Jeremia

in een

Stellingwarver vertaeling

Et boek Jeremia het zien naeme kregen van een profeet uut Juda die in de twiede helte van de zeuvende en et begin van de zesde ieuw v.Chr. rond de veertig jaor in Jeruzalem as profeet optrad. Et boek is een verzaemeling van profetieën en verhaelen die betrekking hebben op de jaoren rond de verovering en de vaal van Juda en Jeruzalem in 586. Wanneer en hoe et boek Jeremia in zien vorm van vandaege-de-dag ontstaon is, is niet bekend. Meugelik het een schriever et boek saemensteld uut verschillende bronnen en bin de verschillende overleverings en profetieën van Jeremia daornao in de loop van de tied verschillende keren opni'j redigeerd. Opvalend is dat d'r een lange Hebreeuwse tekstversie bestaot naost een kottere Griekse versie. Op grond daorvan wodt veronderstelt dat et perces van overleveren en schriftelike vaastelegging eerst laete tot de Hebreeuwse tekst in zien omvang van vandaege-de-dag leided het.

Et boek Jeremia is te kerakteriseren as een profetische tekst die behalven profetische uutspraoken ok verhaelen over et optreden van de profeet het. Et centraole thema van et boek is dat de schuld veur de catastrofe die de Israëlieten treft bi'j et volk en zien leiders ligt, en niet bi'j God. Krek as in aandere profetische boeken bin de oproep tot inkeer en ofzweren van sociaol onrecht daorbi'j belangrieke motieven, krek as et geleuf in een ni'je toekomst en een ni'j verbond van God mit zien volk. Jeremia hekelt ok et vertrouwen in de tempel en in de eredienst asof die zonder meer geraansie bieden zollen veur God zien hulpe. Uut et boek bliekt dudelik hoe slim Jeremia, ofkomstig uut een femilie van priesters, de godsdienstige en poletieke ontwikkelings van zien tied volgd het. Hi'j nemt et op tegen de gevestigde odder, mar vint zelden geheur bi'j de keunings van Juda. Zien inschatting van de poletieke machtsverholings brengt him bi'j slot van zaeke in de gevangenis. As nao de verovering van Jeruzalem een klofte Judeeërs naor Iegypte vlocht, wodt Jeremia tegen zien wil mitneumen. D'r wodt anneumen dat hi'j daor wegraek is. Et boek Jeremia het verschillende soorten teksten (profetieën, verhaelen, klaeglieden, toespraoken), die de hieltied kenmarkt wodden deur een slim persoonlike stiel en een beeldend taelgebruuk. Opvalend bin de symbolische haandelings die Jeremia deur God opdreugen krigt, zoas et verbargen van een linnen riem, et kepotslaon van een kruke, et op de nekke nemen van een jok en et kopen van een lappe bouwgrond.

In et boek Jeremia bin drie patten te onderscheiden. Et eerste pat (1-25) het naost profetieën tegen Israël en Juda ok een protte gegevens over Jeremia zels, over zien roeping, zien optreden as profeet en zien persoonlike ervarings in de tied van keuning Josia en zien opvolgers Jojakim, Jojachin en Sedekia. De verschillende profetieën staon niet op een chronologisch volgodder. Et twiede pat (26-45) is wi'jded an Jeremia zien toespraoken en belevenissen in de jaoren rond de ondergang van et keuninkriek Juda. De gegevens hierover bin, zo bliekt uut et boek, heufdzaekelik ontliend an antekenings van Baruch, vrund en siktaoris van Jeremia, tot wie ok de troostende woorden an et aende richt binnen. In et dadde pat (46-51) is, zoas ok in aandere profeteboeken, een verzaemeling profetieën tegen aandere volken opneumen: tegen Iegypte, de Filistijnen, Moab, Ammon, Edom, Damascus, Arabië, Elam en Babel. Et laeste kepittel (52) is een naotied toevoegd historisch gedielte. Dit is vri'jwel geliek an et aende van et boek Keunings (2 Keunings 24:12-25:30), en beschrift de vaal van Jeruzalem en de wegvoering van de bevolking naor Babel.

Vertaeling van de Biebel (NBV 2004)

deur Piet Bult uut Ni’jberkoop

Jeremia 1

Jeremia

01 Hier volgen de woorden van Jeremia, de zeune van Chilkia, ofkomstig uut een priestergeslacht uut Anatot in et gebied van Benjamin.

02 De Heer keek naor him omme in et dattiende jaor dat keuning Josia, de zeune van Amon, over Juda regeerde.

03 Ok praotte hi'j tegen him tiedens de regering van keuning Jojakim, de zeune van Josia, en in de jaoren daornao, tot et aende van et elfde regeringsjaor van Sedekia, de zeune van Josia. In de vuufde maond van dat jaor wodde Jeruzalem in ballingschop brocht.

Jeremia reupen

04 De Heer keek naor mi'j omme en zee:

05 "Veurdat ik je vormde in de moekeschoot, ha'k je al uutkeuzen, veurdat ie de moekeschoot verleuten, ha'k je al an mi'j wi'jded, je een profeet veur alle volken maekt."

06 Ik reup: "Nee, Heer, mien God! Ik kan et woord niet voeren, ik bin te jong."

07 Mar de Heer zee doe: "Zegge niet: “ik bin te jong.” Richt je tot alleman naor wie ik je stuur en zeg alles wat ik je opdreeg.

08 Wees veur gieniene bange, want ik zal je helpen en je redden – zegt de Heer."

09 En de Heer stak zien haand uut, raekte mien mond an en zee tegen mi'j: "Hiermit le'k mien woorden in jow mond.

10 Now, op disse dag, geef ik je gezag over alle keuninkrieken en volken, om ze uut te roppen en te verwoesten, om ze te verdistreweren en of te breken, op te bouwen en te plaanten."

11 De Heer richtte him naor mi'j: "Wat kiek ie, Jeremia?" Ik zee doe: "Ik zie een mangeltwiege."

12 "Dat ziej' goed," zee de Heer, "zo hadde as een mangel in et veurjaor uutlopt, zo hadde laot ik mien woorden uutkommen."

13 De Heer richtte him opni'j naor mi'j: "Wat kiek ie?" Ik zee: "Ik zie een glundig hiete kookpot die vanuut et noorden overhangt."

14 De Heer zee: "Vanuut et noorden zal onheil over alle inwoners van dit laand uutstot wodden.

15 Ik roepe de volken van alle keuninkrieken uut et noorden op – zegt de Heer. Zi'j zullen dit laand binnenvalen en heur tronen veur de poorten van Jeruzalem zetten, rondom de muren en om alle aandere steden van Juda.

16 Ik zal et volk vonnissen veur al et kwaod dat et daon het. Ze hebben mi'j verlaoten, wierook braand veur aandere goden en bin deur de kni'jen gaon veur wat ze zels maekt hebben.

17 Ie, Jeremia, maeke je klaor en zegge heur alles wat ik je opdreeg. Laot je deur heur gien aangst anjaegen, aanders zal ik jow aangst anjaegen waor zi'j bi'j binnen.

18 Ik maek je now tot een vestingstad en een iezeren staonder, tot een broonzen mure om staand te holen tegen et hiele laand: de keunings en leiders van Juda, de priesters en et volk.

19 Zi'j zullen je bestrieden, mar niet verslaon, want ik zal je helpen en je redden – zegt de Heer."

Jeremia 2

Ontrouw van Israël en Juda

01 De Heer richtte him naor mi'j:

02 "Roep Jeruzalem toe: Dit zegt de Heer:

Ik weet nog hoe ie mi'j liefhadden in je jonkhied,

van mi'j hullen as mien bruid,

hoe ie mi'j volgden deur de woestijn,

dat laand waor niet zi'jd wodt.

03 Israël is an de Heer wi'jded,

et is de eerste vrucht van zien oogst.

Wie et verslindt, laedet schuld op him,

hi'j wodt deur onheil troffen

- zegt de Heer.

04 Luuster naor de woorden van de Heer,

volk van Jakob.

Stammen van Israël, luuster allemaole!

05 Dit zegt de Heer:

Wat onrecht he'k jim veuroolden daon

dat ze mi'j verlaoten hebben,

dat ze aachter weerdeloze goden an leupen

en zels niksweerdig wodden?

06 Zi'j zeden niet:

"Waor is de Heer,

die oons uut Iegypte vri'jmaekt het,

die oons deur de woestijn leided het,

deur een laand van steppen en ofgronden,

een laand zo dreuge en duuster,

een laand waor gieniene deurhenne trekt,

waor gien meensken wonen."

07 Ik leidde jim naor een laand vol appelhoven,

een rieke oogst an vruchten waachtte jim daor.

Jim kwammen d'r - en bezoedelden mien bezit,

mien eigen laand wodde mi'j een gruwel.

08 De priesters zeden niet:

"Waor is de Heer?"

De huders van de wetten kenden mi'j niet.

De hedders kwammen tegen mi'j in opstaand.

De profeten leuten heur deur Baäl leiden

en leupen aachter goden an

van wie gien hulpe te verwaachten was.

09 Daorom klaeg ik jim opni'j an,

en de kiender van jim kiender klaeg ik an

- zegt de Heer.

10 Gao naor de Griekse eilanen, vraoge nao,

trekke naor Kedar, onderzuuk:

is zok-zo-wat iens gebeurd,

11 het iens een volk zien goden inruild?

En goden bin et nog niet iensen!

Mar mien volk het zien ere verruild

veur wat dat gien hulpe bieden kan.

12 Hemel, wees versleugen!

Huver, trille en beef!

13 Twie wandaoden het mien volk begaon:

et het mi'j verlaoten, de bron van levend waeter,

en et het waterkelders uuthouwen,

kelders vol scheuren, waorin et waeter niet staon blift.

14 Is Israël een knecht,

is et seins as knecht geboren?

Waorom is et dan een weerloze prooi?

15 Leeuwen briesen d'r tegen,

heffen een machtig gebrul an.

Ze maeken van et laand een woesteni'je,

de steden bin verwoest, ontvolkt.

16 Manschoppen uut Memfis en Dafne

streupen je heuvels kael.

17 Ie hebben et an jezels te wieten,

ie hebben de Heer, je God, verlaoten doe hi'j je leidde op je weg.

18 Now dan, waorom gaoj' naor Iegypte,

wi'j' waeter drinken uut de Nijl?

Waorom gaoj' naor Assyrië,

wi'j' waeter drinken uut de Eufraat?

19 Je eigen kwaod zal je straffen,

je eigen ontrouw keert him tegen je.

Weet wel: deurdat ie mi'j verlaoten hebben,

veur mi'j gien ontzag meer hebben,

lopt et jammerlik mit je of

- zegt de Heer, de God van de hemelse machten.

20 Ie breuken je jok de hieltied weer in stokken,

rokte je riemen los

en zee: "Ik wil niet dienstber wezen."

Mar op iedere hoge heuvel,

onder iedere bladrieke boom,

lag ie as een waegenloopse te waachten.

21 Ik hebbe je plaant as een edele droeve, een prachtige stek,

mar wat bi'j' wodden?

Een verwilderde wienstok, woekerende ranken!

22 Ok al was ie je kleraosie mit ziepe,

en mit een overdaod an loog,

je schaandvlekke blief ik zien

- zegt God, de Heer.

23 Hoe kuj' zeggen:

"Ik hebbe mi'j niet bekleiseterd,

ik leup niet aachter de Baäls an"?

Kiek es naor et Hinnomdal,

beseffe waj' daor doen.

Ie bin een rusteloze kemeel,

die hitsig henne en weer lopt,

24 een wilde ezelin, thuus in de woestijn,

die iedere ezel rokt, tochterig as ze is.

Wie kan heur drift an banen leggen?

Gien ezel hoeft muuite te doen,

broonstig as ze is, lat ze heur makkelik vienen.

25 Lope je bienen niet stokkend,

bespere jezels een dustige keel.

Mar ie zeggen: "Laot mi'j begaon,

ik hebbe die aandere goden lief,

heur wi'k volgen."

26 Zoas een betrapte dief te schaande staot,

zo staot et volk van Israël te schaande,

de keunings en leiders,

de priesters en profeten.

27 Zi'j zeggen tegen een blok hoolt:

"Jow bin oonze heit,"

tegen een stok stien:

"Jow hebben oons brocht."

Zi'j hebben mi'j de rogge toekeerd,

ze kieken mi'j niet langer an.

Mar as ze in nood zitten, roepen ze:

"Kom toch, redde oons!"

28 Waor bin dan je goden,

die jimzels maekt hebben?

Die moe'n je mar redden uut de nood.

Ie hebben toch, Juda, liekevule goden as steden?

29 Waoromme klaegen jim mí'j an?

Jim kwammen zels in opstaand tegen mi'j

- zegt de Heer.

30 Ik hebbe jim kiender straft;

ommenocht, ze hebben niks leerd.

Jim zweerd versliende jim profeten,

as een verscheurende leeuw.

31 Pas op de woorden van de Heer, Israël!

Was ik veur jim een woestijn,

of een laand vol duusternis?

Waorom zegt mien volk:

"Wi'j willen niet bunnen wezen,

wi'j kommen niet meer naor jow toe"?

32 Zal een maegien heur sieraoden vergeten,

of een bruid heur tooi?

Mar mien volk is mi'j sund jaor en dag vergeten.

33 Hoe goed ken ie de weg naor je vri'jers,

alderdeegst verdurven vrouwluden kun nog wat van je leren.

34 En butendat, je kleraosie is bekleiseterd

mit et bloed van aarme, onschuldige meensken,

niet van inbrekers, op hieterdaod trappeerd.

35 En ie durven ok nog te zeggen:

"Mar ik bin onschuldig,

God zien argernis gaot veurbi'j."

Omreden ie zeggen: "Ik hebbe niet zundigd,"

daorom klaeg ik je an.

36 Hoe hadde slaoj' een aandere weg in.

Mit Assyrië bi'j' bedreugen uutkommen,

mit Iegypte overkomt je dat ok.

37 Iegypte zuj' ok verlaoten,

ontredderd, mit je hanen op je heufd.

Want de Heer het verstoten op wie ie vertrouwden,

steun geven ze niet meer."

Jeremia 3

Oproep om weeromme te gaon naor de Heer

01 De Heer zee: "As een man van zien vrouw scheidet en zi'j bi'j him votgaot en de vrouw van een aander wodt, kan hi'j heur dan weerommenemen? Wodt d'r dan gien smet op et laand legd? Mar ie hebben mit een protte vri'jers overspel pleegd, en ie willen toch weer bi'j mi'j weerommekommen? – zegt de Heer.

02 Kiek naor de kaele heuvels,

waor bi'j' níet beslaopen?

Ie waachtten je vri'jers op langs de weg,

zoas een rover waacht in de woestijn.

Ie hebben dit laand bekleiseterd

mit je overspel, je schaandelik gedrag.

03 Daorom bleven de regens uut,

is de meiregen niet kommen.

Toch hul ie de bertaole blik van een hoere,

ie toonden hielendal schaemte.

04 Mar now roep ie mi'j an.

Ie zeggen “vader” tegen mi'j, en zeggen:

“jow bin de geliefde van mien jonkhied,

05 jow lelkens gaot veurbi'j,

niet iewig duurt jow argernis.”

Zo praot ie, mar onverdreuten gaoj' vot,

ie blieven je daoden van schaande begaon."

06 Tiedens de regering van keuning Josia zee de Heer tegen mi'j: "Hej' zien hoe ontrouw Israël mi'j wodden is? Zi'j pleegde overspel op iedere hoge barg en onder iedere bladrieke boom.

07 Ik docht: As ze van dat alles genoeg het, komt ze wel bi'j mi'j weeromme. Mar ze kwam niet weeromme. Heur ofvallige zuster Juda zag

08 dat ik ontrouw Israël verstoten hadde en heur een scheidingsbrief geven hadde, krek omreden zi'j overspel pleegd hadde. Mar toch leut ofvallig Juda heur daordeur niet ofschrikken, zi'j pleegde zels ok overspel.

09 En deur heur losbaandig overspel mit goden van stien en hoolt smeet zi'j een smet over dit laand.

10 Daornao kwam Israël zien ofvallige zuster Juda wel bi'j mi'j weeromme, mar zi'j was niet oprecht, ze kwam mit loze woorden – zegt de Heer."

11 De Heer gaon veerder: "Ontrouw Israël is nog rechtveerdig in vergelieking mit ofvallig Juda.

12 Roepe tegen et noorden:

Kom weeromme, ontrouw Israël – zegt de Heer –,

dan za'k mien lelkens veren laoten,

want ik bin vol genaode,

mien argernis duurt niet iewig

– zegt de Heer.

13 Erken alliend daj' schuldig binnen,

tegen de Heer, je God, in opstaand kommen binnen,

daj' rondomme op zuuk gongen naor aandere goden,

onder iedere bladrieke boom,

daj' niet naor mi'j luusterd hebben

– zegt de Heer.

14 Kom weeromme, ontrouwe kiender – zegt de Heer –, want jim heuren mi'j toe. Ik zal iene van jim uut iedere stad nemen en twie van jim uut iedere femilie, en jim naor Sion brengen.

15 Ik zal jim hedders naor mien hatte geven, en die zullen jim mit wieshied en inzicht weiden.

16 En aj'm in die tied in tal toenemen en dit laand weer bevolken zullen, zal gieniene meer over de ark van et verbond mit de Heer praoten. Die komt in gieniene zien gedaachten op, hi'j wodt niet meer nuumd of mist, en wodt niet opni'j maekt.

17 In die tied zal et volk Jeruzalem “troon van de Heer” numen. Alle volken zullen d'r saemenstromen, zi'j zullen op de naeme van de Heer ofkommen en heur niet meer leiden laoten deur heur een stiems en gemeen hatte.

18 In die tied zal Juda heur bi'j Israël voegen, en tegere zullen zi'j uut et noorden naor dit laand kommen, dat ik heur veuroolden in bezit geven hebbe.

19 Ik docht: Hoe kan ik je een plak tussen mien kiender geven

en je een begeerlik laand geven,

een sieraod veur de hiele wereld?

En ik docht: Jim zullen “vader” tegen mi'j zeggen,

jim keren jim niet van mi'j of.

20 Mar nee, zoas een vrouw die heur man bedriegt,

zo heb ie mi'j bedreugen, volk van Israël!

– zegt de Heer.

21 Een stemme klinkt over de kaele heuvels:

Israël smeekt en goelt.

Et is een verdurven weg gaon,

is de Heer, zien God, vergeten.

22 Kom weeromme, ofvallige kiender,

ik zal jim genezen van jim ontrouw.

Dan zuj'm zeggen:

“hier biwwe, wi'j kommen bi'j jow weeromme,

want jow bin de Heer, oonze God.

23 Et is waor, de heuvels bin een leugen,

de bargen een holle klaank.

Et is alliend de Heer, oonze God,

die Israël de overwinning geft.

24 Zolange oons volk bestaot,

het de god van de schaande

et bezit van oonze veuroolden opeten,

heur schaopen, geiten en runder,

heur zeunen en dochters.

25 Lao'we oons daeleleggen in schaande,

laot schaemte oons bedekken.

Tegen de Heer, oonze God,

hebben wi'j en oonze veuroolden zundigd,

vanof oonze jonkhied, tot op de dag van vandaege.

Wi'j hebben niet luusterd naor de Heer, oonze God.”

Jeremia 4

01 Israël, aj' op je schreden teroggekeren,

keer dan weeromme naor mi'j – zegt de Heer.

Hej' die ofgodsbeelden votdaon,

zwarve dan niet langer rond,

02 mar zweer werachtig, eerlik en oprecht:

“zo waor de Heer leeft.”

Dan willen alle volken wodden zegend as Israël,

ze zullen heur mit Israël gelokkig priezen.

03 Want dit zegt de Heer tegen Juda en Jeruzalem:

Ontginne ni'j laand,

en zi'je niet tussen de stiekels.

04 Laot je besnieden veur de Heer,

ontdoe je van de veurhuud van je hatte,

inwoners van Juda en Jeruzalem.

Aanders slat zien argernis uut as een vuur,

een braand die niet te blussen is,

vanwegens jim kwaolike praktieken.

De vi'jaand uut et noorden in antocht

05 Maek bekend in Juda,

laot heuren in Jeruzalem, beveel:

“blaos de ramshoorn in et laand!”

Roep luud: “verzaemelen!

Verschoel je in je vestingsteden.

06 Wies mit de striedvlagge naor Sion!

Vlocht, blief niet staon!”

Want ik breng onheil uut et noorden,

een grote ramp!

07 Zoas een leeuw uut et struukgewas springt,

zo doemt een vernietiger van volken op,

rukt de vi'jaand op uut zien gebied.

Hi'j maekt je laand tot een woesteni'je.

Je steden valen in puun, wodden ontvolkt.

08 Gao daoromme in et zwat,

jammer, bast uut in jammerklachten.

De branende argernis van de Heer is niet te holen.

09 Op die dag – zegt de Heer –

ontzinkt de keuning en de leiders alle moed.

De priesters bin versleugen,

de profeten veraldereerd."

10 Ik zee: "Heer, mien God,

jow hebben Jeruzalem en dit volk misleided:

wi'j zollen in vrede leven,

toch staot et zweerd oons op de keel!"

11 "Dan zeg ik Juda en Jeruzalem:

Vanuut de kaele heuvels in de woestijn

wi'jt een zangerige wiend naor mien volk.

Gien wiend om et koren te wienen,

12 ik stuur een woeste wiend.

Now, ja now vel ik mien oordiel over heur.

13 Daor komt de vi'jaand al,

as een jagende wolke,

zien waegens raozen as een wiendeldore,

zien peerden gaon vlogger as aorends.

“wee oons! Et is mit oons daon.”

14 Jeruzalem, zuver je hatte van et kwaod,

dan alliend woj' redded.

Hoe lange blief ie bruden op je kwaolike plannen!

15 Een bosschopper uut Dan brengt minne tiedinge,

uut et barglaand van Efraïm komt een onheilsbericht.

16 Meld et de volken, maek Jeruzalem bekend:

Uut vere lanen naoderen belegerers,

raozend slaon zi'j een beleg veur Juda zien steden.

17 Ze omsingelen Jeruzalem

as waachters een akker,

omreden et tegen mi'j in opstaand kwam

– zegt de Heer.

18 Je onfesoen het dit bewarkstelligd.

Et bittere kwaod daj' deden,

zette him vaaste in je hatte."

19 Oe bonzend hatte! Oe raozend hatte!

Ik krimpe inneneer van piene!

Ik kan mi'j niet stilleholen,

tot in mien ziel vuul ik et hoorngeschal,

heur ik et soldaotegeraos.

20 Ramp op ramp wodt melded,

et hiele laand gaot d'r an kepot.

Opiens bin mien tenten vernield,

onverwaachs mien tentedoeken scheurd.

21 Hoe lange nog moe'k de striedvlagge zien,

de ramshoorn schallen heuren?

22 De Heer zegt: "Dwaes is mien volk,

et is mit mi'j niet vertrouwd.

Et bin kiender zonder verstaand,

inzicht hebben ze niet.

Zi'j bin wel wies, mar in et kwaod;

tot et goeie bin ze niet in staot."

23 Ik zag de eerde,

zi'j was woest en doods.

Ik keek op naor de hemel,

d'r was gien locht.

24 Ik zag de bargen, ze beefden,

de heuvels, ze huterden.

25 Ik keek, d'r weren gien meensken,

alle voegels weren uut de locht verdwenen.

26 Ik keek, iedere appelhof was een woestijn,

alle steden weren verdistreweerd –

deur toedoen van de Heer,

deur zien branende argernis.

27 Want dit zegt de Heer:

"Et hiele laand wodt iene woesteni'je,

mar verdistreweren za'k et niet.

28 Hieromme zal de eerde rouwen,

de hemel boven zal in zwat dompeld wezen,

omreden ik praot en dit besleuten hebbe.

Ik volhadde in mien besluut, ik komme d'r niet op weeromme."

29 Veur de galpen van schutters en menners

slat de hiele stad op de vlocht.

Ze lopen hadde de bossen in,

beklimmen de rotsen.

De hiele stad is verlaoten,

gieniene woont d'r nog.

30 Ie, Juda, bin tot de ondergang doemd,

wat wi'j' now nog doen?

Al gaoj' in scharlaeken kleraosie,

al bi'j' mit goold versierd,

al maek ie je ogen op,

ommenocht maek ie je mooi.

Ie wodden deur je vri'jers ofwezen,

zi'j staon je naor et leven.

31 Ik heur een galp van piene,

as van een vrouw die de eerste keer een poppien krigt.

Vrouwe Sion kreunt,

zi'j stikt heur hanen op naor de hemel:

"Wee mi'j! Ik bezwieke in hanen van moordeners."

Jeremia 5

Onrecht en dwaeshied in Juda

01 "Zwarve deur de straoten van Jeruzalem,

vraoge nao, kieke om je henne,

zuuk op de pleinen of d'r iene is

die rechtveerdig haandelt,

die naor eerlikhied toe warkt,

dan za'k Jeruzalem vergeven.

02 As zi'j zweren: "Zo waor de Heer leeft,"

plegen zi'j niks as meinied."

03 "Heer, jow willen toch dat zi'j eerlik binnen?

Jow sleugen heur, mar et raekte heur niet.

Jow brochten heur an de raand van de ofgrond,

zi'j weigerden om van die straf te leren.

Zi'j gongen onverdreuten deur

en weigerden om weeromme te keren.

04 Ik docht: Et bin mar ienvooldige meensken,

een protte kennis hebben ze niet.

Zi'j weten niet wat de Heer van heur vragt,

bin niet bekend mit et recht van heur God.

05 Ik zal mi'j tot heur leiders richten,

zi'j weten beslist wat de Heer van heur vragt,

zi'j bin bekend mit et recht van heur God.

Mar zi'j hebben ok et jok breuken,

hoge en lege het zien riemen losrokt.

06 Daorom wodden zi'j ommebrocht deur leeuwen uut et bos,

verscheurd deur wolven van de steppe,

daorom loerden paanters op heur steden.

Iederiene die him buten waogde, wodde verscheurd.

Niet te tellen bin heur misdaoden,

heur ontrouw bleek een protte keren."

07 "Waoromme zo'k jim vergeven?

Jim kiender hebben mi'j verlaoten,

zi'j zweerden bi'j wat gien goden binnen.

