Genesis 1

De schepping van hemel en eerde

01 In et begin maekte God de hemel en de eerde.

02 De eerde was nog woest en doods, en d’r lag een duusterte over de oervloed, mar God zien geest zweefde over et waeter.

03 God zee: "D’r mos eins locht kommen"; en daor was et locht.

04 God vun dat et locht goed was, en hi’j maekte onderscheid tussen et locht en de duusterte;

05 et locht nuumde hi’j dag, en de duusterte nuumde hi’j naacht. Et wodde aovend en et wodde morgen. De eerste dag.

06 God zee: "D’r mos eins midden in et waeter een gewulf kommen dat al dat waeter in patten opdielt."

07 En zo gebeurde et. God maekte et gewulf en scheidde zo et waeter onder et gewulf van et waeter daorboven.

08 Hi’j nuumde et gewulf hemel. Et wodde aovend en et wodde morgen. De twiede dag.

09 God zee: "Et waeter onder de hemel moet naor ien plak stromen, zodat d’r dreug laand wezen zal." En zo gebeurde et.

10 Et dreuge nuumde hi’j eerde, et saemenstroomde waeter nuumde hi’j zee. En God zag dat et goed was.

11 God zee: "Rondomme op eerde moet jong gruun uutlopen: plaanten die zaod anmaeken en verschillende bomen die vruchten mit zaod d’r in dregen." En zo gebeurde et.

12 D’r kwam jong gruun op eerde: verschillende plaanten die zaod anmaeken en verschillende bomen die vruchten mit zaod d’r in dreugen. En God zag dat et goed was.

13 Et wodde aovend en et wodde morgen. De dadde dag.

14 God zee: "D’r zollen eins lochten an et hemelgewulf kommen moeten om de dag van de naacht te scheiden. Zi’j moe’n de seizoenen, de daegen en de jaoren angeven,

15 en ze moe’n as laampen an et hemelgewulf d’r toe dienen om locht op eerde te geven." En zo gebeurde et.

16 God maekte de twie grote lochten, et grootste om over de dag te regeren, et kleindere en de steerns om over de naacht te regeren.

17 Hi’j zette ze an et hemelgewulf om op de eerde locht te geven,

18 om te regeren over de dag en de naacht en om en et locht te scheiden van de duusterte. En God zag dat et goed was.

19 Et wodde aovend en et wodde morgen. De vierde dag.

20 God zee: "In et waeter moet et eins drok wezen van levendige wezens, en langs et hemelgewulf boven de eerde, moe’n voegels vliegen."

21 En hi’j maekte de grote zeemoonsters en alle soorten levendige wezens waor et in et waeter van wemelt en krioelt, en ok alles wat vlarken het. En God zag dat et goed was.

22 God zegende ze mit de woorden: "Wees vruchtber en wor talriek en vul et waeter van de zee. En d’r moe’n ok een protte voegels op eerde kommen."

23 Et wodde aovend en et wodde morgen. De vuufde dag.

24 God zee: "D’r moe’n nog meer verschillende levendige wezens kommen: vee, kroepende en wilde dieren." En dat gebeurde ok.

25 God maekte alle soorten van in et wild levende dieren, al et vee en alles wat d’r op de eerdbojem ommekroept. En God zag dat et goed was.

26 God zee: "Lao’we meensken maeken die oonze weerscheide binnen, die op oons lieken; en die moe’n dan de baos speulen over de vissen in de zee en de voegels in de locht, over et vee, over de hiele eerde en over alles wat daor op ommekroept."

27 God maekte de meenske naor zien eigen beeld, as weerscheide van God maekte hi’j heur, mannelik en vrouwelik maekte hi’j de meensken.

28 Hi’j zegende heur en zee tegen heur: "Wees vruchtber en wor talriek, bevolk de eerde en wees daor de baos over: regeer over de vissen in de zee, over de voegels in de locht en over alle dieren die op de eerde ommekroepen."

29 God zee ok: "Hierbi’j geve ik jim alle plaanten die as zaod dregen en alle vruchtbomen op eerde; dat zal jim eten wezen.

30 An de dieren die in et wild leven, an de voegels in de locht en an alle levendige wezens die op de eerde ommekroepen, geef ik de grune plaanten as heur eten." En zo gebeurde et.

31 God keek naor alles wat hi’j maekt hadde en zag dat et hiel goed was. Et wodde aovend en et wodde morgen. De zesde dag.

Genesis 2

01 Zo wodden de hemel en de eerde in al heur riekdom daon maekt.

02 Op de zeuvende dag hadde God zien wark klaor, op die dag rustte hi’j van et wark dat hi’j daon hadde.

03 God zegende de zeuvende dag en verklaorde die as heilig, want op die dag rustte hi’j van al zien scheppingswark.

04 Dit is de geschiedenis van de hemel en de eerde. Zo bin ze ontstaon, zo wodden ze maekt.

De tuun van Eden

In de tied dat God, de Heer, eerde en hemel maekte,

05 gruuide d’r op de eerde nog gien inkelde struke en was d’r gien inkelde plaante uut de grond opscheuten, want God, de Heer, hadde et nog niet regenen laoten op eerde en d’r weren gien meensken om et laand te bewarken;

06 d’r was wel waeter dat uut de eerde opwelde en de eerdbojem rondomme nat maekte.

07 Doe maekte God, de Heer, de meenske. Hi’j maekte him uut stof, uut eerde, en blaosde him levensaosem in de neuze. Zo wodde de meenske een levend wezen.

08 God, de Heer, legde in et oosten, in Eden, een tuun an en daor zette hi’j de meenske, die hi’j maekt hadde, daele.

09 Hi’j leut uut de eerde verschillende bomen gruuien die d’r hiel goed uutzaggen, mit lekkere vruchten. In et midden van de tuun stonnen de levensboom en de boom van de kennis van et goed en et kwaod.

10 D’r ontspringt in Eden een revier die de tuun waeter geft. Even wieder vertakt ze heur in vier grote stromen.

11 Iene daorvan is de Pison; die stroomt om hiel Chawila henne, et laand waor goold vunnen wodt.

12 (et goold van dat laand is hiel best goold, en daor is ok balsemhas en onyx.)

13 De twiede revier hiet Gichon; die stroomt om hiel Nubië henne.

14 De dadde revier hiet Tigris; die lopt an de oostkaante van Assyrië. De vierde, bi’j slot van zaeke, is de Eufraat.

15 God, de Heer, brocht de meenske seins in de tuun van Eden, om die te bewarken en d’r waekzem over te wezen.

16 Hi’j hul him dit veur: "Van alle bomen in de tuun maj’ eten,

17 mar niet van de boom van de kennis van et goed en et kwaod; want aj’ daorvan eten, zuj’ zonder mis wegraeken."

18 God, de Heer, docht: Et is niet goed dat de meenske alliend is, ik zal een helper veur him maeken die bi’j him past.

19 Doe maekte hi’j uut eerde alle in et wild levende dieren en alle voegels, en hi’j brocht die bi’j de meenske om te kieken wat naemen de meenske d’r an geven zol: zoas hi’j elk levend wezen numen zol, zo zol et dan hieten.

20 De meenske gaf naemen an al et vee, an alle voegels en an alle wilde dieren, mar hi’j vun gien helper die bi’j him paste.

21 Doe leut God, de Heer, de meenske diepe in slaop valen, en wiels de meenske sleup nam hi’j iene van zien ribben en vulde dat plak weer op mit vleis.

22 Uut de ribbe die hi’j bi’j et meenske wegneumen hadde, bouwde God, de Heer, een vrouw en hi’j brocht heur bi’j de meenske.

23 Doe reup de meenske et uut: "Aenlik iene die geliek an mi’j is, mien eigen bonkeribbe, mien eigen vleis, iene die vrouw hieten zal, iene die uut een man bouwd wodde."

24 Zo komt et dan ok dat een man him losmaekt van zien vader en moeke en him hecht an zien vrouw, mit wie hi’j iene van lichem wodt.

25 Allebeide weren ze naekend, de meenske en zien vrouw, mar ze schaemden heur niet veur mekeer.

Genesis 3

01 Van alle in et wild levende dieren die God, de Heer, maekt hadde, was de slange et slinkste. Dit dier vreug an de vrouw: "Is ‘t waor dat God zegd het daj’m van gien iene boom in de tuun eten meugen?"

02 "We meugen de vruchten van alle bomen eten," gaf de vrouw as bescheid,

03 "behalven die van de boom in et midden van de tuun. De vruchten van die boom meu’we niet opeten van God of alderdeegst mar anraeken; doe’we dat toch, dan zuwwe ’t niet overleven."

04 "Jim zullen hielemaole niet doodgaon," zee de slange.

05 "‘t Ligt krek even aanders, God het wel deur dat jim de ogen eupengaon zullen zo gauw jim daor van eten, en daj’m dan as goden wezen zullen en kennis van goed en kwaod hebben zullen."

06 De vrouw keek es naor de boom. Zien vruchten zaggen d’r wel lekker uut, ze weren een lust veur et oge en butendat vun ze et slim verleidelik dat de boom heur wieshied geven zol. Ze plokte d’r een peer vruchten of en at d’r van. Ze gaf d’r ok wat van an heur man, die bi’j heur was, en hi’j at d’r ok van.

07 Doe gongen heur beidend de ogen eupen en verneumen ze dat ze spierlike naekend weren. Daoromme regen ze wat viegeblaeden annenneer en maekten daor lendeschölken van.

08 Doe de meenske en zien vrouw God, de Heer, in de koolde van de aovendwiend deur de tuun kuieren heurden, verstopten zi’j heur veur him tussen de bomen.

09 Mar God, de Heer, reup de meenske: "Waor bi’j’?"

10 Hi’j zee doe: "Ik heurde jow in de tuun en wodde bange omda’k naekend bin; daoromme verstopte ik mi’j."

11 "Wie het je zegd daj’ naekend binnen? Hej’ soms van de boom eten wao’k je verbeuden hadde om te eten?"

12 De meenske zee doe: "De vrouw die jow maekt hebben om mi’j te helpen, het mi’j vruchten van de boom geven en doe he’k d’r van eten."

13 "Waoromme hej’ dat daon?" vreug God, de Heer, an de vrouw. En zi’j zee doe: "De slange het mi’j misleided en doe he’k d’r van eten."

