Jona
in een
Stellingwarver vertaeling
Et boek Jona is et vuufde boek van de verzaemeling van de zonuumde Twaelf Profeten. Disse verzaemeling van profeteboeken is vermoedelik in de vierde of dadde ieuw v.Chr. tot staand kommen. Et boek is nuumd naor de heufdpersoon, de profeet Jona. Zien naeme wodt ok vermelded in 2 Keunings 14:25, een stokkien dat verwiest naor de tied dat Jerobeam II regeerde in Israël (achtste ieuw v.Chr.). Meerstal wodt anneumen dat et boek Jona dateert uut een vule laetere tied (vuufde-dadde ieuw v.Chr.).
Et boek Jona is een kot profeteverhael in proza mit daorin ok een poëtisch pat, een gebed in de vorm van een psalm. Et verhael is goed komponeerd: et wodt ienvooldig en rechtlienig verteld, mar et zit vol herhalingen en kontrasten. De stiel is ienvooldig, mit levendige dialogen; et taelgebruuk in de psalm is wat verhevener.
Et centraole thema van et boek is God zien onbeparkte macht en zien grote baarmhattighied, die heur alderdeegst uutstrekt over aandere volken dan allienig over Israël. In kontrast daormit staot de kleinzerighied van Jona. De bedoeling van et boek kan west wezen om de anheurders te bemoedigen deur et veurbield van Nineve: as God alderdeegst disse heidense stad genaodig was, hoevule temeer dan zien eigen volk.
In et boek Jona bin twie patten te onderscheiden. In heufdstok 1-2 geft Jona gien geheur an God zien bevel om tegen de heidense stad Nineve te profeteren. Hi'j nemt de boot naor Tarsis. Om een opkommende storm tot bedaoren an te zetten zet de bemanning him op zien eigen andringen en nao een protte bedaenkings overboord. Hi'j wodt redded deurdat een grote vis him in ien keer opslokt. Vanuut de vis bidt hi'j tot God. In heufdstok 3-4 gaot Jona nao een ni'j bevel wel naor Nineve en zegt de stad de ondergaank an. Hi'j wil de verwoesting bekieken, mar de inwoonders kommen tot inkeer en God speert de stad. As Jona zien teleurstelling daorover toont, wiest God him terechte.
Vertaeling van de Biebel (NBV 2004)
deur Piet Bult uut Ni’jberkoop, AD 2004
Jona 01.
01 Op een keer zee de Heer tegen Jona, de zeune van Amittai:
02 "Maek je klaor en gao naor Nineve, die grote stad, om heur an te klaegen, want et kwaod dat zi'j daor doen is te hemel schreiend."
03 En Jona maekte him klaor, gong niet naor Nineve mar vlochtte naor Tarsis, weg van de Heer. Hi'j gong naor Jafo en vun daor een schip mit as bestemming Tarsis. Hi'j betaelde veur de reize en gong an boord om mit te veren naor Tarsis, weg van de Heer.
04 Mar de Heer leut et hevig stormen op de zee, en et waeter wodde zo wild dat et schip driegde te breken of omme te slaon.
05 De zeeluden wodden bange en iederiene begon tot zien eigen god te bidden. Ok gooiden ze de laeding in zee om et geveer te keren. Mar Jona was in et roem van et schip liggen gaon en in diepe in slaop valen.
06 De schipper kwam naor him toe en zee tegen him: "Wat lig ie hier te slaopen! Kom overaende en bid tot je god! Altemet dat die god om oons daenkt, zodawwe niet mit man en moes vergaon zullen."
07 Intussen overlegden de zeeluden: "Lao’we een lottien trekken om d’r aachter te kommen wie zien schuld et is dat disse ramp oons treft." Zi'j trokken een lot, en et lot vul op Jona.
08 Doe zeden ze tegen him: "Vertel oons: hoe komt et dat disse ramp oons overkomt? Wat doe ie hier eins an boord? Waor koj’ weg? Uut welk laand koj’? Bi'j wat volk heur ie?"
09 Hi'j zee doe tegen heur: "Ik bin een Hebreeër en ik vereer de Heer, de God van de hemel, de God die et waeter en et laand maekt het."
10 De manluden wodden doodsbenauwd, en doe ze him vertellen heurden dat hi'j votlopen was veur de Heer, zeden ze tegen him: "Hoe hej' dat now doen kund?"
11 En ze vreugen him: "Wat moe'we mit je doen, dat disse storm oons mit rust laot?" Want de zee wodde hoe langer hoe wilder.
12 Hi'j zee doe: "Gooi mi'j mar in ’t waeter, dan zal de zee jim mit rust laoten. Want ik weet dat et mien schuld is dat disse storm zo slim tegen jim tekeergaot."
13 Mar de manluden roeiden uut alle macht om weer an laand te kommen; dat slaegde heur liekewel niet, deurdat de zee de hieltied wilder tegen heur tekeergong.
14 Doe reupen ze tot de Heer: "Ach Heer, laot oons toch niet vergaon as wi'j et leven van disse man opofferen. Reken et oons niet an as hier een onschuldige starft. Jow bin de Heer, al wat jow willen dat doen jow!"
