Joël
in een
Stellingwarver vertaeling
Et boek Joël is et twiede boek van de verzaemeling
van de zonuumde Twaelf Profeten. Disse verzaemeling van profeteboeken is
vermoedelik in de vierde of dadde ieuw v.Chr. tot staand kommen. Et boek is
nuumd naor de profeet die vermelded wodt in et opschrift in 1:1. Over him is
weinig bekend. Meerstal wodt anneumen dat Joël profeteerde in Juda en
Jeruzalem. Goenend dateren zien optreden in de laeste decennia veur de
verovering van Jeruzalem in 586 v.Chr. Neffens aanderen is et boek Joël et best
te begriepen aj' d’r van uutgaon dat et nao de Babylonische ballingschop
(586-539 v.Chr.) schreven is. Et zol dan omdebi'j 400 v.Chr. tegen de Judese
leiders richt wezen, meugelik naor anleiding van een gröshippersplaoge (1:4).
Et boek Joël het verschillende profetische
tekstsoorten, zoas de oproep tot jammeren en boetedoening en de toezegging van
zegen en herstel. Now es is de profeet an et woord, dan God zels weer. De toon
is indringend en emotioneel. De stiel van et boek is poëtisch, mit
parallellismen, beelden en klaankpetronen. Treffend is de beschrieving van et
oprukken van et gröshippersleger (2:1-11).
Et centraole thema is de 'dag van de Heer'. Dat is
een dag van oordiel en verwoesting, mar toegelieke ok een dag die verlossing en
overvloed brengt veur wie tot inkeer komt. Et boek het de bedoeling om de
toeheurders op te roepen tot boete en inkeer.
In Joël kuj' twie patten onderscheiden. Et eerste
pat (1:2-2:17) schildert de verwoesting van et laand in et teken van de
naoderende dag van de Heer. Et sluut of mit een oproep tot inkeer. In et twiede
pat (2:18-4:21) wodt herstel van et laand en uutstotting van God zien geest
beloofd as et volk tot inkeer komt. Dit pat sluut of mit een verni'jde
beschrieving van de dag van de Heer, waorin now ok de volken rondom Israël
betrokken wodden.
Vertaeling van de Biebel (NBG 2004)
deur Piet Bult uut Ni’jberkoop
Joël 1
01 Dit bin de woorden die de
Heer richtte tot Joël, de zeune van Petuël.
Et
verwoeste laand
02 Luuster naor mi'j,
ooldsten,
lien mi'j allemaole et oor, inwoners van et laand!
Is zoks as dit wel es gebeurd in jim daegen
of in de daegen van jim veuroolden?
03 Vertel et an je kiender,
en laoten je kiender et an heur kiender vertellen
en heur kiender an et volgende geslaacht.
04 Wat de iene gröshipper
overleut, het de twiede ofknaegd,
wat de twiede nog overleut, het de dadde ofmi'jd
en wat nao de dadde overbleef, het de vierde kaelvreten.
05 Wor wakker, zoeplappen,
en goele,
bast uut in gejammer, drinkers van wien,
om et sap van de droeven dat jim ontneumen is.
06 Mien laand is de prooi wodden
van ien volk,
een machtig volk zonder tal,
mit tanen as van een leeuw,
geweldige kaeken as van een leeuwinne.
07 Et maekte dooie takken
van mien wienstok
en braandhoolt van mien viegeboom:
naekend en kael bin ze, ommegooid,
de wienranken bin verbliekt.
08 Jammer – as een jonge
bruid die heur in et zwat hult,
rouwend om de man van heur jonkhied.
09 Waor is nog graon of wien
veur offers in de tempel van de Heer?
De priesters, zien knechten, treuren.
10 Et veld is verwoest,
de dreuge grond treurt,
want et koren is vernield,
de wien verdreugd,
de eulie verleuren.
11 Toon je versleugenhied,
boeren,
bast uut in gejammer, wienbouwers,
om de weite en om de gaste,
want de oogst van et veld is verleuren gaon.
12 De wienstok is verdreugd,
de viegeboom verdord;
granaatappel, dadelpalm en appelboom,
ja, alle bomen bin verdord.
Verdord is ok de bliedschop onder de meensken.
13 Priesters, hul je in
rouw,
raos et uut, knechten van et alter,
breng de naacht deur mit klaegen, knechten van mien
God,
want offers van graon en wien bin God zien tempel
ontzegd.
14 Kondig een vastentied of
en roep op tot een plechtige saemenkomst,
verzaemel de ooldsten en alle inwoners van et laand
in de tempel van de Heer, jim God,
en roep luud tot de Heer!
15 Oe angstwekkende dag!
Vlakbi'j is de dag van de Heer,
de dag van ondergang die komt van de Ontzagwekkende!
16 Is et eten niet veur
oonze ogen verdistreweerd?
Is de vreugdezang niet verstomd in de tempel van
oonze God?
17 Et zaod rust ommenocht in
de verdreugde eerde,
de veurraoden bin verwoest,
de graonschuren bin vernield:
verleuren is et graon.
