in een

Vertaeling van de Biebel (NBG 2004)

Judit 01.

Nebukadnessar zien gezag wodt uutdaegd en bevestigd.
01 Disse geschiedenis begint in et twaelfde jaor van et keuningschop van Nebukadnessar, die in de grote stad Nineve regeerde over de Assyriërs, in dezelde tied doe Arpaksad in Ekbatana regeerde over de Meden.
02 Disse Arpaksad had rond Ekbatana een mure optrokken van stiender, die aanderhalve meter bried en drie meter laank weren. Vuvendattig meter hoge had hi'j de mure maeken laoten en vuventwintig meter bried,
03 en naost de poorten had hi'j torens van vuuftig hoge meter zetten laoten, op follementen van dattig meter in de brette.
04 De poorten zels weren mar liefst vuvendattig meter hoge en twintig meter bried, mit et oge op et uutrokken van et keurkorps van helden en de monstering van zien voetevolk.
05 In dat jaor bun keuning Nebukadnessar de stried an mit keuning Arpaksad in de grote vlakte die in et gebied van Ragau ligt.
06 Alle bewoners van et barglaand sleuten heur bi'j him an, krek as degenen die an de Eufraat, de Tigris en de Hydaspes woonden, en de bewoners van de vlakte waorover Arjok, de keuning van de Elymeeërs, heerste. Zo maekten een protte volken heur mit de Cheleüdieten op veur de stried.
07 Nebukadnessar, de keuning van de Assyriërs, stuurde gezaanten naor de inwoners van Perzië en naor iederiene die in et westen woonde: de bevolking van Cilicië, Damascus, de Libanon en de Anti-Libanon en alle bewoners van de kuststreke,
08 de bevolking van de Karmel, van Gilead, Boven-Galilea en de grote vlakte van Esdrelon,
09 de meensken in Samaria en de steden daor, de inwoners van et gebied an de ginne kaante van de Jordaan tot an Jeruzalem, Batane, Chelus, Kades en de revier van Iegypte, de bevolking van Tafnas, Rameses en et hiele laand Gosen
10 tot veurbi'j Tanis en Memfis, en alle inwoners van Iegypte tot an de greens mit Ethiopië.
11 Mar de bevolking van dat hiele gebied lachte om de oproep van Nebukadnessar, de keuning van de Assyriërs, om mit him te striede te trekken, want ze hadden gien ontzag veur him: zi'j zaggen him as een alledaegs meenske. Zien gezaanten stuurden ze mit schaande overlaeden en mit lege hanen weeromme.
12 Doe wodde Nebukadnessar slim lelk op die volken. Hi'j zweerde bi'j zien troon en zien keuninkriek him op et hiele gebied van Cilicië, Damascus en Syrië wreken te zullen, en alle inwoners van Moab en Ammon en van hiel Judea en Iegypte tot an et gebied van de twie zeeën uut te roeien.
13 In et zeuventiende jaor van zien regering trok hi'j mit zien leger te striede tegen keuning Arpaksad en behaelde de overwinning. Hi'j sleug et hiele leger van Arpaksad en al zien ruters en zien striedwaegens an fladden.
14 Hi'j nam zien steden in bezit en kwam tot in Ekbatana, waor hi'j de torens veroverde en de straoten plunderde; zo maekte hi'j dit sieraod tot een veurwarp van spot.
15 Arpaksad zels nam hi'j gevangen in de bargen van Ragau; hi'j maekte him dood mit zien speer en maekte zo veurgoed een aende an zien heerschoppi'je.
16 Doe keerde hi'j mit al zien hulptroepen, een onofzienbere legermacht, naor Nineve weeromme, waor hi'j him mit zien leger overgaf an wilde feesten, honderdtwintig daegen laank.
 
 
 
Judit 02.

De wraoke van Nebukadnessar.

01 In et achttiende jaor, op de twiëntwintigste dag van de eerste maond, wodde in et peleis van Nebukadnessar, de keuning van de Assyriërs, et bevel uutveerdigd dat d'r wraoke neumen wodden mos op de volken, zoas hi'j ankondigd had.
02 Hi'j reup al zien knechten en zien edelmannen bi'jmekeer en brocht heur van zien geheim besluut op de hoogte: hi'j sprak et vonnis uut dat hi'j over de hiele wereld veld had.
03 Zi'j dielden zien opvatting dat iederiene die gien gevolg geven had an zien oproep, uutroeid wodden mos.
04 Naodat Nebukadnessar, de keuning van de Assyriërs, zien besluut bekrachtigd had, reup hi'j Holofernes bi'j him, de opperbevelhebber van zien leger en twiede man in zien riek. Hi'j zee tegen him:
05 "Dit zegt de grote keuning, de heer van de hiele eerde. Trekke van hier weg, en neem manluden mit je mit die op heur kracht vertrouwen, honderdtwintigduzend man voetvolk, en twaelfduzend man op ‘n peerd.
06 Trek op tegen de volken in et westen, want zi'j hebben an mien oproep gien geheur geven.
07 Zeg uut mien naeme tegen heur, dat zi'j eerde en waeter klaormaeken moeten as ze heur overgeven willen, want in mien woede zal ik tegen heur optrekken en mit mien legermacht heur hiele gebied onder de voete lopen en plunderen.
08 Ofgronden en bergstromen zullen heur mit heur gewonden vullen, revieren boordevol mit doje meensken zullen buten heur oevers treden,
09 en heur gevangenen zal ik naor de uutaenden van de eerde ofvoeren.
10 Trek d'r op uut en bezet heur hiele gebied veur mi'j. Degene die heur an jow overgeven, moej’ speren tot de dag komt dat ik heur straffen zal.
11 Mar degenen die heur verzetten blieven, maj' niet ontzien: jow moe'n heur in et hiele gebied priesgeven an dood en plundering.
12 Zo waor ik leef en bi'j de macht van mien keuningschop: ik hebbe zegd en ik zal et waormaeken.
13 Wat jow anbelangt: laot niks nao van wat jow heer jow beveulen het, mar voer alles volledig en zonder omme te douwelen uut zoas ik beveulen hebbe."
14 Holofernes gong doe uut de hof van zien heer weg. Hi'j reup alle vosten, veldheren en oversten van et Assyrische leger bi'jmekeer,
15 rekruteerde overienkomstig et bevel van zien heer honderdtwintigduzend man veur zien keurtroepen en twaelfduzend boogschutters op ‘n peerd,
16 en stelde heur op zoas dat bi'j een groot leger gebrukelik is.
17 Veur et vervoer van heur uutrusting zette hi'j een hiel groot tal kemelen, ezels en muilezels in. Veerder nam hi'j ontelbere schaopen, runder en geiten mit as leeftocht,
18 naost een protte mondveurraod veur elke soldaot en protte goold en zulver uut et keuninklik peleis.
19 Doe trok Holofernes an et heufd van zien legermacht op om, veur keuning Nebukadnessar uut, et hiele westelike gebied te overvalen mit zien striedwaegens, zien ruters en zien beste voetvolk.
20 Mit heur gongen ok ongeregelde troepen mit, zo talriek as een zwaarm sprinkhaenen en as et zaand van de eerde, een mennigte die niet te tellen was.
21 Zi'j trokken uut Nineve weg, drie dagreizen veer, op naor de vlakte van Bektilet. Op kotte ofstaand veur Bektilet legerden zi'j heur bi'j et gebargte te noorden van Boven-Cilicië.
22 Vandaor trok hi'j mit zien hiele legermacht - voetvolk, ruters en striedwaegens - de bargen in.
23 Hi'j brak deur de gelederen van Put en Lud en plunderde alle Rassieten en Ismaëlieten die an de raand van de woestijn an de zuudkaante van Cheleon woonden.
24 Doe stak hi'j de Eufraat over, trok deur Mesopotamië en maekte alle steden an de revier de Abrona tot an de zee mit de grond geliek.
25 Hi'j bezette et gebied van Cilicië, maekte iederiene of die verzet beud en trok wieder tot an et gebied van Jafet in et zuden, an de greens mit Arabia.
26 Hi'j omsingelde de Midjanieten, stak heur tenten in braand en plunderde heur schaopskooien.
27 Doe gong hi’j naor beneden, naor de vlakte van Damascus, op et mement van de tarweoogst. Hi'j leut daor alle akkers platbranen en al et vee ommebrengen. Hi'j plunderde de steden, verwoestte de velden en doodde zonder omhael alle jongkerels.
28 Aangst en ontzetting maekten heur meester van de bewoners van de kuststreke: de hiele bevolking van Sidon en Tyrus, van Sur, Okina en Jemnaä, van Azotus en Askelon was in doodsangst veur Holofernes.
 
 
 
Judit 03.