14 God, de Heer, zee tegen de slange: "Ie bin vervluukt omdaj’ dat daon hebben, et vee zal in ‘t vervolg in een grote boge om je henne lopen, wilde dieren zullen de aandere kaante opkieken; ie zullen op je boek kroepen en ie zullen je hiele leven lang stof eten.

15 Tussen jow en de vrouw zal de hieltied gekilster wezen, ok tussen jow naogeslacht en heurend, zi’j zullen je de kop verbriezelen, en ie zullen heur in de hiele bieten."

16 Tegen de vrouw zee hi’j: "Aj’ zwaorboeks raeken maek ik je dat tot een zwaore last. Ie zullen zwieten moeten aj’ een poppien kriegen. Ie zullen je man begeren, en hi’j zal over je regeren."

17 Tegen de meenske zee hi’j: "Ie hebben naor je vrouw luusterd, en eten van de boom die ik je verbeuden hadde. De bouwgrond is vervluukt om waj’ daon hebben, ie zullen je hiele leven lang zwieten moeten om d’r van te eten.

18 Stiekels en distels zullen d’r gruuien, en toch moej’ van die plaanten leven.

19 Zwieten zuj’ veur je brood, tot daj’ in de eerde weerommegaon waoj’ uut maekt binnen: stof bi’j’, en tot stof zuj’ ok weer wodden."

20 De meenske nuumde zien vrouw Eva; zi’j is de moeke van alle levende meensken wodden.

21 God, de Heer, maekte veur de meenske en zien vrouw kleren van dierevellen en struupte heur die an.

22 Doe docht God, de Heer: Now is de meenske geliek an oons wodden, now het hi’j de kennis van et goeie en et kwaode. Now moe’k zien veur te wezen dat hi’j ok vruchten van de levensboom plokt, want as hi’j die eten zol, zol hi’j iewig leven.

23 Daoromme stuurde hi’j de meenske vot uut de tuun van Eden om de grond te bewarken, waor hi’j uut maekt was.

24 En naodat hi’j him votjacht hadde, zette hi’j an de oostkaante van de tuun van Eden de Cherubs en et henne-weer-denne flitsende, vlammende zweerd. Zi’j mossen de weg naor de levensboom bewaeken.

Genesis 4

Adam zien zeunen

01 De meenske, Adam, besleiferde zien vrouw Eva, zi’j wodde zwaorboeks en kreeg Kaïn. "Mit de hulp van de Heer, he’k et leven schonken an een man!" zee ze.

02 Laeter kreeg ze nog een zeune, Abel. Abel wodde hedder en Kaïn wodde bouwboer.

03 Op een keer brocht Kaïn de Heer een offer van wat hi’j oogst hadde.

04 Abel brocht ok een offer; van de eerstgeboren dieren van zien kudde zocht hi’j de mooiste uut. De Heer schonk alle andacht an Abel en zien offer,

05 mar hi’j hadde gien oge veur Kaïn en zien offer. Dat maekte Kaïn poer lelk, hi’j keek hiel kwaod.

06 De Heer vreug him: "Waoromme bi’j zo kwaod, waoromme kiek ie zo duuster?

07 Aj’ goed doen, dan kuj’ toch iederiene recht in de ogen kieken? Aj’ slecht doen, dan ligt de zunde op de loer, begerig om jow in heur greep te kriegen; mar ie moe’n starker wezen dan zi’j."

08 Kaïn zee tegen zien breur Abel: "Lao’we et veld in gaon. Doe ze daor weren, begon hi’j mit him te vechten en sleug hi’j Abel dood.

09 Doe vreug de Heer: "Waor is Abel, je breur?" "Dat wee’k niet," zee Kaïn. "Moet ik soms op mien breur passen?"

10 "Wat hej’ daon!" zee de Heer. "Moej’ toch es heuren, hoe et bloed van je breur uut de eerde naor mi’j raost.

11 Daoromme zeg ik je: ie bin vervluukt! Gao hier weg, weg van dit plak waor de eerde heur mond eupendaon het om et bloed van je breur op te nemen, et bloed dat ie vergriemd hebben.

12 Aj’ et laand bewarken, brengt et je in ‘t vervolg niks meer op. Al dolend en dwaelend zuj’ over de eerde gaon."

13 Kaïn zee doe tegen de Heer: "Die straf is mi’j te zwaor.

14 Jow verjaegen mi’j now van dit plak en ik mag jow niet meer onder ogen kommen en a’k dan dolend en dwaelend over de eerde gaon moet, dan kan iederiene die mi’j tegenkomt, mi’j zomar van kaant maeken."

15 Mar de Heer beloofde him: "As iene jow ommebrengt, zal dat zeuven keer op him wreuken wodden." En hi’j murk Kaïn mit een teken zodat gieniene die him tegenkwam, him doodslaon zol.

16 Doe gong Kaïn bi’j de Heer weg en hi’j gong in Nod wonen, een laand an de oostkaante van Eden.

17 Kaïn besleiferde zien vrouw, zi’j raekte zwaorboeks en kreeg een zeune, Henoch. Kaïn was doe een stad an et bouwen en hi’j nuumde die stad Henoch, naor zien zeune.

18 Henoch kreeg een zeune Irad. Irad was de vader van Mechujaël, Mechujaël was de vader van Metusaël en Metusaël de vader van Lamech.

19 Lamech nam twie vrouwluden; de iene hiette Ada, de aandere Silla.

20 Ada kreeg Jabal; hi’j wodde de stamvader van de meensken die in tenten leven en vee holen.

21 Zien breur hiette Jubal; die wodde de stamvader van iederiene die op de liere of op de fluite speult.

22 Silla kreeg ok een zeune, Tubal-Kaïn; hi’j was smid en wodde de stamvader van iederiene die broons en iezer bewarkt. De zuster van Tubal-Kaïn hiette Naäma.

23 Lamech zee tegen zien vrouwluden: "Ada en Silla, luuster wa’k jim zeg! Vrouwluden van Lamech, luuster naor mi’j! Wie mi’j slim zeer dot, die slao ‘k dood, alderdeegst wie mi’j mar een strieme toebrengt.

24 Kaïn wodt zeuven keer wreuken, Lamech wel zeuvenenzeuventig keer."

25 Opni’j besleiferde Adam zien vrouw en zi’j kreeg een zeune die ze Set nuumde, "want," zee ze, "God het mi’j in et plak van Abel, die deur Kaïn ommebrocht is, een aander kiend geven."

26 Set kreeg ok een zeune, die hi’j Enos nuumde. In die tied begonnen ze de naeme van de Heer an te roepen.

Genesis 5

Van Adam tot Noach

01 Dit is de lieste van Adam zien naokommelingen. Doe God Adam maekte, de meenske, maekte hi’j him zo dat hi’j op God leek.

02 Mannelik en vrouwelik maekte hi’j de meensken. Hi’j zegende heur en nuumde heur meenske doe zi’j maekt wodden.

03 Doe Adam 130 jaor was, verwekte hi’j een zeune die op him leek, die zien weerscheide was. Hi’j nuumde him Set.

04 Nao de geboorte van Set duurde Adam zien leven nog 800 jaor. Hi’j verwekte zeunen en dochters.

05 In et gehiel leefde 930 jaor. Doe raekte hi’j weg.

06 Doe Set 105 jaor was, verwekte hi’j Enos.

07 Nao de geboorte van Enos leefde Set nog 807 jaor. Hi’j verwekte zeunen en dochters.

08 In et gehiel leefde hi’j 912 jaor. Doe raekte hi’j weg.

09 Doe Enos 90 jaor was, verwekte hi’j Kenan.

10 Nao de geboorte van Kenan leefde Enos nog 815 jaor. Hi’j verwekte zeunen en dochters.

11 In et gehiel leefde hi’j 905 jaor. Doe raekte hi’j weg.

12 Doe Kenan 70 jaor was, verwekte hi’j Mahalalel.

13 Nao de geboorte van Mahalalel leefde Kenan nog 840 jaor. Hi’j verwekte zeunen en dochters.

14 In et gehiel leefde hi’j 910 jaor. Doe raekte hi’j weg.

15 Doe Mahalalel 65 jaor was, verwekte hi’j Jered.

16 Nao de geboorte van Jered leefde Mahalalel nog 830 jaor. Hi’j verwekte zeunen en dochters.

17 In et gehiel leefde hi’j 895 jaor. Doe raekte hi’j weg.

18 Doe Jered 162 jaor was, verwekte hi’j Henoch.

19 Nao de geboorte van Henoch leefde Jered nog 800 jaor. Hi’j verwekte zeunen en dochters.

20 In et gehiel leefde hi’j 962 jaor. Doe raekte hi’j weg.

21 Doe Henoch 65 jaor was, verwekte hi’j Metuselach.

22 Nao de geboorte van Metuselach leefde Henoch nog 300 jaor, in nauwe verbunnenhied mit God. Hi’j verwekte zeunen en dochters.

23 In et gehiel leefde hi’j 365 jaor.

24 Henoch leefde in nauwe verbunnenhied mit God; an zien leven kwam een aende deurdat God him wegnam.

25 Doe Metuselach 187 jaor was, verwekte hi’j Lamech.

26 Nao de geboorte van Lamech leefde Metuselach nog 782 jaor. Hi’j verwekte zeunen en dochters.

27 In et gehiel leefde hi’j 969 jaor. Doe raekte hi’j weg.

28 Doe Lamech 182 jaor was, verwekte hi’j een zeune

29 die hi’j Noach nuumde. "Disse zeune," zee hi’j, "zal oons troost geven veur et warken en ploeteren dat oons pat is omreden de Heer et bouwlaand vervluukt het."

30 Nao de geboorte van Noach leefde Lamech nog 595 jaor. Hi’j verwekte zeunen en dochters.

31 In et gehiel leefde hi’j 777 jaor. Doe raekte hi’j weg.

32 Doe Noach 500 jaor oold was, verwekte hi’j Sem, Cham en Jafet.

Genesis 6

Verminging van goden en meensken

01 Zo kwammen d’r de hieltied meer meensken op eerde, en zi’j kregen dochters.

02 De zeunen van de goden zaggen hoe mooi de dochters van de meensken weren, en ze keuzen uut heur de vrouwluden die ze mar wollen.

