Kolossenzen
in een
Stellingwarver vertaeling
De brief is richt an de gemiente in Kolosse, een stad in et westen van Klein-azië. Uut de brief vaalt op te maeken dat et anschreven pebliek veurnaemelik uut niet-Joden bestaot. De lezers wodden prezen en daankt vanwegens heur vaaste geleuf. Toch driegt de gemiente in de ban van een dwaelleer te kommen, en daorom roept de schriever de lezers op heur niet misleiden te laoten deur idenen van meensken die heur van heur geleuf ofbrengen willen. Daorbi'j wodt grote naodrok legd op de bosschop dat God zien genaode, die via Jezus Christus ontvongen is, alles te boven gaot.
Kolossenzen is schreven in een neutraole briefstijl, zonder spreektaelige elementen, en zonder butengewoon ingewikkelde passages; et eerste heufdstok kent een poëtisch gedielte. De brief staot op naeme van de apostel Paulus, mar vertoont inkelde biezunderheden vergeleken mit aandere brieven van him. De woordkeuze is dudelik aanders, en d'r bin ok inkelde inhooldelike verschillen. Et meerst opvalende verschil is de vule minder prominente rolle van de aendetiedverwaachting.
In aandere brieven benaodrokt Paulus de spoedige komst van Jezus en stelt hi'j de opstaanding van de geleuvigen veur as een gebeurtenis die him in de toekomst voltrekken zal. In Kollosenzen is de andacht meer op et heden richt: de geleuvigen bin now al mit Christus opwekt tot ni'j leven (hoofdstuk 2). Veerder kriegt de leer over Christus in disse brief kosmologische trekken: et lichem van Christus bestaot neffens et boek niet allienig uut de karke en de geleuvigen, mar uut de hiele kosmos. Christus het alle kosmische machten en krachten overwunnen. Neffens een protte uutleggers wiest dit d'r op dat Kolossenzen gien authentieke brief van Paulus is, mar dat een aandere schriever, misschien een leerling van Paulus, zien eigen brief an Paulus toeschreven het om disse meer gezag te verlienen. Zi'j dateren de brief rond 80 n.Chr. en vermoeden dat hi'j in Klein-Azië schreven is. Aanderen mienen dat et om een ontwikkeling in Paulus zien eigen gedachtegoed gaot. Omreden vermeld staot dat Paulus gevangen zit, vermoeden zi'j dat de brief in Rome schreven is, an et aende van de jaoren vuuftig van de eerste ieuw.
De heufdstokken 1 en 2 bevatten een leerstellig gedielte en een polemiek tegen een dwaelleer die in de gemiente ommedwaelt. Disse leer ston et vereren van de elementen van de wereld veur, van engels en demonen, en ok et in acht nemen van verschillende veurschriften zoas voedselwetten. De gemiente wodt opreupen heur allienig vaaste te holen an Christus zels, die heer is over alles wat bestaot. Vanof 3:5 volgt een praktisch-ethisch gedielte en wodt de gemiente veurhullen wat et betekent om mit Christus sturven en opwekt te wezen. Diverse groepen binnen de gemiente (manluden, vrouwluden, kiender, slaven, heren) kriegen anwiezings hoe zi'j heur dienen te gedregen. De brief aendigt mit de mitdieling dat Tychikus en Onesimus de gemiente infermeren zullen over Paulus zien toestaand, en mit een liest mit groeten.
Vertaeling van de Biebel (NBV 2004)
deur Piet Bult uut Ni’jberkoop
Kolossenzen 1.
De brief an de Kolossenzen.
01 Van Paulus, deur God zien wil apostel van Christus Jezus, en van oonze breur Timoteüs.
02 An de heiligen in Kolosse, geleuvige breurs en zusters die iene binnen in Christus. Genaode veur jim en vrede van God, oonze Heit.
Evangelie en verzoening.
03 In al oonze gebeden daanken wi'j God, de Heit van oonze Heer Jezus Christus, veur jim,
04 want we hebben heurd dat jim in Christus Jezus geleuven en alle heiligen liefhebben,
05 omreden jim hopen op wat in de hemel veur jim klaor ligt. Daorover hebben jim heurd doe an jim de waorhied verkondigd wodde en et evangelie
06 jim beriekte. Rondomme in de wereld dreegt et vrucht en gruuit et, ok bi'j jim, vanof de dag dat jim over God zien genaode heurden en de waore betekenis d'r van begrepen.
