstaf passeert as heilige gaove veur de Heer
appat hullen wodden.
33 Daorbi'j mag niet naor kwaliteit keken wodden en
meugen gien dieren ommewisseld wodden. As iene toch een dier veur een aander
ommeruilt, bin ze beide heilig: beidend valen ze toe an de Heer. Disse dieren
kun ok niet vri'jkocht wodden.”"
34 Tot zoveer de geboden die de Heer op de Sinai deur
de mond van Mozes an de Israëlieten oplegd het.