03 Doe docht de Heer: Mien levensgeest mag niet veur altied in de meenske blieven, hi’j is ommes niks as vleis; hi’j mag niet langer as honderdtwintig jaor leven.

04 In die tied, en laeter ok nog, zolange de zeunen van de goden de dochters van de meensken besleiferden en kiender bi’j heur kregen, leefden de grote reuzen op eerde. Dat bin de beroemde helden uut et veer verleden.

Noach

05 De Here zag dat alle meensken op eerde slecht weren: alles wat zi’j uutdochten was de hieltied lieke slecht.

06 Hi’j kreeg d’r spiet van dat hi’j meensken maekt hadde en vuulde him affronteerd.

07 Ik zal de meensken die ik maekt hebbe van de eerde votvegen, docht hi’j, en mit de meensken et vee ok, de kroepende dieren en de voegels, want ik hebbe d’r spiet van da’k ze maekt hebbe.

08 Alliend Noach, die was hi’j goedgeunstig.

09 Dit is de geschiedenis van Noach en zien naokommelingen. Noach was een rechtschaopen man; hi’j was in zien tied de ienigste die een goed leven leidde, in nauwe verbunnenhied mit God.

10 Noach hadde drie zeunen: Sem, Cham en Jafet.

11 In Noach zien tied was de eerde in God zien ogen slim onzedig en vol onrecht.

12 Doe God zag dat de eerde deur en deur slecht was, dat iederiene een verdarfelik leven leidde,

13 zee hi’j tegen Noach: "Ik hebbe besleuten om an et leven van alle meensken een aende te maeken want deur heur toedoen is de eerde now vol van onrecht. Ik gao heur verdistreweren, en de eerde ok.

14 Maek ie now een ark van pienbomehoolt. Maek daor verschillende ruumten in, en bestriek him vanbinnen en vanbuten mit pik.

15 Maek him driehonderd elle lang, vuuftig elle bried en dattig elle hoge.

16 Ie moe’n d’r een lochteupening in maeken en an de boverkaante iéne elle eupenlaoten; de ingang moej’ in de ziedkaante maeken. De ark moet een benedenverdieping kriegen mit nog twie verdiepings d’r bovenop.

17 Ik laot een grote vloed over de eerde kommen, een proeze waeter die de hiele eerde overspoelen zal, om alles onder de hemel waor aosem in is te verdistreweren; alles op eerde zal ommekommen.

18 Mar mit jow za’k een ofspraoke maeken. Ie moe’n in de ark gaon, saemen mit je zeunen, je vrouw en de vrouwluden van je zeunen.

19 En van alle dieren moej’ d’r twieje in de ark brengen, om d’r veur te zorgen dat die mit jow in leven blieven. Et moe’n een mannegien en een vrouwgien wezen.

20 Van alle soorten voegels, van alle soorten vee en van alles wat d’r op de eerdbojem ommekroept, zullen d’r twie naor je toe kommen; die zullen in leven blieven.

21 Leg ok een veurraod an van alles waj’ eten kunnen, zodaj’m allemaole te eten hebben."

22 Noach dee dit; hi’j dee alles zoas God et him zegd hadde.

Genesis 7

01 Doe zee de Here tegen Noach: "Gao de ark in, saemen mit je hiele gezin, want ik hebbe zien dat ie as ienigste van disse generaosie rechtschaopen binnen.

02 Van alle reine dieren moej’ zeuven mannegies en heur vrouwgies mitnemen, van de poeterige dieren moej’ twieje mitnemen, een mannegien en zien vrouwgien,

03 en van de voegels weer zeuven mannegies en vrouwgies, om heur bestaon op eerde zeker te stellen.

04 Want over zeuven daegen za’k et veertig daegen en veertig naachten regenen laoten op eerde; dan za’k alles wat d’r bestaot van de eerdbojem votvegen, alles wa’k maekt hebbe."

05 Noach dee alles zoas de Heer et him opdreugen hadde.

06 Noach was zeshonderd jaor doe de zundvloed kwam, een grote proeze waeter die de eerde overspoelde.

07 Om an et waeter te ontkommen gong Noach de ark in, saemen mit zien zeunen, zien vrouw en de vrouwluden van zien zeunen.

08 Van de reine en de poeterige dieren, van de voegels en van alles wat op de eerdbojem ommekroept,

09 kwammen d’r iederkeer twieje bi’j Noach in de ark, een mannegien en een vrouwgien, krek zoas God him opdreugen hadde.

10 Doe de zeuven daegen veurbi’j weren, kwam et waeter van de vloed over de eerde.

11 In et zeshonderdste jaor van Noach zien leven, op de zeuventiende dag van de twiede maond, brakken alle bronnen van de machtige oervloed eupen en wodden de sluzen van de hemel eupenzet.

12 Veertig daegen en veertig naachten lang zol et op de eerde stotregenen.

13 Diezelde dag gongen Noach, zien zeunen Sem, Cham en Jafet, zien vrouw en de drie vrouwluden van zien zeunen de ark in,

14 saemen mit alle soorten wilde dieren, vee en kroepende dieren, en ok mit alle soorten voegels en wat d’r veerder mar vlarken het.

15 Van alle wezens waor levensaosem in was, kwammen d’r iederkeer twieje bi’j Noach in de ark:

16 d’r kwammen van alle dieren een mannegien en een vrouwgien, krek zoas God him opdreugen hadde. Doe dee de Heer de deure aachter him dichte.

17 De vloed overstroomde de eerde veertig daegen lang. Et waeter kwam hoger en hoger en de ark wodde optild, zodat die van de eerde loskwam.

18 Et waeter op eerde nam de hieltied mar toe, hoger en hoger steeg et, en de ark dreef op et waeter.

19 En et waeter bleef mar wassen, alderdeegst de hoogste bargen kwammen onder waeter te staon.

20 Tot vuuftien elle daorboven riekte et waeter, de bargen stonnen hielemaole onder.

21 Alles wat op eerde leefde kwam omme, alles wat d’r rondwemelde: voegels, vee, wilde dieren, en ok alle meensken.

22 Alles wat op et laand leefde en aosemde kwam omme.

23 Alles wat op eerde beston wodde votraegd: de meensken, et vee, de kroepende dieren en de voegels, ze wodden van de eerde votraegd. Alliend Noach bleef over, mit al wat bi’j him in de ark was.

24 Honderdvuuftig daegen lang was de eerde hielemaole mit waeter overspoeld.

Genesis 8

01 Doe docht God weer an Noach en an alle wilde dieren en et vee bi’j him in de ark. Op zien kommedaosie begon d’r een wiend over de eerde te wi’jen, waordeur et waeter minder wodde.

02 De bronnen van de oervloed en de sluzen van de hemel gongen dichte, zodat et ophul mit regenen.

03 Langzem zakte et waeter van de eerde vot; nao honderdvuuftig daegen begon et te zakken.

04 Op de zeuventiende dag van de zeuvende maond leup de ark vaaste op et Araratgebargte.

05 Et waeter zakte alsmar veerder, en op de eerste dag van de tiende maond kwammen de toppen van de bargen weer in ‘t zicht.

06 Nao verloop van veertig daegen dee Noach et veenster dat hi’j in de ark maekt hadde eupen

07 en leut een raeven los. Disse bleef henne-weer-denne vliegen tot de eerde dreuge was.

08 Daornao leut hi’j een doeve los om te kieken as et waeter veerder zakt was.

09 Mar de doeve kon nargens een plakkien vienen waor ze even zitten gaon kon om te rusten en kwam weeromme bi’j him in de ark, want overal op eerde was nog waeter. Hi’j steuk zien haand uut, pakte heur en nam heur weer bi’j him in de ark.

10 Hi’j waachtte nog zeuven daegen en leut de doeve doe opni’j los.

11 Tegen de aovend kwam ze bi’j him weeromme - mit een jong blattien van een olijfboom in heur snaevel. Doe wus Noach dat et waeter op de eerde veerder zakt was.

12 Hi’j waachtte weer zeuven daegen en doe leut hi’j de doeve nog es los. Ze kwam niet weer bi’j him weeromme.

13 In et zeshonderdeerste jaor van Noach zien leven, op de eerste dag van de eerste maond, was et waeter van de eerde verdwenen. Noach maekte et dak van de ark eupen en keek om him henne - de eerde was dreugevalen.

14 Op de zeuvenentwintigste dag van de twiede maond was de eerde dreuge.

15 Doe zee God tegen Noach:

16 "Gao de ark uut, saemen mit je vrouw, je zeunen en de vrouwluden van je zeunen.

17 Laot ok alle dieren die bi’j je binnen naor buten gaon: voegels, vee en alles wat op de eerde ommekroept. Zi’j moe’n weer vruchtber wezen en talriek wodden en de eerde bevolken."

18 Doe gong Noach naor buten, saemen mit zien zeunen, zien vrouw en de vrouwluden van zien zeunen.

19 Alle dieren gongen ok uut de ark, soorte bi’j soorte, alle voegels, en alles wat op de eerde ommekroept.

20 Noach bouwde een alter veur de Heer; daor brocht hi’j braandoffers op van al et reine vee en alle reine voegels.

21 De Heer vun et lekker roeken, en hi’j zee bi’j himzels: Gienertied za’k de eerde weer vervluken vanwegens de meenske, want alles wat de meenske uutdaenkt, van zien jonkhied of, is now ienkeer slecht. Nooit za’k alles wat leeft weer ommebrengen, zoa’k dat now daon hebbe.

22 Zolange de eerde bestaot, zal d’r een tied wezen om te zi’jen en een tied om te oogsten, zal d’r koolde en waarmte wezen, zoemer en winter, dag en naacht – gienertied komt daor een aende an.

Genesis 9

01 Doe zegende God Noach en zien zeunen, hi’j zee tegen heur: "Wees vruchtber en wor talriek en bevolk de eerde.

02 De dieren die in et wild leven, de voegels in de locht, de dieren die op de eerdbojem ommekroepen en de vissen in de zee zullen allemaole ontzag veur jim vulen en bange veur jim wezen - ze bin in jim macht.

03 Alles wat leeft en beweegt kuj’m as eten bruken; dit alles geef ik je, zoa’k jim de plaanten ok geven hebbe.

04 Mar vleis waor nog leven in zit, waor nog bloed in zit, maj’ niet eten.

05 En ik zal voldoening vraogen aj’m jim eigen bloed, waor je levenskracht in zit, vergeuten wodt; van meenske en dier vraog ik daor voldoening veur. Van iederiene die zien medemeenske ommebrengt, eis ik voldoening.