07 Oonze geliefde mitwarker Epafras, die him as trouwe knecht van Christus veur jim inzet, het jim daorin onderwezen.
08 En hi'j het oons verteld over de liefde die de Geest in jim opwekt.
09 Daorom bidden wi'j onophooldelik veur jim, vanof de dag dawwe dat heurd hebben. We vraogen dat jim God zien wil te volle kennen leren meugen deur de wieshied en et inzicht die zien Geest jim geft.
10 Dan zullen jim leven zoas et past tegenover de Heer, him hielendal welgevallig. Jim zullen vrucht dregen deur al et goeie dat jim doen, jim kennis van God zal gruuien
11 en jim zullen deur zien luusterrieke macht de kracht kriegen om alles vol te holen en alles te verdregen.
12 Breng dus mit vreugde daank an de Heit. Hi'j stelt jim in staot om te patten in de arfenis die alle heiligen waacht in et locht.
13 Hi'j het oons redded uut de macht van de duusternis en oons overbrocht naor et riek van zien geliefde Zeune,
14 die oons de verlossing brocht het, de vergeving van oonze zunden.
15 Beeld van God, de onzichtbere, is hi'j, eerstgeborene van de hiele schepping:
16 in him is alles maekt, alles in de hemel en alles op eerde, et zichtbere en et onzichtbere, vosten en heersers, machten en krachten, alles is deur him en veur him maekt.
17 Hi'j bestaot veur alles en alles bestaot in him.
18 Hi'j is et heufd van et lichem, de karke. Oorsprong is hi'j, eerstgeborene van de dooien, om in alles de eerste te wezen:
19 in him het hiel de volhied wonen willen
20 en deur him en veur him alles mit him verzoenen willen, alles op eerde en alles in de hemel, deur vrede te brengen mit zien bloed an et kruus.
21 Eerst weren jim van him vervremd en weren jim him in al et kwaod dat jim deden vi'janig zind,
22 mar now het hi'j jim deur de dood van zien eerdse lichem mit him verzoend om jim heilig, zuver en onberispelik bi'j him te brengen.
23 Mar dan moe'n jim geleuven blieven, onwrikber grondvest wezen in de hope die et evangelie brengt, et evangelie dat jim heurd hebben en dat an alle schepsels onder de hemel verkondigd is, en waorvan ik, Paulus, de knecht wodden bin.
Stried in dienst van Christus.
24 Ik bin bliede dat ik now veur jim liede en dat ik in mien lichem aanvullen mag wat d'r nog an Christus zien lieden ontbrekt, te behoeve van zien lichem, de karke,
25 waorvan ik de knecht bin. Mit et oge op jim het God mi'j die dienende opdracht toevertrouwd, zodat zien bosschop in al heur volhied verkondigd wodt:
26 et mysterie dat in alle ieuwen en veur alle generaosies verburgen west is, mar now an zien heiligen onthuld is.
27 An heur het God bekend maeken wild, hoe glorieriek dit mysterie is veur alle volken: Christus is in jim, hi'j is jim hope op goddelike luuster.
28 Wi'j maeken him bekend awwe iederiene waorschouwen en in alle wieshied lesgeven, om iederiene tot volmaekthied in Christus te brengen.
29 Daorveur span ik mi'j in en striede ik mit zien kracht, die volop in mi'j warkzem is.
Kolossenzen 2.
01 Ik wil dat jim weten hoe zwaor de stried is die ik veur jim en de geleuvigen in Laodicea voere, en veur alle aanderen die mi'j nog nooit in 't echt zien hebben.
02 Zo wil ik heur bemoedigen en heur in liefde bi'jmekeer holen, zodat ze tot de volle riekdom van een allesomvattend inzicht kommen, tot de kennis van God zien mysterie: Christus,
03 in wie alle schatten van wieshied en kennis verburgen liggen.
04 Dit alles schrief ik zodat gieniene jim mit mooie praoties op een giebe brengt.
05 Want hoewel ik niet persoonlik bi'j jim bin, bin ik in de geest wel bi'j jim, en ik zie mit vreugde hoe hecht jim mit mekeer verbunnen binnen en hoe onwrikber jim geleuf in Christus is.