01 Zi'j stuurden boschoppers naor him toe mit disse vredegroet:
02 "Wi'j, knechten van Nebukadnessar, de grote keuning, liggen hier in onderwarping veur jow. Doe mit oons zoas et jow goeddonkt.
03 Oonze nederzettings, al oonze dörpen, oonze graonvelden, oonze veestaepel, de schaopskooien bi'j oonze tenten, dat alles is an jow onderwurpen. Doe d'r mit wat jow willen.
04 Oonze steden en heur inwoners staon tot jow beschikking. Kom jow intocht holen, zoas jow goeddonkt."
05 Bi'j Holofernes ankommen brochten de manluden him disse woorden over.
06 Doe trok hi'j mit zien leger naor de kuststreke. Hi'j bezette de verstarkte steden en keus daor dappere strieders uut om mit him mit te vechten.
07 Hi'j wodde daor en in de wiede omtrek onthaeld mit kraanzen, daans en tromgeroffel.
08 Hi'j haelde heur greensstiender omveer en kapte de bossen die an heur goden wijded weren, want an him was de macht verliend om alle inheemse goden kepot te maeken, zodat alle volken allienig Nebukadnessar dienen zollen en iederiene him as god anroepen zol.
09 Holofernes trok wieder naor Esdrelon, omdebi'j Dotea, an de voete van de grote bargketten van Judea.
10 Hi'j legerde him tussen Gebe en Skytopolis en bleef daor een maond laank om de hiele uutrusting van zien leger weer op odder te brengen.
 
 
 
Judit 04.

Alarm in Judea en Jeruzalem.

01 De Israëlieten die in Judea woonden, heurden alles wat Holofernes, de opperbevelhebber van Nebukadnessar, de keuning van de Assyriërs, et volk andaon had, en hoe hi'j al heur heilige plakken plunderd en vernietigd had.
02 Zi'j wodden slim bange en maekten heur slim zorgen over Jeruzalem en de tempel van de Heer, heur God.
03 Want et was nog mar kotleden dat ze uut de ballingschop weeromme kommen weren en dat et hiele volk van Judea weer iene wodden was. De spullegies uut de tempel zoas et alter en de tempel zels, die ontheiligd west weren, weren nog mar krekleden opni'j wijded.
04 Ze stuurden doe gezaanten naor et gebied van Samaria, naor Kona, Bet-Choron, Belmaïn en Jericho, naor Choba, Esora en et dal van Salem.
05 Votdaolik wodden alle hoge bargtoppen bezet en om de bargdörpen henne wodde een mure zet; as veurbereiding op een belegering wodden etensveurraoden anlegd. Nog mar kotleden was de oogst binnenhaeld.
06 De hogepriester Jojakim, die in die tied in Jeruzalem was, schreef een brief an de inwoners van Betulia en Betomestaïm, dat an de aandere kaante van de vlakte van Dotan ligt, tegenover Esdrelon,
07 mit de opdracht de bargpassen te bezetten. Want die weren de toegaank tot Judea, en et zol ienvooldig wezen de vi'jaand tegen te holen omreden elke pas zo nauw was dat d'r hoogstens twie man toegelieke deur konnen.
08 De Israëlieten deden wat heur opdreugen wodde deur de hogepriester Jojakim en de raod van ooldsten van et hiele volk van Israël, die in Jeruzalem zetelde.
09 Elke Israëliet reup zonder opholen luud tot God en dee boete deur laank te vaasten.
10 Manluden en vrouwluden, heur kiender en heur vee, de vremden, dagloners en slaven bi'j heur, iederiene trok een boeteklied an.
11 Ok alle Israëlitische manluden, vrouwluden en kiender die in Jeruzalem woonden, gongen deur de kni'jen veur de tempel en stri'jden aske op heur heufd. Ze spreidden in tegenwoordighied van de Heer heur boeteklied uut
12 en hongen een klied om et alter. As uut iene mond reupen ze zonder opholen tot de God van Israël, dat hi'j toch veur wezen zol dat heur kiender steulen wodden zollen en heur vrouwluden mitneumen, dat de steden die heur toekwammen verwoest wodden zollen en et heiligdom ontwijded, priesgeven an spot en hoon van de volken.
13 En de Heer heurde heur roepen en zag heur nood. In hiel Judea en in Jeruzalem vaastte et volk daegenlaank veur et heiligdom van de almachtige Heer.
14 De hogepriester Jojakim en alle dienstdoende priesters en tempelknechten van de Heer dreugen, huld in een boeteklied, al die tied et daegeliks braand-offer op, krek as de gelofte-offers en de vri'jwillige giften van et volk,
15 en mit aske op heur heufd stri'jd, reupen ze uut alle macht tot de Heer, dat hi'j him toch et lot van et hiele volk van Israël antrekken zol.
 
 
Judit 05.

Remoer rond Achior.

01 An Holofernes, de opperbevelhebber van et Assyrische leger, wodde melded dat de Israëlieten heur veur een anval klaor maekt hadden: ze hadden de bargpassen ofsleuten, verstarkings anbrocht op alle hoge bargtoppen en in de vlakten hindernissen maekt.
02 Holofernes raekte buten himzels van woede. Hi'j reup alle leiders van Moab bi'j him, de veldheren van Ammon en alle satrapen van et kustgebied
03 en zee tegen heur: "Manluden van Kanaän, vertel mi'j, wat is dat veur een volk daor in de bargen? In wat veur steden wonen zi'j? Hoe groot is heur leger? Waorop berust heur kracht en macht? Wie is heur keuning, wie voert heur leger an?
04 En hoe waogen ze et om mi'j niet te ontvangen zoas alle aandere bewoners van et westen?"
05 Doe nam Achior, de anvoerder van de Ammonieten, et woord: "Heer, stao jow knecht toe wat te zeggen. Laot mi'j jow naor waorhied inlichten over et volk dat niet veer van jow in de bargen daor woont; ik zal gien leugens vertellen.
06 Et bin ofstammelingen van de Chaldeeën,
07 mar ze kommen uut Mesopotamië, waor ze indertied as vremden woond hebben, omreden zi'j gien volgelingen wezen wollen van de goden van heur veuroolden in et laand van de Chaldeeën.
08 Zi'j weken of van de weg waorop et veurgeslacht heur veurgaon was en gongen de god van de hemel anbidden, een god die zi'j erkennen gaon weren. Daorom wodden ze deur de Chaldeeën verdreven, bi'j heur goden weg; ze vlochtten naor Mesopotamië en woonden daor lange tied as vremden.
09 Doe gaf heur god heur de opdracht om uut et vremde laand vot te gaon en naor Kanaän te gaon. Daor vestigden zi'j heur doe en kregen een protte goold en zulver en een hiele protte vee.
10 Mar doe d'r een zwaore hongersnood in Kanaän kwam, trokken ze vot naor Iegypte, waor ze as vremden woonden zolange d'r in heur onderhoold veurzien wodde. Zi'j breidden heur uut tot een volk dat niet meer te tellen was.
11 Daorom keerde de keuning van Iegypte him tegen heur en bedocht een list: hi'j leut heur dwangwark doen in stienbakkeri'jen; zo wodden ze vernederd en tot slaven maekt.
12 Doe reupen zi'j luud tot heur god en die sleug hiel Iegypte mit plaogen waor niks tegen bestaand was; daorom verdreven de Iegypteners heur uut heur laand.
13 Diezelde god legde veur heur de Rooie Zee dreuge
14 en leidde heur op de weg naor de Sinai en Kades-Barnea. Zi'j verdreven alle woestijnbewoners
15 en gongen in et laand van de Amorieten wonen. Ok roeiden ze, machtig as ze weren, alle Chesbonieten uut. En naodat ze de Jordaan oversteuken weren neumen ze et hiele barglaand in bezit
16 en verdreven de Kanaänieten, Perizzieten, Jebusieten, Sichemieten en Girgasieten uut dat laand, om daor veur lange tied te blieven.
17 Zolange ze niet zundigden tegen heur god was et gelok mit heur, want d'r is een god mit heur die onrecht minaacht.
18 Mar doe zi'j van de weg raekten die hi'j heur veurholen had, wodden ze in tal van oorlogen verpletterend versleugen en te slotte in ballingschop wegvoerd naor een vremd laand. De tempel van heur god wodde tot de grond toe ofbreuken en heur steden wodden deur heur vi'janen inneumen.
19 Mar zi'j bin naor heur god teroggekeerd en now bin ze uut heur ballingsoord weeromme kommen. Zi'j hebben Jeruzalem, waor heur heiligdom is, in bezit neumen en zi’j bin daor weer in et barglaand wonen gaon, waor ze eerder al es votgaon weren.
20 Luuster, machtige heer, as dit volk domme dingen dot en zundigt tegen heur god, dan zullen wi'j zorgen dat zi'j daordeur te val kommen: wi'j zullen tegen heur optrekken en vechten.
21 Mar as zi'j de wet van heur god niet overtreden, laot heur dan mit rust, heer, want aanders zal heur heer en god heur huden en oons tot een mikpunt van spot maeken, veur de hiele wereld."
22 Doe Achior uutpraot was, begon iederiene rond de tente te protesteren, en Holofernes zien edelen en de bewoners van et kustgebied en van Moab reupen dat hi'j een pak rammel hebben mos.
23 "Wi'j laoten oons toch gien schrik anpraoten deur die Israëlieten? Zi'j missen toch hielendal de kracht veur een veldslag?
24 Daorom: d'r op of! Ze zullen veur jow leger een makkelike prooi wezen, o machtige Holofernes!"
 