18 Heur hoe et vee beult:
runder dolen mar rond
want nargens kun ze weiden,
alderdeegst schaopen en geiten wodden straft.
19 Tot jow, Heer, roep ik,
now et gruun veur et vee deur vuur is verteerd
en een vlamme de bomen verzengd het.
20 Alderdeegst de dieren van
et veld roepen om jow,
now iedere waeterstroom opdreugd is
en et laeste gruun deur vuur is verteerd.
Joël
2
Naoderend
onheil
01 Blaoze de ramshoorn op de
Sion,
blaoze alarm op mien heilige barg;
laot alle inwoners van et laand beven van
ontzetting:
de dag van de Heer komt! Hi'j is vlakbi'j!
02 Et is een dag van
duusternis en donkerheid,
een dag van driegende, donkere wolken.
As et locht van de ni’je morgen over de bargen,
zo naodert een groot en machtig volk,
zoas d'r gienertied teveuren west is
of iens nog zal wezen tot in et veerste
naogeslaacht.
03 Heur veurhoede is een
verterend vuur,
heur achterhoede een verzengende vlamme;
as de tuun van Eden ligt et laand veur heur,
aachter heur blift een kaele woestijn.
Niks en gieniene kan ontkommen.
04 Et is krek asof et peerden
binnen,
as striedrossen draeven ze vot;
05 as et raetelt van
striedwaegens
klinkt heur opmars over de bargtoppen,
as et knetteren van stro dat in et vuur verteert,
as een machtig volk dat him opmaekt veur de stried.
06 Bi'j die anblik krimpt
iederiene innenneer,
alle gezichten verschienen.
07 Onverschrokken kommen
zi'j anstormen,
as strieders beklimmen zi'j de muren.
Iederiene hoolt vaaste an zien eigen weg,
niet iene wiekt d'r van of;
08 gieniene van heur drokt
een aander an 'e kaante,
iederiene hoolt zien eigen plak.
Ok as d'r goenend sneuvelen deur tegenstaand,
verbreken zi'j heur gelederen niet.
09 Zi'j bestormen de stad,
ze klimmen over de muren henne,
ze dringen de huzen binnen,
ze kommen as dieven deur de veensters.
10 Bi'j die anblik beeft de
eerde,
siddert de hemel;
zunne en maone wodden verduusterd,
steerns doven heur glaans.
11 Want et is de Heer –
zien stemme schalt veur zien leger uut,
zien striedkrachten bin almachtig,
zien bevel wodt mit groot vertoon volbrocht.
Ja, groot en ontzagwekkend is de dag van de Heer,
wie kan die dag deurstaon?
12 Daorom – zegt de Heer –,
keer now weeromme tot mi'j mit hiel je hatte en begin te vaasten, te treuren en
te rouwen.
13 Niet je kleren moej'
scheuren, mar je hatte. Keer weeromme tot de Heer, jim God, want hi'j is
genaodig en liefdevol, geduldig en trouw, en tot vergeving bereid.
14 Misschien herroept hi'j
zien vonnis, komt hi'j d'r op weeromme en lat hi'j toch wat van zien zegen
over, zodat jim weer graon en wien offeren kunnen an de Heer, jim God.
15 Blaoze de ramshoorn op de
Sion,
kondig een vaastentied of
en roep op tot een plechtige saemenkomst.
16 Breng et volk bi’jenneer,
laot hiel Israël him wasken.
Breng de oolde meensken tegere,
verzaemel de kiender, ok de kleinties an de bost.
Laot de bruidegom opstaon van et bruidsbedde,
laot zien bruid de slaopkaemer verlaoten.
17 Priesters, knechten van
de Heer,
begin een smeekbede in de tempel,
tussen alter en veurhal:
"Ach Heer, spere jow volk, jow eigendom,
geef et niet pries an spot en hoon van aandere
volken.
Waorom zollen zi'j schimpen meugen:
"En waor is now heur God?""
Belofte
van herstel en zegen
18 Dan zal de Heer et
opnemen veur zien laand en him ontfarmen over zien volk.
19 De Heer geft zien volk
dit bescheid: Ik zal jim weer overvloedig veurzien van koren, wien en eulie. Ik
zaj'm niet meer priesgeven an de spot van aandere volken.
20 Ik zaj'm vri'j maeken van
de vi'jaand uut et noorden, ik zal him verdrieven naor een dreug en woest
laand. Ik zal him utenneer slaon naor et oosten en naor et westen, en him de
zee in drieven. Dan zal een staank opstiegen, de geur van bedarf stiegt op van
him die zokke grote daoden dee.
21 Wees niet bange meer,
akkers, bast uut in gejubel,
want de Heer dot grote daoden!
22 Wees niet bange meer,
dieren van et veld,
want een klied van gruun bedekt de woestijn,
de bomen dregen volop vrucht,
viegeboom en wienstok geven heur riekdom.
23 En jim, kiender van Sion,
wees bliede
en bast uut in gejubel om de Heer, jim God,
want hi'j geft regen om je te verkwikken, hi'j lat
de regen overvloedig op je daelekommen,
vroege regen en laete regen, ieder op de juuste
tied.