Ik schonk heur overdaod,

mar zi'j pleegden overspel,

bi'j hoeren bin ze kiend an huus.

08 Et bin bronstige, hitsige hingsten,

ze hinniken allemaole naor aandermaans vrouw.

09 Zo'k zoe'n volk niet straffen?

- zegt de Heer.

Zo'k mi'j niet wreken

op een volk dat zoks dot?

10 Bestorm de wienterrassen, vertrap ze,

mar vernietig ze niet hielendal.

Trek de ranken of,

ze beheuren de Heer niet toe.

11 Want Israël en Juda hebben mi'j bedreugen

- zegt de Heer.

12 Zi'j hebben de Heer niet eernstig neumen,

ze zeden: "Zo dot hi'j niet, oons zal gien onheil treffen,

zweerd en honger blieven oons bespeerd.

13 De profeten? Wiend bin ze,

ze praoten niet de woorden van de Heer.

Laot dat onheil heur mar treffen."

14 Daorom - dit zegt de Heer, de God van de hemelse machten:

Omreden zi'j dit durven te zeggen,

maek ik dit volk tot braandhoolt,

maek ik mien woorden in jow mond

tot een vlamme die heur verslindt.

15 Israël, ik stuur een volk uut vere streken op je of

- zegt de Heer.

Dat volk is taoi, dat volk is ieuwenoold,

et praot een tael die ie niet kennen,

ie kun heur woorden niet verstaon.

16 De pielkekokers van de soldaoten,

allemaole onverschrokken strieders,

bin een eupen graf.

17 Dat volk verslient je oogst en je eten,

je zeunen en je dochters,

je geiten, schaopen, koenen,

je droevestokken en viegebomen.

Et verwoest je vestingsteden,

de burchten waorop ie vertrouwen.

18 Mar as et zoveer is, za'k ze toch niet verdistreweren - zegt de Heer.

19 En as zi'j vraogen: "Waoromme het de Heer, oonze God, oons dit alles andaon?" geef heur dan as bescheid: "Jim hebben mi'j toch verlaoten en bin vremde goden dienen gaon in jim eigen laand? Jim zullen vremden dienen in een laand dat niet van jim is."

20 Zegge et volk van Jakob

en roep Juda toe:

21 Luuster toch, dwaes en onverstanig volk,

dat ogen het, mar niks zicht,

en oren het, mar niks heurt.

22 Hej'm gien ontzag veur mi'j?

- zegt de Heer.

Beven jim niet veur mi'j?

Ik hebbe mit zaand de zee an banen legd,

heur een vaaste greens steld.

Mar heur golven donderen, ommenocht,

ze broezen roezebroekerig, mar wodden tegenholen.

23 Mar dit volk is stiems en opsternaot,

et is zien eigen weg gaon.

24 Zi'j zeden niet:

"Wi'j moe'n ontzag hebben veur de Heer, oonze God,

die oons op zien tied regen geft,

in et naojaor en in et veurjaor,

die een vaaste oogsttied geft."

25 Jim zunden hebben disse odder verstoord,

welveert bleef deur jim wandaoden uut.

26 Ik trof schurken an onder mien volk,

innenneerduukt as voegelvangers loeren ze rond.

Ze zetten een valle, ze jaegen op meensken.

27 Zoas een körf vol voegels is,

zo bin heur huzen vol steulen goed.

Daordeur bin ze machtig en riek.

28 Ze bin vadsig en vet

en slechter as slecht.

Ze staon et recht in de weg,

wat wezen toekomt lat heur koold,

de belangen van de aarme meensken dienen ze niet.

29 Zo'k zoe'n volk niet straffen?

- zegt de Heer.

Zo'k mi'j niet wreken

op een volk dat zoks dot?

30 Alderheiseliksten dingen, ongeheurd,

gebeuren in dit laand:

31 de profeten profeteren leugens,

de priesters treden eigenmachtig op.

En dat bevaalt mien volk!

Wat zuj'm doen as jim aende dichterbi'jkomt?

Jeremia 6

De ondergang van Juda is omdebi'j

01 Vlocht, volk van Benjamin, vlocht uut Jeruzalem!

Blaoze de ramshoorn in Tekoa,

geef vuursignalen boven Bet-Hakkerem.

Onheil driegt uut et noorden,

alles stot inneneer.

02 Die aorige en tere vrouw breng ik omme,

vrouwe Sion zels.

03 Hedders mit heur kudden kommen op heur of,

rondom heur toe zetten zi'j heur tenten op,

iederiene weidet zien pat of.

04 Ze roepen: “maek je klaor veur de stried!

Disse middag nog, valen we an.

Jammer, de dag lopt an 't aende,

et schaad wodt langer.

05 We valen an in de naacht,

dan breken we de burchten of.”

06 Dit zegt de Heer van de hemelse machten:

Hakke de appelhoven om,

smiet een wal op tegen de stad.

Jeruzalem wodt overleverd,

et is een stad vol onderdrokking.

07 Zoas waeter opwelt uut een bron,

zo welt kwaodens op uut Jeruzalem.

“ik bin mishaandeld en beroofd,”

klinkt et in de stad.

Onder mien ogen wodt sleugen, matteld,

d'r komt gien aende an.

08 Laot je terechtewiezen, Jeruzalem,

dan maek ik mi'j niet van je los,

maek ik je niet tot een woesteni'je,

een onbewoonber laand."

09 Dit zee de Heer van de hemelse machten:

"Zuuk goeie droeven an de wienstok,

zuuk, wat van Israël nog overbleef.

Zuuk as een wienboer de ranken nao."

10 Ik zee: "Tegen wie moe'k praoten,

wie luustert naor mien waorschouwing?

Heur oren zitten dichte, niks marken zi'j op.

De woorden van de Heer bespotten ze,

ze hebben d'r een hekel an.

11 Ik bin vol van de argernis van de Heer,

ik kan mi'j niet meer inholen."

"Stot mien lelkens uut over de kiender op straote,

over alle jonge manluden.

Manluden en vrouwluden wodden gevangenneumen,

knapperds en oolde meensken.

12 Heur huzen valen aanderen toe,

heur akkers en heur vrouwluden ok.

Ik kom in aktie tegen de hiele bevolking

– zegt de Heer.

13 Want iederiene, van groot tot klein,

is op eigen veurdiel uut;

van profeet tot priester,

iederiene begaot bedrog.

14 Zi'j verklaoren de wonde van mien volk

lichtveerdig veur genezen,

zi'j zeggen: “alles gaot naor weens.”

Nee, niks gaot naor weens!

15 Schaemen zi'j heur veur heur wandaoden?

't Ligt krek even aanders, zi'j weten niet wat schaemte is.

Daorom kommen omme,

a'k ze straffe, valen ze allemaole dood daele

– zegt de Heer.

16 Dit zegt de Heer:

Gao op de kruuspunten staon, daenk nao,

kiek naor de oolde wegen.

Wat weg leided naor et goeie?

Slao die in, en viene rust.

Mar zi'j zeggen: “dat doe'we niet.”

17 Ik stelle waachters over jim an,

pas op et geluud van heur ramshoorn.

Zi'j zeggen: “dat doe'we niet.”

18 Daoromme, volken, luuster!

Kom saemen en beseffe wat daor gebeurt.

19 Eerde, luuster,

ik breng onheil over dat volk.

Dat is de vrucht van heur bedaenksels,

omreden zi'j niet naor mien woorden luusterd hebben,

mien wet verwurpen hebben.

20 Wat he'k an wierook, uut Seba haeld,

an kalmoes uut een veer laand?

Jim braandoffers anvere ik niet,

jim vredeoffers behaegen mi'j niet.

21 Daoromme – dit zegt de Heer:

Ik legge veur dit volk een strukelblok daele,

waorover et te valen komt.

Liekegoed heiten as zeunen kommen omme,

liekegoed buren as vrunden.

22 Dit zegt de Heer:

D'r komt een volk uut et noorden,

een grote overmacht.

Zi'j kommen van de aenden van de eerde,

wodden anbeinseld tot de stried.

23 Ze holen boge en zweerd klaor,

wried bin ze, spiekerhad.

Heur kriegslewaai klinkt as een bulderende zee,

ze kommen op peerden anstormd.

Heur leger staot in slagodder,

as iene man klaor veur de stried.

Et richt him, vrouwe Sion, tegen jow!"

24 "Wi'j heuren van heur komst,

oonze hanen beginnen te trillen.

Aangst en paniek overvalen oons,

zoas wenen, een vrouw die een poppien krigt.

25 Waoge je niet buten de stad, gao niet op reize,

want daor heerst et zweerd van de vi'jaand,

et zi'jt rondomme paniek!"

26 "Struup zwatte kleraosie an, mien volk,

dri'j je omme in et stof.

Rouwe as om een ienigst kiend,

klaeg mit bitter rouwbeklag.

De verwoester overvaalt je, onverhoeds.

27 Ik maeke jow tot een keurmeester,

ie toetsen de handelswieze van mien volk.

28 Zi'j allemaole bin rebels en opsternaot,

kwaodsprekers, weerdeloos keuper en iezer,

zi'j allemaole bin deur en deur slecht.

29 Et vuur verschruuit alderdeegst de blaosbalge,

mar et lood levert gien zulver.

Vergees zuvert de smulter,

et goeie en et slechte wodden niet scheiden.

30 Ofwezen zulver wodden ze nuumd,

want ze bin ofwezen deur de Heer."

Jeremia 7

Straf veur Juda zien godsdienstige praktieken

01 De Heer richtte him naor Jeremia:

02 "Gao in de tempelpoort staon en verkondig disse bosschop: Luuster naor de woorden van de Heer, Judeeërs; luuster, jim die deur disse poorten naor binnen gaon om de Heer te vereren.

03 Dit zegt de Heer van de hemelse machten, de God van Israël: Beter jim leven, dan meugen jim in dit laand wonen blieven.

04 Vertrouw niet op die bedrieglike leuze: “dit is de tempel van de Heer! De tempel van de Heer! De tempel van de Heer!”

05 Aj'm jim leven warkelik beteren, aj'm mekeer rechtveerdig behaandelen,

06 vremden, wezen en wedevrouwen niet onderdrokken, in dit laand gien onschuldig bloed vergieten en niet aachter aandere goden anlopen, jim onheil integen,

07 dan meuj'm hier wonen blieven, in dit laand dat ik jim veuroolden geven hebbe. Zo is et altied west, zo zal et dan de hieltied wezen.

08 Mar jim vertrouwen op die bedrieglike leuze, en dat zal je gien vertuten doen.

09 Jim stelen, moren, plegen overspel en meinied, branen wierook veur Baäl en toffelen aachter aandere goden an, die jim eerst niet kenden.

10 En toch durven jim, wiels jim al die gruwelikheden plegen, veur mi'j te verschienen in disse tempel, et huus waoran mien naeme verbunnen is, mit de gedaachte: Oons kan niks gebeuren!

11 Daenken jim seins dat et huus dat mien naeme dreegt een rovershol is? Ik zie wel degelik wat jim doen – zegt de Heer.

12 Gao mar es naor et heiligdom in Silo, waor ik mien naeme eertieds wonen leut, en kiek wa'k daor vanwegens de wandaoden van mien volk Israël mit daon hebbe.

13 Now dan – zegt de Heer –, omreden jim al die gruwelikheden plegen en ik de hieltied weer tot jim spreuken hebbe mar jim niet luusterd hebben, omreden ik reupen hebbe mar jim niet antwoord hebben,

14 za'k mit disse tempel, waoran mien naeme verbunnen is en waorin jim jim vertrouwen stellen, en mit et hiele laand da'k jim veuroolden geven hebbe, etzelde doen as mit Silo.

15 Ik zal jim verstoten, zoas ik jim broedervolk, et naogeslaacht van Efraïm, verstoten hebbe.

16 En ie, bidde niet veur dit volk, kom niet langer mit smeekbeden, dring niet bi'j mi'j an, want ik zal niet naor je luusteren.

17 Ziej' niet wat d'r in de steden van Juda en de straoten van Jeruzalem gebeurt?

18 De kiender sprokkelen hoolt, de heiten raekelen et vuur op en de vrouwluden kneden et deeg om koeken veur de keuninginne van de hemel te bakken. Ok grieven ze mi'j deur wienoffers an aandere goden te brengen.

19 Mar treffen ze mi'j daormit? – zegt de Heer. Treffen ze niet eerder heurzels, tot heur eigen schaande?

20 Daorom, dit zegt God, de Heer: Ik stot over dit laand, over de meensken, de dieren, de bomen en de gewassen op et veld mien grote lelkens uut. Alles zal branen, en niks zal blust wodden.

21 Dit zegt de Heer van de hemelse machten, de God van Israël: Maek van je braandoffers mar vredeoffers: eet zels et vleis mar op!

22 Doe 'k jim veuroolden uut Iegypte leidde, he'k heur gienertied wat zegd of veurschreven over braand- en vredeoffers.

23 Wat ik heur opdreugen hebbe, is dit: “wees mi'j geheurzem, dan zal ik jim God wezen en zullen jim mien volk wezen. Volge de hieltied de weg die ik jim wieze, daor zuj'm wél bi'j veren.”

24 Mar zi'j luusterden niet naor mi'j, ze hebben mi'j niet geheurzemd. Ze volgden heur eigen plannen en leuten heur leiden deur heur stiems en gemien hatte. In plak van mi'j te volgen, gongen ze heur van mi'j of.

25 Vanof de dag dat jim veuroolden uut Iegypte wegtrokken tot op de dag van vandaege he'k iederkeer weer mien knechten, de profeten, naor jim toe stuurd.

26 Mar gieniene die naor mi'j luusterde, gieniene die mi'j geheurzemde. Jim bin nog pikantiger as jim veuroolden.

27 Aj' dit alles tegen heur zeggen, zullen ze niet naor je luusteren; aj' heur roepen, zullen ze gien bescheid geven.

28 Zeg dan tegen heur: Hier is now een volk dat niet naor de Heer luusterd het, zien God, en dat him niet terechtewiezen laoten het. Oprechte woorden kommen niet meer over heur lippen.

29 Scheer je heufdhaor of, smiet et vot,

hef op de kaele heuvels een klaegzang an.

De Heer verwarpt en verstot je,

jim generaosie treft hi'j mit zien argernis.

30 De Judeeërs hebben ommes daon wat slecht is in mien ogen – zegt de Heer. Zi'j hebben de tempel waoran mien naeme verbunnen is, mit gruwelike ofgodsbeelden ontwi'jded,

31 en in et Hinnomdal et offerplak Tofet bouwd om daor heur zeunen en dochters te verbranen. Ik hebbe dat gienertied opdreugen, ik hebbe dat gienertied wild.

32 Daorom – zegt de Heer –, de dag zal kommen dat d'r niet meer praot wodt over Tofet of et Hinnomdal, mar over et Moorddal. Et vok zal de dooien in Tofet begreven tot d'r gien plak meer is.

33 Dan valen de lieken van dit volk te prooi an roofvoegels en wilde dieren, en gieniene die ze verjaegd.

34 Ik zal in de steden van Juda en de straoten van Jeruzalem de vreugdelieden verstommen laoten; bruid en bruidegom zullen niet langer van bliedschop zingen, want et hiele laand wodt iene woesteni'je.

Jeremia 8

01 In die tied – zegt de Heer – zal et volk de bonkerakken van de keunings van Juda, van de raodsheren, de priesters, de profeten en de inwoners van Jeruzalem uut heur greven haelen

02 en ze uutspreiden veur de zunne, de maone en et steernleger an de hemel. Die vereerden zi'j mit zovule overgaove en die gongen ze aachternao, die vreugen ze om raod en daorveur gongen ze deur de kni'jen. De bonken zullen niet gadderd en begreuven wodden, mar as dong op de akkers liggen blieven.

03 En wat d'r overblift van dit verdurven volk zal de dood boven et leven verkiezen, op iedere plak waorhenne ik heur verdreven hebbe – zegt de Heer van de hemelse machten.

Et volk weigert naor de Heer weeromme te keren

04 Zeg tegen heur: Dit zegt de Heer:

As iene vaalt, komt hi'j toch overaende?

As iene ofdwaelt, keert hi'j toch weeromme?

05 Waoromme blift dit volk dan dwaelen,

waoromme blift Jeruzalem ontrouw,

hoolt et vaaste an bedrog,

weigert et weeromme te keren?

06 Ik hebbe goed naor heur luusterd –

wat ze zeggen is leugen.

Gieniene het berouw over et kwaod,

gieniene zegt: “hoe kon ik dit iens doen?”

Zi'j draeven de hieltied mar deur

as een peerd dat him in de stried stot.

07 De sturke an de hemel,

de totteldoeve en de gierzwelver

kennen de tied van heur trek,

mar mien volk kent niet de odder van de Heer.

08 Hoe durven jim te zeggen: “wij bin wiezen,

wi'j hebben de wet van de Heer”?

De penne van de schrievers het him vervalst.

09 De wiezen zullen te schaande staon,

te aende raod, lopen ze in een valle.

Ze hebben de woorden van de Heer ofwezen,

wat veur wieshied rest heur nog?

10 Daorom geef ik heur vrouwluden vot,

heur akkers geef ik an veroverers.

Want alleman, van groot tot klein,

is op eigen veurdiel uut,

van profeet tot priester,

iederiene begaot bedrog.

11 Zi'j verklaoren de wonde van mien volk

lichtveerdig veur genezen,

ze zeggen: “alles gaot naor weens.”

Nee, niks gaot naor weens!

12 Schaemen zi'j heur veur heur wandaoden?

't Ligt krek even aanders, ze weten niet wat schaemte is.

Daorom kommen zi'j te valen, de iene nao de aander,

op et mement dat ik ze straffe

kommen zi'j te valen

– zegt de Heer.

13 A'k oogsten wil – zegt de Heer –

bin d'r gien droeven an de wienstok,

gien viegen an de viegeboom,

en bin de blaeder verdreugd.

Mien geboden overtraden zi'j algedurig."

14 "Waoromme talmen wi'j nog langer? Verzaemelen!

Lao'we oons verschaansen in de vestingsteden,

oonze ondergang ofwaachten,

want de Heer, oonze God, het oons veur de ondergang bestemd.

Hi'j het oons giftig waeter te drinken geven,

omreden wi'j zundigd hebben tegen de Heer.

15 Wi'j hoopten op vrede, mar vrede bleef uut,

wi'j verwaachtten genezing, mar aangst overvul oons.

16 De vi'jaand is al in Dan.

Wi'j heuren de peerden snoeven,

bi'j et gehinnik van de hingsten trilt et hiele laand.

De vi'jaand is et laand binnenvalen.

Al wat leeft wodt deur him opeten,

iedere stad en iederiene die daor woont."

17 "Giftige slangen stuur ik op jim of,

waortegen gien bezwering helpt;

dodelik is heur beet – zegt de Heer."

Klacht van Jeremia, bescheid van de Heer

18 "Mien lach versluiert mien verdriet,

mien hatte is ziek.

19 Uut een veer laand raost mien volk om hulpe:

“is de Heer niet op de Sion,

oefent hi'j daor zien keuningschop niet uut?”"

"Waoromme hebben ze mi'j mit aandere goden plaogd,

mit weerdeloze ofgodsbeelden?"

20 "De graonoogst is veurbi'j,

de fruitoogst het west,

en wi'j bin niet redded."

21 "Troffen bin ik deur de wonde van mien volk,

ik gao in et zwat, ontzetting gript mi'j an.

22 D'r is toch balsem in Gilead,

daor bin toch hielmeesters?

Waoromme geneest mien volk dan niet?

23 Ach, was mien heufd mar een waetervalle,

mien oge een bron van traonen:

dag en naacht zo'k goelen

over die ommekommen binnen van mien volk.

Jeremia 9

01 Ach, ha'k mar een naachtverblief in de woestijn.

Ik zol mien volk verlaoten, van heur weggaon."

"Ze bin allemaole lieke trouweloos,

et is een bende bedriegers.

02 Ze spannen heur tonge as een boge,

ze schieten mit bedrog en onbetrouwberhied.

Heur macht in et laand nemt alsmar toe,

ze staepelen wandaod op wandaod

en willen van mi'j niks weten

– zegt de Heer.

03 Wees allemaole op je hoede veur vrunden,

verlaot je niet op je breurs.

Iedere breur bedriegt as Jakob,

iedere vrund stri'jt lasterpraot rond.

04 De iene bedriegt de aander,

de waorhied zeggen ze niet.

Heur tonge is ofricht op liegen,

zi'j kun niet aanders meer.

05 Onderdrokking volgt op onderdrokking,

bedrog op bedrog.

Ze willen van mi'j niks weten

– zegt de Heer.

06 Daoromme – dit zegt de Heer van de hemelse machten:

Ik gao heur smulten en zuveren.

Wat kan ik aanders doen mit mien volk?

07 Heur tonge is een moordende pielke,

heur mond zegt bedrieglike woorden.

Ze doen aldervrundelikst tegen mekeer,

mar leggen stiekem een valstrik.

08 Zo'k heur hieromme niet straffen?

– zegt de Heer.

Zo'k mi'j niet wreken

op een volk dat zoks dot?"

09 "Ik jammer om de bargen,

om de weidegronden hef ik een klaegzang an.

Zi'j bin verwoest, gieniene trekt d'r nog deurhenne,

gieniene heurt nog kudden blaeten.

Voegels en vee, alles is op de vlocht."

10 "Ik maek Jeruzalem tot een ruïne,

tot een oord veur jakhalzen.

Ik maek Juda zien steden tot een woesteni'je,

waor gieniene meer wonen kan.

11 Wie inzicht het, moet dit begriepen,

wie naor de Heer luusterd het, moet et uutdregen."

"Waoromme wodt dit laand te gronde richt, verschruuit et as een woestijn, waor gieniene nog deurhenne trekt?"

12 De Heer zee: "Omreden zi'j de wet die ik heur veurhullen hebbe niet in achte neumen hebben. Zi'j hebben niet naor mi'j luusterd en niet neffens mien wet haandeld,

13 mar hebben heur leiden laoten deur heur koppige hatte. Ze bin aachter de Baäls an lopen, zoas ze van heur veuroolden leerd hebben.

14 Daoromme – dit zegt de Heer van de hemelse machten, de God van Israël: Ik geef dit volk wrangzoer te eten en giftig waeter te drinken,

15 en ik zal heur verstri'jen onder volken die zi'j en heur veuroolden gienertied kend hebben. Ik zal heur aachtervolgen mit et zweerd, tot ik heur verdistreweerd hebbe.

Oproep om een klaegzang te zingen

16 Dit zegt de Heer van de hemelse machten:

Kiek rond, roep de klaegvrouwlu,

vraog of ze kommen,

roep de wieze vrouwluden bi'jenneer.

17 Zegge: Laoten ze heur haosten

om veur oons een klaegzang te zingen.

Dan stromen oonze traonen,

dan baoden oonze ogen in waeter.

18 Heur, d'r klinkt een klaegzang uut Sion:

“ach, wi'j bin te gronde richt,

hoe groot is oonze schaande.

Wi'j moe'n oons laand verlaoten,

zi'j hebben oonze huzen verwoest.”

19 Vrouwluden, luuster naor de woorden van de Heer,

eupen je oren, heur wat hi'j zegt.

Leer jim dochters jammeren,

leer mekeer disse klaegzang:

20 “de dood is deur oonze veensters binnenklommen,

hi'j is oonze peleizen binnendrongen.

Hi'j mi'jt de kiender daele in de straoten,

roeit de jeugd uut op de pleinen.”

21 Dit zegt de Heer:

De lieken liggen as dong op et laand,

as aoren aachter de mi'jers,

deur gieniene oppakt.

22 Dit zegt de Heer:

De wieze moet him niet beroemen op zien wieshied,

de starke niet op zien kracht,

de rieke niet op zien riekdom.

23 Wil iene him op wat beroemen,

laot hi'j him d'r op beroemen dat hi'j mi'j kent,

inzicht dat ik, de Heer, dit laand liefde geve,

rechtveerdighied en recht,

want daor schep ik behaegen in

– zegt de Heer.

24 De tied zal kommen – zegt de Heer – da'k de besnedenen straffe:

25 Iegypte, Juda, Edom, Ammon, Moab en al die woestijnbewoners mit heur kaelescheerde slaopen. Want al die volken bin krek as Israël onbesneden van hatte.

Jeremia 10

Volge aandere volken niet nao

01 Luuster naor de woorden die de Heer tegen jim zegt, volk van Israël.

02 Dit zegt de Heer:

Volge aandere volken niet nao,

raek niet van slag deur tekens an de hemel,

ok al jaegen die de hiele wereld schrik an.

03 De gebruken van die volken bin niks weerd.

Ze hakken een stok hoolt in et bos,

een ambachtsman bewarkt et mit zien beitel,

04 maekt et mooi mit zulver en goold.

Ze spijkeren et vaaste, dan vaalt et niet om.

05 Et is krek een spoek bi'j de aten,

daelezet in een komkommerveld.

Et kan niet praoten

en moet dreugen wodden,

want zels kan et gien stap verzetten.

Hebbe veur beelden gien ontzag,

kwaod doen ze niet,

en goed nog minder."

06 "Gieniene is as jow, oe Heer, jow bin groot,

groot is jow naeme deur jow kracht.

07 Wie zol gien ontzag veur jow hebben?

Keuning van de volken, dat komt jow ommes toe.

Onder alle wiezen van de volken,

onder al heur keunings is gieniene as jow.

08 Allemaole bin ze dom en dwaes,

wat ze leren moeten is dit:

die weerdeloze beelden bin mar hoolt.

09 Ze bin bewarkt mit bladzulver, uut Tarsis invoerd,

mit goold ofkomstig uut Ufaz,

deur een ambachtsman,

deur de hanen van een gooldsmid.

Ze bin in blauw- en roodpurper in de kleren,

ze bin vakkundig maekt.

10 Mar alliend de Heer is warkelik God,

hi'j is de levendige God, de iewige keuning.

Deur zien lelkens beeft de eerde,

tegen zien argernis holen volken gien staand."

11 "Zegge tegen heur:

Goden die de hemel en de eerde niet maekt hebben,

zullen van de eerde verdwienen,

wodden onder de hemel wegvaegd."

12 Hi'j die de eerde maekt het mit zien kracht,

de wereld grondvest het mit zien wieshied,

de hemel spand het mit zien inzicht –

13 as hi'j zien stemme verheft, roest waeter uut de hemel daele.