06 Wie bloed van meensken vergiet, die zien bloed zal deur meensken vergeuten wodden, want God het de meenske as zien weerscheide maekt.

07 Wees vruchtber en wor talriek, bevolk de hiele eerde."

08 God zee ok tegen Noach en zien zeunen:

09 "Ik maek now een verbond mit jim en mit jim naokommelingen

10 en mit alle levendige wezens die bi’j jim binnen: voegels, vee en wilde dieren, mit alles wat uut de ark kommen is, alle dieren op eerde.

11 Disse belofte doe ik jim: gienertied weer zal alles wat leeft deur et waeter van een vloed uutroeid wodden, gienertied zal d’r weer een zundvloed kommen om de eerde te verdistreweren.

12 En dit," zee God, "zal veur alle kommende generaosies et teken wezen van et verbond tussen mi’j en jim en alle levendige wezens bi’j jim:

13 ik zet mien boge in de wolken; die zal et teken wezen van et verbond tussen mi’j en de eerde.

14 A’k wolken boven de eerde saemenkommen laot en in die wolken de boge zichtber wodt,

15 za’k daenken an mien verbond mit jim en mit al wat leeft, en gienertied zal et waeter weer uutdi’jen tot een vloed die alles en iederiene verdistreweert.

16 A’k de boge in de wolken kommen zie, za’k daenken an et algedurig verbond tussen God en al wat op eerde leeft.

17 Dit," zee God tegen Noach, "is et teken van et verbond da’k mit alle levendige wezens op eerde sleuten hebbe."

18 De zeunen van Noach, die saemen mit him uut de ark kommen weren, hietten Sem, Cham en Jafet; Cham was de vader van Kanaän.

19 Mit de drie zeunen van Noach begon de verspreidinge van et meensdom over de hiele eerde.

20 Noach was bouwboer en legde as eerste een droevetuun an.

21 Hi’j dronk van de wien, wodde dronkend en gong zonder kleren an in zien tente liggen.

22 Doe Cham, de vader van Kanaän, zag dat zien vader daor bloot lag, vertelde hi’j dat an zien beide breurs, die buten weren.

23 Doe pakten Sem en Jafet een maantel, legden die over heur schoolders, leupen aachtersteveuren de tente in en bedekten et blote lichem van heur vader, mit een wegdri’jd gezichte, zodat zi’j him naekend zaggen.

24 Doe Noach uut zien roes wakker wodde en d’r aachter kwam wat zien jongste zeune daon hadde,

25 zee hi’j: "Vervluukt is Kanaän, knecht van zien breurs zal Kanaän wezen, de minste van alle knechten.

26 Prezen is de Heer, de God van Sem; Kanaän zal knecht van Sem wezen.

27 Dat God ruumte an Jafet geven mag, him in de tenten van Sem wonen laoten; Kanaän zal knecht van Jafet wezen."

28 Noach leefde nao de zundvloed nog driehonderdenvuuftig jaor.

29 In ‘t gehiel leefde Noach negenhonderdvuuftig jaor. Doe raekte hi’j weg.

Naokommelingen van Noach zien zeunen

Genesis 10

01 Dit bin de naokommelingen van Sem, Cham en Jafet, de zeunen van Noach; nao de zundvloed kregen zi’j zeunen.

02 Zeunen van Jafet: Gomer, Magog, Madai, Jawan, Tubal, Mesek en Tiras.

03 Zeunen van Gomer: Askenaz, Rifat en Togarma.

04 Zeunen van Jawan: Elisa en Tarsis; aandere naokommelingen van Jawan: Kittiërs en Dodanieten.

05 Van heur stammen de meensken of die verspreided langs de kusten leven, iedere femilie en ieder volk in zien eigen laand en mit zien eigen tael.

06 Zeunen van Cham: Kus, Misraïm, Put en Kanaän.

07 Zeunen van Kus: Saba, Chawila, Sabta, Rama en Sabteka. Zeunen van Rama: Seba en Dedan.

08 Kus was ok de vader van Nimrod, die de eerste machthebber op eerde was.

09 Hi’j was een geweldig goeie jaeger, gieniene die et van him winnen kon. Daoromme et gezegde: een jaeger zonder geliekese, een twiede Nimrod.

10 De kern van zien riek beston uut Baobel, Uruk, Akkad en Kalne, in Sinear.

11 Vanuut dat laand trok hi’j naor Assyrië, waor hi’j Nineve, Rechobot-Ir en Kalach bouwde,

12 en ok nog de grote stad Resen, tussen Nineve en Kalach.

13 Misraïm was de stamvader van de Ludieten, de Anamieten, de Lehabieten, de Naftuchieten,

14 de Patrusieten, de Kasluchieten – waor de Filistijnen laeter uut kommen binnen – en de Kretenzers.

15 Kanaän was de vader van Sidon, die de ooldste was, en van Chet,

16 en de stamvader van de Jebusieten, Amorieten, Girgasieten,

17 Chiwwieten, Arkieten, Sinieten,

18 Arwadieten, Semarieten en Hamatieten. Laeter verspreidden de femilies van de Kanaänieten heur,

19 zodat heur gebied van Sidon in de richting van Gerar leup tot an Gaza, en in de richting van Sodom, Gomorra, Adma en Seboïm tot an Lesa.

20 Dit weren de naokommelingen van Cham, indield naor femilies, taelen, lanen en volken.

21 Sem kreeg ok zeunen. Hi’j, Jafet zien ooldste breur, is de stamvader van alle naokommelingen van Eber.

22 Zeunen van Sem: Elam, Assur, Arpachsad, Lud en Aram.

23 Zeunen van Aram: Us, Chul, Geter en Mas.

24 Arpachsad was de vader van Selach, en Selach de vader van Eber.

25 Eber kreeg twie zeunen. De iene hiette Peleg. In zien tied wodde de eerde verpat. De aandere hiette Joktan.

26 Joktan was de vader van Almodad, Selef, Chasarmawet, Jerach,

27 Hadoram, Uzal, Dikla,

28 Obal, Abimaël, Seba,

29 Ofir, Chawila en Jobab. Zi’j weren allemaole zeunen van Joktan.

30 Heur woongebied was van Mesa tot an de Sefar, de bargen in et oosten.

31 Dit weren de naokommelingen van Sem, indield naor femilies, taelen, lanen en volken.

32 Dit weren de femilies die ofstamden van de zeunen van Noach, indield naor ofkomst en volken. Van heur stammen de verschillende volken of die heur nao de zundvloed over de eerde verspreided hebben.

baobel

Genesis 11

01 Iens wodde d’r op de hiele eerde ien inkelde tael praot.

02 Doe de meensken meer naor ‘t oosten trokken, kwammen ze in Sinear bi’j een vlakte, en daor gongen ze wonen.

03 Ze zeden tegen mekeer: "Lao’we van klei blokken maeken en die goed bakken in et vuur." Die kleiblokken bruukten ze as stienen, en grondpik as specie.

04 Ze zeden: "Lao’we een stad bouwen mit een toren die tot in de hemel riekt. Dat zal oons beroemd maeken, en dan zuwwe niet over de hiele eerde verspreided raeken."

05 Mar doe kwam de Heer langes om te kieken naor de stad en de toren die de meensken an et bouwen weren.

06 Dit is ien volk en ze praoten allemaole ien en dezelde tael, docht de Heer, en wat ze now doen is nog mar et begin. Alles wat ze veerder nog van doel binnen, ligt now binnen heur beriek.

07 Lao’we naor heur toe gaon en een spraokverwarring bi’j heur tewegebrengen, waordeur ze mekeer niet meer verstaon zullen.

08 De Heer verspreiddede heur over de hiele eerde, en de bouw van de stad wodde stopt.

09 Zo komt et dat die stad Baobel hiet, want daor brocht de Heer alderaosie in de tael die op de hiele eerde praot wodde, en van daorweg verspreiddede hi’j de meensken over de hiele eerde.

Van Sem tot Aobram

10 Dit bin de naokommelingen van Sem. Doe Sem 100 jaor oold was, verwekte hi’j Arpachsad, twie jaor nao de zundvloed.

11 Nao de geboorte van Arpachsad leefde Sem nog 500 jaor. Hi’j verwekte zeunen en dochters.

12 Doe Arpachsad 35 jaor was, verwekte hi’j Selach.

13 Nao de geboorte van Selach leefde Arpachsad nog 403 jaor. Hi’j verwekte zeunen en dochters.

14 Doe Selach 30 jaor was, verwekte hi’j Eber.

15 Nao de geboorte van Eber leefde Selach nog 403 jaor. Hi’j verwekte zeunen en dochters.

16 Doe Eber 34 jaor was, verwekte hi’j Peleg.

17 Nao de geboorte van Peleg leefde Eber nog 430 jaor. Hi’j verwekte zeunen en dochters.

18 Doe Peleg 30 jaor was, verwekte hi’j Reü.

19 Nao de geboorte van Reü leefde Peleg nog 209 jaor. Hi’j verwekte zeunen en dochters.

20 Doe Reü 32 jaor was, verwekte hi’j Serug.

21 Nao de geboorte van Serug leefde Reü nog 207 jaor. Hi’j verwekte zeunen en dochters.

22 Doe Serug 30 jaor was, verwekte hi’j Nachor.

23 Nao de geboorte van Nachor leefde Serug nog 200 jaor. Hi’j verwekte zeunen en dochters.

24 Doe Nachor 29 jaor was, verwekte hi’j Terach.

25 Nao de geboorte van Terach leefde Nachor nog 119 jaor. Hi’j verwekte zeunen en dochters.

26 Doe Terach 70 jaor was, verwekte hi’j Aobram, Nachor en Haran.

Terach

27 Dit is de geschiedenis van Terach en zien naokommelingen. Terach verwekte Aobram, Nachor en Haran. Haran verwekte Lot;

28 hi’j raekte nog tiedens et leven van zien vader Terach weg, in Ur, een stad van de Chaldenen, in zien geboortelaand.

29 Aobram en Nachor trouwden allebeide. Aobram zien vrouw hiette Sarai, Nachor zien vrouw hiette Milka; zi’j was een dochter van Haran, die naost Milka nog een dochter hadde, Jiska.