15 Doe tilden ze Jona op en gooiden him in et waeter, en de woede van de zee bedaorde drekt.
16 De manluden kregen opiens een diepe ontzag veur de Heer. Ze brochten him een offer en beloofden him nog meer.
Jona 02.
01 De Heer leut Jona opslokken deur een grote vis. Drie daegen en drie naachten was Jona in de boek van de vis.
02 Doe begon hi'j in de boek van de vis tot de Heer, zien God, te bidden:
03 "Ik roepe in mien nood tot de Heer. Uut et riek van de dood raos ik om hulpe – jow heuren mien stemme!
04 Jow slingerden mi'j de diepte in, et hatte van de zee. Deur kolkend waeter bin ik omgeven, zwaor slaon jow golven over mi'j henne.
05 Ik docht: verstoten bin ik, an jow zicht onttrokken. Mar toch zal ik nog es opni'j jow heilige tempel zien.
06 Et waeter stiegt tot an mien lippen, muren van waeter valen over mi'j, et zeewier om mien heufd verstikt mi'j.
07 Ik zink tot an de bojem, waor de bargen opkommen, naor et riek dat zien grundels veurgoed aachter mi'j slöt. Mar jow trekken mi'j levend uut de dood omhogens, o Here, mien God!
08 Now mien levensaosem et mi'j begeft roep ik jow an, Heer, en mien gebed komt tot jow in jow heilige tempel.
09 Zi'j, die aarmetierige ofgoden vereren, verlaoten jow, trouwe God.
10 Mar ik zal mien stemme in daank verheffen en jow offers brengen; wat ik beloof, zal ik ok doen. Et is de Heer die reddet!"
Jona 03.
01 Opni'j zee de Heer tegen Jona:
02 "Maek je klaor en gao naor Nineve, die grote stad, om heur an te klaegen mit de woorden die ik je zegge."
03 En Jona maekte him klaor en gong naor Nineve, zoas de Heer him zegd had. Nineve was een hiele grote stad, zo groot as drie dagreizen.
04 Jona trok de stad in, iene dagreize veer, en reup: "Nog veertig daegen, dan wodt Nineve wegveegd!"
05 De inwoners van Nineve geleufden God: zi'j reupen een tied van vaasten uut en iederiene, van hoge tot lege, mos him in zakken kleden.
06 Doe de profetie de keuning van Nineve beriekte, ston hi'j van zien troon op, legde zien staosieklied of en gong, ok huld in een zak, op de grond zitten.
07 En hi'j leut in Nineve ommeroepen: "Neffens bevel van de keuning en zien edelen is et gieniene toestaon te eten of te drinken, meenske noch dier, rund noch schaop of geit. De dieren meugen niet weiden of waeter drinken.
08 Iederiene, meenske en dier, moet zakken as kleren antrekken en luud tot God roepen. Laot iederiene zien leven veraanderen en breken mit et onrecht dat hi'j dot.
09 Altemet dat God van gedaachten veraandert en berouw krigt; wie wet zal hi'j zien woede veren laoten, zodawwe niet ommekommen."
10 Doe God zag dat zi'j inderdaod aanders begonnen te leven, kreeg hi'j berouw over wat hi'j driegd hadde heur an te doen, en hi'j dee et niet.
Jona 04.
01 Mar dit wekte grote argernis bi'j Jona en hi'j wodde kwaod.
02 Hi'j biddede tot de Heer: "Och Heer, he'k et niet zegd doe'k nog thuus was? Daorom wo’k doe naor Tarsis vlochten. Ik wus et wel: jow bin een God die genaodig is en liefdevol, geduldig en trouw, en bereid is tot vergeving.
03 Laot mi'j dan mar doodgaon, Heer: ik bin liever dood as dat ik zo veerder leven moet."
04 Mar de Heer zee: "Is et terechte daj' zo kwaod binnen?"
05 Naodat Jona uut Nineve weggaon was, was hi'j argens an de oostkaante van de stad zitten gaon. Hi'j maekte daor een hutte om schaad te hebben. Zo wol hi'j ofwaachten wat d'r mit de stad gebeuren gaon zol.
06 God de Heer leut een ricinusplaante uut de grond opkommen om Jona schaad boven zien heufd te geven en zien argernis te verdrieven. Jona was slim bliede mit de plaante.
07 Mar de ankem morgen, tegen et morgenlochten van de ni’je dag, leut God de plaante deur een worm anvreten, waordeur de plaante verdorde.
08 En doe de zunne opgong, leut God een verschruuiende wiend uut et oosten wi'jen; de zunne braande zo op Jona zien heufd dat hi'j deur de hitte bevangen wodde. Hi'j biddede om starven te meugen: "Ik bin liever dood as dat ik zo veerder leven moet."
09 Mar God zee tegen Jona: "Is et terechte daj' zo kwaod binnen om die plaante?" Jona zee doe: "Ik bin verschrikkelik kwaod, en terechte!"
10 Doe zee de Heer: "Aj’ al verdriet hebben om die ricinusplaante, waor ie gien inkelde muuite veur hoefden te doen en die ie niet gruuien laoten hebben, een plaante, die in iene naacht opkwam en in iene naacht doodgong,
11 zol ik dan gien verdriet hebben om Nineve, die grote stad, waorin meer as honderdtwintigduzend meensken wonen die et verschil tussen links en rechts niet iens kennen, en dan al die dieren ok nog?"