Mit Christus wegraekt en opwekt uut de dood.
06 Volge de weg van Christus Jezus, now jim him as jim Heer anveerd hebben.
07 Blief in him wotteld en grondvest, hool vaaste an et geleuf dat jim leerd is en wees vervuld van daankberhied.
08 Wees allat en laot jim niet mitslepen deur holle en misleidende theorieën die op meenselike tredisies baseerd binnen en heur richten op de machten van de wereld en niet op Christus.
09 Want in him is de goddelike volhied in lichem anwezig,
10 en omreden jim iene binnen mit him, et heufd van alle machten en krachten, binnen jim ok van die volhied vervuld.
11 In him bin jim ok besneden, niet deur meenskehanen, mar mit de besniedenis van Christus, deur et ofleggen van et eerdse lichem.
12 Doe jim deupt wodden, bin jim ommes mit him begreuven, en mit him bin jim ok tot leven wekt, omreden jim geleuven in de kracht van God die him uut de dood opwekt het.
13 Jim weren dood deur jim zunden en deurdaj’m niet besneden weren, mar God het jim tegere mit Christus levend maekt, doe hi'j oons al oonze zunden kwietschelde.
14 Hi'j het et dokement mit veurschriften waorin wi'j anklaegd wodden, uutwist en et vernietigd deur et an et kruus te spiekeren.
15 Hi'j het him ontdaon van de machten en krachten, hi'j het heur eupenlik te schaande maekt en in Christus over heur triomfeerd.
16 Laot gieniene jim wat veurschrieven op et gebied van eten en drinken of et vieren van feestdaegen, ni'jemaone en sabbat.
17 Dit alles is amper een schaad van wat nog komt – de warkelikhied is Christus.
18 Laot jim niet veroordielen deur meensken die opgaon in zelfvernedering en engelverering, heur verdiepen in visioenen of heur veurstaon laoten op eigen bedaenksels.
19 Zokke meensken richten heur niet naor et heufd, van waoruut God et hiele lichem, deur gewrichtsbanen en pezen ondersteund en bi'jmekeer holen, gruuien laot.
20 As jim mit Christus dood binnen veur de machten van de wereld, waorom laoten jim jim dan geboden opleggen krek as jim nog in de wereld leven?
21 "Raek dit niet an, pruuf dat niet, blief daorvan of" –
22 et bin meenselike veurschriften en principes over zaeken die deur et gebruuk vergaon.
23 Dat moet allemaole veur wieshied deurgaon, mar et is zelsbedochte godsdienst, zelfvernedering en verachting van et lichem; et het gien inkelde weerde en dient allienig mar tot eigen bevrediging.
Kolossenzen 3.
01 As jim now mit Christus uut de dood opwekt binnen, streef dan naor wat boven is, waor Christus zit an de rechterhaand van God.
02 Richt jim op wat boven is, niet op wat op de eerde is.
03 Jim bin ommes wegraekt, en jim leven ligt mit Christus votstopt in God.
04 En as Christus, jim leven, komt, zullen ok jim, tegere mit him, in luuster kommen.
Et ni'je leven.
05 Laot dus wat van de eerde in jim ofsturven is: ontucht, zedelooshied, hatstocht, lege begeerten mar ok hebzucht – hebzucht is ofgoderi'je –,
06 want om disse dingen treft God zien argernis degenen die him ongeheurzem binnen.
07 Vroeger hebben jim ok die weg volgd en zo leefd,
08 mar now moe'n jim alles wat verkeerd is opgeven: woede en drift, vluken en schellen.
09 Bedriege mekeer niet, now jim et oolde meenske-wezen en die leefwieze oflegd hebben
10 en de ni'je meenske anstruupt hebben, die de hieltied verni'jd wodt naor et beeld van zien maeker en zo tot inzicht komt.
11 Dan is d'r gien spraoke meer van Grieken of Joden, besnedenen of niet-besnedenen, barbaren, Skythen, slaven of vri'jen, mar dan is Christus alles in iederiene.
12 Omreden God jim uutkeuzen het, omreden jim zien heiligen binnen en hi'j jim liefhet, moe'n jim jim klieden in innig medeleven, in goeiighied, bescheidenhied, zaachtmoedighied en geduld.