30 Sarai was niet vruchtber, zi’j kreeg gien kiender.

31 Terach gong weg uut Ur, de stad van de Chaldenen, en nam zien zeune Aobram mit him mit, krek as zien kleinzeune Lot, de zeune van Haran, en zien schoondochter Sarai, Aobram zien vrouw. Saemen gongen ze onderwegens naor Kanaän. Mar doe ze in Charan kwammen, bleven ze daor wonen.

32 Terach leefde twiehonderdvuuf jaor. Hi’j is in Charan wegraekt.

Genesis 12

Aobram naor Kanaän

01 De Heer zee tegen Aobram: "Gao vot uut je laand, gao bi’j je femilie weg, gao ok bi’j je naosten weg, en gao naor et laand dat ik je wiezen zal.

02 Ik zal je tot een groot volk maeken, ik zal je zegenen, ik zal je anzien geven, ie zullen een bron van zegen wezen.

03 Ik zal iederiene zegenen die jow zegend, iene die jow de gek anstikt, za’k vervluken. Alle volken op zullen heurzels toeweensken om zo zegend te wodden as ieje."

04-05 Aobram gong uut Charan weg, zoas de Heer him opdreugen hadde. Hi’j was doe vuvenzeuventig jaor. Hi’j nam zien vrouw Sarai mit en Lot, de zeune van zien breur, en ok alle bezittings en de knechten en slavinnen die ze in Charan kregen hadden. Zo gongen ze onderwegens naor Kanaän. Doe ze daor ankommen weren,

06 trok Aobram et laand deur tot an de ekkelboom van More, bi’j Sichem. In die tied wodde et laand bewoond deur de Kanaänieten.

07 Mar de Heer verscheen an Aobram en zee: "Ik zal dit laand an jow naokommelingen geven." Doe bouwde Aobram op dat plak een alter veur de Heer, die an him verschenen was.

08 Daorweg trok hi’j naor et barglaand dat an de oostkaante van Betel ligt, en argens an de oostkaante van Betel en an de westkaante van Ai zette hi’j zien tente op. Hi’j bouwde d’r een alter veur de Heer en reup daor zien naeme an.

09 Aobram reisde de hieltied wieder, in de richting van de Negev.

Aobram en Sarai in Iegypte

10 D’r brak es hongersnood in et laand uut. Aobram trok naor Iegypte om daor veur tiedelik wonen te gaon, want de hongersnood was slim zwaor.

11 Doe hi’j op et punt ston om Iegypte in te trekken, zee hi’j tegen zien vrouw Sarai: "Luuster, ik weet mar al te goed dat ie een mooie vrouw binnen.

12 As de Iegypteners je zien, zullen ze daenken: Dat is zien vrouw, en dan zullen ze jow leven laoten, mar mi’j van kaant maeken.

13 Zeg daoromme daj’ mien zuster binnen, dan kom ik d’r misschien ok goed vanof en lopt mien leven gien geveer."

14 En ‘t was krek zo hi’j docht, Aobram was nog mar amper in Iegypte of de Iegypteners zaggen dat Sarai een biezunder mooie vrouw was.

15 De officieren van de farao hadden ok oge veur heur. Ze vertelden de farao zo laaiend over heur dat hi’j de vrouw naor zien peleis overkommen leut.

16 En vanwegens heur kreeg Aobram een protte kedo’s van de farao: hi’j kreeg schaopen en geiten, runder, ezels, knechten en slavinnen, ezelinnen en kemelen.

17 Mar de Heer trof de farao en zien hof mit zwaore plaogen om wat d’r gebeurd was mit Aobram zien vrouw Sarai.

18 Doe leut de farao Aobram bi’j him kommen. "Wat hej’ mi’j andaon!" zee hi’j. "Waoromme hej’ me niet zegd dat ze jow vrouw is?

19 Waoromme hej’ zegd dat zi’j jow zuster is? Now he’k heur tot vrouw neumen. Hier is je vrouw weeromme, neem heur mit en gao hier weg!"

20 En op kommedaosie van de farao wodde Aobram, mit zien vrouw en al zien bezittings, onder geleide et laand uut zet.

Genesis 13

01 Van Iegypte uut trok Aobram, mit zien vrouw en zien bezittings, weeromme naor de Negev. Lot gong mit him mit.

Scheidinge tussen Aobram en Lot

02 Aobram was biezunder riek: hi’j had een protte vee, zulver en goold.

03 Van de Negev uut trok hi’j kalmpiesan veerder, tot an Betel, tot an et plak tussen Betel en Ai waor zien tente eerder ok al es staon hadde

04 en waor hi’j indertied een alter bouwd hadde. Daor reup Aobram de naeme van de Heer an.

05 Lot, die mit Aobram mitreisd was, hadde ok schaopen, geiten, runder en tenten.

06 Beiden hadden zovule vee dat d’r te min laand was om bi’jenneer wonen te blieven.

07 D’r kwam dan ok gekilster tussen de hedders van Aobram zien vee en de hedders van Lot zien vee, en butendat woonden in die tied de Kanaänieten en de Perizzieten ok nog in dat laand.

08 Daoromme zee Aobram tegen Lot: "Waoromme zollen ie en ik kribben, of jow hedders en mienend? We bin toch femilie?

09 Et is mar beter dawwe utenneer gaon. Et hiele laand ligt veur je eupen. As ie naor links gaon, dan gao ik naor rechts; as ie naor rechts gaon, gao ik naor links."

10 Lot keek es om him henne en zag hoe riek de hiele Jordaanvallei an waeter was; veurdat Sodom en Gomorra deur de Heer verdistreweerd wodden, was de vallei tot an Soar toe lieke riek an waeter as de tuun van de Heer en as Iegypte.

11 Daoromme keus Lot veur himzels de Jordaanvallei en trok naor et oosten. Zo gongen ze utenneer.

12 Aobram bleef in Kanaän wonen, mar Lot zette zien tenten op bi’j de steden in de vallei. Zien woongebied leup deur tot an Sodom;

13 de meensken daor weren gien besten, ze zundigden slim tegen de Heer.

14 Naodat Lot votgaon was, zee de Heer tegen Aobram: "Kiek es goed om je henne, kiek vanof et plak waoj’ now staon naor et noorden, et zuden, et oosten en et westen.

15 Al et laand daj’ zien geef ik an jow en je naokommelingen, veur altied.

16 En ik zal je zovule naokommelingen geven as d’r stof op eerde is: ze zullen liekemin ontelber wezen as alle stofdielties op de eerde.

17 Kom, kruus et laand deur in zien volle lengte en brette, want ik zal et an jow geven."

18 Doe brak Aobram op en gong bi’j de ekkelbomen van Mamre wonen, bi’j Hebron. Daor bouwde hi’j een alter veur de Heer.

Genesis 14

Lot wodt deur Aobram bevrijded

01 Doe Amrafel keuning van Sinear was, Arjoch keuning van Ellasar, Kedorlaomer keuning van Elam en Tidal keuning van Goïm,

02 brak d’r oorlog uut tussen heur en keuning Bera van Sodom, keuning Birsa van Gomorra, keuning Sinab van Adma, keuning Semeber van Seboïm en de keuning van Bela, et Soar van vandaege-de-dag.

03 De laesten trokken saemen op naor et Siddimdal, de Zooltzee van now.

04 Twaelf jaor weren zi’j an Kedorlaomer onderdaonig west, mar in et dattiende jaor weren ze in opstaand kommen.

05 In et veertiende jaor rokte Kedorlaomer op, saemen mit de keunings die zien bondgenoten weren, en zi’j versleugen de Refaïeten in Asterot Karnaïm, de Zuzieten in Ham, de Emieten in Sawe-Kirjataïm

06 en de Chorieten in et barglaand waor zi’j woonden, et Seïrgebargte; ze rokten op tot an El-Paran, an de raand van de woestijn.

07 Doe gongen ze weeromme over En-Mispat, et Kades van vandaege-de-dag, en regeerden mit hadde haand et hiele gebied van de Amalekieten en ok de Amorieten die in Chaseson-Tamar woonden.

08-09 Doe gong de keuning van Sodom et gevecht an, saemen mit de keuning van Gomorra, de keuning van Adma, de keuning van Seboïm en de keuning van Bela, et Soar van now. In de Siddimvallei leverden disse vuuf keunings slag mit de vier aanderen: keuning Kedorlaomer van Elam, keuning Tidal van Goïm, keuning Amrafel van Sinear en keuning Arjoch van Ellasar.

10 In de Siddimvallei weren een hiele protte grondpikbronnen. Doe de keunings van Sodom en Gomorra vlochten mossen, kwammen ze daorin te lane. De aanderen vlochtten de bargen in.

11 Heur tegenstaanders pakten alles of wat de inwoners van Sodom en Gomorra hadden, ok al heur veurraod an eten. Daornao trokken ze vot.

12 Ok Lot, de zeune van Aobram zien breur, pakten ze op, mit al zien bezittings; want Lot woonde in Sodom.

13 Dit wodde deur een vlochteling an Aobram verteld, die bi’j de ekkelbomen van de Amoriet Mamre woonde, de breur van Eskol en Aner; Mamre en zien breurs hadden mit de Hebrener Aobram een bondgenootschop sleuten.

14 Doe Aobram heurde dat zien neve gevangenneumen was, brocht hi’j iederiene op ‘e bien die in zien huus grootbrocht was en mit waopens ommegaon kon – driehonderdachttien man – en zat Kedorlaomer en zien bondgenoten tot an Dan toe aachternao.

15 Naachs vul hi’j heur mit zien manluden van verschillende kaanten toegelieke an, versleug heur en zat heur tot an Choba aachternao, dat an de noordkaante van Damascus ligt.

16 Alle eerder van him ofpakte bezittings pakte hi’j weer van heur of. Ok zien neve Lot wus hi’j veilig weeromme te kriegen, mit al zien bezittings, al de vrouwluden en de aandere gevangenen.

17 Doe Aobram nao zien overwinning op Kedorlaomer en de aandere keunings weerommekwam, kwam de keuning van Sodom him tegen in et Sawedal, de Keuningsvallei.