Wolken lat hi'j opkommen an de aender,

bliksems smedet hi'j, de regen vaalt,

hi'j lat de wiend los uut zien schatkaemers.

14 Daor staot et meenselik verstaand bi'j stille.

De gooldsmid schaemt him veur zien beelden.

Zien gietsels bin niks, ze aosemen niet,

15 lege, bespottelike maeksels bin et.

As d'r mit ze ofrekend wodt, blift d'r niks van over.

16 Hoe aanders is de God van Jakob,

hi'j die alles vorm geven het

en an wie et volk van Israël beheurt.

Zien naeme is Heer van de hemelse machten.

Oproep om Jeruzalem te verlaoten

17 "Jeruzalem, belegerde stad,

laot je inwoners heur boedel pakken

en et laand verlaoten.

18 Want dit zegt de Heer:

Disse keer slinger ik ze vot,

de bevolking drief ik in et nauw,

et volk zal ze weten te vienen."

19 "Wee mi'j! Hoe pienlik bin mien wonnen,

niet te beteren is mien letsel.

Ik docht: Dit lieden kan ik wel dregen.

20 Mar mien tente is vernield,

alle touwen bin deursneden.

Mien kiender bin mi'j ontvalen,

ze bin d'r niet meer.

Gieniene zet iens nog mien tente op,

gieniene spant mien tentdoeken meer."

21 "De hedders bin een kudde dwaezen,

ze gaon niet te raode bi'j de Heer.

Daorom lokt heur niks,

en is heur eigen kudde verstri'jd.

22 Luuster! Een geluud komt dichterbi'j,

een machtig gedreun uut et noorden,

om Juda zien steden tot een woesteni'je te maeken,

tot een oord veur jakhalzen."

23 "Ik erken, oe Heer,

dat et niet an de meenske is om zien weg te bepaolen,

zien pad uut te zetten,

te kiezen waorhenne hi'j gaon zal.

24 Straf mi'j, Heer, mar doe et rechtveerdig,

niet uut lelkens, veeg mi'j niet vot.

25 Stot jow lelkens uut over volken die jow niet kennen,

over naosies die jow naeme niet anroepen,

want zi'j verslienen Jakob zien volk,

laoten d'r niks van over,

en zien weidegrond verwoesten zi'j."

Jeremia 11

Et verbond verbreuken

01 De Heer richtte him naor Jeremia:

02 "Laot alleman luusteren naor de bepaolings van dit verbond, zegge tegen de bevolking van Juda en Jeruzalem:

03 Dit zegt de Heer, de God van Israël: Vervluukt is iederiene die him niet hoolt an de bepaolings van et verbond

04 die ik jim veuroolden oplegd hebbe doe ik heur uut de smultovend van Iegypte haelde. Ik hebbe zegd: “luuster naor mi'j en doe alles wat ik jim kommedeer. Dan zuj'm mien volk wezen en zal ik jim God wezen.

05 Dan hool ik mi'j an de toezegging die 'k jim veuroolden onder ede daon hebbe: ik beloofde heur een laand te geven dat overlopt van melk en hunning. En dat laand hebben jim tot op de dag van vandaege.”" Ik zee doe: "Et is zoas jow zeggen, Heer."

06 De Heer gong deur: "Roep in de steden van Juda en in de straoten van Jeruzalem: Luuster naor de bepaolings van dit verbond en leef ze nao.

07 Vanof et mement da'k jim veuroolden uut Iegypte vri'j maekte tot op de dag van vandaege he'k heur de hieltied bezweerd om naor mi'j te luusteren.

08 Mar zi'j luusterden niet en weren ongeheurzem, ze leuten heur leiden deur heur stiems en gemien hatte. Doe he'k mien bedreigings waormaekt. Ik hadde heur opdreugen om dit verbond nao te leven, mar dat hebben ze niet daon."

09 De Heer zee tegen mi'j: "Ik hebbe ontdekt dat de bevolking van Juda en Jeruzalem tegen mi'j ommekonkelfoest.

10 Zi'j bin tot dezelde wandaoden vervalen as heur veuroolden, die al weigerden om mien geboden nao te leven; ze bin aachter aandere goden an lopen en hebben die vereerd. Liekegoed Israël as Juda het et verbond verbreuken dat ik mit heur veuroolden sleuten hadde.

11 Daorom – dit zegt de Heer: Ik treffe heur mit onheil waoran ze niet ontkommen kunnen. Ze zullen mi'j om hulpe roepen, mar ik zal niet naor heur luusteren.

12 De steden van Juda en de inwoners van Jeruzalem zullen de goden om hulpe roepen veur wie ze now wierook branen. Mar die kommen heur in heur nood niet helpen,

13 ok al telt Juda liekevule goden as steden en het Jeruzalem in iedere straote een wierookalter veur Baäl, de god van de schaande.

14 Jeremia, bidde niet veur dit volk, kom niet langer mit smeekbeden, want ik luuster niet as ze mi'j in heur nood om hulpe roepen.

15 Wat dot mien geliefde in mien huus,

voert zi'j kwaode plannen uut?

Je geloften en offervleis zullen vlogge wegraeken, jubel mar as et kwaod je treft.

16 Een zulvergrune olijfboom vol prachtige vruchten

nuumde de Heer jow.

Hi'j stikt je in 'e braand, donderslaegen klinken.

Je blaeder zullen verteren.

17 De Heer van de hemelse machten, die jow plaant het, het ankondigd daj' verdistreweren zullen. Want Israël en Juda hebben mi'j plaogd en hebben kwaod daon deur wierook te branen veur Baäl."

Plan om Jeremia omme te brengen

18 De Heer onthulde mi'j een plan waor ik gien weet van hadde; hi'j leut mi'j zien wat de manluden uut Anatot in et zin hadden.

19 Daorveur wa'k zo argeloos as een laom dat naor de slaachtbaanke leided wodt. Ik wus niet dat ze tegen mi'j dit plan smeded hadden:

"Lao'we die boom mit al zien vruchten vellen,

him uut et laand van de levenden wegkappen,

dan wodt zien naeme gienertied meer nuumd."

20 "Mar, Heer van de hemelse machten, rechtveerdige rechter,

jow die hatte en nieren deurgronden,

laot mi'j zien dat jow him op heur wreken.

Jow legge ik mien zaeke veur."

21 "Daorom – dit zegt de Heer over de manluden uut Anatot die je naor et leven staon en tegen je zeggen: “profeteer niet in de naeme van de Heer, aanders brengen we je eigenhaandig omme.”

22 Dit zegt de Heer van de hemelse machten: Ik gao heur straffen, heur jonge manluden zullen van kaant brocht wodden deur et zweerd en heur zeunen en dochters deur de honger.

23 Gieniene zal et overleven, want ik treffe die manluden uut Anatot mit onheil zogauw de tied daor veur kommen is."

Jeremia 12

01 "Heer, jow staon altied in jow recht

a'k et tegen jow opneem.

Toch vrao'k, hoe verantwoorden jow

dat kwaod volk in veurspoed leeft,

en trouwelozen rust genieten?

02 Jow hebben heur plaant, zi'j scheuten wottel,

leupen uut en dreugen vrucht.

Ze hebben de mond vol van jow,

mar dregen jow niet in et hatte.

03 Mar mi'j kennen jow, Heer, jow zien mi'j,

jow weten da'k jow in mien hatte drege.

Sleep dat kwaod volk vot,

breng ze as schaopen naor de slaachtbaanke,

zet ze appat om ze ommebrengen te laoten.

04 Hoe lange zal de eerde nog treuren,

zullen grös en bloemen verdreugen?

Et vee en de voegels kommen omme

deur de wandaoden van heur bewoners,

die daenken: Hi'j veurzicht niet hoe oons aende wezen zal."

05 "As et je al zwaor vaalt om hadde lopers bi'j te holen,

kuj' et dan tegen peerden opnemen?

Ie stroffellen al op et vlakke laand,

wat kuj' dan uut de wege zetten in et struukgewas bi'j de Jordaan?

06 Ok je breurs en zusters, je hiele femilie,

zullen je valen laoten,

ok zi'j zullen je naoraozen.

Vertrouw heur niet,

al bin ze nog zo vrundelik.

Straf en ontfarming veur Israël en zien buurvolken

07 Ik hebbe mien volk verlaoten,

mien bezit opgeven,

mien zielslieverd an heur vi'janen overleverd.

08 Mien eigen volk wodde as een leeuw in et bos,

et brulde tegen mi'j.

Daorom he’k d’r een hekel an kregen.

09 Mien volk is een nust hyena's,

en gieren cirkelen d'r ommehenne.

Breng wilde dieren bi'jenneer,

laot ze kommen om et te verslienen.

10 Een protte hedders hebben mien droevetuun vernield,

mien akker vertrappen laoten.

Ze hebben mien prachtige akker

tot een troosteloze woesteni'je maekt.

11 Hi'j is een wildernis wodden,

dreuge en verlaoten ligt hi'j d'r bi'j.

Et hiele laand is verwilderd,

want gieniene bekommert him d'r omme.

12 Op de kaele heuvels in de woestijn

kommen vernietigende legers teveurschien,

de Heer hoolt een verslienend zweerd klaor.

Gieniene is meer veilig, nargens in et laand.

13 Zi'j hebben tarwe zi'jd, mar stiekels oogst.

Ze hebben ommenocht zwoegd,

ze staon versleugen bi'j heur oogst,

deur de branende argernis van de Heer.

14 Dit zegt de Heer: Alle slechte buren die et bezit antaast hebben dat ik mien volk, Israël, geven hebbe, za'k uut heur eigen laand wegrokken. Et volk van Juda trek ik ok weg.

15 Mar daornao za'k mi'j opni'j over heur ontfarmen en iederiene naor zien eigen laand en eigen bezit weerommegaon laoten.

16 En zoas zi'j mien volk leerd hebben om bi'j Baäl te zweren, zo moe'n zi'j van mien volk leren om bi'j mien naeme te zweren: “zo waor de Heer leeft.” Dan zullen ze opneumen wodden in mien volk.

17 Mar een volk dat niet luustert rok ik uut, veur iens en altied – zegt de Heer."

Jeremia 13

Ondergang van Juda

01 De Heer zee tegen mi'j: "Koop een linnen riem en bien die om je middel; zorg dat hi'j niet nat wodt."

02 Ik kocht een riem, zoas de Heer mi'j opdreugen hadde, en bun die om mien middel.

03 Hiernao richtte de Heer him opni'j naor mi'j:

04 "Gao mit de riem diej' kocht hebben en diej' om je middel dregen naor de Perat en verschoel him daor in een rotsspleet."

05 Ik verburg de riem bi'j de Perat, zoas de Heer mi'j opdreugen hadde.

06 Een hiel schoft laeter zee de Heer: "Gao naor de Perat en hael de riem te veurschien, diej' daor op mien zeggen verstopt hebben."

07 Ik gong naor de Perat, haelde op et plak wao'k him votstopt hadde de riem te veurschien en zag dat hi'j was vergaon. Hi'j diende nargens meer toe.

08 Doe richtte de Heer him naor mi'j:

09 "Dit zegt de Heer: Op dezelde meniere za'k de grote roem van Juda en Jeruzalem vergaon laoten.

10 Dit verdurven volk, dat weigert om naor mien woorden te luusteren, dat heur leiden lat deur zien koppige hatte en aachter aandere goden an lopt, dat heur dient en heur veur heur daelebuugt, zal as disse riem wodden, die nargens meer toe dient.

11 Want zo vaaste as een riem om et lichem van een man, zo vaaste wo'k hiel Israël en Juda an mi'j bienen – zegt de Heer. Ze zollen mien volk wezen, mien ere, mien roem, mien glorie. Mar ze hebben niet luusterd.

12 Zegge tegen heur: Dit zegt de Heer, de God van Israël: Kruken vult et volk mit wien. En as ze dan zeggen: “dat weten wi'j ok wel, dat et volk kruken mit wien vol dot,”

13 zegge dan tegen heur: Dit zegt de Heer: Ik zal de hiele bevolking van dit laand, David zien troonopvolgers, de priesters, de profeten en de inwoners van Jeruzalem volgieten tot ze dronkend binnen.

14 En dan slao ik heur tegen mekeer an stokken, liekegoed heiten as kiender – zegt de Heer. Ik zal heur niet speren, ik zal onverbiddelik wezen, gien medelieden hebben, mar heur verdistreweren."

15 "Luuster, eupen je oren,

wees niet zo groots,

want de Heer het zegd.

16 Ere him, de Heer, jim God,

veurdat et duuster wodt

en jim stroffelen in de bargen,

veurdat de duusternis vaalt

en jim hopen op et locht,

wiels hi'j et eerdeduuster maekt

en alles in diepe duusternis hult.

17 Aj'm niet naor disse oproep luusteren,

za'k ienzem goelen om jim grootsighied,

dan vergiet ik een protte traonen,

dan zullen mien ogen in traonen baoden,

want de kudde van de Heer wodt wegvoerd.

18 Zegge tegen de keuning en de keuningin-moeke:

Kom van je verheven zetel of,

want jim kostbere kroon,

dat teken van vostelike weerdighied, zal valen.

19 De steden van de Negev wodden vergrendeld,

gieniene kan d'r in.

Juda wodt uutstoten,

in zien gehiel wodt et wegvoerd.

20 Kiek wie daor an komt uut et noorden.

Jeruzalem, waor is de kudde, an jow toevertrouwd,

waor bin je kostbere schaopen?

21 Wat zuj' zeggen as je heerser him tegen je keert,

diej' zels keuzen hebben?

Zuj' dan niet uutkarmen van piene

as een vrouw in baorensnood?

22 Dan zuj' zeggen: “waoromme treft mi'j dit?”

Om je protte wandaoden wodt je kleraosie je oftrokken

en wodt je ere schunnen.

23 Kan een Nubiër zien huud veraanderen,

of een paanter zien vlekken?

Zollen jim, vergruuid mit et kwaod,

dan wat goeds doen kunnen?

24 Ik zal jim verstri'jen,

as stro dat in de woestijnwiend verwi'jt.

25 Dit is je lot, dit he'k je toebedield

– zegt de Heer –

omreden ie mi'j vergeten binnen,

vertrouwde op bedrog.

26 Ikzels trek je maantel omhogens, tot over je gezichte,

je naekendhied wodt tentoonsteld,

27 je overspel, je wellust en je schaandelike hoererij.

Ik hebbe ze wel zien,

je gruwelike daoden op de heuvels, op de akkers.

Wee jow, Jeruzalem, wodde ie iens nog rein?"

Jeremia 14

De grote dreugte

01 Dit bin de woorden die de Heer tegen Jeremia zee naor anleiding van de grote dreugte:

02 "Juda treurt, de steden kwienen vot,

in zwatte kleraosie zit et volk op de grond,

jammerklachten klinken uut Jeruzalem.

03 De rieken sturen heur knechten om waeter.

Zi'j kommen bi'j de putten,

mar waeter vienen ze niet.

Mit lege kruken kommen ze weeromme.

Versleugen en beschaemzem

holen zi'j heur gezichte bedekt.

04 De eerde is versleugen over heur eigen opbrengst,

want et het niet regend op et laand.

De boeren staon versleugen,

zi'j holen heur gezichte bedekt.

05 Ja, alderdeegst de hinde in et veld

lat et jong dat ze kreeg in de steek,

want d'r is gien gruun.

06 Op kaele heuvels happen wilde ezels

as jakhalzen naor aosem.

Heur ogen breken,

want d'r is gien grös."

07 "Heer, al getugen oonze wandaoden tegen oons,

griepe toch in omwille van jow naeme.

Een protte keer weren wi'j jow ontrouw,

wi'j hebben tegen jow zundigd.

08 Bron van hope veur Israël,

redder in tieden van nood,

waoromme bin jow as een vremde in dit laand,

as een reiziger die mar iene naacht blift?

09 Waoromme bin jow as een raodeloze man,

as een soldaot die oons niet redden kan?

Jow bin toch in oons midden, Heer,

wi'j heuren jow toch toe?

Laot oons niet in de steek."

10 "De Heer zegt over dit volk:

Mar al te graeg dwaelen ze vot,

zi'j speren heur voeten niet.

De Heer schept gien behaegen meer in heur.

Now brengt hi'j heur wandaoden in rekinge,

now straft hi'j heur zunden."

11 De Heer zee tegen mi'j: "Bidde niet veur et goedgevuulte van dit volk.

12 Ok al vaasten zi'j, ik zal niet naor heur smeekbeden luusteren. Ok al brengen zi'j braandoffers en graonoffers, die zullen mi'j niet behaegen. Ik zal heur verdistreweren mit et zweerd, de honger en de pest."

13 Ik zee: "Ach Heer, mien God, heur profeten dregen uut: “et zweerd zal jim bespeerd blieven en jim zullen gien honger lieden; ik geef jim blievende vrede in dit laand.”"

14 De Heer zee doe: "Die profeten dregen leugens uut, en dat in mien naeme. Ik hebbe heur niet stuurd, heur niks opdreugen, niet tegen heur praot. De visioenen die zi'j profeteren bin leugens, waorzeggeri'je, holle woorden en eigen faobelties.

15 Daorom – dit zegt de Heer over de profeten die ik niet stuurd hebbe, mar die in mien naeme profeteren dat dit laand niet deur et zweerd en de honger troffen wodden zal: Zi'j zullen zels deur et zweerd en de honger verdistreweren.

16 En de straoten van Jeruzalem zullen bezi'jd liggen mit de lieken van heur luusterers, veld deur de honger en et zweerd. D'r zal gieniene wezen die heur en heur vrouwluden, zeunen en dochters begreeft. Zo stot ik heur eigen kwaod over heur uut.

17 Zegge tegen heur:

Laoten mien ogen stromen van traonen,

naachs en daegs.

Ogen, komme niet tot rust,

want mien volk is slim verwonded,

niet te beteren is zien wonden.

18 As ik naor de akkers gao, zie 'k ze liggen,

veld deur et zweerd.

A'k de stad in gao, zie 'k ze liggen,

uutteerd deur de honger.

Alderdeegst profeten, alderdeegst priesters

kommen terechte in een onbekend laand."

19 "Hebben jow Juda verwurpen,

hebben jow een hekel an de Sion kregen?

Waoromme hebben jow oons zo hadde sleugen

dat d'r gien genezing veur oons is?

Wi'j hoopten op vrede, mar vrede bleef uut,

wi'j verwaachtten genezing, mar aangst overvul oons.

20 Heer, wi'j bekennen oonze schuld,

en de schuld van oonze veuroolden:

wi'j hebben tegen jow zundigd.

21 Mar verstoot oons toch niet,

doe et niet, omwille van jow naeme.

Ontluuster jow troon toch niet,

daenk an jow verbond mit oons, verbreek et niet.

22 Brengen die weerdeloze goden van aandere volken seins regen,

of geft de hemel bujjen uut himzels?

Jow, de Heer, oonze God, doen dat toch?

Wi'j vestigen oonze hope op jow,

want jow hebben alles maekt."

Jeremia 15

01 De Heer zee tegen mi'j: "Alderdeegst al zollen Mozes en Samuël veur mi'j staon, dan nog zo'k dit volk gien geheur geven. Stuur et vot, laot et uut mien ogen verdwienen.

02 En as ze je vraogen waor ze henne moeten, zegge dan: Dit zegt de Heer:

Wie bestemd is veur de pest – naor de pest,

wie bestemd is veur et zweerd – naor et zweerd,

wie bestemd is veur de honger – naor de honger,

wie bestemd is veur et ballingsoord – naor et ballingsoord.

03 Ik zal vier machten op heur ofsturen – zegt de Heer: et zweerd om dood te maeken, honnen om vot te slepen, roofvoegels en wilde dieren om te verscheuren en te verslienen.

04 Om wat keuning Manasse van Juda, de zeune van Hizkia, in Jeruzalem daon het, maek ik heur tot een ofschrikwekkend veurbeeld veur alle keuninkrieken op eerde.

05 Jeruzalem, wie is nog mit je begaon,

wie zal om jow een klaegzang anheffen,

wie zal nog naor je toe kommen

en vraogen hoe et mit je is?

06 Ie hebben mi'j verlaoten – zegt de Heer –,

ie hebben mi'j de rogge toekeerd.

Daorom stik ik mien haand op

en slao ik je daele.

Ik bin mien medelieden mu.

07 Ik verjaeg je uut de steden van et laand,

ik beroof je van je kiender.

Ik zal mien volk ommebrengen,

want et het zien leven niet gebeterd.

08 D'r zullen meer wedevrouwen wezen as zaandkorrels an de zee.

Op de moekes van jonge soldaoten

stuur ik geweldeners of,

op et hietste van de dag.

Ik treffe heur onverwaachs mit aangst en ontzetting.

09 Moekes die zeuven kiender kregen hebben

zullen bezwieken en in onmacht valen.

Heur zunne gaot op klaorlochte dag onder,

zi'j wodden van heur hope beroofd en staon te schaande.

En wie et overleeft, lever ik uut an et zweerd,

geef ik an zien vi'janen pries

– zegt de Heer."

Klacht van Jeremia

10 "Wee mi'j! Ach moeke, dat jow mi'j baoren mossen!

Ik wek rondomme argernis, alleman bestridt mi'j.

Ik bin gieniene zien schuldeiser, en hebbe zels gien schulden,

toch wo'k deur alleman vervluukt.

11 Heer, ik hebbe veur heur toch tot jow bidded,

veur heur pleit in tieden van rampspoed en nood?

12 Mar et iezer en et broons uut et noorden

doen heur vernietigend wark."

13 "Jim riekdommen en schatten laot ik uutroepelen,

dat is de pries veur de zunden die jim rondomme begongen.

14 Ik maeke jim tot knecht van je vi'janen in een onbekend laand.

Want et vuur van mien argernis slat uut,

de vlammen zullen jim verteren."

15 "Oe Heer, jow kennen mi'j.

Daenk an mi'j, bekommer jow om mi'j,

wreek mi'j op mien aachtervolgers.

Hebbe mit heur niet zo vule geduld

dat et mi'j et leven kost.

Weet dat ik omwille van jow belasterd wodde.

16 Iederkeer as ik jow woorden heurde,

nam ik ze as eten tot mi'j.

Jow woorden gavven mi'j een diepe bliedschop,

want ik beheur jow toe, oe Heer,

God van de hemelse machten.

17 Gienertied was ik in vrolik gezelschop,

gienertied he'k plezier maekt.

Ienzem wa'k, deur jow toedoen,

jow hadden mi'j ommes volgeuten mit jow lelkens.

18 Waoromme blift mien lieden mar duren,

is mien wonde niet te genezen,

waoromme wil hi'j mar niet beteren?

Jow hebben mi'j teleursteld,

as een laek die dreugevalen is."

19 "Dit zegt de Heer:

Aj' bi'j mi'j weerommekommen en ik je anneme,

zuj' mi'j weer dienen.

Aj' weerdige woorden zeggen, niks onweerdigs,

zuj' weer mien zegsman wezen.

Laot dit volk heur naor jow richten,

ie meugen je niet richten naor heur.

20 Ik maek jow veur dit volk

tot een broonzen vestingmure.

Zi'j zullen je bestrieden,

mar je niet overwinnen,

want ik zal an jow kaante staon

om je te huden en te redden

– zegt de Heer.

21 Ik zal je redden uut de hanen van kwaod volk,

ik bevri'jde je uut de greep van geweldeners."

Jeremia 16

Jeremia zien levenslot as veurbeeld

01 De Heer richtte him naor mi'j:

02 "Ie meugen in dit laand niet trouwen en gien kiender kriegen,

03 want dit zegt de Heer over de kiender die hier geboren wodden zullen, over de moekes die heur baoren zullen en de heiten die heur verwekken zullen:

04 Zi'j zullen an dodelike ziekten wegraeken. Gieniene zal om heur rouwen en gieniene zal heur begreven; zi'j zullen as dong op de akkers liggen blieven. Aanderen zullen wegraeken deur et zweerd en de honger. Heur lieken valen as prooi an roofvoegels en wilde dieren.

05 Dit zegt de Heer: Gao niet naor een huus waor een rouwmaoltied hullen wodt; rouwe niet mit en toon gien mitleven, want ik ontneem dit volk mien vrundschop, liefde en medelieden – zegt de Heer –,

06 zodat groot en klein in dit laand wegraeken zullen. Zi'j zullen niet begreuven wodden en gieniene zal om heur rouwen, gieniene zal zien lichem karven of him kaelscheren van verdriet.

07 Gieniene zal veur heur die rouwen brood breken om heur te troosten, gieniene zal heur as troost een beker anrekken, alderdeegst al rouwen ze om heur heit of moeke.

08 Gao ok niet naor een huus waor feest vierd wodt om daor te eten en te drinken.

09 Want dit zegt de Heer van de hemelse machten, de God van Israël: Jim zullen nog mitmaeken dat ik in dit laand de vreugdezangen verstommen laot en bruid en bruidegom heur lied ontneem.

10 Aj' dit allemaole tegen et volk zeggen en ze vraogen je: “waoromme driegt de Heer oons mit dit onheil, wat hebben wi'j misdaon, wat zunde hebben wi'j tegen de Heer, oonze God, begaon?”

11 zegge dan tegen heur: Jim veuroolden hebben mi'j verlaoten – zegt de Heer – en bin aachter aandere goden an lopen; zi'j hebben heur diend en bin veur heur deur de kni'jen gaon. Mar mi'j hebben zi'j verlaoten en mien wet hebben ze niet in acht neumen.

12 En jim hebben et nog slimmer maekt, want ieder van jim lat him now leiden deur zien stiems en gemeen hatte in plak van naor mi'j te luusteren.

13 Daorom za'k jim ofwiezen: ik verdrief jim naor een laand dat jim niet kennen en jim veuroolden ok niet kend hebben. Daor zuj'm aandere goden dienen, dag en naacht, en ik zal gien medelieden mit jim hebben.

14 De dag zal kommen – zegt de Heer – dat d'r niet meer zegd wodt: “zo waor de Heer leeft, die et volk van Israël uut Iegypte vri'jmaekt het,”

15 mar: “zo waor de Heer leeft, die et volk van Israël uut et laand van et Noorden vri'jmaekt het en uut de aandere lanen waorhenne hi'j et verdreven hadde.” Ik zal heur weerommebrengen naor heur laand, dat ik heur veuroolden geven hebbe.