24 De döskvloeren liggen
weer vol mit graon,
de passetonnen lopen over van wien en eulie.
25 Ik zal jim schae betaelen
veur de oogst van jaoren die deur al die zwaarms gröshippers opvreten is, deur
mien grote leger, da'k op jim ofstuurd hadde.
26 Ie zullen weer volop te
eten hebben, meer as genoeg, en ie zullen de naeme van de Heer, je God,
priezen, want ik hebbe wonderbaorlik mit jim haandeld; gienertied zal mien volk
weer te schaande maekt wodden.
27 Dan zuj'm inzien dat ik
in Israël zien midden bin, dat alliend ik, de Heer, jim God bin; gienertied zal
mien volk weer te schaande maekt wodden.
Joël
3
01 Daornao zal dit gebeuren:
Ik zal mien geest uutgieten over al wat leeft.
Jim zeunen en dochters zullen profeteren,
oolde meensken zullen dreumen kriegen,
en jongeren zullen visioenen zien;
02 alderdeegst over knechten
en meiden
za'k in die tied mien geest uutgieten.
03 Dan za'k tekens geven
an de hemel en op eerde:
bloed en vuur en pilaoren van rook,
04 de zunne veraandert in
duusternis
en de maone in bloed.
Dan komt de dag van de Heer,
groot en ontzagwekkend.
05 Dan zal iederiene die de
naeme van de Heer anropt ontkommen:
op de Sion, in Jeruzalem, is een toevlocht te
vienen,
zoas de Heer beloofd het;
iederiene die hi'j ropt zal redded wodden.
Joël
4
De
dag van de Heer
01 In dezelde tied da'k et
lot van Juda en Jeruzalem te goeie keer,
02 za'k alle volken bi’jenneer
brengen en ofvoeren naor de vallei van Josafat om daor een oordiel over heur te
vellen. Want zi'j hebben mien volk Israël, mien eigendom, onder vremde volken
verstri'jd, zi'j hebben mien laand verpat
03 en om mien volk et lot
wurpen; zi'j hebben jonges ruild tegen hoeren en maegies verkocht veur wien, om
heur te bedrinken.
04 Jim, inwoners van Tyrus
en Sidon, en jim, Filistijnen, wat daenken jim wel? Woj'm jim op mi'j wreken?
Woj'm wat tegen mi'j ondernemen? Vot-en-daolik laot ik jim daoden op jim eigen
heufd daelekommen.
05 Jim hebben mien goold en zulver
pakt en al mien kostberheden naor jim peleizen brocht.
06 Jim hebben de inwoners
van Juda en Jeruzalem an de Grieken verkocht en heur zo van heur eigen grond
wegrokt.
07 Mar ik hael heur weeromme
van et plak waorhenne jim heur hebben verkocht. Jim daoden zullen op jim eigen
heufd daelekommen:
08 ik laot jim zeunen en
dochters deur de inwoners van Juda verkopen an de Sabeeërs, veer van hier – de
Heer het zegd.
09 Roepe de volken op:
Bereide je veur op de stried,
laot je helden antreden,
laot al je strieders now de stried angaon!
10 Smede je ploegiezers mar
omme tot zweerden
en je snumessen tot speren,
en laot de zwakke him een held betonen.
11 Haost je, volken
rondomme, verzaemel je.
– Oe Heer, stuur dan jow legermacht daorhenne! –
12 Laot de volken antreden,
laot ze optrekken naor de vallei van Josafat;
daor za'k mien oordiel over heur vellen.
13 Slao de sikkel d'r in,
et is tied om te oogsten.
Kom de wienpasse treden,
de passebak is vol,
de tonnen lopen over,
zó talriek bin heur misdaoden.
14 Dichte drommen bi’jenneer
in de vallei van et oordiel!
Vlakbi'j is de dag van de Heer. Daor zal hi'j
oordielen!
15 Zunne en maone wodden
verduusterd,
steerns doven heur glaans.
16 De Heer brult vanof de
Sion,
hi'j gromt vanuut Jeruzalem,
zodat hemel en eerde beven.
Mar veur zien volk is de Heer een toevlocht,
Israël geft hi'j bescharming.
17 Dan zullen jim inzien dat
ik, de Heer, jim God,
wone op de Sion, mien heilige barg.
Jeruzalem zal een heilige stad wezen;
vremden zullen d'r niet meer binnengaon.
18 Dan, in die tied,
zal de wien van de bargen druppen
en de melk van de heuvels stromen;
alle waeterstromen van Juda zullen broezen,
en in et huus van de Heer ontspringt een bron
die alderdeegst et dreugste woestijndal bevloeit.
19 Mar Iegypte wodt een
woesteni'je
en Edom een kaele woestijn,
om heur misdaoden tegen Juda,
om et onschuldig bloed dat ze daor vergeuten hebben.
20 Gienertied gaot Juda d’r
onderdeur
en Jeruzalem blift altied bewoond.
21 Zo'k die bloedschuld niet
wreken?
Oe grif za'k die wreken!
Want de Heer woont op de Sion.