18 En Melchisedek, de keuning van Salem, leut brood en wien brengen. Hi’j was een priester van God, de Alderhoogste,

19 en sprak een zegen over Aobram uut: "Zegend is Aobram deur God, de Alderhoogste, maeker van hemel en eerde.

20 Zegend is God, de Alderhoogste: jow vi’janen leverde hi’j an jow uut." Aobram gaf an Melchisedek een tiende van wat hi’j weerommepakt hadde.

21 De keuning van Sodom vreug Aobram om him de meensken weeromme te geven, de bezittings moch Aobram holen.

22 Mar Aobram zee tegen him: "Ik zwere bi’j de Heer, bi’j God, de Alderhoogste, de maeker van hemel en eerde,

23 da’k beslist niks annemen wil van wat jow eigendom is, nog gien draod of schoeriem. Jow zullen gienertied zeggen kunnen: "Ik bin et, die Aobram riek maekt het."

24 Ik vraog alliend een vergoeding veur wat mien knechten verbruukt hebben, en et pat van Aner, Eskol en Mamre, die heur bi’j mi’j ansleuten hebben; laot heur nemen wat heur toekomt."

Genesis 15

Aobram zien visioen

01 Een posien laeter kwam de Heer naor Aobram in een visioen: "Wees niet bange, Aobram: ikzels zal jow as een schild huden. Je loon zal vostelik wezen."

02 "Heer, mien God," zee Aobram doe, "wat veur zin het et om mi’j te belonen? Ik zal zonder da’k kiender kregen hebbe wegraeken, en alles wa’k hebbe, zal vervalen an Eliëzer uut Damascus.

03 Jow hebben mi’j ommes gien kiender geven; daoromme zal iene van mien knechten mien arfgenaem wodden."

04 Mar de Heer zee tegen him: "Nee, niet je knecht zal jow bezittings arven, mar een kiend dat jowzels verwekken zullen."

05 Doe brocht hi’j Aobram naor buten. "Kiek es naor de locht," zee hi’j, "en telle de steerns aj’ kunnen?" En hi’j verzekerde him: "Zo zal et ok mit jow naokommelingen wezen."

06 Aobram vertrouwde op de Heer en disse rekende him dit as een verdienste toe.

07 De Heer zee ok tegen him: "Ik bin de Heer, die jow ophaeld het uut Ur, uut et laand van de Chaldenen, om je dit laand in bezit te geven."

08 "Heer, mien God," zee Aobram, "hoe kan ik d’r wis van wezen da’k dit in bezit kriegen zal?"

09 "Hael een driejaorige koe," zee de Heer, "een driejaorige geite, een driejaorige ram, een totteldoeve en een jonge gewone doeve."

10 Aobram haelde al disse dieren, sneed ze middendeur en legde de twie helten van ieder dier tegenover mekeer. Alliend de voegels sneed hi’j niet deurmidden.

11 D’r kwammen gieren op de kedavers of mar die jaegde Aobram vot.

12 In twielochten vul Aobram in een diepe slaop. Opiens wodde hi’j bange verrast deur aangst en een diepe donkerte.

13 Doe zee de Heer: "Wees d’r van deurdrongen dat je naokommelingen as vremden in een laand wonen zullen dat niet van heur is en dat ze daor slaaf wezen en onderdrokt wodden zullen, vierhonderd jaor lang.

14 Mar ik zal heur onderdrokkers veur verantwoording roepen, en dan zullen ze vottrekken, mit grote riekdommen.

15 Wat jow anbelangt: ie zullen in vrede mit je veuroolden verienigd wodden en in een zegende oolderdom op ‘t hof brocht wodden.

16 Eerst de vierde generaosie zal hierhenne weerommekommen, want eerst dan hebben de Amorieten zovule misdaoden begaon dat de maote vol is."

17 Doe de zunne ondergaon was en et hielemaole duuster wodden was, was daor opiens een ovend waor rook uut kwam, en een branende fakkel die tussen de dierhelten deur gong.

18 Die dag sleut de Heer een verbond mit Aobram: "Dit laand," zee hi’j, "geve ik an jow naokommelingen, van de revier van Iegypte tot an de grote revier, de Eufraat:

19 et gebied van de Kenieten, Kenizzieten en Kadmonieten,

20 de Hethieten, Perizzieten en Refaïeten,

21 de Amorieten, Kanaänieten, Girgasieten en Jebusieten."

Genesis 16

De geboorte van Ismaël

01 Aobram zien vrouw Sarai kreeg mar gien kiender. Now hadde zi’j een Iegyptische slavin, Hagar.

02 "Luuster," zee Sarai tegen Aobram, "de Heer geft mi’j gien kiender. Ie mossen mar es mit mien slavin slaopen, misschien da’k deur heur dan kiender kriegen kan." Aobram stemde mit heur veurstel in

03 en Sarai gaf him heur Iegyptische slavin Hagar as vrouw; Aobram woonde doe tien jaor in Kanaän.

04 Hi’j sleup mit Hagar en die raekte zwaorboeks. Doe Hagar vernam dat ze wat onder de schölk dreug, verleur ze al heur achting veur heur meesteres.

05 Sarai zee tegen Aobram: "Veur et onrecht dat mi’j andaon wodt bin ie verantwoordelik! Ik hebbe jow mien slavin geven, en now ze wet dat ze zwaorboeks is toont ze gien inkeld respekt meer veur mi’j. Laot de Heer mar oordielen wie d’r in zien recht staot: ikke of ieje."

06 Aobram zee doe: "Et is jow slavin, doe mit heur wat je goeddonkt." Doe maekte Sarai heur et leven zo zwaor dat ze d’r vandeur gong.

07 Een engel van de Heer trof heur in de woestijn bi’j een waeterbron, de bron die an de weg naor Sur ligt.

08 "Hagar, slavin van Sarai, waor koj’ weg en waor zuj’ henne?" vreug hi’j. "Ik bin d’r vandeur gaon vanwegens Sarai, mien meesteres," gaf ze as bescheid.

09 "Gao naor je meesteres weeromme," zee de engel van de Heer, "en wees heur weer geheurzem."

10 En hi’j gong veerder: "Ik zal je een protte naokommelingen geven, zovule dat ze niet te tellen wezen zullen.

11 Ie bin now zwaorboeks en ie zullen een zeune kriegen. Die moej’ Ismaël numen, want de Heer het heurd hoe zwaor ie et te verduren had hebben.

12 Een wilde ezel van een meenske zal hi’j wezen: hi’j zal iederiene schoppen, en hi’j zal deur iederiene schopt wodden. Mit al zien femilie zal hi’j op gespannen voete leven."

13 Doe reup zi’j de Heer, die tegen heur praot hadde, zo an: "Jow bin een God van et zien. Want," zee ze, "he’k him hier niet zien die naor mi’j ommekeken het?"

14 Daoran daankt de bron die daor is zien naeme: Lachai-Roï, hi’j ligt tussen Kades en Bered.

15 Hagar kreeg een zeune, en Aobram nuumde de zeune die zi’j him geven hadde, Ismaël.

16 Aobram was zesentachtig jaor doe Hagar him Ismaël gaf.

Genesis 17

Verbond tussen God en Aobram

01 Doe Aobram negenennegentig jaor was, verscheen de Heer veur him en zee: "Ik bin God, de Ontzagwekkende. Hool algedurig veur ogen wat mien wil is, leef netties.

02 Ik wil mit jow een verbond angaon en zal je een protte, een hiele protte naokommelingen geven."

03 Aobram beug diepe daele en God zee:

04 "Ik doe jow disse belofte: ie zullen de stamvader van een hiele protte volken wodden.

05 In et vervolg zuj’ niet meer Aobram hieten mar Aobraham, want ik maek je de vader van een protte volken.

06 Ik zal je biezunder vruchtber maeken. D’r zullen een protte volken uut je kommen en onder je naokommelingen zullen keunings wezen.

07 Ik sluut een verbond mit jow en mit je naokommelingen, mit alle kommende generaosies, een iewigdurend verbond: ik zal jow God wezen en die van je naokommelingen.

08 Hiel Kanaän, et laand waoj’ now as vremde wonen, za’k jow en je naokommelingen veur altied in bezit geven, en ik zal heur God wezen."

09 Veerder zee God tegen Aobraham: "Ie moe’n je holen an dit verbond mit mi’j, krek as je naokommelingen, generaosie nao generaosie.

10 Dit is de verplichting die jim op je nemen moeten: alle manluden en jonges moe’n besneden wodden.

11 Jim moe’n je veurhuud weghaelen laoten; dat zal et teken wezen van et verbond tussen mi’j en jim.

12 In iedere generaosie opni’j moet iederiene van et mannelik geslacht besneden wodden as hi’j acht daegen oold is. Dit gelt niet alliend veur wie tot je eigen volk heurt mar ok veur jim knechten, of ze now bi’j jim geboren binnen of dat ze van vremden kocht binnen:

13 iederiene die bi’j jim geboren is of deur jim kocht is, moet besneden wodden. Zo zal dit verbond mit mi’j veurgoed an jim lichem zichtber wezen.

14 Een onbesneden mannelik persoon van wie de veurhuud niet weghaeld is, moet uut de gemienschop stoten wodden, omreden hi’j et verbond verbreuken het."

15 Veerder zee God tegen Aobraham: "Wat je vrouw Sarai anbelangt, in et vervolg moej’ heur niet Sarai numen mar Sara.

16 Ik zal heur zegenen en jow bi’j heur een zeune geven. Ik zal heur zo riekelik zegenen dat d’r hiele volken uut heur kommen zullen en d’r keunings van heur ofstammen zullen."

17 Aobraham beug diepe, mar lachte wat en docht: Hoe zol iene van honderd nog een kiend kriegen kunnen? En Sara, zol zi’j op heur negentigste nog een kiend op ‘e wereld zetten kunnen?

18 En hi’j zee tegen God: "Ik zol al gelokkig wezen as Ismaël onder jow bescharming staon moch."

19 Mar God zee: "Nee, je vrouw Sara zal je een zeune geven, die aj’ Isaak numen moeten, en mit him za’k mien verbond deurzetten. Et zal een iewigdurend verbond wezen, dat ok veur zien naokommelingen gellen zal.

20 En veur wat Ismaël anbelangt, ik zal naor je luusteren: ik zal him zegenen, him vruchtber maeken en him een protte, een hiele protte naokommelingen geven. Twaelf stamvosten zal hi’j verwekken en d’r zal een groot volk uut him kommen.