16 Ik laot viskers kommen om heur te vangen – zegt de Heer –, en daornao laot ik jaegers kommen om heur op iedere barg en iedere heuvel, alderdeegst in de rotsspleten op te jaegen.

17 Ik zie alles wat zi'j doen, niks is veur mi'j verburgen, heur wandaoden ontgaon mi'j niet.

18 Daorom zal ik heur eerst dubbel boeten laoten veur heur wandaoden en zunden, omreden zi'j mien laand vol zet hebben mit die gruwelike en levenloze ofgodsbeelden en et zo ontwi'jded hebben."

Alliend de Heer is een toevlocht

19 "Oe Heer, mien kracht en mien burcht,

mien toevlocht in tieden van nood.

Van de aenden van de eerde kommen alle volken naor jow toe.

Zi'j zullen zeggen: “de goden van oonze veuroolden

blieken niks as bedrog,

ze bin niks weerd, ze bieden gien hulpe.”"

20 "Kan een meenske seins goden maeken?

Wat hi'j maekt – goden bin et niet!

21 Daorom zal ik heur vulen laoten –

ditkeer za'k heur mien machtige haand vulen laoten,

zodat ze weten dat mien naeme Heer is.

Jeremia 17

01 De zunde van de Judeeërs staot schreven mit een iezeren stift,

mit een diamanten punt staot ze grift in heur hatte

en op de horens van heur alters.

02 Ok heur kiender holen heur alters en Asjerapaolen in ere,

bi'j bladrieke bomen en op hoge heuvels.

03 Jim die de stad verlaoten en de bargen zuken,

je riekdom, schatten en offerhoogten laot ik uutroepelen,

om de zunden die ie rondomme begaon hebben.

04 Et laand da'k je gaf, zuj' verlaoten moeten,

ik maek je de knecht van je vi'janen in een onbekend laand.

Want mien argernis slat uut as een vuur

en zal de hieltied woeden blieven.

05 Dit zegt de Heer:

Vervluukt wie op een meenske vertrouwt,

wie zien kracht ontlient an starvelingen,

wie him ofkeert van de Heer.

06 Hi'j is as een struke op een dreuge vlakte,

hi'j markt de komst van de regen niet op.

Hi'j staot in een stienwoestijn,

in een brak en verlaoten laand.

07 Zegend wie op de Heer vertrouwt,

wie zien toeverlaot de Heer is.

08 Hi'j is as een boom plaant an 't waeter,

zien wottels rieken tot in de revier.

Hi'j markt de komst van de waarmte niet op,

zien blaeder blieven de hieltied gruun.

Tieden van dreugte doen him niks,

de hieltied weer dreegt hi'j vrucht.

09 Niks is zo onbetrouwber as et hatte,

onverbeterlik is et, wie zal et kennen?

10 Ik, de Heer, bin et die et hatte deurgrondt,

die nieren toetst,

die iederiene naor zien levenswaandel beloont,

an iederiene geft wat hi'j verdient.

11 Zoas een petries eier uutbrudet

die ze niet legd het,

zo is een meenske die op oneerlike wieze riekdom krigt.

In de bluui van zien leven verlöst hi'j alles,

as zien aende komt, bliekt zien dwaeshied."

12 "Een luusterrieke troon,

hoge verheven vanof et begin,

dat is oons heiligdom.

13 Heer, bron van Israël zien hope,

wie jow verlaoten, zullen veur gek staon,

wie van jow votgaon, zullen in et stof schreven wodden,

want zi'j hebben de Heer, de bron van levend waeter, verlaoten.

14 Geneze mi'j, Heer, dan za'k gezond wezen,

redde mi'j, dan za'k veilig wezen.

Kon ik jow niet altied priezen?

15 Zi'j zeggen tegen mi'j:

“wat komt d'r uut van de woorden van de Heer?”

16 Ik bin jow, mien hedder, gienertied ontvlocht,

naor een onheilsdag he'k gienertied uutzien.

Jow weten wat over mien lippen komt,

al mien woorden bin jow bekend.

17 Wodde niet mien ondergang – niet jow!

Jow bin toch mien toevlocht in tieden van nood?

18 Laot mien aachtervolgers veur gek staon – niet mi'j!

Laot heur ommekommen – niet mi'j!

Breng onheil over heur,

treffe heur, treffe heur dodelik."

De sabbat as heilige dag

19 Dit zee de Heer tegen mi'j: "Gao in de Volkspoort staon, die de keunings van Juda plegen te bruken, en in de aandere poorten van Jeruzalem.

20 Zeg daor: Keunings van Juda, inwoners van Juda en Jeruzalem, jim die deur disse poorten naor binnen gaon, luuster naor de woorden van de Heer.

21 Dit zegt de Heer: Waacht je d'r ommeraek veur om op sabbat spul deur de poorten van Jeruzalem naor binnen te brengen

22 en om uut jim huzen spul naor buten te brengen. Doe veerder ok gien inkelde bezighied en vier de sabbat as een heilige dag zoas ik jim veuroolden opdreugen hebbe.

23 Mar zi'j luusterden niet, gavven mi'j gien geheur; zi'j weren stiems en ongeheurzem en leuten heur niet terechtewiezen.

24 Aj'm wel naor mi'j luusteren – zegt de Heer – en op sabbat gien spul deur de poorten van disse stad naor binnen brengen, de sabbat as een heilige dag vieren en niet warken,

25 dan zullen David zien troonopvolgers deur de poorten van disse stad naor binnen gaon, zeten op peerden of riedende op waegens en vergezeld van heur raodsheren en de inwoners van Juda en Jeruzalem. Dan zal disse stad de hieltied bewoond blieven.

26 En uut de steden van Juda, de kontreinen van Jeruzalem, et stamgebied van Benjamin, et heuvellaand, et barglaand en de Negev zal et volk braandoffers, vredeoffers, graonoffers, daankoffers en wierook naor de tempel van de Heer brengen.

27 Mar aj'm gien geheur geven an mien gebod om de sabbat as een heilige dag te vieren, aj'm op die dag spul deur de poorten van Jeruzalem naor binnen brengen blieven, za'k de poorten deur vlammen verbranen laoten, en zal vuur de burchten van Jeruzalem verteren – en gieniene die et blussen zal."

Jeremia 18

Bi'j de pottebakker

01 De Heer richtte him naor Jeremia:

02 "Gao naor de warkplaetse van een pottebakker, daor za'k heuren laoten wa'k je te zeggen hebbe."

03 Ik gong naor een warkplaetse, waor een pottebakker krek op zien dri'jschief an et wark was.

04 As de pot die hi'j maekte mislokte, begon hi'j opni'j en vormde hi'j de klei tot een aandere pot, krek zoas hi'j him die veursteld hadde.

05 De Heer zee:

06 "Volk van Israël, ik kan mit jim etzelde doen as die pottebakker – zegt de Heer. Ommes, jim bin in mien hanen as klei in de hanen van een pottebakker.

07 De iene keer zae'k tegen een volk en een keuninkriek da'k et uutrokken, verwoesten en ommebrengen zal –

08 mar as dat volk mit zien kwaolike praktieken ophoolt, dan zie ik of van et onheil waormit ik et treffen wol.

09 De aandere keer zae'k tegen een volk en een keuninkriek da'k et opbouwen en plaanten zal –

10 mar luustert dat volk daornao niet naor mi'j en dot et wat min is in mien ogen, dan zie ik of van al et goeie da'k toezegd hadde om te doen.

11 Daorom, zegge tegen de inwoners van Juda en Jeruzalem: Dit zegt de Heer: Uut mien haand komt onheil over jim en ik beraom kwaode plannen. Breek mit je kwaolike praktieken, beter je leven.

12 Mar ze zullen zeggen: “laot oons begaon, we willen oonze eigen plannen volgen.” Ze zullen zeggen dat ze heur alliend leiden laoten willen deur heur stiems en gemeen hatte.

Israël keert him of van de Heer en zien profeet

13 Dit zegt de Heer:

Vraog an alle volken:

Wie het zoks iens heurd?

Wat Israël daon het – verschrikkelik!

14 Verdwient de sni'j iens van de rotsen van de Libanon?

Dreugt koold en stromend waeter uut een vere bron iens op?

15 Mar mien volk is mi'j vergeten,

et braant wierook veur niksweerdige goden,

die et stroffelen leut op van ooldsher vertrouwde wegen,

et op onslichte paeden gaon leut.

16 Zo wodde et laand een woesteni'je,

een veurwarp van blievend ofgriezen.

Iederiene die langes komt die hutert,

schuddet vol ontzetting et heufd.

17 As de oostewiend za'k et volk verstri'jen,

ik jaeg et veur zien vi'jaand uut.

Op de dag dat et ommekomt

keer ik et de rogge toe, keer ik mi'j of."

18 "Zi'j zeden: “lao'we wat tegen Jeremia ondernemen.

Want de lessen van oonze priesters,

de raod van oonze wiezen,

de verkondiging van oonze profeten

zullen aldermeenst wegraeken.

Kom, we brengen him in opspraoke,

we geven an zien woorden niet langer geheur.”

19 Heer, luuster naor mi'j,

heur de plannen van mien tegenstaanders.

20 Mag goed mit kwaod vergullen wodden?

Een koele hebben ze veur mi'j greuven –

en dat wiels ik veur jow ston

om veur heur te pleiten,

om jow argernis van heur of te keren.

21 Geve daorom heur kiender pries an de honger,

lever ze uut an et zweerd.

Beroof heur vrouwluden van heur man en kiender,

laot heur manluden wegraeken deur de pest,

heur jonges valen in de oorlog.

22 Laot gejammer uut heur huzen klinken,

omreden jow onverwaachs een bende op heur afsturen.

Want zi'j hebben een koele greuven om mi'j te vangen,

zi'j hebben een strik op mien pad zet.

23 Heer, jow kennen heur moorddaodige plannen tegen mi'j.

Dek heur misdaoden niet toe,

poets heur zunden niet uut.

Laot heur veur jow ogen bezwieken,

reken mit heur of as jow argernis loskomt."

Jeremia 19

De stokkendsleugen kruke

01-02 Dit zee de Heer: "Koop een stienen kruke en gao mit een peer ooldsten van et volk en van de priesters de stad uut. Gao naor et Hinnomdal bi'j de Schervenpoort en zeg daor wa'k je zegge:

03 Luuster naor de woorden van de Heer, keunings van Juda en inwoners van Jeruzalem. Dit zegt de Heer van de hemelse machten, de God van Israël: Ik zal zok onheil over disse stad brengen dat de oren van wie d'r van heurt toeten zullen.

04 Want zi'j hebben mi'j verlaoten, ze hebben dit plak schunnen en d'r wierook braand veur ere van aandere goden, die zi'j, heur veuroolden en de keunings van Juda gienertied kend hebben. Zi'j hebben dit plak druppen laoten van onschuldig bloed

05 en d'r offerplakken bouwd om heur kiender as offer veur Baäl te verbranen. Dat he'k gienertied opdreugen, gienertied zegd en gienertied wild.

06 Daoromme, de dag zal kommen – zegt de Heer – dat dit plak niet meer Tofet of Hinnomdal nuumd wodt, mar Moorddal.

07 Daor breek ik de plannen van Juda en Jeruzalem stokkend, ik laot heur ommebrengen deur heur vi'janen, deur alleman die heur naor et leven staon. De lieken van dit volk geef ik as prooi an roofvoegels en wilde dieren.

08 Ik maek van disse stad een veurwarp van spot en ontzetting. Iederiene die d'r komt zal huteren om et onheil dat heur troffen het, iederiene zal de aosem in de keel stoeken.

09 Ik laot de meensken et vleis van heur eigen zeunen en dochters eten; de meensken zullen mekeers vleis eten, zoe'n gebrek zal d'r wezen, tot zoe'n grote wanhoop zal de vi'jaand die heur naor et leven staot, heur durende et beleg drieven.

10 Slao in anwezigens van de manluden die je vergezellen de kruke stokkend

11 en zegge tegen heur: Dit zegt de Heer van de hemelse machten: Zo za'k dit volk en disse stad stokkendslaon. Zoas iene een kruke an stokken slat, zo za'k Tofet treffen – onherstelber. Omreden d'r nargens aanders plak meer is, zullen zi'j heur dooien alderdeegst in dit dal begreven.

12-13 En mit de stad en heur inwoners za'k etzelde doen – zegt de Heer. De huzen van Jeruzalem en de peleizen van de keunings van Juda, ja alle huzen waor et volk op de dakken wierook braand het veur et steernleger an de hemel en wienoffers brocht het an aandere goden, wodden zo poeterig as Tofet."

14 En Jeremia gong vanuut Tofet, waor de Heer him naortoe stuurd hadde om te profeteren, naor de veurtuun van de tempel en zee tegen de anwezigen:

15 "Dit zegt de Heer van de hemelse machten, de God van Israël: Ik breng over disse stad en de omliggende steden al et onheil da'k ankondigd hebbe, want de inwoners weigeren hadnekkig om naor mien waorschouwings te luusteren."

Jeremia 20

01 Doe de priester Paschur, de zeune van Immer, heufdopzichter van de tempel, Jeremia dit profeteren heurde,

02 leut hi'j de profeet stokslaegen geven en him in de hoge Benjaminpoort bi'j de tempel in 't blok sluten.

03 Doe Paschur him de aanderedaegs uut 't blok haelde, zee Jeremia tegen him: "De Heer nuumt jow niet langer Paschur, mar Magor-Missabib.

04 Want dit zegt de Heer: Ik maeke jow veur jezels en je vrunden tot een bron van paniek; zi'j zullen deur heur vi'janen ommebrocht wodden en ie zullen et anzien moeten. Ik lever alle Judeeërs uut an de keuning van Babylonië; hi'j zal heur naor Babel ofvoeren of heur ommebrengen.

05 De veurraoden van disse stad, de bezittings en kostberheden, en de schatten van de keunings van Juda geef ik heur vi'janen in hanen. Zi'j zullen alles buitmaeken en mitnemen naor Babel.

06 Ok ie, Paschur, zullen saemen mit je hiele femilie in ballingschop gaon. Ie zullen wegvoerd wodden naor Babel; daor zuj' wegraeken en begreuven wodden, saemen mit al je vrunden, tegen wie ie leugens profeteerd hebben."

Klacht van Jeremia

07 "Heer, jow hebben mi'j verleided, en ik bin bezweken,

jow weren te stark veur mi'j en hebben mi'j in jow greep kregen.

Dag in dag uut lachen ze om mi'j,

alleman bespot mi'j.

08 Iederkeer a'k wat zegge, moe'k raozen:

“ik wodde mishaandeld, onderdrokt!”

Want de woorden van de Heer brengen mi'j

dag in dag uut schaande en vernedering.

09 A'k daenk: Ik wil him niet meer numen,

niet meer praoten in zien naeme,

dan laait d'r in mien hatte een vuur op,

dan braant et in mien bonken.

Ik doe muuite om et in bedwang te holen,

mar ik kan et niet.

10 Want de meensken bauwen mi'j nao:

“overal paniek! Rondomme paniek!

Roep et, dan vertellen wi'j et veerder.”

Al mien vrunden bin uut op mien val:

“misschien lat hi'j him verleiden,

dan krie'we him in oonze greep,

dan wreken wi'j oons op him.”

11 Mar de Heer staot an mien kaante as een machtig kriegsman.

Daoromme zullen mien belaogers valen,

ze kriegen mi'j niet in heur greep.

Ze zullen diepe beschaemd wodden,

ze zullen heur doel niet berieken.

Ze wodden overlaeden mit iewige schaande,

gienertied zal die vergeten wodden.

12 Heer van de hemelse machten,

die alles rechtveerdig onderzuukt,

die hatte en nieren deurgrondet,

laot mi'j zien dat jow je op heur wreken.

Jow leg ik mien zaeke veur.

13 Zing veur de Heer, eer de Heer,

want hi'j het et leven van de aarme

uut de hanen van kwaod volk redded.

14 Vervluukt is de dag waorop ik geboren bin,

de dag waorop mien moeke mi'j kreeg.

Die dag mag niet zegend wezen.

15 Vervluukt is de man die mien heit et goeie ni'js brocht,

en reup: “jow hebben een kiend, een jongien!”

16 Et zal die man vergaon

as de steden die de Heer spiekerhad verwoestte.

Hi'j heurt galpen om hulpe in de morgen,

soldaotegeraos op et middagure.

17 Hadde hi'j mi'j mar in de schoot ommebrocht,

dan was mien moeke mien graf wodden,

dan was heur schoot veur altied zwanger bleven.

18 Waorom mo'k de moekeschoot verlaoten?

Ik hebbe alliend mar verdriet en hatzeerte,

ik sliete mien daegen in schaande."

Jeremia 21

Verzuuk van keuning Sedekia

01 De Heer keerde him naor Jeremia, naodat keuning Sedekia Paschur, de zeune van Malkia, en de priester Sefanja, de zeune van Maäseja, naor him toe stuurd hadde. Ze zeden tegen Jeremia:

02 "Now keuning Nebukadnessar van Babylonië oons anvaalt, wiwwe jow vraogen om de Heer veur oons om raod te vraogen. Misschien zal hi'j opni'j wonderdaoden doen en zal de vi'jaand et beleg opbreken."

03 Jeremia zee doe: "Zegge dit tegen Sedekia:

04 Dit zegt de Heer, de God van Israël: Ik zal jim dwingen om jim niet langer buten, mar binnen de muren van de stad tegen de keuning van Babylonië en de Chaldeeën te verdedigen.

05 Ikzels zal mit krachtige, starke haand tegen jim vechten, vol van grote lelkens en argernis.

06 Ik zal disse stad treffen mit een verschrikkelike pest, waoran meensken en dieren wegraeken zullen.

07 En dan – zegt de Heer – lever ik keuning Sedekia van Juda, zien hof en iederiene die in disse stad de pest, et zweerd en de honger overleefd hebben, uut an keuning Nebukadnessar van Babylonië, an heur vi'janen, die heur naor et leven staon. Hi'j zal heur an et zweerd riegen en gieniene speren; hi'j zal onverbiddelik wezen en gien medelieden hebben."

08 De Heer zee: "Zegge tegen dit volk: Dit zegt de Heer: Ik geef jim de keuze tussen leven en dood.

09 Wie hier blift zal wegraeken deur et zweerd, de honger of de pest, mar wie de stad uutgaot en him overgeft an de Chaldese belegerers zal zien leven beholen.

10 Want ik hebbe mi'j tegen disse stad keerd: ik zal heur niet redden, mar ten onder gaon laoten – zegt de Heer. Ze zal de keuning van Babylonië in hanen valen en hi'j zal heur in vlammen opgaon laoten."

Veurzeggings over de keunings van Juda

11-12 Over et keuningshuus van Juda.

"Luuster naor de woorden van de Heer, huus van David!

Dit zegt de Heer:

Hool et recht iedere dag overaende,

redde wie beroofd wodde uut de hanen van zien onderdrokker.

Aanders slat mien argernis uut as een vuur,

een braand die niet te blussen is,

vanwegens jim kwaolike praktieken.

13 Jeruzalem, ik zal je straffen – zegt de Heer –,

ie die in een vallei gelegen binnen,

op effende rotsen bouwd.

Je inwoners daenken:

Wie zol oons anvalen kunnen,

wie zol oonze huzen binnendringen kunnen?

14 Ik bin et die je straffen zal,

ik geve jow je verdiende loon – zegt de Heer.

Ik stik je cederhoolten staonders in 'e braand,

de hiele stad wodt deur et vuur verteerd."

Jeremia 22

01 Dit zee de Heer: "Gao naor et peleis van de keuning van Juda en breng him disse bosschop:

02 Luuster naor de woorden van de Heer, keuning van Juda. Jow die op de troon van David zitten, luuster, saemen mit jow dienstvolk en jow onderdaonen, die deur disse poorten naor binnen gaon.

03 Dit zegt de Heer: Hool recht en gerechtighied overaende, redde wie beroofd wodde uut de hanen van zien onderdrokker, buit vremden, wedevrouwen en wezen niet uut, begao gien geweld tegen heur, vergiet in disse stad gien onschuldig bloed.

04 Nemen jim dit alles in achte, dan zullen David zien troonopvolgers deur de poorten van dit peleis gaon, zeten op peerden of riedende op waegens, vergezeld van heur dienstvolk en heur volk.

05 Mar aj'm niet naor disse woorden luusteren, dan zweer ik bi'j mien eigen naeme dat dit peleis in puun valen zal – zegt de Heer.

06 Dit zegt de Heer tegen et peleis van de keuning van Juda:

Ik zie in jow de bossen van Gilead,

de toppen van de Libanon.

Mar ik maek je tot een woestijn,

tot een uutsturven stad.

07 Ik stuur slopers mit bielen op je of,

zi'j hakken je mooiste cederhoolt an stokken,

zi'j geven et pries an et vuur.

08 Dan zullen een protte volken langes disse stad trekken en vraogen: “waorom het de Heer disse machtige stad zo zwaor troffen?”

09 En et bescheid zal wezen: Zi'j hebben et verbond mit de Heer, heur God, verbreuken, zi'j bin deur de kni'jen gaon veur aandere goden en die vereerd.

10 Treur niet om een dooie,

jammer niet om him.

Treur liever om him die uutstoten wodde:

hi'j zicht zien geboortelaand niet weeromme.

11 Dit zegt de Heer over keuning Sallum van Juda, die zien heit Josia opvolgd is: Hi'j het disse stad verlaoten en zal niet weer weerommekommen.

12 Sallum zal wegraeken in et laand waorhenne hi'j uutstoten wodde; dit laand zal hi'j niet weerommezien.

13 Wee him die zien huus op onrechtveerdighied bouwt,

die de boververtrekken mit onrecht schraegt,

die aanderen veur him warken lat

mar heur gien loon betaelt,

14 die zegt: “ik bouwe veur mezels een indrokwekkend peleis,

mit roeme boververtrekken, vol veensters,

beklieded mit cederhoolt,

prachtig rood varfd.”

15 Bin ie keuning deur de pracht van je cederhoolt?

Je heit hadde an niks gebrek.

Recht en gerechtighied hul hi'j overaende –

en hi'j leefde in veurspoed.

16 Hi'j bescharmde et recht van aarme meensken –

en hi'j leefde in veurspoed.

Is dat niet: mi'j kennen?

– zegt de Heer.

17 Mar jow ogen en jow hatte

bin alliend mar op eigen veurdiel richt,

op onschuldig bloed vergieten,

op uutkniepen en uutbuiten.

18 Daorom – dit zegt de Heer

over keuning Jojakim van Juda, zeune van Josia:

Gieniene zal een klaegzang zingen:

“ach mien breur, ach mien zuster.”

Gieniene klaegt: “ach heer, ach majesteit.”

19 As een ezel wodt hi'j uutdreugen,

votsleept en votsmeten,

veer buten de poorten van Jeruzalem.

20 Beklim de Libanon en raos et uut,

verhef je stemme in Basan,

raos et uut vanof de Abarim,

want al je vri'jers bin versleugen.

21 Ik zee tegen jow doe ie je veilig dochten,

mar ie zeden: “ik luuster niet.”

Zo bi'j' al vanof je jonkhied,

gienertied hej' naor mi'j luusterd.

22 De wiend zal al je hedders huden,

al je vri'jers gaon in ballingschop.

Ja, dan woj' beschaemzem en staoj' veur gek

vanwegens je kwaolike praktieken.

23 Ie die zetelen op de Libanon,

in cederbomen nusselt,

wat zuj' zochten en kreunen,

zoas een vrouw in baorensnood.

24 Zo waor ik leef – zegt de Heer –, ok al dreug ik jow, keuning Jechonja van Juda, zeune van Jojakim, as een zegelring an mien rechterhaand, ik zol je d'r van oftrekken.

25 Ik lever je uut an heur die je naor et leven staon, an de meensken veur wie ie zo bange binnen: keuning Nebukadnessar van Babylonië en de Chaldeeën.

26 Ik smiet je vot, tegere mit je moeke, tegere mit heur die jow op 'e wereld zette. Jim wodden wegvoerd naor een laand waoj'm niet geboren binnen en daor zuj'm wegraeken.

27 Hoe slim jim ok gunteren om naor dit laand weeromme te gaon, dat zal niet gebeuren.

28 Is Jechonja seins een ofdankte, stokkendsleugende pot,

is disse man een kruke die nargens meer toe dient?

Waoromme wodden hi'j en zien kiender votsmeten,

verdreven naor een onbekend laand?

29 Laand, oe laand, luuster naor de woorden van de Heer!

30 Dit zegt de Heer: Stelle disse man as kienderloos te boek, schrieve dat zien leven mislokt is, want gienend van zien naokommelingen zal iens op David zien troon zitten en over Juda regeren.

Jeremia 23

01 Wee de hedders die de schaopen van mien laanderi'jen in et verdarf stotten en verdwelen laoten – zegt de Heer.

02 Daoromme – dit zegt de Heer, de God van Israël, tegen de hedders die mien volk weiden: Jim hebben mien schaopen verjacht en verdwelen laoten, en jim bin ze niet zuken gaon. Daorom gao 'k jim zuken: ik zal jim straffen veur jim kwaolike praktieken – zegt de Heer.

03 Wat d'r nog van de schaopen over is, za'k bi'jenneer brengen uut alle lanen waor ik ze henne verjacht hebbe. Ik breng ze weeromme naor heur gröslaand, ze vruchtber wezen zullen en in tal toenemen.

04 Ik zal hedders over ze anstellen die ze zo huden zullen dat ze gien aangst meer kennen en d'r niet iene meer mist wodden zal – zegt de Heer.

05 De dag zal kommen – zegt de Heer – da'k an David zien stamme een rechtmaotige naokommeling ontspruten laot, die as keuning een wies beleid voeren zal en die in et laand recht en gerechtighied staondeholen zal.

06 Dan wodt Juda verlost en zal Israël in vrede leven. Zien naeme zal wezen “de Heer is oonze gerechtigheid”.

07 Daorom, de dag zal kommen – zegt de Heer – dat d'r niet meer zegd wodt: “zo waor de Heer leeft, die et volk van Israël uut Iegypte vri'jmaekt het,”

08 mar: “zo waor de Heer leeft, die de naokommelingen van Israël uut et laand van et Noorden vri'jmaekt het en uut de aandere lanen waorhenne hi'j heur uutstoten hadde.” Dan zullen zi'j weer in heur eigen laand wonen."