 
Judit 06.

01 Doe et kebaol onder de manluden in de vergeerdering verstomd was, gong Holofernes, de opperbevelhebber van et Assyrische leger, staon zodat alle vremden et heuren konnen en tegenover de Moabieten tot Achior:
02 "Wie daenk ie wel daj' binnen, Achior mit je huurlingen van Efraïm, dat ie zoas vandaege bi'j oons de profeet uuthangen kommen? Daenk ie oons even vertellen te kunnen dat wi'j gien oorlog beginnen moeten tegen et volk van Israël omreden heur god heur bescharmt? Wie is d'r aanders as god behalven Nebukadnessar? Híj zal zien macht gellen laoten en heur van de eerdbojem wegvegen. Heur god zal heur niet redden kunnen.
03 Integendiel, wi'j, knechten van Nebukadnessar, zullen heur in iene terwinkel verpletteren. Tegen de macht van oonze peerden zullen zi'j niet bestaand wezen,
04 want as een vloedgolf zullen die heur overspulen. Heur bargen zullen dronkend wodden van heur bloed, heur ravijnen zullen vuld wodden mit heur dojen. Ze zullen oons gien strobried in de weg leggen kunnen, mar jammerlik te onder gaon – zo zegd keuning Nebukadnessar, de heer van de hiele eerde. Hi'j het zegd, en zien woorden zullen gien loze woorden wezen.
05 Mar ie, Achior, Ammonitische huurling, hebben vandaege je vonnis tekend deur zo te praoten: ie zullen mi'j van disse dag of niet meer zien tot da’k mi'j wreuken hebbe op dat volk uut Iegypte,
06 en bi'j mien thuuskommen zuj' deur et zwaord van mien soldaoten, deur de laans van mien knechten doorboord wodden en zuj' tot heur slaachtoffers rekend wodden.
07 Mien manluden brengen je now naor et barglaand en laoten je bi'j iene van de steden an een bargpasse aachter.
08 Ie zullen speerd blieven totdaj' mit de meensken daor ommebrocht wodden.
09 En moch ie nog de hope hebben dat zi'j niet in oonze hanen valen zullen, laot dan et heufd niet hangen. Mar ik hebbe zegd en mien woorden zullen heur uutwarking niet missen."
10 Doe gaf Holofernes de manluden in zien tente bevel om Achior gevangen te nemen en naor Betulia te brengen om him daor an de Israëlieten uut te leveren.
11 Zi'j neumen him doe gevangen en brochten him vanuut et legerstee naor de vlakte en van daor weg naor et barglaand, tot ze bi'j de bronnen onder Betulia kwammen.
12 Zo gauw de manluden van de hogerlegen stad heur zaggen, grepen ze heur waopens en gongen de stad uut naor de toppe van de barg. Meensken mit stiene-slingers beletten Holofernes zien manluden naor boven te kommen deur heur mit stienen te bekoegelen.
13 De Assyriërs zochten beneden dekking en knevelden Achior. Ze leuten him onder an de barg liggen en gongen weeromme naor heur heer.
14 Doe de Israëlieten uut de stad beneden bi'j Achior kwammen, maekten zi'j him los en neumen him mit naor Betulia. Ze brochten him naor de stadsbestuurders van doe:
15 Uzzia, de zeune van Micha, uut de stamme van Simeon, Chabris, de zeune van Gotoniël, en Karmi, de zeune van Malkiël.
16 Die reupen alle ooldere manluden van de stad bi'jmekeer, en ok alle jongkerels en vrouwluden kwammen naor de geerkomst. Naodat ze Achior in et midden van et gadderde volk zet hadden, ondervreug Uzzia him over wat d'r gebeurd was.
17 In zien bescheid lichtte hi'j heur in over wat d'r allemaole in de vergeerdering bi'j Holofernes zegd was, over wat hi'j zels zegd had tegen de Assyrische leiders, en over Holofernes zien grootspraoke tegen et volk van Israël.
18 Doe gong et volk eerbiedig deur de kni’jen en reup tot God:
19 "O Heer, God van de hemel, zie toch heur hoogmoed en ontferm jow over oons, now wi'j zo vernederd wodden. Slao now acht op degenen die wijded binnen veur jow dienst."
20 Achior sprakken zi'j moed in en zi'j prezen him slim om zien daoden.
21 Nao de geerkomst nam Uzzia him mit naor zien huus, waor hi'j de ooldsten wat te eten anbeud. En gedurende de hiele naacht reupen zi'j tot de God van Israël om hulpe.
 
 
Judit 07.

Betulia in et nauw.

01 De ankem morgen gaf Holofernes an hiel zien leger en al et volk dat him vergezelde in de stried, bevel om naor Betulia op te trekken, de bargpassen te bezetten en de stried an te gaon mit de Israëlieten.
02 Diezelde dag nog brakken alle manschoppen heur tenten op; zi'j vormden een troepemacht van honderdzeuventigduzend man voetvolk en twaelfduzend ruters, nog ofzien van de legertrosse en de overige manluden die lopende mit heur mittrokken – een geweldige mennigte.
03 Ze betrokken stellings in et dal, vlak bi'j Betulia, bi'j de bron; heur linies strekten heur in de brette uut van Dotan tot Belbaïm en in de lengte van Betulia tot an Kyamon, dat tegenover Esdrelon ligt.
04 Doe de Israëlieten die mennigte zaggen, weren ze slim ongerust en zeden tegen mekeer: "Doukies zullen ze et hiele laand ofstreupen; bargtoppen, ofgronden en heuvels zullen onder heur drok bezwieken."
05 Zi'j pakten heur waopens op, maekten vuren op de torens en bleven die hiele naacht de waacht holen.
06 De aanderedaegs gong Holofernes an et heufd van zien rutermacht op weg naor de Israëlieten in Betulia.
07 Hi'j nam de toegangswegen naor de stad in ogenschouw en maekte een ronde langs de waeterbronnen. Hi'j bezette die putten en zette d'r waachtposten bi'j; zels ree hi'j naor zien troepen weeromme.
08 Doe kwammen alle leiders van de Edomieten, de anvoerders van de Moabieten en de veldheren van et kustgebied bi'j him en zeden:
09 "Heer, stao oons toe om jow wat te zeggen en om et veur te wezen dat d'r een mal gat in jow leger sleugen wodden zal.
10 Dat volk, de Israëlieten, vertrouwt niet op zien speren mar op de hoogte van de bargen waor zi'j wonen, want gieniene kan him ienvooldig toegaank verschaffen tot dat gebargte.
11 Luuster, heer, voer gien oorlog tegen heur in de gebrukelike slagorde, dan zal d'r an jow kaante gien man valen.
12 Blief in jow legerkaamp veur et behoold van al jow manschoppen. Mar laot jow knechten de waeterbron bezetten die an de voet van de barg ontspringt,
13 want daor putten de inwoners van Betulia heur waeter; dan zullen zi'j vergaon van de dust en heur stad overgeven. Ondertussen zullen wi'j mit oonze manluden stellings innemen op de bargtoppen rondomme, om d'r op toe te zien dat gieniene uut de stad ontkomt.
14 Zi'j zullen ommekommen van honger, zi'jzels, heur vrouwluden en heur kiender; nog veur et zwaord heur treft, liggen de straoten van heur stad bezaaid mit heur doje lichems.
15 Zo zullen jow heur zwaor betaeld zetten omreden zi'j heur verzet hebben en jow niet vreedzem ontvongen hebben."
16 Heur veurstel bevul Holofernes en hiel zien gevolg wel en hi'j gaf bevel et op die meniere te doen.
17 En zo trok een ofdieling Ammonieten d'r op uut, tegere mit vuufduzend Assyriërs. Zi'j betrokken stellings in et dal en bezetten de bronnen waor de Israëlieten altied heur waeter haelden.
18 De Edomieten trokken ondertussen mit de overige Ammonieten de bargen in en keuzen stelling in de bargen tegenover Dotan; een tal van heur wodde naor et zuden en naor et oosten stuurd om stellings in te nemen tegenover Egrebel, omdebi'j Kus bi'j de bargrevier de Mochmur. De rest van et Assyrische leger betrok stellings in de vlakte. Een onofzienbere troepemacht mit tenten en uutrusting vulde de hiele vlakte, zoe'n enorme mennigte was et.
19 De Israëlieten reupen luud tot de Heer, heur God, want ze zatten aorig in de penaerie: zi'j weren omsingeld deur al heur vi'janen en hadden gien kaans om uut heur midden te ontkommen.
20 Vierendattig daegen hul de Assyrische alliaansie mit al heur voetvolk, striedwaegens en ruters heur in heur greep. Al de waetertonnen van de inwoners van Betulia raekten leeg
21 en ok heur regenputten kwammen dreuge te staon. D'r was gien dag dat ze naor verlet waeter drinken konnen, want ze weren op rantsoen steld.
22 Kiender kwienden weg, vrouwluden en jongkerels raekten verdoffeld van de dust en bezweken in de straoten van de stad en in de poorten. Ze hadden alle kracht verleuren.
23 Doe kwam et hiele volk – jongkerels, vrouwluden en kiender – luud roepend bi’jmekeer bi'j Uzzia en de aandere stadsbestuurders. Zi'j vullen veur zien voeten op de grond en zeden:
24 "Laot God now mar oordielen tussen jow en oons, want jow hebben oons groot onrecht andaon deur je weigering om mit de Assyriërs over vrede te praoten.
25 D'r is gieniene die oons helpt, integendiel, God het oons van de haand daon: we vergaon veur heur ogen, we kommen omme van de dust.
26 Gao veur heur deur de kni'jen en geef de stad over; laot Holofernes zien leger de stad mar innemen,
27 want we bin beter of awwe plunderd wodden. We wodden dan wel tot slaven maekt, mar we zullen temeensen in leven blieven en niet anzien hoeven hoe oonze kleinties doodgaon, hoe oonze vrouwluden en kiender wegkwienen.
28 De hemel en de eerde bin oonze getugen en oonze God, de Heer van oonze veuroolden, die oons straft veur oonze zunden en veur die van oonze veuroolden – mag hi'j oons dat now besperen."
29 As uut iene mond steeg een grote jammerklacht op uut de ronte van iederiene die daor bi'jmekeer kommen weren en ze reupen luud tot de Heer, heur God.
30 Uzzia zee tegen heur: "Hool moed, breurs en zusters, lao'we dit nog vuuf daegen anzien. In die tied zal de Heer, oonze God, him wel over oons bekommeren, want hi'j zal oons niet veur altied verlaoten.
31 Mar moch die tied verstrieken zonder dat d'r hulpe op komt daegen, dan za'k doen wat jim vraogen."
32 Daornao stuurde hi'j de manluden weeromme naor heur post en zi'j gongen naor de muren en torens van de stad; de vrouwluden en kiender wodden naor huus stuurd. In de hiele stad heerste grote versleugenhied.
 