13 Verdreeg mekeer en vergeef mekeer as iene een aander wat te verwieten het; zoas de Heer jim vergeven het, moe'n jim mekeer vergeven.
14 En bovenal, klied jim in liefde, dat is de baand die jim tot een volmaekte ienhied maekt.
15 Laot in jim hatte de vrede van Christus heersen, want daortoe bin jim reupen as de leden van ien lichem. Wees ok daankber.
16 Laot Christus zien woorden in al heur riekdom in jim wonen; geef mekeer les en vermaan mekeer in alle wieshied, zing mit hiel jim hatte psalms en hymnen veur God en vassies die de Geest jim vol genaode ingeft.
17 Doe alles wat jim zeggen of doen in de naeme van de Heer Jezus, wiels jim God, de Heit, daanken deur him.
18 Vrouwluden, erken et gezag van je man, zoas past bi'j je verbunnenhied mit de Heer.
19 Manluden, hebbe jow vrouw lief en wees niet bitter tegen heur.
20 Kiender, geheurzem je oolden in alles, want dat is de wil van de Heer.
21 Heiten, vit niet op je kiender, want dat maekt ze moedeloos.
22 Slaven, geheurzem jim eerdse meester in alles, niet mit uterlik vertoon om bi'j de meensken in de geunst te kommen, mar oprecht en mit ontzag veur de Heer.
23 Wat jim ok doen, doe et van hatte, asof et veur de Heer is en niet veur de meensken,
24 want jim weten daj'm van de Heer een arfenis as beloning kriegen zullen – jim meester is Christus!
25 Mar iederiene die onrecht doet zal daorveur boeten, en daorbi'j wodt gien onderscheid maekt.
Kolossenzen 4.
01 Meesters, geve jim slaven waor ze recht op hebben en wat redelik is, want jim weten dat jim ok een meester hebben, in de hemel.
02 Blief bidden en blief daorbi'j allat en daankber.
03 En bidde dan ok veur oons, dat God deuren veur oons eupent om et mysterie van Christus bekend te maeken waorveur ik gevangen zitte,
04 en bidde dat ik et onthullen mag zoas ‘t moet.
05 Gedreeg jim wies tegenover buterstaonders en benut iedere gelegenhied,
06 en aj'm weten willen hoe jim op de meensken reageren moeten: vrundelik, mar beslist.
Groetnis.
07 Tychikus, oonze geliefde breur, oonze trouwe helper en mitdiener van de Heer, zal jim alles over mi'j vertellen.
08 Ik stuur him naor jim toe om jim over oonze omstanigheden te vertellen en om jim moed in te praoten,
09 tegere mit Onesimus, oonze trouwe en geliefde breur, die iene van jim is; zi'j beiden zullen jim vertellen hoe et hier gaot.
10 Aristarchus, mien medegevangene, Barnabas zien aachtergatsneve Marcus (over wie jim al instrukties kregen hebben: ontvang him gaastvri'j as hi'j bi'j jim komt)
11 en Jezus Justus groeten jim; zi'j bin de ienige Joden die mit mi'j mitwarken veur God zien keuninkriek, en zi'j bin dan ok een grote troost veur mi'j west.
12 Epafras, een knecht van Christus Jezus en iene van jim, groet jim; in al zien bidden striedt hi'j veur jim en bidt hi'j dat jim as volmaekte meensken en mit volle overtuging vaasteholen zullen an alles wat God wil.
13 Ik kan van him getugen dat hi'j him gloepend veur jim inspant en ok veur de meensken in Laodicea en Hiërapolis.
14 Ok Lucas, oonze lieve dokter, en Demas groeten jim.
15 Willen jim de breurs en zusters in Laodicea groeten, en ok Nymfa en de gemiente die bi'j heur thuus tegere kommen?
16 As disse brief bi'j jim veurlezen is, moe'n jim d'r veur zorgen dat hi'j ok in de gemiente van Laodicea veurlezen wodt, en dat jim de brief an heur, ok te lezen kriegen.
17 En zegge tegen Archippus: "Let d'r op dat jow de opdracht die jow van de Heer kregen hebben, ok uutvoeren."
18 Een eigenhaandig schreven groet van mi'j, Paulus. Daenk an mien boeien! Genaode is mit jim.