Veurzeggings over de profeten

09 Over de profeten.

"Breuken bin ik, hiel mien lichem rilt,

ik liek wel dronkend, beneveld deur wien –

deur toedoen van de Heer,

deur zien heilige woorden."

10 "Rondomme is ontrouw,

et hiele laand zocht onder de vluuk,

verdreugd is et gruun in de woestijn.

Iederiene vligt op et kwaod of

en vint zien kracht in onrecht.

11 Want profeten en priesters bin verdurven,

alderdeegst in mien tempel moe'k heur onfesoen anzien

– zegt de Heer.

12 Daorom zal heur weg een glibberig pad wezen,

ze stroffelen in et duuster, en kommen te valen.

A'k mit heur ofreken,

tref ik heur mit onheil – zegt de Heer.

13 Bi'j Samaria zien profeten za'k vremde dingen:

zi'j leuten heur deur Baäl leiden

en misleidden Israël, mien volk.

14 Bi'j Jeruzalem zien profeten zie ik gruwelike dingen:

overspel! leugen op leugen!

Zi'j steunen et kwaode volk,

zodat die niet breken mit heur kwaolike praktieken.

Iederiene is lieke slecht wodden

as de inwoners van Sodom en Gomorra.

15 Daoromme – dit zegt de Heer van de hemelse machten over de profeten:

Ik geef heur wrangzoer te eten en giftig waeter te drinken,

want de profeten van Jeruzalem

hebben et hiele laand mit heur verdurvenhied besmet.

16 Dit zegt de Heer van de hemelse machten: Luuster niet naor wat de profeten jim zeggen. Zi'j geven jim valse hoop. Heur visioenen bin heur eigen faobelties, ze kommen niet van de Heer.

17 Tegen heur die mi'j minachten durven ze te zeggen: “de Heer zegt dat et jim goed gaon zal.” En tegen iederiene die him deur zien koppige hatte leiden lat zeggen ze: “nee, onheil blift je bespeerd.”

18 Wie et raodsbesluut van de Heer toevertrouwd kreeg, moet zien woorden in him opnemen en geheurzemen. Wie goed naor zien woorden luusterd het, het ze ok begrepen.

19 De Heer stuurt een woedende wiend,

een raozende storm treft de verdurvenen.

20 Zien branende argernis komt niet tot bedaoren

veur hi'j zien doel hielendal beriekt het.

Iens zullen jim dat hielendal begriepen.

21 Ik hebbe die profeten niet stuurd,

toch lopen ze hadde krek as zi'j mien bosschoppers weren.

Ik hebbe niet tegen heur praot,

toch praoten zi'j as ze profeten weren.

22 Hadden ze mien raodsbesluut verneumen,

dan hadden ze mien volk mien woorden heuren laoten,

et opreupen om zien verdurven levenswaandel op te geven,

te breken mit zien kwaolike praktieken.

23 Bin ik alliend een God van dichtebi'j,

bin ik niet ok een God van veerof? – zegt de Heer.

24 As iene him verbargt,

zo'k him dan niet zien? – zegt de Heer.

Bin ik niet rondomme,

in de hemel en op eerde? – zegt de Heer.

25 Ik hebbe heurd wat leugens die profeten in mien naeme uutdreugen. Ze roepen: “een droom! Ik hebbe een droom had!”

26 Hoe lange nog zullen die leugenachtige profeten, die heurzels een rad veur ogen dri'jen, deurgaon?

27 Hoe lange nog bin ze d'r op uut om mit de dromen die ze mekeer vertellen mien volk mien naeme vergeten te laoten, zoas heur veuroolden mien naeme deur Baäl vergeten binnen?

28 Een profeet die droomt, vertelt niet meer as een droom, mar wie mien woorden kent, geft mien woorden betrouwber weer.

Wat het stro mit graon gemien? – zegt de Heer.

29 Is mien woord niet as een vuur,

as een haemer die een rots verbriezelt? – zegt de Heer.

30 Ik zal ze straffen – zegt de Heer –, ik zal ze straffen, die profeten die mekeer naopraoten

31 en de hieltied zo zelsverzekerd “zegt de Heer” roepen;

32 ik zal ze straffen – zegt de Heer –, die profeten die misleidende dromen profeteren en mien volk mit heur leugens en anmaotigende babbelegoegies bedriegen. Ik hebbe heur niet stuurd en zi'j bin dit volk op gien inkelde meniere tot nut – zegt de Heer.

33 En as een profeet, een priester of wie dan ok vragt: “wat last geft de Heer oons mit zien woorden te dregen?” geef dan as bescheid: Jim zels bin die last, mar ik zal jim ofwarpen – zegt de Heer.

34 De profeet, priester of wie dan ok die et nog over een “last van de Heer” het straf ik, saemen mit zien hiele femilie.

35 Vraog mekeer liever: “wat het de Heer as bescheid geven,” of: “wat het de Heer zegd?”

36 Praot niet langer over een “last van de Heer”. Iederiene zegt op last van mi'j te praoten, mar daormit verdri'jen jim de woorden van de levendige God, de Heer van de hemelse machten, jim God.

37 Vraog een profeet liever wat de Heer veur bescheid geven het, of wat hi'j zegd het.

38 Dit zegt de Heer: Aj'm toch over een “last van de Heer” praoten, wiels ik jim verbeuden hebbe om dat te doen,

39 za'k jim optillen en van me ofsmieten, tegere mit de stad die ik jim en jim veuroolden geven hebbe.

40 Ik breng iewige belediging en schaande over jim, die gienertied vergeten wodden zal."

Jeremia 24

De maanden mit viegen

01 De Heer leut mi'j twie maanden mit viegen zien, naodat keuning Nebukadnessar van Babylonië keuning Jechonja van Juda, de zeune van Jojakim, saemen mit de leiders van Juda en de smeden en de waopenmeesters uut Jeruzalem naor Babel wegvoerd hadde. De maanden weren veur de tempel zet.

02 In de iene körf zatten prachtige viegen, as van de eerste plok, in de aandere körf zatten bedurven viegen, die niet meer te eten weren.

03 De Heer zee tegen mi'j: "Wat ziej', Jeremia?" Ik zee doe: "Viegen. De goeie viegen bin hielendal geef, de minne bin zo bedurven dat ze niet meer te eten binnen."

04 Doe keerde de Heer him naor mi'j:

05 "Dit zegt de Heer, de God van Israël: De goeie viegen staon veur de Judese ballings die ik van hier naor Babylonië stuurd hebbe.

06 Ik zal welwillend naor heur ommekieken en heur naor dit laand weerommebrengen. Ik zal heur opbouwen en niet ofbreken, plaanten en niet uutrokken.

07 Ik geve heur et inzicht dat ik de Heer bin; as zi'j mit hiel heur hatte naor mi'j weerommekommen, zullen zi'j mien volk wezen en zal ik heur God wezen.

08 Mar die bedurven viegen die niet meer te eten binnen – ja, dit zegt de Heer: Die viegen staon veur keuning Sedekia van Juda, en veur zien raodsheren en de meensken uut Jeruzalem die in dit laand overbleven binnen of in Iegypte wonen gaon binnen.

09 Ik maek heur tot een ofschrikwekkend veurbeeld veur alle keuninkrieken op eerde. Zi'j zullen te schaande staon en et mikpunt wezen van schimpen en spot, heur naemen zullen as een vluuk bruukt wodden, rondomme waorhenne ik heur verdrieve.

10 Ik stuur et zweerd, de honger en de pest op heur of, tot ze vot binnen uut et laand dat ik heur en heur veuroolden geven hebbe."

Jeremia 25

Profetieën over de volken

01-02 In et vierde regeringsjaor van keuning Jojakim van Juda, de zeune van Josia (dit was et eerste regeringsjaor van keuning Nebukadnessar van Babylonië), richtte de Heer him tot Jeremia over de inwoners van Juda en Jeruzalem. De profeet Jeremia zee doe tegen heur:

03 "Vanof et dattiende regeringsjaor van keuning Josia van Juda, de zeune van Amon, tot op de dag van vandaege, drienentwintig jaor lange, he'k iederkeer weer naemens de Heer tegen jim praot, mar jim hebben niet luusterd.

04 De hieltied opni'j het de Heer zien knechten, de profeten, naor jim toe stuurd, mar jim hebben niet luusterd; jim wollen heur niet iens anheuren.

05 Zi'j zeden: “geef je verdurven levenswaandel op, breek mit je kwaolike praktieken, dan meugen jim in et laand wonen blieven dat de Heer jim en jim veuroolden geven het. Zo is et altied west, zo zal et dan de hieltied wezen.

06 Lope niet aachter aandere goden an, diene ze niet en buge je niet veur heur daele, krink mi'j niet mit wat jim zels maekt hebben, dan za'k jim niet mit onheil treffen.”

07 Mar jim hebben niet naor mi'j luusterd – zegt de Heer –, jim hebben mi'j krinkt mit wat jim zels maekt hebben, tot jim eigen ondergang.

08 Daorom – dit zegt de Heer van de hemelse machten: Omreden jim niet naor mi'j luusterd hebben,

09 za'k alle volken van et noorden mit mien knecht, keuning Nebukadnessar van Babylonië, kommen laoten – zegt de Heer. Ik stuur ze op de inwoners van dit laand of en op alle volken hieromme ehenne. Ik breng alle inwoners omme; zi'j zullen ofgries en ontzetting tonen, en dit laand zal veur altied in puun liggen.

10 Ik laot de vreugdezangen verstillen, bruid en bruidegom zullen niet langer van bliedschop zingen, et geluud van de haandmeulen zal verstarven en et locht van de laampen zal uutgaon.

11 Hiel dit laand vaalt in puun en wodt een woesteni'je, en ok de volken hierommetoe zullen de keuning van Babylonië dienen, zeuventig jaor lange.

12 Mar as die zeuventig jaor veurbi'j binnen, za'k de keuning van Babylonië en zien volk veur heur misdaoden boeten laoten – zegt de Heer. Ik maek et laand van de Chaldeeën veur altied tot een woesteni'je.

13 Ik breng over dat laand et onheil da'k et ankondigd hebbe, alles wat in dit boek schreven staot en deur Jeremia tegen alle volken profeteerd is.

14 Dan zullen de Chaldeeën zels deur een protte volken en machtige keunings onderwurpen wodden. Zo zal ik heur vergellen wat ze misdaon hebben."

15 Doe zee de Heer, de God van Israël, tegen mi'j: "Neem disse beker van mi'j an en laot daoruut alle volken waor ik je henne stuur de wien van mien lelkens drinken.

16 As ze die drinken wodden ze dronkend van aangst veur et zweerd dat ik op heur ofsture."

17 Ik nam van de Heer de beker an en gaf alle volken waor hi'j mi'j henne stuurde daoruut te drinken:

18 Jeruzalem en de steden van Juda, die in puun valen zollen; de keunings en leiders, die ofgries en ontzetting tonen zollen, van wie de naemen as een vluuk bruukt wodden zollen, zoas now al gebeurt;

19 de farao, de keuning van Iegypte, zien hof, zien raodsheren en hiel zien volk,

20 en alle vremden die d'r woonden; alle keunings van et laand Us; alle keunings van et laand van de Filistijnen: die van Askelon, Gaza, Ekron en wat d'r nog over was van Asdod;

21 Edom, Moab en Ammon;

22 de keunings van Tyrus, de keunings van Sidon en die van de overzeese gebieden;

23 Dedan, Tema en Buz, en alle volken mit kaelescheerde slaopen;

24 de keunings van Arabië en de keunings van de aandere volken die in de woestijn woonden;

25 de keunings van Zimri, de keunings van Elam en de keunings van Medië;

26 en de keunings van et noorden, de iene nao de aander, of ze now kotbi'j of veerof woonden. Alle keuninkrieken op eerde mossen uut de beker drinken; de keuning van Sesach as laeste.

27 De Heer zee: "Zegge tegen heur: Dit zegt de Heer van de hemelse machten, de God van Israël: Drink, duzel en spi'je; a'k et zweerd op jim ofstuur, stotten jim daele en kuj'm niet meer overaende kommen.

28 En as ze weigeren om de beker an te pakken, zegge dan tegen heur: Dit zegt de Heer van de hemelse machten: Drinken zuj'm!

29 Ik stao op et punt om de stad waoran mien naeme verbunnen ommekommen te laoten. Zollen jim dan ongestraft blieven? Nee! Ik roep et zweerd op tegen alle bewoners van de eerde – zegt de Heer van de hemelse machten.

30 En ie – profeteer dit alles, zeg tegen heur:

De Heer brult uut de hoge hemel,

hi'j gromt vanuut zien heilige huus,

hi'j buldert over zien kudde.

As een droevetreder raost hi'j

tegen de bewoners van de eerde.

31 Tot an de aenden van de eerde klinkt kriegslewaai,

want de Heer klaegt alle volken an,

hi'j voert een rechtszaeke tegen al wat leeft.

Dat kwaoje volk levert hi'j uut an et zweerd

– zegt de Heer.

32 Dit zegt de Heer van de hemelse machten:

Rampen treffen volk nao volk,

een orkaan komt op van de uuthoeken van de eerde.

33 De slaachtoffers van de Heer liggen over de eerde verspreided.

Zi'j wodden niet betreurd, niet vothaeld en niet begreuven,

mar blieven liggen as dong op et laand.

34 Hedders, begrotelik, raos et uut!

Leiders van de kudde, dri'j je omme in et stof!

Now wodden jim slaacht,

jim valen in stokken as een dure kruke,

jim wodden verstri'jd.

35 De hedders kun niet meer vlochten,

de leiders kun niet ontkommen.

36 Heur! De hedders raozen,

de leiders van de kudde jammeren,

want de Heer verwoest heur weidegrond.

37 Heur vredige laanderi'jen wodden verdistreweerd

deur de grote lelkens van de Heer.

38 As een leeuw komt hi'j veur 't locht uut zien verschoel,

ja, heur laand wodt tot een woesteni'je

deur et moordend geweld, deur zien grote argernis."

Jeremia 26

Jeremia om zien profetie anklaegd

01 In et begin van de regering van keuning Jojakim van Juda, de zeune van Josia, zee de Heer disse woorden tegen Jeremia:

02 "Dit zegt de Heer: Gao in de veurtuun van mien tempel staon en praot tegen alleman die uut de steden van Juda kommen binnen om mi'j in de tempel te vereren. Zegge heur alles wat ik je opdreeg en laot niks aachterwege.

03 Misschien zullen zi'j luusteren en mit heur kwaolike praktieken breken. Dan za'k ofzien van et onheil waormit ik heur treffen wil vanwegens heur kwaolike praktieken.

04 Zegge tegen heur: Dit zegt de Heer: Aj'm niet naor mi'j luusteren, aj'm de wet niet naoleven die ik je geven hebbe

05 en niet luusteren naor mien knechten, de profeten, die ik iederkeer weer naor jim toe stuur, mar veur wie jim an now toe doof weren,

06 dan za'k mit disse tempel etzelde doen as mit Silo, zodat alle volken op eerde de naeme van disse stad as een vluuk bruken zullen."

07 De priesters, de profeten en alle aanderen die daor in de tempel weren heurden Jeremia disse woorden zeggen.

08 Naodat hi'j tegen heur zegd hadde wat de Heer him opdreugen hadde, grepen zi'j him vaaste. "Starven moej'!" reupen ze.

09 "Hoe durf ie in de naeme van de Heer te profeteren dat et disse tempel vergaon zal as Silo en dat disse stad een ruïne wodt waor gieniene nog wonen zal?" Al et volk in de tempel leup tegen Jeremia te hoop.

10 Doe de leiders van Juda heurden wat d'r gaonde was, kwammen ze van et keuninklik peleis naor de tempel en gongen zitten in et ni'je poortgebouw.

11 De priesters en de profeten neumen et woord. Zi'j zeden tegen de leiders en alle aanderen die daor weren: "Disse man verdient et om ommebrocht te wodden. Jim hebben zels heuren kund wat hi'j over disse stad profeteerd het."

12 Jeremia zee doe: "Et is de Heer die mi'j stuurd het om te profeteren waj'm over disse tempel en disse stad heurd hebben.

13 Beter daorom jim leven en luuster naor de Heer, jim God, zodat hi'j ofzicht van et onheil dat hi'j jim ankondigd het.

14 Wat mi'jzels angaot: ik bin in jim hanen, jim kun mit mi'j doen waj'm goed en rechtveerdig achten.

15 Mar beseffe wel daj'm deur mi'j omme te brengen onschuldig bloed vergieten, waorveur jim zels, disse stad en de inwoners boeten zullen, want warkelik, de Heer het mi'j stuurd om jim te waorschouwen."

16 Doe zeden de leiders en de aandere anwezigen tegen de priesters en de profeten: "Disse man kan niet omme brocht wodden, want hi'j het in de naeme van de Heer, oonze God, tegen oons praot."

17 En een peer van de ooldsten van et laand kwammen overaende en zeden tegen et saemenstroomde volk:

18 "Doe Hizkia keuning van Juda was trad Micha uut Moreset op as profeet. Hi'j zee tegen et volk van Juda: “dit zegt de Heer van de hemelse machten: De Sion zal as een akker ommeploegd wodden, Jeruzalem zal tot een hope puun wodden, de tempelberg tot een overwoekerde heuvel.”

19 Mar hebben keuning Hizkia en de bevolking van Juda Micha ommebrocht? Hizkia hadde ontzag veur de Heer en wus him geunstig te stemmen, zodat de Heer ofzag van et onheil dat hi'j heur ankondigd hadde. Awwe disse man van kaant maeken, roepen we groot onheil over oons of!"

20 D'r was nog een aander die as profeet optrad in de naeme van de Heer: Uria uut Kirjat-Jearim, de zeune van Semaja. Ok hi'j profeteerde tegen Jeruzalem en Juda, en hi'j dreug etzelde uut as Jeremia.

21 Doe keuning Jojakim, de bevelhebbers en de raodsheren zien profetieën heurden, wol de keuning him omme brengen laoten. Uria kwam dat te weten en vlochtte in paniek naor Iegypte.

22 Mar de keuning stuurde Elnatan, de zeune van Achbor, mit een tal manluden aachter him an.

23 Zi'j haelden Uria weeromme en leidden him veur keuning Jojakim, die him ommebrengen leut. Zien liek leut hi'j in een alledaegs volksgraf smieten.

24 Mar Jeremia wodde bescharmd deur Achikam, de zeune van Safan, zodat hi'j niet uutleverd wodde an et volk, dat him van kaante maeken wol.

Jeremia 27

Et jok van Babylonië

01 In et begin van de regering van keuning Jojakim van Juda, de zeune van Josia, richtte de Heer him naor Jeremia.

02 De Heer zee tegen mi'j: "Maek jokken mit riemen en legge die op je nekke.

03 Stuur de keunings van Edom, Moab, Ammon, Tyrus en Sidon ieder een jok. Ie moe'n ze mitgeven an heur bosschoppers, die bi'j keuning Sedekia in Jeruzalem binnen.

04 Laot ze heur vost disse bosschop overbrengen: Dit zegt de Heer van de hemelse machten, de God van Israël – dit moej'm dus tegen jim vost zeggen:

05 Ik hebbe mit mien grote kracht en mit mien machtige aarm de eerde maekt en de meensken en dieren die d'r leven. Ik geef de eerde an wie ik wil.

06 Ik hebbe jim lanen now allemaole in hanen geven van mien knecht, keuning Nebukadnessar van Babylonië; alderdeegst de wilde dieren he'k an him onderwurpen.

07 Alle volken zullen an him, zien zeune en zien kleinzeune onderwurpen wezen, tot veur zien eigen laand de tied ok komt dat een protte volken en machtige keunings et zullen onderwarpen.

08 Et volk of keuninkriek dat him niet an him, keuning Nebukadnessar van Babylonië, onderwarpen wil, dat him niet zien jok opleggen laoten wil, za'k straffen mit et zweerd, de honger en de pest, tot ik et deur zien toedoen verdistreweerd hebbe – zegt de Heer.

09 Luuster niet naor je profeten, waorzeggers, droomuutleggers, wolkeschouwers en toveners, die jim de hieltied oproepen om jim niet an de keuning van Babylonië te onderwarpen.

10 Heur profetieën bin leugens; ze berieken d'r alliend mar mit daj'm uut jim laand verdreven wodden. Ik zaj'm uutmekeer jaegen en jim zullen verdistreweren.

11 Mar et volk dat him et jok van de keuning van Babylonië opleggen lat, dat him an him onderwarpt, za'k zonder hinder in zien eigen laand laoten. Et mag d'r wonen blieven en de akkers bewarken – zegt de Heer."

12 Ik zee dezelde woorden tegen keuning Sedekia van Juda: "Laot jow et jok van de keuning van Babylonië opleggen, onderwarpe jow an him en zien volk, dan zuj' in leven blieven.

13 Waoromme zollen jow en jow volk wegraeken deur et zweerd, de honger en de pest? Want daormit het de Heer ieder volk driegd dat him niet an de keuning van Babylonië onderwarpen wil.

14 Luuster niet naor de profeten die jim oproepen om jim niet an him te onderwarpen. Zi'j profeteren leugens.

15 Hoewel ik heur niet stuurd hebbe – zegt de Heer – profeteren zi'j in mien naeme, en nog leugens ok. Daormit berieken ze alliend amr dat ik jim verdrief en daj'm saemen mit die profeten verdistreweren zullen."

16 Ok zee 'k tegen de priesters en et volk van Juda: "Dit zegt de Heer: Luuster niet naor jim profeten, die zeggen dat de kostberheden uut de tempel van de Heer gauw uut Babel weerommebrocht wodden. Zi'j profeteren leugens.

17 Luuster niet naor heur. Onderwarp jim an de keuning van Babylonië, aj'm in leven blieven willen. Waoromme zol disse stad een ruïne wodden moeten?

18 As zi'j echte profeten binnen en de woorden van de Heer zeggen, laoten zi'j dan de Heer van de hemelse machten d'r toe bewegen dat hi'j de kostberheden die nog in de tempel van de Heer, in et peleis van de keuning en in Jeruzalem overbleven binnen, niet in Babel terechtekommen lat.

19 Want dit zegt de Heer van de hemelse machten over de tempelzuilen, de Zee, de verriedbere onderstellen en de rest van et tempelgerei dat nog in disse stad is,

20 over alles wat keuning Nebukadnessar van Babylonië nog niet mitneumen het doe hi'j keuning Jechonja, de zeune van Jojakim, en alle veuranstaonde burgers van Juda en Jeruzalem naor Babel voerde: Alles zal naor Babel voerd wodden.

21 Ja, dit zegt de Heer van de hemelse machten, de God van Israël, over de kostberheden die in de tempel van de Heer, in et peleis van de keuning en in Jeruzalem aachterbleven binnen:

22 Alles zal naor Babel voerd wodden, en daor zal et blieven tot de dag da'k d'r zels veur zorge dat et weerommebrocht wodt – zegt de Heer."

Jeremia 28

De profeet Jeremia tegenover de profeet Chananja

01 In datzelde jaor, in de vuufde maond van et vierde regeringsjaor van keuning Sedekia van Juda, zee de profeet Chananja uut Gibeon, de zeune van Azzur, in de tempel van de Heer tegenover de priesters en alle aandere die daor weren tegen mi'j:

02 "Dit zegt de Heer van de hemelse machten, de God van Israël: Ik gao et jok van de keuning van Babylonië breken.

03 Binnen twie jaor za'k alle kostberheden uut de tempel van de Heer, die keuning Nebukadnessar mitneumen het naor Babel, naor Jeruzalem weerommebrengen.

04 Ik zal ok keuning Jechonja, de zeune van Jojakim, en alle ballings uut Juda die naor Babel brocht binnen, naor Jeruzalem weerommebrengen – zegt de Heer. Want ik gao et jok van de keuning van Babylonië breken."

05 Doe zee de profeet Jeremia tegen de profeet Chananja tegenover de priesters en alle aanderen die ok in de tempel van de Heer weren:

06 "Ja! Laot de Heer dat doen. Hopelik lat hi'j jow profetie uutkommen en brengt hi'j al et tempelgerei en alle ballings uut Babylonië naor disse stad weeromme.

07 Mar luuster now naor wat ik jow en alle aanderen te zeggen hebbe.

08 Sund meenskeheugenis hebben de profeten die veur jow en mi'j leefd hebben tegen een protte lanen en machtige keuninkrieken niks as oorlogen, onheil en pest profeteerd.

09 Van een profeet die veurspoed en vrede profeteert, wee'we eerst dat hi'j inderdaod deur de Heer stuurd is as zien woorden uutkommen."

10 Chananja nam doe et jok van Jeremia zien nekke, breuk et in stokken

11 en zee tegenover allemaole die daor weren: "Dit zegt de Heer: Zo za'k binnen twie jaor et jok van keuning Nebukadnessar van Babylonië van alle volken ofnemen en in stokken breken." Hierop gong Jeremia tot de tempel uut.

12 Een poze laeter keerde de Heer him naor Jeremia:

13 "Gao naor Chananja en zegge him: Dit zegt de Heer: Ie hebben een hoolten jok in stokken breuken en et deur een iezeren jok vervongen.

14 Want dit zegt de Heer van de hemelse machten, de God van Israël: Ik legge alle volken een iezeren jok op, waormit zi'j keuning Nebukadnessar van Babylonië dienen moeten. Alderdeegst de wilde dieren onderwarp ik an him."

15 De profeet Jeremia zee doe tegen de profeet Chananja: "Luuster goed, Chananja! Ie bin niet deur de Heer stuurd. Ie hebben bi'j et volk valse hope wekt.

16 Daoromme – dit zegt de Heer: Ik zal je asnog sturen, ik stuur je weg van de eerde. Ie zullen nog dit jaor wegraeken, want mit je profetieën hej' et volk tegen de Heer opzet."

17 En de profeet Chananja raekte nog datzelde jaor weg, in de zeuvende maond.

Jeremia 29

Jeremia zien brief an de ballings

01 Hier volgt de brief die de profeet Jeremia vanuut Jeruzalem stuurd het an de overbleven ooldsten onder de ballings, an de priesters, de profeten en alle aanderen die Nebukadnessar vanuut Jeruzalem naor Babel voerd hadde.

02 Hi'j schreef disse brief doe keuning Jechonja, de keuningin-moeke, et dienstvolk, de leiders van Jeruzalem en Juda en de smeden en waopenmaekers al uut Jeruzalem wegvoerd weren.