 
Judit 08.

Betulia zien bestuurders deur Judit terechte wezen.

01 Judit heurde dit ok allemaole an. Judit was een dochter van Merari, die een zeune was van Ox, de zeune van Josef, de zeune van Uzziël, de zeune van Helkia, de zeune van Ananias, de zeune van Gideon, de zeune van Rafaïn, de zeune van Akiton, de zeune van Elia, de zeune van Chilkia, de zeune van Eliab, de zeune van Natanaël, de zeune van Salamiël, de zeune van Sarasadaï, de zeune van Israël.
02 Heur man Manasse, die uut dezelde stamme en femilie ofkomstig was, leefde niet meer. Tiedens de gaste-oogst
03 was hi'j troffen deur een zunnestik, wiels hi'j toezicht hul op de garvenbienders in de vlakte. Hi'j overleed nao een ziekbedde in zien woonstee Betulia en wodde begreuven bi'j zien veuroolden op et veld tussen Dotan en Balamon.
04 Sund die tied leefde Judit as wedevrouw allienig, now al drie jaor en vier maonden.
05 Op et dak van heur huus had ze veur heurzels een tente maekt. Ze dreug een boeteklied om heur middel en ze leup d'r bi'j in de kleren as wedevrouw.
06 Sund de dood van heur man vastte zi'j elke dag, behalven op de sabbat en de dag daorveur, daegs veur en op ni'jemaone en tiedens de grote feesten en op de aandere feestdaegen die deur et volk van Israël vierd wodden.
07 Zi'j was een opvalend mooie vrouw, een elegaante verschiening. Heur man Manasse had heur goold en zulver vermaekt, slaven en slavinnen, vee en akkers, waorover zi'j et beheer op heur nam.
08 Gieniene had wat op heur an te marken, want ze had groot ontzag veur God.
09 Doe Judit vernam wat et volk, deur waetergebrek moedeloos wodden, tegen de stadsbestuurder had durven te zeggen, en wat Uzzia doe allemaole zegd en hoe hi'j heur zweerd hadde de stad nao vuuf daegen over te geven an de Assyriërs,
10 leut zi'j de stadooldsten Uzzia, Chabris en Karmi roepen deur de slavin die de zorg had veur al heur bezittings.
11 Doe zi'j bi'j heur kommen weren, zee ze tegen heur: "Bestuurders van Betulia, ik hebbe jim wat te zeggen. Et was niet goed wat jim vandaege tegen et volk zegd hebben en mit een eed tegenover God bekrachtigd hebben: dat jim de stad overgeven zullen an oonze vi'janen as de Heer oons niet binnen vuuf daegen te hulpe kommen zal.
12 Wie bin jim wel dat jim God vandaege zo op de proef durven te stellen en jim as meensken boven God stellen?
13 Jim perberen de almachtige Heer te begriepen, mar nooit zullen jim wat an de weet kommen.
14 Jim kun de diepte van een meenskehatte niet iens peilen, en wat d'r in zien geest ommegaot niet bevatten. Hoe zullen jim dan God, de maeker van dat alles, deurzien of inzicht hebben in zien geest en zien gedaachten begriepen? Nee, breurs, jim moe'n de woede van de Heer, oonze God, niet oproepen.
15 Ok as hi'j weigert oons binnen die vuuf daegen te helpen, is hi'j wel bi'j machte oons op zien tied te hulpe te kommen óf te vernietigen veur de ogen van oonze vi'janen.
16 Mar et is niet an jim om veuruut te lopen op de besluten van de Heer, oonze God. Want God laot him niet as een meenske onder drok zetten, hi'j lat him niet dwingen.
17 Lao’we daorom, in de verwaachting dat hi'j oons redden zal, him om hulpe roepen. Hi'j zal oons roepen heuren as et him goeddonkt.
18 Tot op de dag van vandaege is et toch bi'j oons niet veurkommen dat d'r een stamme of femilie, in welke stad of laansdouwe ok, zelsmaekte goden anbeden het, zoas dat in vroeger daegen nog wel es gebeurde?
19 Oonze veuroolden bin doe om die reden priesgeven an dood en plundering en vernederd te onder gaon veur de ogen van oonze vi'jaand.
20 Mar wi'j erkennen gien aandere god as him. Daorom meugen we verwaachten dat hi'j oons en oons volk niet over et heufd zicht.
21 As wi'j in hanen van de vi'jaand valen, wodt hiel Judea in oonze val mitsleept. Dan wodt oons heiligdom plunderd; veur die ontheiliging zal God oons verantwoordelik holen.
22 Ok zal hi'j, as wi'j ienkeer as slaven onder de volken leven, et oons toerekenen dat oonze volksgenoten ommebrocht binnen, dawwe in ballingschop wegvoerd binnen en oons laand verleuren hebben; dan wodden we et mikpunt van spot en hoon van oonze meesters.
23 Want op oonze slaverni'je zal dan gien verlossing volgen, mar de Heer, oonze God, zal oons an oonze schaande overlaoten.
24 Daorom, breurs, lao'we oons staandvaastig betonen veur oonze volksgenoten, want heur leven hangt van oons of, krek as et lot van de heilige stad, de tempel en et alter.
25 Mar lao’we bovenal de Heer, oonze God, daanken, die oons op de proef stelt zoas hi'j dat oonze veuroolden daon het.
26 Bedaenke toch hoe hi'j haandeld het mit Abraham en hoe hi'j Isaak op de proef steld het, en wat Jakob overkwam in Syrisch Mesopotamië doe hi'j de schaopen van zien omke Laban weidde.
27 Want zoas hi'j heur, as in vuur louterde om heur hatte te begriepen, zo is et him d'r ok now niet om begonnen om oons te straffen: de Heer slaot wie him dienen, om heur an te vieteren!"
28 Doe zee Uzzia tegen heur: "Alles wat jow zegd hebben, getuugt van een zuver hatte en gieniene zal d'r wat tegen inbrengen.
29 Jow wieshied en inzicht wodden ok niet eerst vandaege eupenbaor, mar bin algemien bekend sund jow vroegste jonkhied, en alles wat jow uutdaenken, is goed.
30 Mar et volk het zoe'n hevige dust en et het oons dwongen tot een belofte, tot een eed die wi'j niet breken kunnen.
31 Daorom, jow as vrome vrouw, bidde veur oons, zodat de Heer regen stuurt om oonze putten te vullen, zo dawwe in leven blieven."
32 Judit zee doe: "Luuster. Ik gao wat doen dat tot in lengte van daegen in de heugenschop van oons volk deurleven blieven zal.
33 Jim moe'n vannaacht bi'j de poort staon as ik d'r mit mien slavin op uuttrek. Veur de daegen verstreken binnen daj'm neffens jow woorden de stad an oonze vi'janen overgeven zullen, zal de Heer him deur mien toedoen over Israël ontfarmen.
34 Vraog niet veerder wát ik doen zal, want ik zal et jim pas zeggen a’k et klaor hebbe."
35 Doe zeden Uzzia en de aandere stadsbestuurders tegen heur: "Gao in vrede. Mag de Heer, oonze God, veur jow uutgaon om him te wreken op oonze vi'janen."
36 Doe gongen ze de tente uut en weeromme naor heur post.
 