21 Mar mien verbond za’k deurzetten mit Isaak, de zeune die Sara je ankem jaor omdebi’j disse tied geven zal."

22 Nao dat God zo mit him praot hadde, gong hi’j bi’j Aobraham weg.

23 Nog diezelde dag besneed Aobraham zien zeune Ismaël, iederiene die in zien huus geboren was en iederiene die hi’j kocht hadde, kotomme al zien mannelike huusgenoten, zoas God him opdreugen hadde.

24 Aobraham was negenennegentig jaor doe hi’j besneden wodde,

25 en zien zeune Ismaël was dattien.

26 Zo wodden op iene en dezelde dag Aobraham en zien zeune Ismaël besneden

27 en ok al Aobraham zien huusgenoten, liekewel die in zien huus geboren weren as die van vremden kocht weren.

Genesis 18

Sodom en Gomorra

01 Niet lang nao die tied verscheen de Heer veur Aobraham bi’j de ekkelbomen van Mamre. Op et hoogste van de dag zat Aobraham in de ingang van zien tente.

02 Doe hi’j opkeek, zag hi’j even wiederop opiens drie manluden staon. Votdaolik gong hi’j de tente uut en leup op heur toe. Hi’j beug diepe

03 en zee: "Heer, wees toch zo goed om niet an jow knecht veurbi’j te gaon.

04 Ik zal wat waeter veur jim haelen laoten waoj'm jim voeten mit wasken kunnen, en maek et jim hier onder de boom dan makkelik.

05 Ik zal jim ok wat brood brengen, zodaj’m weer op krachten kommen kunnen veurdaj’m veerdergaon. Daorveur bi’j’m ommes bi’j jim knecht langeskommen, is 't niet zo?" Zi’j zeden doe: "Wi’j nemen jow uutneudiging graeg an."

06 Aobraham gong in zeuven haosten naor zien tente, naor Sara. "Vlogge," zee hi’j, "pak drie schepel fien mael! Maek deeg en bak wat lekkere koeken!"

07 Doe gong hi’j naor zien kudde, zocht een mooi mals kalf uut en gaf dat an een knecht, die et drekt slaachten en klaormaeken mos.

08 Hi’j haelde botter en melk, nam et braoden kalfsvleis en zette dat an zien gaasten veur. Wiels zi’j atten, bleef hi’j bi’j heur onder de boom staon.

09 "Waor is jow vrouw Sara?" vreugen zi’j him. "Daor, in oonze tente," zee hi’j.

10 Doe zee iene van heur: "Ik kom over krek een jaor weer bi’j jim en dan zal jow vrouw Sara een zeune kregen hebben." Sara, die in de ingang van heur tente ston, aachter de man, heurde dat.

11 Now weren Aobraham en zi’j al op hoge leeftied en de jaoren dat een vrouw vruchtber is, laggen al veer aachter heur.

12 Daoromme lachte ze wat in heurzels. Hoe zol et spullegien van de liefde nog veur mi’j weglegd wezen? docht ze. Ik bin ommes as een uutbluuide bloeme. En mien man is de jongste ok al niet meer.

13 Doe vreug de Heer an Aobraham: "Waoromme lacht Sara, waoromme trekt ze in twiefel dat zi’j op heur leeftied nog een kiend op de wereld zetten kan?

14 Is d’r ok mar wat te numen dat veur de Heer onmeugelik is? Op de vaastestelde tied, over krek een jaor, kom ik bi’j jim weeromme en dan het Sara een zeune kregen."

15 Een betien schrokken ontkende Sara: "Ik hebbe niet lachen." Mar hi’j zee: "Jaowel, jow hebben wel lachen."

16 Doe de manluden weer veerdergongen, keken zi’j naor Sodom. Aobraham leup een aentien mit heur op om heur uutgeleide te doen.

17 De Heer docht: Waoromme zo'k veur Aobraham geheimholen wa’k van doel bin?

18 Uut Aobraham zal ommes een groot en machtig volk kommen, en alle volk op eerde zal mekeer toeweensken krek zo zegend te wodden as hi’j.

19 Want ik hebbe him uutkeuzen, hi’j moet zien zeunen en zien veerdere naokommelingen veurholen om de weg te gaon die ik heur wiezen zal: rechtveerdig wezen en doen wat goed is. Alliend dan za’k waormaeken wa’k Aobraham toezegd hebbe.

20 Daoromme zee de Heer: "D’r bin eernstige beschuldigings uterd tegen Sodom en Gomorra, heur zunden bin ongeheurd groot.

21 Ik zal d’r hennegaon om te kieken of de klachten die 'k over heur heurd hebbe grond hebben en zi’j dus verwoesting over heur ofroepen hebben. Dat wi’k weten."

22 Doe gongen de beide mannen naor Sodom, wiels Aobraham bi’j de Heer staon bleef.

23 Aobraham gong wat dichter naor him toe en vreug: "Willen jow dan behalven de schuldigen ok de onschuldigen et leven ontnemen?

24 Misschien dat d’r in die stad wel vuuftig onschuldigen wonen. Zoj’ die dan ok van et leven beroven en niet daorveur in ‘t plak, de hiele stad vergeving geven vanwegens die vuuftig onschuldige inwoners?

25 Zoks kun jow toch niet doen, heur saemen mit de schuldigen ommebrengen! Dan zollen schuldigen en onschuldigen over iene kaom scheerd wodden. Dat kun jow toch niet doen! Hi’j, die rechter is over de hiele eerde moet toch rechtveerdig haandelen?"

26 De Heer zee doe: "A'k in Sodom vuuftig onschuldige meensken antreffe, dan za’k vanwegens heur de hiele stad vergeving schinken."

27 Doe zee Aobraham: "Now ik ienkeer zo vri’j west bin de Heer wat te vraogen, hoewel ik niks as stof bin, mar:

28 stel dat d’r van die vuuftig onschuldige meensken, et vufe minder binnen, zollen jow dan toch vanwegens die vufe de hiele stad verwoesten?" "Nee," zee hi’j, "ik zal heur niet verwoesten a’k d’r mar vuvenveertig antreffe."

29 Opni’j vreug Aobraham him: "en stel dat et d’r mar veertig binnen." "Dan za’k et niet doen vanwegens die veertig."

30 Doe zee Aobraham: "Ik hoop dat jow niet kwaod op mi’j wodden, Heer, a'k ik et waog om deur te gaon: stel dat et d’r mar dattig binnen." "Ik zal et niet doen a’k dattig vien."

31 En weer zee hi’j: "Ik bin zo vri’j, Heer, om et nog es te perberen: stel dat et d’r mar twintig binnen." "Dan za’k de stad niet verdistreweren vanwegens die twintig."

32 Aobraham zee: "Ik hoop echt dat jow niet kwaod wodden, Heer, a'k et nog iéne keer waog om wat te zeggen: stel dat et d’r mar tiene binnen." "Dan za’k heur niet verwoesten vanwegens die tiene."

33 Zo gauw d’r een aende kwam an ‘t gesprek tussen de Here en Aobraham, gong de Here vot en Aobraham gong weeromme naor zien woonstee.

Genesis 19

01 De beide engels kwammen aovens in Sodom an. Lot zat krek in de poort van de stad. Zo gauw hi’j heur zag kwam hi’j overaende, leup heur integen en beug him diepe veur heur.

02 "Heren," zee hi’j, "kom toch mit. Et huus van jow knecht staot veur jim eupen; overnaacht daor en waske daor jim voeten. Dan kuj’m morgenvroeg weer veerder gaon." "Nee daank je," zeden ze, "we overnaachten wel op et plein."

03 Omreden hi’j stark andringen bleef, gongen ze mit him mit naor zien huus. Daor maekte hi’j wat eten veur heur klaor; hi’j bakte broden en zi’j atten bi’j him.

04 Mar nog veurdat Lot en zien gaasten slaopen gaon konnen, leupen alle manluden van Sodom bi’j Lot zien huus te hoop, jong en oold, gieniene uutzunderd.

05 "Waor bin die beide manluden die bi’j jow slaopen?" reupen ze Lot toe. "Breng ze naor buten, we willen ze wel es even nemen!"

06 Lot gong naor buten en dee de deure aachter him dichte.

07 "Mar vrunden, zoks kuj’m toch niet doen!" zee hi’j.

08 "Luuster, ik hebbe twie dochters die nog gienertied mit een man slaopen hebben. Die za’k bi’j jim brengen, doe mit heur waj’m willen. Mar laot die beide manluden mit rust, want daoromme he’k heur now krek een dak boven et heufd beuden."

09 Mar de manluden raosden: "Uut de weg!" En ze reupen: "Dat woont hier mar as een vremde en moet zo neudig de rechter uuthangen. Waacht mar, ie zullen d’r ok van lusten, en nog meer dan zi’j!" En ze drokten Lot rempend an de kaante en wollen de deure eupenbreken.

10 Mar de beide manluden trokken Lot et huus in en deden de deure dichte,

11 en alle manluden die bi’j de ingang van et huus weren, jong en oold, maekten ze in iene klap bliend, zodat ze de deure niet meer vienen konnen.

12 Doe vreugen zi’j Lot: "Hebben jow hier nog meer femilie? Zeunen, dochters, een schoonzeune, gao mit iederiene die bi’j jow heurt vot uut disse stad.

13 Wi’j bin van doel om disse stad hielemaole te verdistreweren. D’r bin zokke eernstige beschuldigings tegen heur inbrocht dat de Heer oons hierhenne stuurd het om heur te ."

14 Lot gong naor zien schoonzeunen, de mannen die mit zien dochters trouwen zollen, en zee tegen heur: "Vlogge, wi’j gaon vot uut disse stad, want de Heer gaot heur hielemaole verwoesten." Mar zien schoonzeunen neumen him niet serieus.

15 Tegen de morgen vieterden de engels Lot an om te aevenseren: "Vlogge, gao hier weg mit jow vrouw en je beide dochters, aanders kommen jim omme en wodden jim et slaachtoffer van de misdaoden die in disse stad begaon binnen."

16 Doe Lot twiefelde, grepen de beide manluden him en zien vrouw en zien beide dochters bi’j de aarm, omreden de Heer him speren wol, en ze trokken him mit de stad uut. Eerst buten de stad bleven ze staon.