03 Hi'j leut him bezorgen deur Elasa, de zeune van Safan, en Gemarja, de zeune van Chilkia, de gezaanten die naemens keuning Sedekia van Juda naor keuning Nebukadnessar in Babel reisden. De brief had disse inhoold:

04 "Dit zegt de Heer van de hemelse machten, de God van Israël, tegen de ballings die hi'j vanuut Jeruzalem naor Babel voeren laoten het:

05 Bouw huzen en gao daorin wonen, legge tunen an en eet van de opbrengst,

06 gao huweliken an en verwek zeunen en dochters, zuuk vrouwluden veur jim zeunen en huw jim dochters uut, zodat zi'j zeunen en dochters kriegen. Jim moe'n in tal toenemen, niet ofnemen.

07 Bidde tot de Heer veur de stad waorhenne ik jim wegvoerd hebbe en zet jim in veur heur bluui, want de bluui van de stad is ok jim bluui.

08 Dit zegt de Heer van de hemelse machten, de God van Israël: Laot jim niet misleiden deur jim profeten en waorzeggers. Hecht gien geleuf an heur dromen; zi'j dromen alliend mar wat jim weensken.

09 Wat zi'j jim in mien naeme profeteren bin leugens. Ik hebbe heur niet stuurd – zegt de Heer.

10 Dit zegt de Heer: As d'r in Babel zeuventig jaor veurbi'j binnen, za'k naor jim ommekieken. Dan za'k mien toezegging gestaand doen deur jim naor Jeruzalem weerommegaon te laoten.

11 Mien doel mit jim staot vaaste – zegt de Heer. Ik hebbe jim gelok veur ogen, niet jim ongelok: ik zal jim een hoopvolle toekomst geven.

12 Jim zullen mi'j anroepen en tot mi'j bidden, en ik zal naor jim luusteren.

13 Jim zullen mi'j zuken en ok vienen, aj'm mi'j temeensen mit hatte en ziel zuken.

14 Ik zal mi'j deur jim vienen laoten – zegt de Heer – en ik zal in jim lot een omslag brengen. Ik zal jim saemenbrengen uut alle volken en plakken waorhenne ik jim uutstoten hebbe – zegt de Heer – en jim weerommekommen laoten naor Jeruzalem, waoruut ik jim weghaeld laoten hebbe.

15 Misschien zeggen jim: “de Heer het oons toch ok in Babel profeten geven?”

16 Mar dit zegt de Heer over de keuning die op de troon van David zit en over de hiele bevolking van Jeruzalem, jim volksgenoten die niet mit jim in ballingschop gaon binnen,

17 dit zegt de Heer van de hemelse machten: Ik stuur et zweerd, de honger en de pest op heur of, ik zal mit heur etzelde doen as mit bedurven viegen, die niet meer te eten binnen.

18 Ik zal heur mit et zweerd, de honger en de pest aachtervolgen en heur tot een ofschrikwekkend veurbeeld veur alle keuninkrieken op eerde maeken. Heur naemen zullen as een vluuk bruukt wodden, ze zullen een ofgriezen en ontzetting in heur opwekken en bespot wodden deur alle volken waornaor ik heur uutstoten zal.

19 Want zi'j hebben niet naor mi'j luusterd – zegt de Heer –, hoewel ik iederkeer weer mien knechten, de profeten, naor heur toe stuurde. En jim hebben ok niet naor mi'j luusterd – zegt de Heer.

20 Luuster naor mien woorden, ballings, die ik vanuut Jeruzalem naor Babel voerd laoten hebbe.

21 Dit zegt de Heer van de hemelse machten, de God van Israël, over de profeten Achab, de zeune van Kolaja, en Sedekia, de zeune van Maäseja, die in mien naeme leugens profeteren: Ik lever heur uut an keuning Nebukadnessar van Babylonië, die heur veur jim ogen terechtestellen zal.

22 En alle Judese ballings in Babel zullen an heur lot een vluuk ontlienen: “mag de Heer et jim vergaon laoten as Sedekia en Achab, die de keuning van Babylonië boven et vuur reusterd het.”

23 Want zi'j hebben wat daon dat in Israël een daod van schaande is: ze hebben overspel pleegd mit de vrouw van een aander en in mien naeme leugens profeteerd, woorden die ik heur niet opdreugen hebbe om te zeggen. Ik hebbe et zien, ik was d'r getuge van – zegt de Heer."

24 De Heer richtte him tot Jeremia mit de kommedaosie om Semaja, de Nechelamiet, ditte te zeggen:

25 "Dit zegt de Heer van de hemelse machten, de God van Israël: Jim hebben op eigen gezag brieven stuurd an de priester Sefanja, de zeune van Maäseja, de overige priesters en de bevolking van Jeruzalem, brieven waorin staot:

26 “de Heer het jim tot priester ansteld; hi'j het jim de opvolger van de priester Jojada maekt om in de tempel van de Heer de odder te overaende te holen, dat jim moe'n iedere halvewieze die him veur profeet uutgeft in et blok sluten en an et halsiezer kettens.

27 Waoromme bi'j'm dan niet optreden tegen Jeremia uut Anatot, die him bi'j jim veur profeet uutgeft?

28 Hi'j het oons in Babel jommes een brief stuurd waorin staot dat de ballingschop nog lange duren zal, dawwe huzen bouwen en daorin gaon wonen moeten, tunen anleggen moeten en van de opbrengst eten moeten.”"

29 Naodat de priester Sefanja disse brief an Jeremia veurlezen hadde,

30 richtte de Heer him tot Jeremia: "Stuur disse brief an de ballings: Dit zegt de Heer over Semaja, de Nechelamiet:

31 Hi'j het bi'j jim profeteerd zonder da'k him stuurd hebbe en valse hope bi'j jim wekt.

32 Daoromme – dit zegt de Heer: Ik zal him en zien naogeslaacht straffen. Zi'j zullen onder dit volk opholen te bestaon, ze zullen de veurspoed die ik mien volk brengen zal niet mitmaeken – zegt de Heer. Want hi'j het et volk tegen mi'j opzet."

Jeremia 30

Hope veur Israël en Juda

01 De Heer zee disse woorden tegen Jeremia:

02 "Dit zegt de Heer, de God van Israël: Schrief alle dingen die ik je zegd hebbe in een boekerolle.

03 Want de dag zal kommen – zegt de Heer – da'k et lot van mien volk Israël en van Juda te goeie kere, da'k heur weerommebreng naor et laand da'k heur veuroolden geven hebbe en dat zi'j et in bezit nemen zullen – zegt de Heer."

04 Hier volgen de woorden die de Heer tegen Israël en Juda zee.

05 "Dit zegt de Heer:

Ik heur raozen van ontzetting,

galpen van aangst en paniek.

06 Zegge es: kun manluden kiender kriegen?

Waorom zie ik dan dat iedere man

zien hanen op zien boek hoolt,

zoas een vrouw die een kiend krigt?

Waorom is heur gezichte zo grauw?

07 Wee! Die vreselike dag kent zien liekese niet!

Et volk van Jakob komt in grote nood,

mar et wodt redded.

08 Ik breek op die dag et jok van je nekke,

je banen trek ik los

– zegt de Heer van de hemelse machten.

Gienertied wodt Jakob zien volk weer de knecht van vremden,

09 mar et dient mi'j, de Heer, zien God,

en David, de keuning die ik over heur ansteld hebbe.

10 Wees niet bange, mien knecht Jakob,

hebbe gien aangst, Israël – zegt de Heer.

Ik zal je uut dat vere laand vri'jmaeken,

uut de ballingschop breng ik je naogeslaacht weeromme.

Et volk van Jakob gaot weeromme en zal in vrede leven,

zonder zorgen, zonder dat et nog opschrikt wodt.

11 Ik zaj'm helpen en zaj'm vri'jmaeken

– zegt de Heer.

De lanen waornaor ik jim verdreven hebbe,

veeg ik allemaole vot.

Jim kriegen de straf die aj'm verdienen,

mar verdistreweren za'k jim niet.

12 Dit zegt de Heer:

Ongeneeslik bin jim wonnen,

niet te beteren is jim letsel.

13 Gien meenske verzorgt jim zwölderi'je,

jim wonnen gruuien gienertied meer dichte.

14 Jim vri'jers bi'j'm vergeten,

ze kieken niet meer naor jim omme.

Ik was et die jim sleug, as een vi'jaand,

ik hebbe jim spiekerhad straft,

om jim vule wandaoden,

om jim protte zunden.

15 Wat klaegen jim now over jim piene,

jim dodelike wonnen?

Om jim vule wandaoden,

om jim protte zunden

he'k jim dit andaon.

16 Mar wie jim opeten, wodden zels opeten,

al jim vi'janen gaon zels in ballingschop.

Ieder volk dat jim uutroepelde, wodt zels plunderd,

ik maek iederiene die naor buit zocht, zels tot buit.

17 Weet dat ik jim genezen zal,

ik zal jim wonnen beteren – zegt de Heer –

ok al nuumt et volk jim Verworpene en zegt et volk:

“naar Sion kieken we niet meer omme.”

18 Dit zegt de Heer:

Ik keer et lot van Jakob zien tenten naor de goeie kaante,

ik zal mi'j om zien huzen bekommeren.

De steden zullen uut de aske opriezen,

peleizen wodden in heur oolde pracht hersteld.

19 Daansend kommen de meensken naor buten,

mit een lofzang op de lippen.

Ik doe et volk in tal toenemen,

et nemt niet meer in tal of.

Ik geef et anzien,

et wodt niet langer veracht.

20 Et volk wodt weer as eertieds

en hoolt deur mien bescharming de hieltied staand.

Wie et bedriegt, za'k straffen.

21 Et zal een vost votbrengen,

d'r komt een heerser uut zien midden.

Ik zal him toestaon om mi'j te naoderen.

Wie zol dat zels waogen? – zegt de Heer.

22 Jim zullen mien volk wezen,

en ik zal jim God wezen.

23 De Heer stuurt een roezige wiend,

een raozende storm treft et verdurven volk.

24 Zien branende argernis komt niet tot bedaoren

veur hi'j zien plan hielendal uutvoerd het.

Iens zuj'm dat hielendal begriepen.

Jeremia 31

01 Dan za'k veur iedere stamme van Israël een God wezen,

dan is Israël mien volk – zegt de Heer.

02 Dit zegt de Heer:

In de woestijn kree'k Israël lief,

et volk dat an verinnewaosie ontkommen was.

Ik gong heur veur en gaf heur vrede.

03 Van veer bin 'k naor je toe kommen, vrouwe Israël.

Ik hebbe je altied liefhad,

mien liefde zal je de hieltied vergezellen.

04 Ik brenge je weer tot bluui.

Ie zullen weer daansen in de rei

en de tamboerijnen klinken laoten.

05 In Samaria zien bargen zuj' droevetunen plaanten,

en eten meugen van de eerste vruchten.

06 De dag komt

dat in Efraïm de waachters op de bargen roepen:

“kom, lao'we op weg gaon naor de Sion,

naor de Heer, oonze God!”

07 Dit zegt de Heer:

Juich van bliedschop over Jakob,

jubel an et heufd van alle volken,

roep et uut, zing een lofzang:

“de Heer het zien volk redded,

en wat d'r van Israël nog overbleef vri'jmaekt.”

08 Ik laot heur uut et noorden weerommekommen

en breng heur saemen van de aenden van de eerde.

Ok blienen en lammen kommen mit,

ok zwangere vrouwluden, en vrouwluden in baorensnood.

In dichte drommen kommen ze weeromme.

09 Ze kommen weeromme in traonen,

ze heffen smeekbeden an,

en ik zal heur leiden.

Ik breng heur naor stromende beken

en voere heur over effende wegen;

daor kun zi'j niet stroffelen.

Want ik bin veur Israël een heit,

en Efraïm is mien eerstgeboren zeune.

10 Volken, luuster naor de woorden van de Heer,

vertel et veerder op de veerste eilanen:

Hi'j die Israël verstri'jd het,

zal et saemenbrengen en et huden,

zoas een hedder zien kudde.

11 Want de Heer verlost et volk van Jakob,

hi'j maekt heur vri'j uut de haand die starker was as zi'j.

12 Zi'j kommen juichend naor de Sion,

straolend van bliedschop om de giften van de Heer:

koren, wien, olijfeulie,

en geiten, schaopen, koenen.

Zi'j aorden as een waeterrieke tuun,

gienertied zal et heur meer an wat ontbreken.

13 Maegies daansen vrolik in de rei,

jonges en knapperds daansen mit.

Heur rouw veraander ik in bliedschop, ik troost heur,

heur verdriet vergeten zi'j.

14 De priesters geef ik overdaodig offervleis.

Ik overstelp mien volk mit al et goeie

– zegt de Heer.

15 Dit zegt de Heer:

In Rama heurt et volk klaegen, bitter treuren.

Rachel goelt om heur zeunen,

zi'j wil niet troost wodden.

Heur kiender bin d'r niet meer.

16 Mar dit zegt de Heer:

Goel niet langer, dreuge je traonen.

Je zorg veur heur wodt now beloond

– zegt de Heer.

Ze kommen weeromme uut et laand van de vi'jaand.

17 Ie hebben een hoopvolle toekomst,

je kiender kommen naor heur eigen laand weeromme

– zegt de Heer.

18 Ik hebbe wel heurd hoe Efraïm treurt:

“jow hebben mi'j sleugen as een jonge os

die nog niet ofricht is.

Breng mi'j bi'j jow weeromme, laot mi'j weerommekommen,

want jow, Heer, bin mien God.

19 Ik bin tot inkeer kommen,

ik slao mi'jzels, now ik mien hatte deurzie.

Ik bin vol berouw, ik schaem mi'j diepe,

gao veurover onder de zunden van mien jonkhied.”

20 Is Efraïm niet mien geliefde zeune,

is hi'j niet mien oogappel?

Iederkeer a'k over him praot

dan komt zien beeld in mi'j op,

dan raek ik diepe beweugen.

Ik móet mi'j over him ontfarmen

– zegt de Heer.

21 Zet mijlpaolen daele,

zet baekens,

richt je andacht op de weg die ie volgen.

Keer weeromme, vrouwe Israël,

keer weeromme naor je steden.

22 Hoe lange nog bliej' ommemaelen,

hoe lange nog bliej' tiepelzinnig, vrouwe Israël?

De Heer zal wat ni'js op eerde scheppen:

een vrouw maekt een man et hof.

23 Dit zegt de Heer van de hemelse machten, de God van Israël: Ik zal heur lot de goeie kaante emmedri'jen laoten, en dan zal in de steden van Juda, in et hiele laand, opni'j te heuren wezen: “mag de Heer je zegenen, Jeruzalem, woonstee van gerechtighied, heilige barg!”

24 Stadsmeensken, boeren en hedders zullen weer in Juda wonen.

25 Wie dustig binnen, za'k opfrissen; wie verdoffeld binnen, geef ik kracht."

26 Hierop wodde ik wakker en sleug mien ogen op. De slaop hadde mi'j goeddaon.

27 "De dag zal kommen – zegt de Heer – da'k Israël en Juda inzi'jen zal mit meensken en mit dieren.

28 Zoas ik niet twiefelde om heur uut te roppen en te verwoesten, of te breken, kwaod te doen en te verdistreweren, zo za'k niet wiefelen om heur te plaanten en op te bouwen – zegt de Heer.

29 Dan zal et volk niet meer zeggen: “as de oolden onriepe droeven eten, kriegen de kiender stroeve tanen,”

30 mar zal, wie zundigen om zien eigen zunden wegraeken. As iene onriepe droeven et, zullen zien eigen tanen stroef wodden.

31 De dag zal kommen – zegt de Heer – da'k mit et volk van Israël en et volk van Juda een ni'j verbond slute,

32 een aander verbond a'k mit heur veuroolden sleut doe 'k heur bi'j de haand nam om heur uut Iegypte weg te leiden. Zi'j hebben dat verbond verbreuken, hoewel ze mi'j toeheurden – zegt de Heer.

33 Mar dit is et verbond da'k in de toekomst mit Israël sluten zal – zegt de Heer: Ik zal mien wet in heur binnerste leggen en him in heur hatte schrieven. Dan za'k heur God en zi'j mien volk wezen.

34 Et volk zal mekeer niet meer hoeven te onderwiezen mit de woorden: “leer de Heer kennen,” want alleman, van groot tot klein, kent mi'j dan al – zegt de Heer. Ik zal heur zunden vergeven en gienertied meer daenken an wat ze misdaon hebben.

35 Dit zegt de Heer,

die de zunne maekt het as et locht veur de dag,

de maone en steerns as de lochten veur de naacht,

die de zee opzwiept, zodat de golven broezen,

wie zien naeme is Heer van de hemelse machten:

36 Eerst as disse odder ophoolt te bestaon

– zegt de Heer –

bestaot Israël ok niet meer,

is et niet meer veur altied mien volk.

37 Dit zegt de Heer:

Zoas de hoogte van de hemel niet meten wodt,

de diepte van et follement van de eerde niet peild,

zo verwarp ik niet et naogeslaacht van Israël

om alles wat et misdaon het

– zegt de Heer.

38 De dag zal kommen – zegt de Heer – dat Jeruzalem herbouwd en an mi'j wi'jded wodt. Dan lopt de mure weer vanof de Chananeltoren tot an de Hoekpoort,

39 en vanof dat punt zal hi'j naor de Gareb verlengd wodden, en dan een bocht naor Goa maeken.

40 Hi'j zal om de vallei lopen waor de dooien begreuven wodden en de aske uutstri'jd wodt, en veerder om alle akkers tot an et Kidrondal. Van daor lopt hi'j naor de hoeke van de Paardenpoort in et oosten. Dit hiele gebied zal an de Heer wi'jded wezen, en Jeruzalem zal gienertied meer ofbreuken en verwoest wodden."

Jeremia 32

De akker in Anatot

01 In et tiende regeringsjaor van keuning Sedekia van Juda (et achttiende regeringsjaor van Nebukadnessar, de keuning van Babylonië) richtte de Heer him naor Jeremia.

02 De troepen van Nebukadnessar belegerden Jeruzalem en de profeet Jeremia zat gevangen in et ketier van de waacht, dat tot et peleis van de keuning van Juda heurde.

03 Keuning Sedekia hadde him daor gevangenzet omreden hi'j profeteerd hadde: "Dit zegt de Heer: Ik geve disse stad in hanen van de keuning van Babylonië; hi'j zal heur innemen.

04 Keuning Sedekia van Juda zal niet an de Chaldeeën ontkommen, mar an de keuning van Babylonië uutleverd wodden. Hi'j komt oge in oge mit him te staon en zal persoonlik mit him praoten.

05 Daornao wodt hi'j naor Babel brocht, waor hi'j blieven zal tot ik naor him omkieke – zegt de Heer. Alle verzet tegen de Chaldeeën zal onnut wezen."

06 Jeremia zee: "De Heer richtte him naor mi'j mit de woorden:

07 “Chanamel, de zeune van je omke Sallum, is naor je onderwegens om je te vraogen om zien akker in Anatot van him te kopen, omreden ie as losser de plicht hebben die in de femilie te holen.”

08 Et gebeurde zoas de Heer zegd hadde. Mien neve Chanamel kwam naor et ketier van de paleiswacht en vreug mi'j: “koop asjeblief mien akker in Anatot, in et gebied van Benjamin. Ie hebben as losser et recht van eerste koop, ie kun him in de femilie holen.” Ik begreep dat dit een kommedaosie van de Heer was

09-10 en kocht de akker van mien aachtergatsneve Chanamel uut Anatot. Ik stelde een koopkontrakt op, verzegelde dat waor getugen bi'j weren en betaelde Chanamel zeuventien sjekel zulver, die ik ofweug in een weegschaole.

11 Ik gaf liekegoed et verzegelde kontrakt, waor de bepaolings en veurweerden in vaastelegd weren, as et eupen kontrakt

12 an Baruch, de zeune van Neria, de zeune van Machseja. Dat dee 'k tegenover mien neve Chanamel en de getugen, die et kontrakt mit ondertekend hadden, en waor alle Judeeërs die in et ketier van de paleiswacht bevunnen, bi'j weren.

13 In heur bi'jwezen gaf ik Baruch disse kommedaosie:

14 “dit zegt de Heer van de hemelse machten, de God van Israël: Stop disse kontrakten, liekegoed et sleuten as et eupen kontrakt, in een kruke; dan blieven ze lange tied goed.

15 Want dit zegt de Heer van de hemelse machten, de God van Israël: Iens zullen in dit laand opni'j akkers, huzen en droevetunen kocht wodden.”

16 Naodat ik et koopkontrakt an Baruch, de zeune van Neria, geven hadde, biddede ik tot de Heer:

17 “och Heer, mien God, jow hebben mit jow grote kracht, mit jow machtige aarm, de hemel en de eerde maekt. Veur jow is niks onmeugelik.

18 Jow bewiezen jow liefde an duzenden, jow laoten veur de schuld van de oolden de kiender ok boeten, jow bin de grote, machtige God, jow naeme is Heer van de hemelse machten.

19 Jow besluten bin indrokwekkend, jow daoden machtig. Jow passen andachtig op de levensweg van de meensken en belonen iederiene naor zien daoden.

20 Jow hebben in Iegypte tekens en wonderen daon, en doen die tot op de dag van vandaege in Israël en onder hiel et meensdom, zodat jow naeme now rondomme vestigd is.

21 Jow hebben jow volk Israël mit angstanjaegende tekens en wonderen uut Iegypte wegleided, mit starke haand en opheven aarm,

22 en jow hebben heur dit laand geven, dat jow heur veuroolden onder ede toezegd hadden: een laand dat overlopt van melk en hunning.

23 Jow volk trok et binnen en nam et in bezit, mar geheurzemde jow niet. Zi'j leefden jow wet niet nao, volgden jow geboden niet op. Daorom wodde disse ellende heur diel.

24 De belegeringswal riekt al tot de stadsmure, de stad staot op et punt om inneumen te wodden. Ze vaalt in hanen van de Chaldeeën, die heur bestormen. Et zweerd, de honger en de pest zal heur val wodden. Wat jow ankondigd hebben, zien jow now zels gebeuren.

25 Toch hebben jow, Heer, mien God, mi'j zegd om de akker te kopen en in anwezigens van getugen te betaelen. En dat wiels de stad in hanen van de Chaldeeën vaalt.”"

26 Hierop richtte de Heer him naor Jeremia:

27 "Ik bin de Heer, de God van al wat leeft. Is d'r ok mar wát dat veur mi'j onmeugelik is?

28 Dit zegt de Heer: Ik geve disse stad in hanen van de Chaldeeën, keuning Nebukadnessar van Babylonië zal heur innemen.

29 De Chaldeeën, die de stad bestormen, zullen heur binnendringen en heur platbranen: alle huzen waor de Israëlieten op de dakken veur Baäl wierook braand hebben en an aandere goden wienoffers brocht hebben. Zi'j hebben mi'j daormit zeer daon.

30 Israël en Juda hebben van meet of an daon wat slecht is in mien ogen. Israël het mi'j alsmar zeer daon mit wat et zels maekt het – zegt de Heer.

31 Jeruzalem het, vanof de dag dat et bouwd wodde tot op de dag van vandaege, alsmar mien argernis wekt. Daorom veeg ik et vot.

32 Israël en Juda, de keunings, leiders, priesters en profeten, alle inwoners van Juda en Jeruzalem, hebben al et meugelike kwaod daon en mi'j daormit zeer daon.

33 Ze bin mi'j niet geheurzem west, mar hebben mi'j de rogge toekeerd. Hoewel ik heur iederkeer weer onderwees, luusterden ze niet naor mien terechtewiezings.

34 Ze hebben de tempel waoran mien naeme verbunnen is mit gruwelike ofgodsbeelden ontwi'jded,

35 en in et Hinnomdal offerhoogten veur Baäl bouwd om d'r heur zeunen en dochters an Moloch an te bieden. Ze hebben Juda mit die gruweldaod tot zunde anzet. Ik hebbe daor gienertied kommedaosie toe geven, ik hebbe dat gienertied wild.

36 Mar toch – dit zegt de Heer, de God van Israël, over disse stad, waorover jim zeggen: “deur et zweerd, de honger en de pest vaalt ze de keuning van Babylonië in hanen”:

37 Ik zal de inwoners saemenbrengen uut alle lanen waorhenne ik ze in mien grote lelkens en argernis verdreven hebbe, ze weerommebrengen naor disse stad en ze d'r in vrede wonen laoten.

38 Zi'j zullen mien volk en ik zal heur God wezen.

39 Ik zal heur iene van hatte en iene van zin maeken, zodat ze de hieltied ontzag veur mi'j hebben zullen en et heur en heur naogeslaacht goed gaon zal.

40 Ik zal een iewig verbond mit heur sluten, ik keer mi'j gienertied meer van heur of en zal heur de hieltied zegenen. Ik zal heur ontzag veur mi'j geven, zodat zi'j heur gienertied meer van mi'j ofkeren zullen.

41 Ik zal d'r weer bliedschop in vienen om heur te zegenen en zal heur veurgoed in dit laand plaanten. Mit hatte en ziel za'k dat doen.

42 Dit zegt de Heer: Zoas ik over dit volk al dit grote onheil brocht hebbe, zo za'k et al et goeie brengen da'k heur beloof.

43 Jim zeggen dat dit laand een woesteni'je is, zonder meenske of dier, en dat et in hanen van de Chaldeeën geven is, mar d'r zullen weer akkers kocht wodden.

44 Et volk zal d'r veur betaelen en mit getugen d'r bi'j koopkontrakten opstellen en verzegelen, in et gebied van Benjamin, in et gebied rond Jeruzalem, in de steden van Juda, van et barglaand, et heuvellaand en de Negev. Want ik zal heur lot de goeie kaante op sturen – zegt de Heer."

Jeremia 33

Toezegging van herstel

01 De Heer richtte him veur de twiede keer naor Jeremia, die nog de hieltied in et kertier van de peleiswaacht vaaste zat:

02 "Dit zegt de Heer, die de eerde maekt het, die heur vormd en grondvest het, wie zien naeme Heer is:

03 Roepe mi'j an, en ik zal je bescheid geven, ik zal je grote, wonderlike dingen zienlaoten, dingen die je hielemaole onbekend binnen.