 
Judit 09.

Judit heur gebed.

01 Judit beug heur daele, dee aske op heur heufd en dee heur boverkleren uut tot an et boeteklied dat ze dreug. En op etzelde ure dat in Jeruzalem in et huus van God et reukoffer van die aovend opdreugen wodde, begon Judit luud tot de Heer te roepen:
02 "O Heer, God van mien stamheit Simeon. Jow hebben him een zwaord in de haand geven om de vremden te straffen die bi'j een maegd de schoot eupend hadden om heur te bezoedelen, de dijen ontbloot om heur te onteren, de schoot tot heur schaande schenneseerd. Want alhoewel jow zegd hadden dat soks niet mag, deden zi'j et toch.
03 Daorom hebben jow heur leiders priesgeven an de dood, en et bedde dat heur schaemde veur heur verleiding mar now zels misleided wodde, mit bloed besmeuren laoten. Liekewel de knechten as heur vosten hebben jow versleugen, liekegoed de vosten as heur heerschoppi'je.
04 Heur vrouwluden hebben jow buitmaeken laoten, heur dochters gevangen nemen, heur eigendommen verpatten laoten onder jow geliefde kiender, die mit grote toewijding an jow en vol ofkeer van de schennis binnen, heur femilie tot jow reupen om hulpe. O God, mien God, heur ok naor mi'j as wedevrouw.
05 Jow bin et toch die al die dingen tewegebrocht hebben, mit wat d'r an veurof gong en wat d'r uut votkwam. Wat now gebeurt en wat nog staot te gebeuren is allemaole deur jow bedocht. Wat jow veur de geest staot, wodt warkelikhied
06 en de dingen waartoe jow besluten, dienen heur an mit de woorden: "Hier biwwe." Want al jow wegen bin baend en wat jow beslissen, hebben jow al veurzien.
07 De Assyriërs hier hebben een geweldige legermacht; zi'j bin groots op heur peerden en ruters, gaon prat op de kracht van heur voetevolk, hebben een hoge dunk van heur schilden en laansen, heur bogen en heur slingers. Zi'j weten niet dat jow de Heer binnen die waopentuug in stokken brekt –
08 jow naeme is Heer! Breek dan heur starkte mit jow kracht en verbriezel heur macht in jow woede. Want zi'j willen jow heiligdom ontwijden, et woonstee van jow roemrieke naeme ontheiligen en de hoorn van jow alter mit geweld ofslaon.
09 Zie heur hoogmoed en stot jow woede over heur uut. Geef mi'j, wedevrouw, een vaaste haand om te uutvoer te brengen wat ik bedocht hebbe.
10 Verslao deur mien misleidende tael de knecht mit zien heer, de heer mit zien gevolg. Vernietig heur hoge anzien deur toedoen van een vrouw.
11 Want niet de macht van et getal bepaolt jow kracht, jow heerschoppi'je steunt niet op geweld. Jow bin juust de God van degene die vernederd is, de helper van onanzienliken, steun van de zwakken, bescharmer van de moedelozen, redder van de wanhopigen.
12 O God, jow, God van mien stamheit en van jow Israël, Heer van hemel en eerde, maeker van et waeter, keuning van hiel jow schepping – heur mien gebed toch
13 en geve dat mien misleidende woorden heur verwonden en striemen zullen, die gruwelike dingen in de zin hebben tegen jow verbond en jow gewijde tempel, tegen de Sion en et huus dat jow kiender toeheurt.
14 Breng hiel jow volk, ja alle volken, tot de erkenning dat jow God binnen over alle kracht en macht en dat d'r gien aander is die et volk van Israël bescharmt as jow!"
 
 
Judit 10.

Onderwegens naor Holofernes.

01 Naodat Judit uutpraot was en heur gebed tot de God van Israël opholen was,
02 kwam ze in de bienen uut heur knielde holing. Zi'j reup heur slavin en gong naor beneden, heur huus in, waor ze altied de sabbat en de feestdaegen deurbrocht.
03 Ze legde et boeteklied of dat ze dreug, krek as heur weduwedracht. Doe waskte zi'j heur en wreef heur in mit kostbere mirre. Ze maekte heur haor op, dee een heufdbaand omme en trok heur mooiste kleren an, die ze dreugen had doe heur man Manasse nog leefde.
04 Veerder dee ze sandalen an en maekte heur mooi mit enkelringen, aarmbanen, ringen, oorbellen en aandere sieraoden. Zi'j maekte heur zo mooi op, dat ze verleidelik was veur elke man die heur zien zol.
05 Ze gaf heur slavin een veldflesse mit wien en een kruke olijfeulie. In een reistasse dee ze wat mael, dreugde vruchten en wat koosjere bolle. Naodat ze ok al heur diggelgoed inpakt had, leut ze heur slavin alles mitdregen.
06 Tegere toogden ze naor de stadspoort van Betulia, waor Uzzia ston mit de aandere stadooldsten, Chabris en Karmi.
07 Doe zi'j zaggen hoe tetaol aanders Judit d'r uut zag, raekten zi'j diepe onder de indrok van heur schoonhied. Ze zeden tegen heur:
08 "Mag de God van oonze veuroolden jow genaodig wezen en jow plannen slaegen laoten, zodat Israël zegeviert en Jeruzalem in ere hersteld wodt." En ze anbaden God.
09 Doe zee Judit tegen heur: "Laot now de stadspoort veur mi'j eupenmaeken, dan zal ik d'r op uuttrekken om dat te doen." Op dit verzuuk gavven zi'j de jongkerels opdracht de poort eupen te maeken,
10 en doe gong Judit de stad uut, tegere mit heur slavin. De manluden in de stad volgden heur mit de ogen zoas zi'j daor gong, de barg of, et dal deur, tot zi'j heur niet meer zien konnen.
11 Judit trok dwas deur et dal, totdat een veurpost van de Assyriërs heur anhul
12 en gevangen nam. Zi'j vreugen heur: "Tot welk volk heuren jow, waor kommen jow weg en waor zuj' henne?" Judit zee doe: "Ik bin een Hebreeuwse, mar ik vlocht bi'j heur weg omreden zi'j elk ogenblik an jim te prooi valen kunnen.
13 Ik bin onderweg naor Holofernes, de opperbevelhebber van jim leger, om him betrouwbere infermaosie te geven. Ik zal him een weg wiezen waor langes hi'j gaon kan, zodat hi'j et hiele barglaand in bezit nemen kan zonder dat ok mar iene van zien manluden et leven d'r bi'j inschöt."
14 De manluden, die naor heur luusterden en keken en onder de indrok weren van heur mooie uterlik, zeden tegen heur:
15 "Et is jow redding dat jow zo hadde ofdaeld binnen naor oonze heer. Gao now naor zien tente; een tal van oons zal mit jow mitgaon en jow an him overdregen.
16 As jow veur him staon moej' niet bange wezen. Vertel him wat jow krek ok zegd hebben en hi'j zal jow goed behaandelen."
17 Doe keuzen zi'j honderd manluden uut om heur en heur slavin te begeleiden. Zo wodden ze naor de tente van Holofernes brocht.
18 Omreden et gerucht van heur komst alle tenten al te ronde gaon was, leup de hiele legerstee te hope. Iederiene kwam om heur henne staon doe zi'j buten Holofernes zien tente waachtte, wiels iene van heur him op de hoogte brocht.
19 Onder de indrok van heur schoonhied verwonderden zi'j heur over de Israëlieten en zeden tegen mekeer: "Wie zol et volk minachten dat zokke vrouwluden telt? Nee, et is niet goed om ok mar iene van heur manluden in leven te laoten, want as zi'j de kaans kriegen zollen zetten zi'j de hiele wereld naor heur haand."
20 Doe kwammen de knechten van Holofernes mit hiel zien gevolg naor buten en neumen heur mit de tente in.
Ontmoeting mit Holofernes.
21 Holofernes lag te rusten op zien britse, waor een purperen draperi’je ommetoe hong, mit goold deurweven en versierd mit smaragd en aandere edelstiender.
22 Naodat ze him over Judit verteld hadden kwam hi'j naor de veurste ruumte van de tente, wiels zien knechten zulveren laampen veur him uut dreugen.
23 Doe Judit veur him en zien gevolg verscheen, maekte heur schoonhied grote indrok. Zi'j beug heur naor de grond en bewees him ere, waornao zien knechten heur weer in de bienen hulpen.
 
 
Judit 11.

01 "Wees mar gerust, mevrouw," zee Holofernes tegen heur, "wees niet bange. Ik hebbe nog nooit een meenske kwaod daon die him vri'jwillig onderwurpen het an Nebukadnessar, keuning van de hiele eerde.
02 En as jow volk, dat in de bargen woont, mi'j niet zo minacht had, zo'k de waopens niet tegen heur opneumen hebben. Mar zi'j hebben et heurzels andaon.
03 Vertel mi'j es waorom jow bi'j heur weg vlocht binnen en naor oons toe kommen binnen. Et is jow grif om je behoold te doen? Vertrouw mi'j mar, jow blieven in leven, vannaacht en daornao ok,
04 want gieniene zal jow wat doen. Integendiel, jow zullen goed behaandeld wodden, zoas iederiene die mien heer, keuning Nebukadnessar, dient."
05 Judit zee doe tegen him: "Wees zo goed de woorden van jow dienstmaegien an te nemen. Stao mi'j toe tot jow te praoten, dan zal ik mien heer disse naacht inlichten zonder te flouwen.
06 As jow de raod van jow dienstmaegien opvolgen, zal dat wat God mit jim ondernemt hielendal slaegen en zal mien heer in zien opzet niet falen.
07 Zo waor Nebukadnessar, keuning van de hiele eerde, leeft en bi'j de macht van him, die jow stuurd het om odder te scheppen onder al wat leeft: niet allienig meensken bin deur jow an him onderwurpen, ok de wilde en tamme dieren en de voegels zullen deur jow kracht leven veur Nebukadnessar en hiel zien huus.
08 Want wi'j hebben van jow wieshied heurd en jow hebben naeme maekt mit jow daoden. Rondomme is verkondigd hoe allienig jow bekwaom binnen in et hiele keuninkriek, hoe geniaol, hoe indrokwekkend as strateeg.
09 Wat betreft de dingen die Achior bi'j jow zegd het, daor weten wi'j van, want de manluden van Betulia hebben him speerd en hi'j het heur krek verteld wat hi'j doe zegd het.
10 Slao zien raod niet in de wiend, machtige heer, neem zien woorden te hatte, want et is waor: oons volk is onkwetsber en et zwaord kan d'r niks tegen uutrichten of zi'j zundigen tegen heur God.
11 Heur dan, mien heer hoeft gien teleurstelling of mislokking te duchten, want zi'j bin as dojen opschreven: de zunde het vat op heur kregen en ze zullen de woede van heur God opwekken zogauw zi'j doen wat verkeerd is.
12 Omreden heur eten opraekt is en et waeter speerzem wodden, bin ze van doel om heur an heur vee te vergriepen en willen ze alles wel eten gaon waorvan God heur in zien wetten beveulen het heur te ontholen.
13 De eerste opbrengst van de graonoogst en de tienden van de wien en de olijfeulie, die ze zorgvuldig risserveerd hebben en die wijded binnen an de priesters die in Jeruzalem dienst doen veur oonze God, willen ze bruken, hoewel et gieniene van et volk geven is om die offergaoven alderdeegst mar an te raeken.
14 Zi'j hebben meensken naor Jeruzalem stuurd – daor dee men ok zokke dingen – om van de raod van ooldsten ontheffing te kriegen.
15 As dat bericht heur beriekt en zi'j d'r naor haandelen, zullen ze jow diezelde dag nog in hanen valen.
16 Daorom bin ik, jow dienstmaegien, doe ik dit allemaole te weten kwam, bi'j heur weg vlocht. God het mi'j stuurd om dingen mit jow te doen waorvan de hiele wereld versteld staon zal.
17 Want jow dienstmaegien is een vrome vrouw, die dag en naacht de God van de hemel toewijded is. Laot mi'j bi'j jow blieven, heer, dan zal ik naachs naor beneden gaon om daor tot God te bidden. Hi'j zal mi'j zeggen as zi'j zundigd hebben
18 en dan zal ik jow bescheid doen. As jow d'r dan op uut trekken mit hiel jow leger dan zullen jow gien inkelde tegenstand van heur ondervienen.
19 Ik voere jow dwas deur Judea naor Jeruzalem; midden in de stad za’k jow troon zetten. Dan leiden jow heur, die dan krek as schaopen zonder hedder binnen, en gien hond zal zien tanen tegen jow ontbloten. Dat et zo gaon zal is mi'j teveuren onthuld en ik bin stuurd om jow te vertellen wat mi'j verteld is."
20 Disse woorden bevullen Holofernes en hiel zien gevolg wel, en ze weren onder de indrok van heur wieshied. Zi'j zeden:
21 "D'r is op de hiele wereld gien vrouw te vienen mit zoe'n mooi feguur en zok verstaandig praot."
22 Holofernes zee tegen heur: "Jow god het goed haandeld deur jow veur jow volk uut te sturen om oons de macht in hanen te geven, wiels zi'j, die mien heer minachten valen laoten wodden zullen.
23 Jow bin mooi om te zien en rad van tonge. As jow woord holen, zal jow god ok mienend wezen. Dan zullen jow in et peleis van keuning Nebukadnessar wonen en beroemd wezen over de hiele wereld."
 
 
Judit 12.

01 Daornao gaf hi'j bevel heur et vertrek binnen te brengen waor zien taofelzulver lag, en heur te vergaasten op de uutlezen gerechten en de wien die veur him bestemd weren.
02 Mar Judit zee: "Nee, ik eet daor niet van, want dat brengt ongelok. Allienig wawwe zels mitneumen hebben mag mi'j veurzet wodden."
03 Holofernes zee doe: "Mar as dat opraekt, waor moe'n wi'j dan zoksoorte eten veur jow weg haelen? Want we hebben hier gieniene van jow volk."
04 Doe zee Judit tegen him: "Zo waor mien heer leeft, ik zal niet opmaeken wa’k bi'j mi'j hebbe veurdat de Heer deur mien toedoen te uutvoer brengt wat hi'j besleuten het."
05 Naodat Holofernes zien gevolg heur naor heur tente brocht had, sleup zi'j tot middernaacht. Tegen et morgenlochten wodde ze wakker, kwam in de bienen
06 en leut Holofernes vraogen heur toestemming te geven om buten et kaamp bidden te gaon.
07 Holofernes gaf zien liefwachten bevel heur gien strobried in de weg te leggen. Zo bleef zi'j drie daegen in de legerstee. Naachs gong zi'j naor de ofgrond van Betulia en waskte heur bi'j de waeterbron in et kaamp daor.
08 Nao et bad smeekte ze dan om de leiding van de Heer, de God van Israël, zodat heur volk groot wodden zol.
09 En naodat ze schone weeromme kwam, bleef zi'j in heur tente totdat tegen de aovend heur eten brocht wodde.
Ofrekening mit Holofernes.
10 Op de vierde dag gaf Holofernes een feestmaol, waorveur hi'j allienig zien knechten uutneudigde en gien inkelde bevelhebber.
11 Tegen Bagoas, de beddebeweerder die de zorg had veur al zien persoonlike bezittings, zee hi'j: "Perbeer ie es om die Hebreeuwse vrouw zo veer te kriegen dat zi'j hierhenne komt en mit oons et en drinkt.
12 Want et zol toch een schaande wezen awwe zoe’n mooie vrouw schieten laoten zollen zonder van heur gezelschop geneuten te hebben. Awwe heur niet an oonze taofel begroeten kunnen, zal zi'j oons gewoon uutlachen."
13 Bagoas gong van Holofernes naor Judit en zee tegen heur: "Treuzel toch niet langer om naor mien heer te gaon, schoonhied, en wees zien eregaast. Kom wien mit oons drinken en wees vandaege krek as zoe'n Assyrische vrouw die Nebukadnessar in zien peleis te beschikking staot."
14 Judit zee doe: "Wie bin ik dat ik tegen de wil van mien heer ingaon zol? Zol ik mi'j niet haosten om alles te doen wat him goeddonkt? Dat is mien lust en mien leven, tot de dag da’k doodgaon zal."
15 En daolik begon zi'j heur om te strupen en mooi te maeken mit allerhaande vrouwelike opschik. Heur slavin gong Holofernes zien tente binnen en legde tegenover Holofernes de vachten op de grond die Judit van Bagoas had kregen om d'r op an te liggen bi'j et daegeliks eten.
16 Daornao kwam Judit zels binnen en gong d’r op zitten. Holofernes zien hatte sleug over doe hi'j heur zag en hi'j raekte hielendal over de toeren. Hi'j braande van langst naor heur. (sund de dag dat hi'j heur veur et eerst zag had hi'j al naor een goeie gelegenhied zocht om heur te verleiden.)
17 Hi'j zee tegen heur: "Kom, drink mit oons en wees vrolik."
18 Judit zee doe: "Dat zal ik grif doen, heer, want wat mi'j angaot is dit de mooiste dag van mien leven."
19 En tegenover him zeten at en dronk ze wat heur slavin veur heur klaormaekt had.
20 Holofernes was slim van heur overstuur en dronk een hiele protte wien, meer as hi'j ooit in zien leven op iene dag dronken had.
 