04 Dit zegt de Heer, de God van Israël, over de huzen van disse stad en et peleis van de keunings van Juda, die ofbreuken wodden om een bolwark op te smieten tegen de belegeringswallen en et anvalsgeweld,

05 mar waorvan de stienen in de stried tegen de Chaldeeën de lieken bedekken van heur die ik in mien grote lelkens ommebrocht hebbe, omreden ik mi'j van disse stad ofkeerd hebbe vanwegens al et kwaod dat de inwoners daon hebben –

06 dit zegt de Heer: Ik zal de wonnen van de stad verbienen en heur betermaeken, ik geve de inwoners blievende vrede en veurspoed.

07 Ik breng een keer in et lot van Juda en Israël en maek ze weer tot et volk van eertieds.

08 Ik zal et volk wasken van alle wandaoden waormit et tegen mi'j zundigd het. Ik zal et alle wandaoden vergeven waormit et willens en wetens tegen mi'j zundigd het.

09 Jeruzalem zal mi'j weer bliedschop geven en mi'j lof en roem brengen bi'j alle volken op eerde. Die zullen heuren hoeveul gelok en veurspoed ik Jeruzalem geef, en huteren van ontzag.

10 Dit zegt de Heer: Jim zeggen over dit laand dat et een woesteni'je is, dat d'r gien meenske en dier meer leeft. Mar in de steden van Juda en de straoten van Jeruzalem, die now verwoest binnen, waor gien meenske en dier meer leeft,

11 zullen vreugdezangen klinken, zullen bruid en bruidegom van bliedschop zingen, zal te heuren wezen: “loof de Heer van de hemelse machten, want hi'j is goed, iewig duurt zien trouw.” D'r zullen daankoffers naor de tempel van de Heer brocht wodden, want ik keer et lot van Juda naor de goeie kaante en maek et weer as eertieds – zegt de Heer.

12 Dit zegt de Heer van de hemelse machten: D'r zullen in dit verwoeste laand, waor gien meenske en gien dier meer leeft, rond alle steden laanderi'jen wezen, waor de hedders heur schaopen en geiten rusten laoten zullen.

13 In de steden van et barglaand, et heuvellaand en de Negev, in et gebied van Benjamin, in de kontreinen van Jeruzalem en rond de steden van Juda zullen de schaopen onder de tellende haand van de hedder deurgaon – zegt de Heer.

14 De dag zal kommen – zegt de Heer – da'k de toezegging die ik et volk van Israël en Juda daon hebbe, gestaand doen zal.

15 Op die dag, in die tied, za'k an David zien stamme een rechtmaotige naokommeling ontspruten laoten, die recht en gerechtighied in et laand overaendeholen zal.

16 Dan wodt Juda verlost en de inwoners van Jeruzalem zullen in vrede leven. En de naeme van de stad zal wezen “de Heer is oonze gerechtigheid”.

17 Want dit zegt de Heer: D'r zal altied een naokommeling van David op de troon van Israël zitten

18 en d'r zullen altied Levitische priesters wezen die mi'j dienen, die braandoffers brengen zullen, graonoffers opdregen zullen en vredeoffers klaormaeken zullen."

19 De Heer richtte him naor Jeremia:

20 "Dit zegt de Heer: As mien verbond mit de dag en de naacht tenietdaon wodden kon, zodat de dag en de naacht niet meer op tied anbreken zollen,

21 dan zol ok mien verbond mit mien knecht David tenietdaon wodden kunnen. Dan zol d'r gien naokommeling van David op zien troon zitten. Dan zol ok mien verbond mit mien knechten de Levitische priesters verbreuken wodden kunnen.

22 Ontelber bin de steerns an de hemel en de zaandkorrels an de zee, lieke ontelber za'k de naokommelingen maeken van mien knecht David en van de Levieten die mi'j dienen."

23 De Heer richtte him naor Jeremia:

24 "Hej' heurd wat de meensken zeggen? “de Heer het de twie volken die hi'j uutkeuzen hadde, verwurpen.” Zi'j schrieven mien volk of en zien et niet langer as ien volk.

25 Mar dit zegt de Heer: Ik hebbe een verbond mit de dag en de naacht sleuten en de hemel en de eerde an vaaste wetten onderwurpen.

26 Zomin a'k die ofwiezen zal, za'k et naogeslaacht van Jakob en van mien knecht David ofwiezen. Ik zal altied iene van zien naokommelingen over et naogeslaacht van Abraham, Isaak en Jakob heersen laoten. Ik zal heur lot de goeie kaante op keren en mi'j over heur ontfarmen."

Jeremia 34

Profetie over et aende van Sedekia

01 De Heer richtte disse woorden tegen Jeremia, doe keuning Nebukadnessar van Babylonië mit zien hiele leger en de troepen van alle keuninkrieken en volken die hi'j onderwurpen hadde, de anval inzet hadde op Jeruzalem en de omliggende steden:

02 "Dit zegt de Heer, de God van Israël: Gao naor keuning Sedekia van Juda en zegge tegen him: Dit zegt de Heer: Ik geef disse stad in hanen van de keuning van Babylonië, die heur in vlammen opgaon laoten zal.

03 Ok ie zullen niet an him ontkommen, mar gevangenneumen wodden en an him uutleverd wodden. Ie zullen oge in oge mit him kommen te staon en persoonlik mit him praoten. Daornao woj' naor Babel brocht.

04 Mar, keuning Sedekia van Juda, luuster naor de woorden van de Heer. Dit zegt de Heer tegen jow: Ie zullen niet gewelddaodig wegraeken,

05 mar in vrede hennegaon. Zoas d'r veur je veuroolden, de keunings die veur je regeerd hebben, rouwvuren ontsteuken wodden, zo zullen die ok veur jow ontsteuken wodden. En je onderdaonen zullen mit “ach heer!” een klaegzang over je anheffen. Dit is mien toezegging – zegt de Heer."

06 De profeet Jeremia brocht disse woorden in Jeruzalem over an keuning Sedekia van Juda,

07 doe et leger van de keuning van Babylonië de anval inzet hadde op Jeruzalem en op Lachis en Azeka, de ienigste vestingsteden van Juda die nog overaendebleven.

Vri'jlaoting van de knechten herroepen

08 De Heer richtte him tot Jeremia, naodat keuning Sedekia mit de inwoners van Jeruzalem overienkommen was dat d'r een algehiele vri'jlaoting ofkondigd wodden zol.

09 Alle Hebreeuwse knechten en meiden zollen vri'jlaoten wodden, zodat gien Judeeër nog een volksgenoot as knecht in dienst hebben zol.

10 De leiders en inwoners die disse overienkomst angaon weren, kwammen heur verplichting nao en leuten heur knechten vri'j.

11 Mar een poze laeter kwammen ze d'r op weeromme en onderwurpen heur vri'jlaoten knechten en meiden opni'j.

12 Doe richtte de Heer him naor Jeremia:

13 "Dit zegt de Heer, de God van Israël: Naodat ik jim veuroolden uut de slavernij in Iegypte vri'jmaekt hadde, sleut ik een verbond mit heur, waorin ik bepaolde:

14 “ieder zeuvende jaor moe'n jim de Hebreeuwse manluden en vrouwluden die heur as knecht an jim verkocht hebben, vri'jlaoten. Zi'j moe'n jim zes jaor dienen, daornao moej'm heur de vri'jhied weerommegeven.” Mar jim veuroolden luusterden niet naor mi'j, zi'j hebben mi'j niet geheurzem west.

15 Dat deden jim in 't eerst wel. Deur een algehiele vri'jlaoting of te kondigen hej'm daon wat goed is in mien ogen. Jim bin tegenover mi'j, in de tempel waoran mien naeme verbunnen is, die verplichting angaon.

16 Mar doe kwammen jim d'r op weeromme. Jim hebben mien naeme te schaande maekt deur jim knechten en meiden weeromme te haelen. Eerst leuten jim heur gaon en weren ze vri'j, mar laeter onderwurpen jim heur opni'j.

17 Daorom – dit zegt de Heer: Omreden jim niet naor mi'j luusterd hebben, jim volksgenoten niet de vri'jhied geven hebben, geef ik et zweerd, de honger en de pest de vri'jhied om jim te treffen. Ik maeke jim tot een ofschrikwekkend veurbeeld veur alle keuninkrieken op eerde.

18 Ik zal iederiene die een bollekalf in twienen hakt hebben en tussen de stokken deur lopen binnen, mar die toch de regels van mien verbond overtreden hebben en heur niet an de overienkomst hullen hebben die ze tegenover mi'j sleuten hebben, in et lot van dat kalf patten laoten.

19 De leiders van Juda en Jeruzalem, et dienstvolk, de priesters en de rest van de bevolking, alleman die tussen de stokken deur lopen binnen,

20 lever ik uut an heur vi'janen, die heur naor et leven staon. Heur lieken zullen prooi wodden veur roofvoegels en wilde dieren.

21 Ok keuning Sedekia van Juda en zien raodgevers lever ik uut an heur vi'janen, die heur naor et leven staon. Ik lever heur uut an et leger van de keuning van Babylonië. Dat trekt now van jim weg,

22 mar op mien bevel – zegt de Heer – zal et naor disse stad weerommekeren en heur weer belegeren, heur innemen en in vlammen opgaon laoten. Ik maek de steden van Juda tot een woesteni'je waor gieniene meer wonen kan."

Jeremia 35

De Rechabieten as veurbeeld

01 Tiedens de regering van keuning Jojakim van Juda, de zeune van Josia, richtte de Heer him naor Jeremia:

02 "Gao naor de Rechabieten en vraog heur om mit jim mit te gaon naor een hal an de ziedkaante in de tempel van de Heer. Biede heur daor wien an."

03 Ik brocht Jaäzanja, de zeune van Jeremia, de zeune van Chabassinja, mit zien breurs, zien zeunen en de aandere Rechabieten

04 naor de tempel van de Heer, naor de hal van de leerlingen van de godsman Chanan, de zeune van Jigdaljahu. Die ruumte ligt naost de hal van de raodsheren en boven die van Maäseja, de zeune van Sallum, et heufd van de tempelwaacht.

05 Ik zette de Rechabieten een peer kannen wien veur, gaf heur bekers en neudigde heur uut om te drinken.

06 Mar zi'j zeden: "Wi'j drinken gien wien. Oonze veurvader Jonadab, de zeune van Rechab, het oons dat verbeuden. “jim meugen gienertied wien drinken,” het hi'j zegd, “en jim kiender liekemin.

07 Jim meugen ok gien huzen bouwen, akkers inzi'jen en droevetunen plaanten of in bezit hebben. Jim moe'n veur altied in tenten wonen; alliend dan zuj'm lange leven in et laand waorin jim binnen.”

08 Wi'j bin oonze veurvader Jonadab, de zeune van Rechab, geheurzem west in alles wat hi'j oons opdreugen het. Wi'jzels en oonze vrouwluden, zeunen en dochters drinken gienertied wien,

09 wi'j bouwen gien huzen om in te wonen, wi'j hebben gien droevetunen in bezit en hebben gien akkers die we inzi'jen.

10 Wi'j hebben altied in tenten leefd. Zo bin wi'j oonze veurvader Jonadab geheurzem west in alles wat hi'j oons opdreugen het.

11 Dawwe now in Jeruzalem binnen, komt deurdat keuning Nebukadnessar van Babylonië et laand binnenvalen is. Doe besleuten we uut aangst veur de legers van de Chaldeeën en de Arameeërs naor Jeruzalem te vlochten."

12 De Heer richtte him tot Jeremia:

13 "Dit zegt de Heer van de hemelse machten, de God van Israël: Zegge tegen de bevolking van Juda en Jeruzalem: Now kuj'm leren wat et betekent om naor mien woorden te luusteren – zegt de Heer.

14 Jonadab, de zeune van Rechab, het zien naokommelingen verbeuden om wien te drinken. Zi'j hebben et gebod van heur veurvader naoleefd en tot op de dag van vandaege gien wien dronken. Mar tegen jim he'k iederkeer weer praot, en jim hebben niet naor mi'j luusterd.

15 Ik stuurde iederkeer weer mien knechten, de profeten, naor jim toe mit de oproep: Breek mit jim kwaolike praktieken, beter jim leven, lope niet aachter aandere goden an en diene ze niet. Dan zuj'm wonen blieven in et laand dat ik jim veuroolden en jim geven hebbe. Mar jim hebben mi'j niet geheurzem west, jim hebben niet naor mi'j luusterd.

16 De naokommelingen van Jonadab, de zeune van Rechab, hebben et gebod van heur veurvader naoleefd, mar dit volk het niet naor mi'j luusterd.

17 Daorom – dit zegt de Heer, de God van de hemelse machten, de God van Israël: Ik zal over Juda en de bevolking van Jeruzalem al et onheil brengen dat ik heur ankondigd hebbe. Want ik hebbe et tegen heur zegd, mar zi'j hebben niet luusterd; ik hebbe heur reupen, mar zi'j gavven gien bescheid."

18 Hiernao zee Jeremia tegen de Rechabieten: "Dit zegt de Heer van de hemelse machten, de God van Israël: Jim hebben alle geboden van jim veurvader Jonadab naoleefd, jim bin him in alles geheurzem west.

19 Daorom – dit zegt de Heer van de hemelse machten, de God van Israël: D'r zullen de hieltied naokommelingen van Jonadab, de zeune van Rechab, wezen die mi'j dienen."

Jeremia 36

Jeremia zien boekerolle veurlezen en verbraand

01 In et vierde regeringsjaor van keuning Jojakim van Juda, de zeune van Josia, richtte de Heer him naor Jeremia:

02 "Neem een boekerolle en schrief daorin alles wat ik je zegd hebbe over Israël, Juda en de aandere volken sund ik in de tied van keuning Josia veur et eerst tegen je praotte.

03 Misschien laoten de Judeeërs tot heur deurdringen mit wat veur onheil ik heur treffen wil en breken zi'j mit heur kwaolike praktieken. Dan za'k heur wandaoden en zunden vergeven."

04 Op de vraoge van Jeremia schreef Baruch, de zeune van Neria, alle woorden van de Heer die Jeremia him veurzee in een boekerolle.

05 Jeremia zee tegen him: "Now et volk mi'j niet toestaot om in de tempel van de Heer te kommen,

06 moet ie d'r henne gaon. Gao op een vastendag en lees in et eupenbaor de woorden van de Heer veur die ik je veurzegd hebbe; an alleman, ok an de Judeeërs die uut aandere steden kommen binnen.

07 Misschien zullen ze een smeekgebed tot de Heer richten en mit heur kwaolike praktieken breken, want groot is et onheil waormit de Heer dit volk in zien argernis driegd het."

08 Baruch, de zeune van Neria, dee wat de profeet Jeremia him opdreugen hadde. In de tempel van de Heer leesde hi'j uut de boekerolle veur wat de Heer zegd hadde.

09 In de negende maond van et vuufde regeringsjaor van keuning Jojakim van Juda, doe de inwoners van Jeruzalem en de Judeeërs die uut aandere steden naor Jeruzalem kommen weren, tegenover de Heer een vasten hullen,

10 leesde Baruch in de tempel van de Heer de anwezigen alles wat Jeremia zegd hadde uut de boekerolle veur. Hi'j dee dat in et vertrek van Gemarja, de zeune van de hofschriever Safan, in de boverste veurtuun, vlak bi'j de ni'je tempelpoort.

11 Doe Micha, de zeune van Gemarja, de zeune van Safan, veurlezen heurde wat de Heer zegd hadde,

12 gong hi'j naor et peleis van de keuning. Hi'j kwam et vertrek van de hofschriever binnen, waor de raodsheren in vergeerdering bi'jenneer weren: Elisama, de hofschriever, Delaja, de zeune van Semaja, Elnatan, de zeune van Achbor, Gemarja, de zeune van Safan, Sedekia, de zeune van Chananja, en de aandere raodsheren.

13 Micha vertelde heur wat hi'j Baruch in et eupenbaor uut de boekerolle veurlezen heurd hadde.

14 Hierop stuurden de raodsheren Jehudi, de zeune van Netanja, de zeune van Selemja, de zeune van Kusi, naor Baruch, de zeune van Neria, om him te zeggen dat hi'j mit de rolle die hi'j veurlezen hadde, bi'j de raodsheren kommen mos. Baruch kwam mit de rolle naor heur toe.

15 "Gao zitten," zeden ze, "en lees oons de rolle veur." Baruch dee wat ze vreugen.

16 Doe ze alles heurd hadden, keken ze mekeer veraldereerd an. "Dit moe'we de keuning zeggen," zeden ze tegen Baruch.

17 "Wat het jow d'r toe brocht om zokke dingen op te schrieven?"

18 Baruch zee doe: "Jeremia het alles veurzegd en ik hebbe et mit inkt in de boekerolle schreven."

19 De raodsheren zeden: "Jow en Jeremia kun jim mar beter schoelholen; vertel gieniene waor jim binnen."

20 Ze burgen de rolle op in et vertrek van de hofschriever Elisama, gongen naor de veurtuun en leuten heur andienen bi'j de keuning. Ze vertelden him alles.

21 Hierop leut de keuning Jehudi de rolle uut et vertrek van de hofschriever Elisama haelen. Jehudi leesde de tekst veur an de keuning en de raodsheren, die rond om de keuning toe stonnen.

22 Et was in de negende maond. De keuning zat bi'j et vuur van et kolebekken in zien winterpeleis.

23 Iederkeer as Jehudi drieje of vier kolommen leesd hadde, snee de keuning die mit een schrieversmes of en gooide hi'j die in et vuur van et kolebekken, tot de hiele rolle verbraand was.

24 Gieniene schrok van wat hi'j heurde, gieniene scheurde zien kleren, de keuning niet en zien knechten liekemin.

25 Hoewel Elnatan, Delaja en Gemarja d'r nog bi'j de keuning op androngen om de rolle niet te verbranen, luusterde hi'j niet.

26 Hi'j gaf Jerachmeël, een lid van de keuninklike femilie, Seraja, de zeune van Azriël, en Selemja, de zeune van Abdiël, kommedaosie om de schriever Baruch en de profeet Jeremia gevangen te nemen. Mar de Heer gaf heur een verschoel.

27 Naodat de keuning de rolle mit alles wat Jeremia an Baruch veurzegd hadde, verbraand had, richtte de Heer him tot Jeremia:

28 "Neem een ni'je rolle en schrief daorin alles wat in de eerste rolle ston, die keuning Jojakim van Juda verbraand het.

29 Zegge tegen him: Dit zegt de Heer: Ie hebben de rolle verbraand en Jeremia verweten dat hi'j daorin schreven hadde dat de keuning van Babylonië dit laand binnenvalen zal, dat hi'j et verwoesten zal en de meensken en dieren uutroeien zal.

30 Daorom – dit zegt de Heer over keuning Jojakim van Juda: D'r zal gien naokommeling van him op de troon van David zitten. Zien liek zal naor buten gooid wodden, en overdag blootsteld wezen an de waarmte en naachs an de koolde.

31 Ik zal him, zien kiender en zien dienstvolk veur heur wandaoden boeten laoten. Ik zal over heur, de bevolking van Jeruzalem en die van Juda al et onheil brengen da'k heur ankondigd hebbe. Want zi'j hebben niet luusteren wild."

32 Hierop nam Jeremia een ni'je rolle en gaf die an de schriever Baruch, de zeune van Neria. Disse schreef alles d'r in wat Jeremia him veurzee, alles uut de boekerolle die keuning Jojakim van Juda verbraand hadde. Butendat wodden d'r een protte woorden van liekese strekking an toevoegd.

Jeremia 37

Jeremia zien gevangenschop

01 Keuning Nebukadnessar van Babylonië leut Jechonja, de zeune van Jojakim, as keuning van Juda opvolgen deur Sedekia, de zeune van Josia.

02 Sedekia niet, zien hof niet, en et volk luusterde niet naor de woorden van de Heer, die hi'j deur de mond van de profeet Jeremia zee.

03 Op een dag stuurde keuning Sedekia Juchal, de zeune van Selemja, en de priester Sefanja, de zeune van Maäseja, naor de profeet Jeremia mit de vraoge: "Willen jow veur oons tot de Heer, oonze God, bidden?"

04 Jeremia was doe nog op vri'je voeten, ze hadden him nog niet gevangenzet.

05 En de Chaldeeën hadden kot daorveur et beleg van Jeruzalem opbreuken, naodat ze heurd hadden dat et leger van de farao vanuut Iegypte dichterbi'j kwam.

06 Doe richtte de Heer him naor de profeet Jeremia:

07 "Dit zegt de Heer, de God van Israël: Zegge tegen de keuning van Juda, die jim stuurd het om mi'j te vraogen, dat et leger van de farao, dat jim te hulpe komt, naor Iegypte weerommekeren zal.

08 De Chaldeeën zullen weerommekommen, de stad opni'j anvalen, heur innemen en in vlammen verbroezen laoten.

09 Dit zegt de Heer: Misleide jezels niet deur te daenken dat de Chaldeeën veurgoed votgaon, want zo is 't niet.

10 En ok al zollen jim de Chaldese troepen, die jim opni'j anvalen zullen, verslaon, dan zollen alderdeegst de gewonden die overblieven uut heur tenten kommen en disse stad in vlammen verbroezen laoten."

11 Doe de farao mit zien leger in antocht was en de Chaldese troepen van Jeruzalem vottrokken,

12 perbeerde Jeremia de stad ongemurken, tussen de meensken, te verlaoten om naor et gebied van Benjamin te gaon.

13 Mar in de Benjaminpoort wodde hi'j arresteerd deur de officier van de waacht, Jiria, de zeune van Selemja, de zeune van Chananja. "Jow willen naor de Chaldeeën overlopen," zee hi'j.

14 "Dat is niet waor," zee Jeremia, "ik wil niet overlopen." Mar Jiria geleufde him niet, greep him vaaste en brocht him naor de raodsheren.

15 Dissen wodden poer op Jeremia, leuten him stokslaegen geven en zetten him aachter slot en grundel in et huus van de schriever Jonatan, waor een gevangenis van maekt was.

16 Zo kwam Jeremia in een overwelfde karker te lane, waor hi'j lange tied blieven zol.

17 Op een dag leut keuning Sedekia him in et geheim naor zien peleis brengen. Hi'j vreug: "Het de Heer nog wat zegd?" "Ja," zee Jeremia, "jow zullen uutleverd wodden an de keuning van Babylonië."

18 En veerder zee hi'j tegen keuning Sedekia: "Wat he'k jow, jow hof en dit volk eins misdaon dat jow mi'j in de gevangenis zet hebben?

19 En jow profeten, die jow verzekerd hebben dat de keuning van Babylonië jow en dit laand mit rust laoten zollen, waor bin die now?

20 Mien heer en keuning, luuster toch naor mien vraoge, stuur mi'j niet weeromme naor et huus van de schriever Jonatan. Ik zol daor wegraeken."

21 Keuning Sedekia gaf doe kommedaosie om Jeremia over te plaetsen naor et ketier van de peleiswaacht. Daor kreeg hi'j iedere dag een brood uut de Bakkersstraat, tot al et brood in de stad op was. Jeremia bleef in et ketier van de peleiswaacht.

Jeremia 38

01 Sefatja, de zeune van Mattan, Gedalja, de zeune van Paschur, Juchal, de zeune van Selemja, en Paschur, de zeune van Malkia, heurden dat Jeremia de meensken toespreken bleef:

02 "Dit zegt de Heer: Wie in disse stad blieven, zullen wegraeken deur et zweerd, de honger en de pest, mar wie him overgeft an de Chaldeeën zullen et d'r levend ofbrengen.

03 Dit zegt de Heer: Disse stad wodt in hanen geven van de keuning van Babylonië en zien leger; hi'j zal heur innemen."

04 De raodsheren zeden tegen de keuning: "Die man moet ommebrocht wodden. Deur zokke dingen te zeggen verzwakt hi'j ommes et moreel van de inwoners en van de soldaoten die hier nog overbleven binnen. Hi'j het heur behoold niet veur ogen, mar heur ondergang."

05 Keuning Sedekia zee doe: "Doe mit him waj'm willen; ik kan jim niet tegenholen."

06 Ze brochten Jeremia naor de waeterkelder van preens Malkia, in et ketier van de peleiswaacht, en leuten him an touwen zakken. In de putte ston gien waeter meer; d'r was alliend modder, waorin Jeremia wegzakte.

07 Ebed-Melech, een hoveling ofkomstig uut Nubië, heurde daorvan. Hi'j was in et keuninklik peleis, wiels de keuning zitting hul in de Benjaminpoort.

08 Ebed-Melech gong et peleis uut, gong naor him toe en zee:

09 "Mien heer en keuning, et is misdaodig dat disse manluden Jeremia in een waeterkelder gooid hebben. Waoromme moet hi'j daor now krek van honger ommekommen? Argens aanders in de stad is ok gien brood meer."

10 De keuning gaf Ebed-Melech kommedaosie: "Gao mit dattig man naor die waeterkelder en hael Jeremia naor boven, veurdat hi'j wegraekt."

11 Ebed-Melech reup doe dattig man bi'jenneer en gong naor de kelder van et maggezien van et keuninklik peleis, waor hi'j wat vodderige kleraosie en oolde lappen haelde. Hi'j leut disse an touwen naor Jeremia in de putte zakken

12 en zee tegen him: "Stoppe die kleraosie en lappen onder jow oksels en hael de touwen daor onderdeur." Jeremia dee wat hi'j zee,

13 en zo trokken ze him uut de putte omhogens. Vanof dat mement verbleef hi'j weer in et ketier van de peleiswaacht.

14 Op een dag leut keuning Sedekia de profeet Jeremia opni'j bi'j him kommen, in et dadde poortgebouw van de tempel. Hi'j zee tegen him: "Ik wil weten of de Heer nog wat zegd het. Verzwiege niks veur mi'j."

15 "A'k et jow vertelle," zee Jeremia, "zullen jow mi'j van kaant maeken laoten; en a'k jow raod geve, zullen jow toch niet naor mi'j luusteren."

16 Mar keuning Sedekia zweerde Jeremia in et geheim: "Zo waor de Heer, die oons dit leven geven het, leeft, ik zal jow niet van kaant maeken of uutleveren an de manluden die jow naor et leven staon."

17 Doe zee Jeremia: "Dit zegt de Heer, de God van de hemelse machten, de God van Israël: As jow jow overgeven an de bevelhebbers van de keuning van Babylonië, zullen jow in leven blieven. Disse stad zal niet in vlammen opgaon en jow en jow femilie zullen speerd wodden.