 
Judit 13.

01 Doe et aovend wodden was haostten Holofernes zien knechten heur om vot te gaon. Bagoas sleut de tente van buten of en stuurde ok de knechten vot. Elk zocht zien slaopstee op, verdoffeld deur et drinken van te vule wien.
02 Allienig Judit bleef aachter in de tente, mit Holofernes, die stomdronkend veurover op zien bedde lag.
03 Heur slavin had ze opdreugen buten de slaopkaemer te waachten totdat zi'j zoas elke dag naor buten kommen zol om, naor ze zee, d'r op uut te gaon veur heur gebed. Tegen Bagoas had ze ok zoks-zo-wat zegd.
04 Iederiene was now vot. D'r was veerder hielendal gieniene meer aachterbleven in de slaopkaemer. Judit ston naost et bedde van Holofernes en bad in stilte: "Heer, God van alle kracht, slao in dit ure acht op wat mien haand doen zal zodat de ere van Jeruzalem hersteld wodt.
05 Now is et mement daore om et volk dat jow toeheurt te hulpe te kommen deur mi'j mien plannen uutvoeren te laoten, om zo de vi'jaand te breken die him tegen oons verheven het."
06 Doe leup zi'j naor de beddestiele vlak bi'j Holofernes zien heufd, nam daor zien zwaord weg,
07 gong naor et bedde toe en pakte him bi'j zien haoren vaaste. Zi'j zee: "Geef mi'j kracht vandaege, Heer, God van Israël!"
08 en hakte mit al heur kracht Holofernes mit twie slaegen et heufd of.
09 Zi'j ruulde zien lichem van et bedde en haelde de draperi'je van de stielen. Even laeter kwam ze naor buten en overhaandigde Holofernes zien heufd an heur slavin,
10 die et in de reiszak dee waor heur eten in zeten had. Doe vertrokken ze tegere, zoas meerstal, naor et plak waor zi'j altied henne gongen om te bidden. Ze leupen et kaamp deur, trokken om de ofgrond henne en begonnen de klim naor Betulia, in de richting van de stadspoorten.
11 Al van veer reup Judit de wachters bi'j de poorten toe: "Eupen! Doe eupen de poort! God is mit oons, oonze God! Nog de hieltied toont hi'j zien machtige daoden te geunste van Israël en tegen oonze vi'janen, zoas hi'j ok vandaege blieken laoten het!"
12 Doe de manluden in de stad heur stemme heurden, haostten zi'j heur naor beneden, naor de stadspoort, en reupen de stadooldsten.
13 Alle inwoners, jong en oold, stroomden bi’jmekeer, want ze konnen amper geleuven dat zi'j weeromme kommen was. Ze deden de poort eupen en verwelkomden heur. Mit vuur maekten ze locht, waornao ze in een ronte om heur henne staon gongen.
14 Mit lude stemme reup Judit heur toe: "Juich veur God! Juich him toe! Juich veur God, die zien ontfarmende blik niet van et volk van Israël ofwended het, mar oonze vi'jaand vannaacht deur mien toedoen verscheurd het."
15 Doe haelde ze et heufd teveurschien uut de reiszak, leut et heur zien en zee: "Kiek, et heufd van Holofernes, de opperbevelhebber van et Assyrische leger! En hier, de draperi'je van et bedde waorop hi'j zien roes uutsleup! Deur toedoen van een vrouw het de Heer him versleugen.
16 Zo waor de Heer leeft, die over mi'j waekt het op de weg die ik gaon bin: mien uterlik het him verleided en te val brocht, zonder dat hi'j him an mi'j bezundigd het, waordeur ik bezoedeld en onteerd wezen zol."
17 Et hiele volk raekte in grote geestdrift. Zi'j beugen heur daele om God te anbidden en reupen ienstemmig: "Prezen is oonze God, die op disse dag de vi'janen van zien volk vernederd het."
18 Uzzia zee tegen Judit: "Meugen jow zegend wodden, dochter, deur de allerhoogste God, zegend boven alle vrouwluden op eerde. En prezen is God, de Heer, die hemel en eerde maekt het en die jow zo leidde dat jow de anvoerder van oonze vi'janen et heufd ofhakken konnen.
19 Jow vertrouwen op God zal veur altied deurleven blieven in de heugenschop, zolange meensken heur zien machtige daoden veur de geest haelen kunnen.
20 Mag God in goedens op jow daele kieken zodat jow veur iewig mit de hoogste eer ankeken wodden. Want om de vernedering die oons volk andaon wodde hebben jow jowzels niet ontzien: jow hebben oonze ellende wreuken en daorbi'j in God zien ogen de juuste weg bewandeld." En hiel et volk reup: "Amen! Amen!"
 
 
Judit 14.

Overwinning op de vi'jaand.

01 Doe zee Judit: "Luuster, breurs. Neem dat heufd en hang et an de bostwering van de stadsmure.
02 Bi'j et morgenlochten, zogauw de zunne opgaot over de eerde, nemt elk van jim zien waopens. Dan trekken alle weerbere manluden de stad uut; stel een leider over heur an. Jim doen asof jim naor de vlakte ofdaelen, naor de veurpost van de Assyriërs, mar jim gaon daor niet echt henne.
03 Zi'j zullen dan heur waopens opnemen, naor heur legerstee gaon en de veldheren van et Assyrische leger wakker maeken. Die zullen dan bi’jmekeer kommen bi'j de tente van Holofernes, mar zullen him daor niet vienen. Zi'j zullen bange wodden en veur jim op de vlocht slaon.
04 Dan aachtervolgen jim heur, tegere mit iederiene uut de aandere gebieden van Israël, en jim verslaon heur tiedens heur vlocht.
05 Mar breng, veur jim dit allemaole doen gaon, eerst de Ammoniet Achior bi'j mi'j. Dan kan hi'j zien wat d'r wodden is van de man die zoe'n minachting had veur et volk van Israël en miende oons een wisse dood in te sturen."
06 Zi'j leuten Achior haelen uut et huus van Uzzia. Doe hi'j et heufd van Holofernes zag, dat deur iene in de volksvergeedering vaasteholen wodde, vul hi'j bewusteloos veurover.
07 Naodat ze him overaende hulpen hadden, gong hi'j veur Judit deur de kni'jen en bewees heur ere: "De meensken zullen jow lof zingen in elke Judese tente, ja, alle volken zullen beven bi'j et heuren van jow naeme.
08 Wees now zo goed om mi'j te vertellen wat jow de oflopen daegen daon hebben." En omringd deur hiel et volk vertelde Judit him alles wat ze daon had, vanof de dag dat ze votgong tot an dit mement dat ze tegen heur praotte.
09 Doe ze uutpraot was bastte et volk in een luud gejuich uut; heur vreugdegejubel weerklonk in de hiele stad.
10 Doe Achior besefte wat de God van Israël allemaole daon had, begon hi'j vurig in him te geleuven. Hi'j leut him besnieden en wodde opneumen in et volk van Israël, en zo is et tot op de dag van vandaege.
11 Doe de morgen begon hongen de manluden et heufd van Holofernes buten an de stadsmure. Daornao greep elk zien waopen en in leger-ienheden trokken ze de stad uut naor de bargpassen.
12 Doe de Assyriërs heur opmarkten, waorschouwden zi'j heur anvoerders, die heur op heur beurt meldden bi'j heur veldheren en bevelvoerders over elk duzend man, bi'j alle leden van de staf.
13 Bi'j Holofernes zien tente ankommen zeden ze tegen degene die al zien persoonlike zaeken behattigde: "Maek oonze heer es wakker, want die slaven waogen et hierhenne te kommen om tegen oons te vechten en heur hielendal verpletteren te laoten."
14 Bagoas gong de tente binnen en sleug tegen et gedien; want hi'j miende dat Holofernes nog lag te slaopen tegere mit Judit.
15 Mar doe d'r gien reaktie kwam scheuf hi'j et gedien een betien eupen en gong veurzichtig de slaopkaemer binnen. Zo vun hi'j zien heer, liggend bi'j de ingaank, dood, en zonder heufd.
16 Hi'j begon luud te roepen, te karmen en te raozen: iene grote jammerklacht, en hi'j scheurde zien kleren.
17 Hi'j gong de tente binnen waorin Judit onderbrocht was, mar hi'j vun heur niet. Doe leup hi'j hadde naor buten waor iederiene ston en tierde:
18 "Zi'j hebben oons in de valle lopen laoten, die slaven! Een Hebreeuwse vrouw het et huus van keuning Nebukadnessar van zien eer beroofd! Kiek dan, Holofernes ligt daor op de grond en hi’j mist zien heufd!"
19 Doe ze dat heurden, de leiders van et Assyrische leger, scheurden zi'j heur kleren. Ze raekten hielendal in paniek en leuten in de legerstee een enorm gejammer en geraos heuren.
 