18 Mar as jow jow niet overgeven an de bevelhebbers van de keuning van Babylonië, zal disse stad in hanen van de Chaldeeën geven wodden. Zi'j zullen heur in vlammen opgaon laoten en jow zullen niet an heur ontkommen."

19 Keuning Sedekia zee: "Ik bin bange veur de Judeeërs die naor de Chaldeeën overlopen binnen. As ik an heur uutleverd wodde, zullen ze mi'j mattelen."

20 "Dat zal niet gebeuren," zee Jeremia doe. "Luuster toch naor de Heer, in wie zien naeme ik tegen jow praot, dan lopt et goed mit jow of en blieven jow in leven.

21 Mar aj' weigeren om jow over te geven, zal gebeuren wat de Heer mi'j zienlaoten het:

22 Alle vrouwluden die nog in jow peleis overbleven binnen, zullen naor de bevelhebbers van de keuning van Babylonië wegvoerd wodden, wiels zi'j zeggen: “vrunden hebben jow opstookt en laoten jow valen: now jow voeten in de modder stoeken blieven, bin ze bi'j jow votvlocht.”

23 Al jow vrouwluden en jow kiender wodden an de Chaldeeën uutleverd. Jow zullen ok niet an heur ontkommen, mar gevangenneumen wodden en an de keuning van Babylonië uutleverd wodden. En disse stad zal in vlammen opgaon."

24 Sedekia zee tegen Jeremia: "As jow leven jow lief is, vertelle dan gieniene wat over oons gesprek.

25 As mien raodsheren te weten kommen dat ik mit jow praot hebbe, zullen zi'j naor jow toe kommen en vraogen wat jow zegd hebben en wat ik zegd hebbe. Zi'j zullen driegen om jow omme te brengen aj' et heur niet vertellen.

26 Zegge dan: “ik hebbe de keuning smeekt om mi'j niet weerommegaon te laoten naor et huus van Jonatan, want daor zo'k wegraeken.”"

27 En doe de raodsheren naor Jeremia kwammen en him ondervreugen, zee hi'j heur krek wat de keuning him opdreugen hadde. Ze leuten him veerder mit rust, want gieniene hadde wat over de inhoold van et gesprek heurd.

28 Jeremia bleef in et ketier van de peleiswaacht, tot de dag dat Jeruzalem inneumen wodde.

Jeremia vri'jlaoten

Doe Jeruzalem inneumen wodde

Jeremia 39

01 – in et negende regeringsjaor van keuning Sedekia van Juda, in de tiende maond, kwam keuning Nebukadnessar van Babylonië mit hiel zien leger bi'j Jeruzalem an en sleug et beleg veur de stad;

02 en op de negende dag van de vierde maond van et elfde regeringsjaor van Sedekia wodde d'r een bresse in de stadsmure sleugen –,

03 gongen de anvoerders van de keuning van Babylonië in de Middenpoort zitten: rabmag Nergal-Sareser uut Simmagir, rabsaris Nebusarsechim en de overige anvoerders van de keuning van Babylonië.

04 Doe keuning Sedekia van Juda en de soldaoten heur zaggen, vlochtten zi'j. Ze verleuten naachs de stad via de keuninklike tuun en de poort tussen de beide stadsmuren. De keuning vlochtte in de richting van de Jordaanvallei,

05 mar et Chaldese leger zette de aachtervolging in en haelde him in op de vlakte van Jericho. Ze neumen him gevangen, brochten him naor Ribla in Hamat, naor keuning Nebukadnessar van Babylonië, en daor wodde hi'j berecht.

06 De keuning van Babylonië slaachtte zien zeunen en alle veuranstaonde burgers van Juda veur Sedekia zien ogen of,

07 waornao him de ogen uutsteuken wodden. Daornao wodde hi'j boeid mit broonzen kettens om naor Babel ofvoerd te wodden.

08 De Chaldeeën stakken et keuninklik peleis en de huzen van de bevolking in de braand, en ze haelden de muren van Jeruzalem daele.

09 De meensken die nog in de stad overbleven weren, wodden deur Nebuzaradan, de kommedaant van de liefwaacht, as ballings naor Babylonië voerd, krek as degenen die overlopen weren, kotomme, alleman die nog in de stad was.

10 Alliend een pat van de aarmsten van et volk, die niks bezatten, leut Nebuzaradan in Juda aachter. An heur gaf hi'j de droevetunen en de akkers.

11 Mit betrekking tot Jeremia gaf keuning Nebukadnessar van Babylonië an Nebuzaradan, de kommedaant van zien liefwaacht, disse kommedaosie:

12 "Neem him onder je hoede, doe him gien kwaod, mar willig zien weensken in."

13 Nebuzaradan, de kommedaant van de liefwaacht, rabsaris Nebusazban, rabmag Nergal-Sareser en de aandere hoge baentiesmannen van de keuning van Babylonië

14 leuten Jeremia uut et ketier van de peleiswaacht haelen. Hi'j wodde toevertrouwd an Gedalja, de zeune van Achikam, de zeune van Safan, die him naor huus brocht. Zo kwam Jeremia weer op vri'je voeten.

15 Doe Jeremia nog in et ketier van de peleiswaacht gevangen zat, hadde de Heer tegen him praot en zegd:

16 "Gao naor de Nubiër Ebed-Melech en zegge tegen him: Dit zegt de Heer van de hemelse machten, de God van Israël: Ik hebbe niet toezegd dat ik disse stad redden zol, mar zegd dat ze verwoest wodden zol. Mien woorden za'k now waormaeken. Ie zullen et mit eigen ogen zien,

17 mar jow za'k redden – zegt de Heer. Ie zullen niet uutleverd wodden an de manluden waoj' bange veur binnen,

18 mar ik zal je ontkommen laoten. Ie zullen gien gewelddaodige dood starven, mar speerd wodden omreden ie op mi'j vertrouwd hebben – zegt de Heer."

Jeremia 40

01 De Heer richtte him naor Jeremia naodat Nebuzaradan, de kommedaant van de liefwaacht, him in Rama vri'jlaoten hadde. Hi'j hadde Jeremia daor boeid antroffen onder de ballings van Jeruzalem en Juda, die naor Babel wegvoerd wodden zollen.

02 De kommedaant van de liefwaacht nam Jeremia appat en zee: "De Heer, jow God, het Juda dit onheil ankondigd,

03 en de Heer het daon wat hi'j zegd het, want jim hebben tegen him zundigd en niet naor him luusterd. Daorom is jim dit allemaole overkommen.

04 Mar jow boeien maek ik los. As jow mit mi'j mit naor Babel gaon willen, gao dan mit. Ik zal jow in bescharming nemen. Mar as jow liever niet mit mi'j naor Babel willen, doe et dan niet. Et hiele laand ligt veur jow eupen; jow kun gaon en staon waor jow willen."

05 Doe Jeremia nog de hieltied niet votgong, zee Nebuzaradan: "Gao weeromme naor Gedalja, de zeune van Achikam, de zeune van Safan, die deur oonze keuning as gouverneur over de steden van Juda ansteld is. Gao bi'j him midden tussen jow volksgenoten wonen, of waor jow mar willen." De kommedaant van de liefwaacht gaf Jeremia eten veur onderwegens en leut him vri'j.

06 Jeremia gong naor Gedalja, de zeune van Achikam, in Mispa, en gong bi'j him wonen, midden tussen zien volksgenoten die nog in et laand overbleven weren.

De moord op Gedalja

07 De bevelhebbers van et leger en de manschoppen die heur nog verschoelden, heurden dat de keuning van Babylonië Gedalja, de zeune van Achikam, tot gouverneur ansteld hadde en dat hi'j him belast hadde mit de zorg veur een pat van de aarmsten van et laand, manluden, vrouwluden en kiender die niet as ballings naor Babylonië wegvoerd weren.

08 De bevelhebbers, Jismaël, de zeune van Netanja, Jochanan en Jonatan, de zeunen van Kareach, Seraja, de zeune van Tanchumet, de zeunen van Efai uut Netofa, en Jezanja, de zeune van een man uut Maächa, zochten saemen mit heur manschoppen Gedalja in Mispa op.

09 Gedalja bezweerde heur: "Wees niet bange om de Chaldeeën te dienen. Jim kun in et laand wonen blieven, en zolange jim de keuning van Babylonië dienen zal et jim goed gaon.

10 Ikzels blieve in Mispa wonen om jim bi'j de Chaldeeën te vertegenwoordigen. Jim moe'n de droeven, zoemervruchten en olijven inzaemelen en opslaon. Gao in de steden wonen die jim nog in bezit hebben."

11 Doe de Judeeërs in Moab, Ammon, Edom en in aandere lanen heurden dat de keuning van Babylonië een pat van de Judeeërs in et laand blieven laoten hadde en dat hi'j Gedalja, de zeune van Achikam, de zeune van Safan, tot heur gouverneur benuumd hadde,

12 gongen zi'j uut al heur toevluchtsoorden naor Juda weeromme. Naodat ze Gedalja in Mispa bezocht hadden, oogstten ze een hiele protte droeven, zoemervruchten en olijven.

13 Jochanan, de zeune van Kareach, en een tal bevelhebbers van et leger die heur veurhenne schoelholen hadden, kwammen naor Mispa

14 en zeden tegen Gedalja: "Weten jow dat Jismaël, de zeune van Netanja, d'r deur keuning Baälis van Ammon op uut stuurd is om jow omme te brengen?" Mar Gedalja geleufde heur niet.

15 Jochanan stelde him in et geheim veur: "Laot mi'j Jismaël, de zeune van Netanja, van kaant maeken; gieniene zal ok mar wat vermoeden. Hi'j mag jow niet ommebrengen. Dan zollen alle Judeeërs ommes die him bi'j jow ansleuten hebben weer verspreided wodden en zol wat d'r van Juda nog over is verdistreweren."

16 Mar Gedalja zee doe tegen Jochanan: "Gien spraoke van; wat jow over Jismaël zeggen is niet waor."

Jeremia 41

01 In de zeuvende maond kwam Jismaël, de zeune van Netanja, de zeune van Elisama, een hoge baentiesman die tot de keuninklike femilie heurde, saemen mit tien manluden naor Mispa en gong naor Gedalja, de zeune van Achikam, de zeune van Safan. Wiels zi'j een maoltied hullen,

02 sprongen Jismaël en de tien manluden op en brochten Gedalja omme, de man die deur de keuning van Babylonië as gouverneur ansteld was.

03 Jismaël leut ok de Judeeërs die bi'j Gedalja in Mispa weren en de daor gelegerde Chaldeeën van kaant maeken.

04 De dag nao de moord op Gedalja – gieniene wus d'r nog van –

05 kwammen d'r tachtig manluden uut Sichem, Silo en Samaria mit ofscheerde baord en scheurde kleren. Zi'j hadden heur lichem karfd en hadden graon en wierook bi'j heur om in de tempel van de Heer te offeren.

06 Jismaël, de zeune van Netanja, kwam heur vanuut Mispa goelend integen. Bi'j heur kommen zee hi'j: "Gedalja, de zeune van Achikam, hiet jow welkom."

07 Mar zogauw zi'j in de stad weren, slaachtten Jismaël en zien manluden heur of. Heur lieken gooiden ze in een waeterkelder.

08 Tiene van heur zeden: "Maek oons niet van kaant, wi'j hebben veurraoden in et veld verburgen: tarwe, gaste, olijfeulie en vruchtestroop." Disse tiene leut Jismaël ongemuuid, zodat zi'j niet krek as de aanderen ommebrocht wodden.

09 Jismaël hadde de lieken van zien slaachtoffers in een grote waeterkelder smeten. Et was de kelder die keuning Asa uuthakken laoten hadde doe d'r oorlog mit keuning Basa van Israël driegde. Die kelder wodde hielendal vuld mit lieken.

10 Jismaël voerde de rest van de bevolking as gevangenen vot uut Mispa: de keuningsdochters en de meensken die nog in Mispa overbleven weren en over wie Nebuzaradan, de kommedaant van de liefwaacht, Gedalja, de zeune van Achikam, as gouverneur ansteld hadde. Hi'j wol mit heur de Jordaan overstikken en naor Ammon gaon.

11 Doe Jochanan, de zeune van Kareach, en de aandere bevelhebbers van et leger heurden wat misdaod Jismaël, de zeune van Netanja, begaon hadde,

12 gongen zi'j him mit heur soldaoten aachternao. Ze haelden him in bi'j et grote waeterbekken van Gibeon.

13-14 De meensken die deur Jismaël uut Mispa as gevangenen mitneumen weren, weren slim bliede doe ze heur ankommen zaggen. Ze maekten rechtsommekeert en leupen Jochanan hadde integen.

15 Mar Jismaël wus saemen mit acht manluden an Jochanan te ontkommen en vlochtte naor Ammon.

16 Jochanan en de aandere bevelhebbers neumen de meensken die Jismaël nao de moord op Gedalja wegvoerd hadde, onder heur hoede. Zi'j gongen mit de soldaoten, de aandere manluden, de vrouwluden, kiender en dienstvolk die ze bi'j Gibeon bevri'jded hadden,

17 naor Gerut-Kimham, vlak bi'j Betlehem. Daor bleven ze een kotte tied. Et was heur bedoeling om naor Iegypte gaon.

18 Zi'j vreesden de Chaldeeën omreden Gedalja, de zeune van Achikam, die deur de keuning van Babylonië as gouverneur ansteld was, deur Jismaël, de zeune van Netanja, ommebrocht was.

Jeremia 42

Vlocht van de Judeeërs naor Iegypte

01 De bevelhebbers van et leger, onder wie Jochanan, de zeune van Kareach, en Jezanja, de zeune van Hosaäja, kwammen mit de aandere Judeeërs, van jong tot oold, naor de profeet Jeremia

02 en zeden tegen him: "Wi'j zollen jow willen vraogen om veur oons, overlevenden, tot de Heer, jow God, te bidden, want zoas jow zien bin d'r van oons grote tal mar weinigen overbleven.

03 Laot de Heer, jow God, oons de weg wiezen en zeggen wat oons te doen staot."

04 De profeet Jeremia zee doe: "Goed, ik zal doen wat jim vraogen en tot de Heer, jow God, bidden. En ik zal jim alles zeggen wat de Heer jim as bescheid geft, ik zal niks aachterholen."

05 Hierop zeden zi'j: "Mag de Heer him as een betrouwbere getuge tegen oons keren awwe niet alles doen wat de Heer, jow God, oons deur jow mond opdreegt.

06 Of zien woorden oons now wel of niet goed uutkommen, we zullen de Heer, oonze God, naor wie jow jow naemens oons toekeren, geheurzem wezen. Awwe naor him luusteren, zal et oons goed gaon."

07 Tien daegen laeter richtte de Heer him naor Jeremia,

08 waornao disse Jochanan, de zeune van Kareach, de bevelhebbers en de aandere Judeeërs, van jong tot oold, bi'j him reup.

09 Hi'j zee: "Op jim vraoge he'k tot de Heer bidden. Dit zegt de Heer, de God van Israël:

10 Aj'm in dit laand blieven, za'k jim opbouwen en niet ofbreken, za'k jim plaanten en niet uutrokken, want ik hebbe spiet van et onheil waormit ik jim troffen hebbe.

11 Wees niet bange veur keuning van Babylonië, wees niet bange – zegt de Heer –, want ik zal an jim kaante staon en jim uut zien greep vri'jmaeken.

12 Ik maeke dat hi'j jim geunstig zind is; hi'j zal genaode veur recht gellen laoten en jim weerommegaon laoten naor jim akkers.

13 Mar aj'm zeggen: “wi'j blieven niet in dit laand,” as jim de Heer, jim God, niet geheurzemen,

14 mar zeggen: “wi'j gaon toch naor Iegypte, waor wi'j gien oorlog mitmaeken zullen, gien hoornsignalen heuren zullen, gien honger lieden zullen, daor gaon wi'j wonen,”

15 luuster dan naor de woorden van de Heer, overlevenden van Juda! Dit zegt de Heer van de hemelse machten, de God van Israël: Aj'm volholen in jim veurnemen om naor Iegypte uut te wieken,

16 dan zal et zweerd waoj'm bange veur binnen jim in Iegypte aachterhaelen, zal de honger waoj'm zo bange veur binnen jim tot in Iegypte naozitten en zuj'm daor wegraeken.

17 Alleman die bi'j zien veurnemen blift om naor Iegypte uut te wieken, zal wegraeken deur et zweerd, de honger en de pest. Gieniene zal et onheil waormit ik him treffe overleven of et ontkommen kunnen.

18 Want dit zegt de Heer van de hemelse machten, de God van Israël: Zoas ik mien grote lelkens uutstot hebbe over de inwoners van Jeruzalem, zo za'k mien lelkens over jim uutstotten zogauw jim in Iegypte ankommen. Jim naeme zal as een vluuk bruukt wodden, jim zullen bespot wodden en alderaosie wekken, en jim zullen dit laand niet weerommezien."

19 En Jeremia gong deur en zee: "De Heer het tegen jim praot, overlevenden van Juda. Gao niet naor Iegypte! Beseffe goed da'k jim now waorschouwe.

20 Jim verzinnen jim, en zetten daormit jim leven op et spul. Want jim hebben mi'j eerst vraogd: “bidde veur oons tot de Heer, oonze God. Vertel oons alles wat hi'j zegt, en wi'j zullen et doen.”

21 Mar now ik jim dat verteld hebbe, luusteren jim niet naor de woorden waormit de Heer, jim God, mi'j naor jim toe stuurd het.

22 Beseffe daoromme goed dat jim in et laand waorhenne jim uutwieken willen, wegraeken zullen deur et zweerd, de honger en de pest."

Jeremia 43

01 Amper hadde Jeremia disse woorden waormit hi'j deur de Heer, heur God, naor heur toe stuurd was zegd,

02 of Azarja, de zeune van Hosaäja, Jochanan, de zeune van Kareach, en de aandere eigenwieze Judeeërs zeden tegen him: "Jow liegen. De Heer, oonze God, het jow niet stuurd mit de bosschop om niet naor Iegypte uut te wieken.

03 Baruch, de zeune van Neria, stookt jow tegen oons op, zodat hi'j oons an de Chaldeeën uutleveren kan. En die zullen oons van kaant maeken of as ballings naor Babylonië ofvoeren."

04 Jochanan, de aandere bevelhebbers en de overige Judeeërs sleugen et bevel van de Heer om in Juda te blieven in de wiend.

05 Zi'j gongen vot, mit de overlevenden van Juda, mit de ballings die uut alle volken weerommekommen weren om in Juda wonen te gaon,

06 en veerder mit alle manluden, vrouwluden, kiender en de keuningsdochters, kotomme, alleman die Nebuzaradan, de kommedaant van de liefwaacht, bi'j Gedalja, de zeune van Achikam, de zeune van Safan, aachterlaoten hadde. En butendat neumen ze de profeet Jeremia en Baruch, de zeune van Neria, mit.

07 Ze weren de Heer niet geheurzem. Ze gongen naor Iegypte en kwammen an in Dafne.

08 In Dafne richtte de Heer him tot Jeremia:

09 "Pak een tal flinke stienen en verschoel die in anwezigens van een peer Judeeërs in et liem van de bestraoting bi'j de ingang van et peleis van de farao.

10 Zegge tegen de Judeeërs: Dit zegt de Heer van de hemelse machten, de God van Israël: Ik laot mien knecht, keuning Nebukadnessar van Babylonië, hierhenne kommen. Ik zal zien troon boven op disse stienen zetten – die ie votstopt hebben – en hi'j zal zien staosieklied d'r over uutspreiden.

11 Hi'j zal kommen om Iegypte te treffen. Wie bestemd binnen veur de pest, zullen lieden an de pest, wie bestemd binnen veur de ballingschop, gaon in ballingschop, wie bestemd binnen veur et zweerd, wodden deur et zweerd troffen.

12 Hi'j zal in Iegypte de tempels in braand stikken en de godebeelden ofvoeren, hi'j zal alleman weghaelen uut Iegypte zoas een hedder zien maantel van pieties ontdoet, en hi'j zal zonder schrammegien votgaon.

13 De wi'jde stienen van de Iegyptische zonnetempel zal hi'j verbriezelen en de tempels van de aandere goden in vlammen opgaon laoten."

Jeremia 44

De Judeeërs in Iegypte deur onheil troffen

01 De Heer richtte him deur de mond van Jeremia tot de Judeeërs die in Iegypte wonen gaon weren, in Migdol, Dafne, Memfis en Boven-Egypte:

02 "Dit zegt de Heer van de hemelse machten, de God van Israël: Jim hebben et onheil zien waormit ik Jeruzalem en de aandere steden van Juda troffen hebbe. Et bin now ruïnes waor gieniene meer woont.

03 Dat komt deur et kwaod dat jim daon hebben; jim hebben mi'j grieft deur wierook te branen as ere veur aandere goden, die jim en jim veuroolden gienertied kend hebben.

04 Ik stuurde iederkeer weer mien knechten, de profeten, naor jim toe en leut heur zeggen: Hool op mit disse gruwelike praktieken, ik hebbe d'r zoe'n hekel an.

05 Mar jim luusterden niet en weigerden om mi'j geheur te geven. Jim hullen niet op mit die kwaolike praktieken en bleven wierook branen veur aandere goden.

06 Doe stotte ik mien grote lelkens uut en leut die ontbranen over de steden van Juda en de straoten van Jeruzalem. Zo wodden zi'j de verlaoten ruïnes die ze now binnen.

07 Now dan – dit zegt de Heer van de hemelse machten, de God van Israël: Waoromme roepen jim zok groot onheil over jim of deur alle manluden, vrouwluden, kiender en poppies van Juda verdistreweren te laoten, zodat d'r niks van jim overblift?

08 Waoromme grieven jim mi'j mit waj'm zels maekt hebben deur in Iegypte, waorhenne jim uutweken binnen, wierook te branen veur aandere goden, zodat jim jim eigen ondergang bewarkstelligen, jim naeme deur alle volken op eerde as een vluuk bruukt wodden zal en jim bespot wodden zullen?

09 Bi'j'm et kwaod vergeten dat jim veuroolden en de keunings van Juda en heur vrouwluden daon hebben, en et kwaod daj'm zels en jim eigen vrouwluden in Juda en in de straoten van Jeruzalem daon hebben?

10 Ze hebben tot op de dag van vandaege gien berouw toond, hebben heur niet ofschrikken laoten en hebben mien veurschriften en wetten, die ik jim en jim veuroolden veurhullen hebbe, niet naoleefd.

11 Daorom – dit zegt de Heer van de hemelse machten, de God van Israël: Ik bin vaastebesleuten om onheil over jim te brengen, ik zal alle Judeeërs uutroeien.

12 De overlevenden van Juda, die vaastebesleuten weren om naor Iegypte uut te wieken, za'k in Iegypte wegraeken laoten, van groot tot klein. Zi'j zullen valen deur et zweerd of van honger ommekommen. Heur naeme zal as een vluuk bruukt wodden en ze zullen bespot wodden en alderaosie wekken.

13 Ik zal heur die in Iegypte wonen straffen zoas ik Jeruzalem straft hebbe, mit et zweerd, de honger en de pest.

14 D'r zal van de overlevenden van Juda, die naor Iegypte uutweken binnen, gien vlochteling naor Juda weerommekommen, hoe slim zi'j ok gunteren om weeromme te kommen en d'r opni'j te wonen. Ze kommen niet weeromme, op een inkelde vlochteling nao."

15 Mar de Judeeërs die in Boven-Egypte woonden, de manluden, die wussen dat heur vrouwluden wierook veur aandere goden braanden, en de vrouwluden zels, die as een grote klofte opkommen weren, zeden doe tegen Jeremia:

16 "Wi'j geven gien geheur an wat jow in de naeme van de Heer tegen oons zegd hebben.

17 Wi'j doen oonze geloften gestaand, wi'j blieven veur de keuninginne van de hemel wierook branen en wi'j blieven heur wienoffers brengen. Dat deden wi'j, oonze veuroolden, oonze keunings en leiders ok in de steden van Juda en de straoten van Jeruzalem. Doe hawwe meer as genoeg te eten; we weren gelokkig en bleven vri'jweerd van onheil.

18 Mar sund we d'r mit ophullen binnen, hewwe gebrek an alles en kowwe omme deur et zweerd en de honger."

19 En de vrouwluden zeden: "Wi'j hebben veur de keuninginne van de hemel wierook braand, wi'j hebben heur wienoffers brocht en koeken mit heur petret bakt, mar dat gebeurde vanzels mit weten van oonze manluden."

20 Jeremia zee tegen de Judeeërs, de manluden en vrouwluden die him dit bescheid gavven:

21 "De Heer is niet vergeten dat jim, jim veuroolden, jim keunings, leiders en de rest van de bevolking in de steden van Juda en de straoten van Jeruzalem wierook braand hebben. Et staot him nog levendig veur de geest.

22 De Heer kon jim niet meer verdregen vanwegens jim kwaolike praktieken en gruwelike daoden. Daoromme is jim laand de woesteni'je wodden die et now is, een alderheiselikst plak waor gieniene meer woont, waorvan de naeme as een vluuk bruukt wodt.

23 Omreden jim deur wierook te branen tegen de Heer zundigd hebben, him niet geheurzem west binnen en zien veurschriften, wetten en bepaolings niet naoleefd hebben, daorom is dat onheil jim overkommen."

24 En Jeremia vervolgde tegen de Judeeërs en heur vrouwluden: "Luuster naor de woorden van de Heer, Judeeërs in Iegypte!

25 Dit zegt de Heer van de hemelse machten, de God van Israël: Jim en jim vrouwluden hebben die geloften daon en bin die ok naokommen. Jim zeggen: “wi'j hebben de geloften oflegd dawwe veur de keuninginne van de hemel wierook branen zollen en dawwe heur wienoffers brengen zollen. Wi'j kommen oonze geloften nao.” Dat moej'm veural doen, komme jim geloften mar nao!

26 Mar, Judeeërs in Iegypte, luuster dan wel naor de woorden van de Heer. Ik zwere bi'j mien grote naeme, zegt de Heer, dat d'r nargens in Iegypte nog Judeeërs wezen zullen die mien naeme bruken in de eed: “zo waor as God, de Heer, leeft.”

27 Ik bin op heur ongelok uut, niet op heur gelok. Alle J