 
Judit 15.

01 Doe de manschoppen in heur tenten heurden wat d'r gebeurd was, weren zi'j ok hielendal ontredderd.
02 Aangst en ontzetting maekten heur van heur meester en gieniene van heur bleef nog langer waor hi'j was. As iene man haostten zi'j heur et kaamp uut en ze vlochtten over alle meugelike wegen deur de vlakte en et barglaand.
03 Ok de legers in de bargen rondom Betulia sleugen op de vlocht. Doe wurpen alle weerbere Israëlitische manluden heur boven op heur.
04 Uzzia had herauten naor Betomastaïm, Chobe, Kola en naor alle gebieden van Israël stuurd, mit et bericht over de gebeurtenissen en mit de oproep an iederiene om him op de vi'jaand te stotten en him te vernietigen.
05 Doe de Israëlieten de bosschop heurden, vullen zi'j as iene man op de vi'jaand toe en maekten kotte metten mit heur tiedens heur vlocht, tot an Choba toe. Ok de inwoners van Jeruzalem mongen heur in de stried, krek as de bewoners van et hiele barggebied (want ze hadden daor ok bericht kregen over wat d'r in et vi'jaandelike legerkaamp gebeurd was). De inwoners van Gilead en die van Galilea vullen de vi'jaand genaodeloos in de flaank an en dreven heur vot, tot veurbi'j Damascus en et bi'jheurende gebied.
06 De overigen, de inwoners van Betulia, drongen et Assyrische legerkaamp binnen, plunderden et en maekten grote riekdommen buit.
07 De rest vul in hanen van de Israëlieten nao heur teroggekommen uut de slag. Ok de dörpen en nederzettings in et barggebied en in de vlakte bemachtigden een grote buit, want d'r was een geweldige mennigte.
De overwinning bezongen.
08 De hogepriester Jojakim en de raod van ooldsten van Israël kwammen vanuut heur woonstee Jeruzalem, om mit eigen ogen de weldaoden te zien die de Heer an Israël bewezen had en om Judit mit een bezuuk te vereren.
09 Zi'j gongen bi'j Judit binnen en iensgezind prezen zi'j heur. Zi'j zeden tegen heur: "In jow is Jeruzalem zien ere hersteld, in jow zegeviert Israël, in jow kriegt oons volk heur grote roem.
10 Deur jow toedoen is dit alles daon. Jow hebben Israël disse weldaoden bewezen en God het d'r zien goedkeuring an geven. Mag de zegen van de almachtige Heer op jow rusten tot in iewighied." En hiel et volk zee: "Amen!"
11 Dattig daegen laank haelde hiel et volk buit weg uut de legerstee. An Judit gavven ze de tente van Holofernes mit al et taofelzulver, de bedden, de schaolen en alles wat d’r veerder nog bi’j heurde. Zi'j nam alles in ontvangst en laedde et op heur muilezel. Ze spande heur waegens in en belaedde die d'r ok mit.
12 Alle vrouwluden van Israël leupen uut om heur te zien. Zi'j bejubelden heur en d'r wodde te ere van heur daanst. Judit had mit lof versierde stokken bi'j heur en dielde die uut an de vrouwluden die bi'j heur weren.
13 Ok zetten zi'j en alle aanderen in heur gezelschop olijfkraanzen op heur heufd. Veur hiel et volk uut leidde Judit al de vrouwluden in de reidans, en alle manluden van Israël volgden heur zingend en weren tooid mit heur waopens en mit kraanzen.
14 Zo klonk et danklied dat Judit te midden van et volk van Israël anhief, en de lofzang waormit hiel et volk luud instemde.
 
 
Judit 16.

01 Judit zong: "Zing een vassien veur mien God mit tromgeroffel, zing mien Heer lof toe mit cimbalen. Laot psalm en lofdicht klinken. Verhef zien naeme en roep him an.
02 Want heer is allienig God, die waopentuug brekt; hi'j redde mi'j uut de hanen van mien vervolgers en brocht mi'j naor zien legerstee te midden van et volk.
03 Assur kwam over de bargen in et noorden, hi'j kwam mit de tienduzenden van zien legermacht; heur mennigte dee bargstromen stoeken, heur ruters overdekten de heuvels.
04 Hi'j driegde mien laand te verbranen, mien jongkerels uut te roeien mit et zwaord, mien poppies op de grond te gooien, mien kiender buit te maeken, mien maegies te stelen.
05 Mar de almachtige Heer blaosde him omveer deur toedoen van een vrouw.
06 Want heur held is niet valen deur jongkerels, gien titanezeunen hebben him versleugen, gien starke reuzen hebben him anvalen, mar Judit, de dochter van Merari, verlamde him deur de schoonhied van heur feguur.
07 Want zi'j het heur weduwedracht oflegd om de verdrokten van Israël op te richten. Zi'j het heur gezichte mit mirre zalfd,
08 een heufdbaand om heur haor bunnen en een linnen klied antrokken om him te verleiden.
09 Heur sandaal verrokte zien oge, heur schoonhied nam zien hatte gevangen, et zwaord deurkliefde zien hals en zien nekke.
10 De Perzen huterden van heur durf, heur moed brocht de Meden in paniek.
11 Doe juichten, die vernederd weren: mien verzwakte volk begon te roepen – en zi'j weren veraldereerd; mien volk verhief heur stemme – en zi'j wodden verdreven.
12 De kiender van jonge vrouwluden deurstakken heur, verwondden heur as kiender van opstaandelings; et leger van de Heer, mien God, vernietigde heur.
13 Ik zing veur mien God een ni'j vassien. Heer, groot bin jow en hoge verheven, wonderbaorlik in kracht, niet te evenaoren.
14 Hiel jow schepping moet him an jow onderwarpen. Want jow zeden en et was d'r, jow stuurden jow geest en hi'j brocht et tot staand. Wie zol jow stemme weerstaon kunnen?
15 Bargen en waeters, zi'j zullen schudden op heur follementen, rotsen zullen veur jow ogen smulten as was, mar wie ontzag veur jow het, zullen jow genaodig wezen.
16 Een offer dat brocht wodt om zien geur is gering, vet dat veur jow verbraand wodt betekent niks, mar wie ontzag het veur de Heer is blievend groot.
17 Wee de volken die heur tegen mien volk verheffen. De almachtige Heer zal him op heur wreken op de dag van et oordiel, heur lichem geft hi'j pries an vuur en an pieren. As zi'j tot inzicht kommen, zullen ze weeklaegen tot in iewighied."
Aende.
18 Nao ankomst in Jeruzalem anbaden zi'j God. En naodat de reiniging van et volk klaor was, brochten zi'j heur braandoffers en heur vri'jwillige offers en giften.
19 Judit wijdde alle bezittings van Holofernes die et volk heur geven had an God; ok de draperi'je die ze zels mitneumen had uut zien slaopkaemer, gaf ze him as wi'jgeschenk.
20 Drie maonden laank vierde et volk in Jeruzalem feest, veur et heiligdom, en Judit bleef daor bi'j heur.
21 Doe vertrok iederiene naor zien eigen gebied. Ok Judit keerde weeromme naor Betulia en gong weer op heur eigen grond wonen. Veur de rest van heur leven was heur roem alom vestigd.
22 Zi'j wodde deur een hieleboel begeerd, mar zolaank zi'j leefde het gien man mit heur slaopen, sund de dag dat heur man Manasse overleden was en bi'j zien veuroolden begreuven wodde.
23 Zi'j beriekte een slim hoge leeftied: honderdenvuuf jaor oold wodde ze, in et huus van heur man. Heur slavin gaf ze de vri'jhied weeromme. Judit overleed in Betulia en wodde begreuven in de grot waor ok Manasse begreuven was.
24 Et volk van Israël rouwde zeuven daegen over heur. Veurdat zi'j overleed had zi'j heur bezittings verpat onder de femilie van heur man Manasse en heur eigen femilie.
25 Gieniene jaegde de Israëlieten nog aangst an zolange Judit leefde en nog een protte jaoren nao heur dood.