17 Doe zee iene van heur: "Gao d'r van deur, want jim leven is hier in geveer! Kiek niet omme en stao nargens stille in de vallei. Gao de bargen in, aanders koj'm wis omme."

18 Mar Lot zee: "Nee, dat niet, mien heer!

19 Jow hebben et beste mit jow knecht veur, jow bewiezen mi’j een grote weldaod deur mi’j in leven te laoten. Mar ik kan onmeugelik naor de bargen ontkommen, et onheil zol mi’j inhaelen en ik zol dan nog wegraeken.

20 Dat plakkien daor is kotbi’j, dat zo’k haelen kunnen. Geef mi’j toch de kaans om daorhenne te vlochten, dat zol mien redding wezen kunnen. Et is mar een vlekke, een plak dat niks om hakken het."

21 Hi’j kreeg as bescheid: "Ok in dit opzicht za’k jow ter wille wezen: et plak waor jow op doelen za’k niet van de kaorte vegen.

22 Gao daor henne mar maek een betien an, want tot jow daor binnen kan ik niks doen." Zo kreeg die stad de naeme Soar, "Vlekke".

23 ‘t Was al in de morgen doe Lot in Soar ankwam.

24 Doe leut de Heer et regenen over Sodom en Gomorra, zwevel en vuur leut hi’j as regen uut de hemel daelekommen,

25 en hi’j verdistreweerde die steden en de hiele vallei, mit de inwoners van al de steden en mit alles wat d’r op et laand gruuide.

26 De vrouw van Lot, die aachter him leup, keek omme en veraanderde op datzelde stuit in een staonder van zoolt.

27 Aobraham gong aanderemorgens al vroeg naor et plak waor hi’j bi’j de Heer staon hadde.

28 Doe hi’j uutkeek over Sodom en Gomorra en over de hiele vallei, zag hi’j dikke rookwolken van et laand opkommen, krek as uut een smultovend.

29 Doe God alles in et gebied waor Lot woond had van de kaorte veegd hadde, leut hi’j Lot ontkommen. Zo hul God rekinge mit Aobraham, doe hi’j de steden in de vallei verdistreweerde.

30 Omreden Lot niet in Soar blieven dust, gong hi’j daor weg en gong in de bargen wonen, saemen mit zien beide dochters. Mittenneer woonden ze daor in een grot.

31 Op een dag zee de ooldste dochter tegen de jongste: "Oonze vader is al oold en in disse hiele kontreinen is d’r gien iene kerel meer die mit oons doen kan, wat op de hiele wereld de gewoonte is.

32 Lao’we daoromme oonze vader dronkend voeren en mit him slaopen, dan kuwwe kiender van him kriegen."

33 Diezelde naacht nog gavven ze heur vader wien te drinken, en de ooldste sleup mit him, zonder dat hi’j d’r ok mar wat van vernam dat ze bi’j him kwam of naotied votgong.

34 De aanderemorgens zee de ooldste tegen de jongste: "Vannaacht heb ik mit mien vader slaopen. Lao’we him de ankem naacht ok weer dronkend voeren, en dan moet ie mit him slaopen. Dan kuwwe allebeide kiender van oonze vader kriegen."

35 Die naacht gavven ze heur vader ok weer wien te drinken, en sleup de jongste mit him, zonder dat hi’j d’r ok mar wat van vernam dat ze bi’j him kwam of weer votgong.

36 Zo raekten Lot zien beide dochters zwaorboeks van heur vader.

37 De ooldste kreeg een zeune die ze Moab nuumde. Hi’j wodde de stamvader van de Moabieten van vandaege-de-dag.

38 De jongste kreeg ok een zeune, die ze Ben-Ammi nuumde. Hi’j wodde de stamvader van een volk wat now de Ammonieten binnen.

Genesis 20

Aobraham en Sara bi’j Abimelech

01 Aobraham brak zien tentekaamp op en trok naor de Negev, waor hi’j tussen Kades en Sur wonen gong. Doe hi’j daor een schoffien in Gerar was,

02 zee hi’j van zien vrouw Sara dat ze zien zuster was. Et gevolg was dat Abimelech, de keuning van Gerar, Sara naor zien peleis overbrengen leut.

03 Mar naachs verscheen God in een droom veur Abimelech en zee tegen him: "Ie gaon d'r an mannegien omdaj’ die vrouw naor je peleis haeld hebben, want die vrouw is trouwd."

04 Now hadde Abimelech nog niet mit heur slaopen. "Heer," reup hi’j uut, "willen jow dan meensken ommebrengen wiels die onschuldig binnen?

05 Hi’j zee me toch dat ze zien zuster was? En zi’j het zels ok zegd dat hi’j heur breur is. Ik hebbe dit daon mit een zuver geweten, d’r treft mi’j gien inkelde blaom."

06 God zee doe in zien droom tegen him: "Ik weet hiel goed dat ie dit mit een zuver geweten daon hebben. Daoromme he’k je d’r ok van weerholen tegen mi’j te zundigen en he’k verhinderd daj’ heur anraeken zollen.

07 Mar geef heur now weeromme an heur man, want hi’j is een profeet en hi’j kan veur je bidden, en dan zuj’ in leven blieven. Mar aj’ heur niet an him weerommegeven, dan zuj’ wis en werachtig wegraeken, ie en iederiene die bi’j jow heurt."

08 Aanderemorgens reup Abimelech in alle vroegte zien knechten bi’j him en vertelde heur wat d’r allemaole gebeurd was; de schrik sleug heur om et hatte.

09 Doe leut hi’j Aobraham bi’j him roepen. "Hoe hebben jow oons dit andoen kund!" zee hi’j. "Wat he’k jow misdaon daj’ mi’j en mien riek schuldig laoten woddenhebben an zoe’n zwaor vergriep? Jow hebben mi’j wel op een hiele ongepaste meniere behaandeld.

10 Mit wat bedoelings hebben jow dit daon?" vreug hi’j bi'j slot van zaeke.

11 Aobraham zee doe: "Ik docht: Misschien he’j’m in disse streken wel gien achtinge veur God en zuj'm mi’j van kaant maeken om mien vrouw.

12 Butendat, zi’j is naost mien vrouw ok nog es mien zuster: zi’j is de dochter van mien vader. Ze is alliend niet de dochter van mien moeke, en zo kon ze mien vrouw wodden.

13 Doe God mi’j veer van mien femilie ommezwarven leut, zee ik tegen heur: "Bewies mi’j da’k op je rekenen kan en zegge overal wao’we kommen da’k je breur bin."

14 Doe gaf Abimelech schaopen en geiten, runder, knechten en slavinnen an Aobraham, en hi’j gaf him ok zien vrouw Sara weeromme.

15 "Mien hiele laand ligt veur jim eupen," zee hi’j, "jim meugen wonen waoj’m mar willen."

16 En hi’j zee tegen Sara: "Ik geve jow breur duzend zulverstokken in de hoop dat iederiene in jow omgeving dan ree wezen zal om een ogien dichte te kniepen veur wat jow overkommen is. Jow eer blift dan hielemaole beweerd."

17 Doe biddede Aobraham tot God, en God maekte Abimelech, zien vrouw en zien bi’jvrouwen beter, zodat ze weer kiender kriegen konnen

18 want de Heer hadde bi’j alle vrouwluden in Abimelech zien peleis, de moekeschoot dichte hullen om wat d’r mit Aobraham zien vrouw Sara gebeurd was.

Genesis 21

Isaak en Ismaël

01 De Heer keek naor Sara omme zoas hi’j beloofd hadde. Hi’j gaf heur wat hi’j toezegd had.

02 Sara raekte zwaorboeks en gaf Aobrahamop zien oolde dag een zeune, op de vaastestelde tied, die God him eerder al nuumd hadde.

03 Aobraham nuumde de zeune die hi’j kregen hadde, de zeune die Sara him geven hadde, Isaak,

04 en hi’j besnee Isaak doe die acht daegen oold wodde, zoas God him opdreugen hadde.

05 Aobraham was honderd jaor doe zien zeune Isaak geboren wodde.

06 "God maekt da’k lachen kan," zee Sara, "en iederiene die dit heurt zal mit mi’j mitlachen.

07 Wie hadde et andurfd om Aobraham te veurspellen da’k iens nog es een kiend de bost geven zol? En toch he’k him op zien oolde dag nog een zeune geven!"

08 Et kiend gruuide in veurspoed op, en doe de dag kommen was dat et van de bost of kon, gaf Aobraham een groot feest.

09 Sara zag dat de zeune die Aobraham bi’j Hagar, heur Iegyptische slavin, kregen hadde, spottend lachte.

10 Daoromme zee ze tegen Aobraham: "Jaeg die slavin vot, en heur zeune ok, want ik wil niet dat mien zeune Isaak laeter de arfenis mit de zeune van die slavin verpatten moet."

11 Dit veurstel leek Aobraham hielemaole niet goed toe. Et gong ommes wel om zien eigen zeune.

12 Mar God zee tegen him: "Ie hoeven je niet bezwaord te vulen vanwegens de jonge of je slavin. Alles wat Sara je vragt moej’ doen, want Isaak is de zeune die as jow stamhoolder gellen zal.

13 En ok uut de zeune van je slavin za’k een hiel volk kommen laoten, omreden hi’j toch ok een naokommeling van je is."

14 Aanderemorgens al op ‘e tied, nam Aobraham brood en een zak waeter, legde dat op Hagar heur schoolder en stuurde heur vot. Heur kiend stuurde hi’j mit heur mit. Ze trokken de woestijn van Berseba in en dwaelden daor wat omme.

15 Doe et waeter uut de zak op was, leut Hagar heur kiend onder een struke aachter.

16 Zels gong ze een aentien wiederop zitten, op een bogeschot ofstaand, omdat ze ‘t niet anzien kon, hoe heur kiend daor dood lag te gaon. En wiels ze daor zo zat, goelde ze bittere traonen.

17 Mar God heurde de jonge karmen, en een engel van God reup Hagar uut de hemel toe: "Wat is d’r, Hagar? Wees mar niet bezorgd: God het je joongien, die daor zo ligt te goelen, wel heurd.

18 Gao mar naor him toe, help him overaende en ondersteun him. Ik zal een groot volk uut him kommen laoten."

19 Doe dee God heur de ogen eupen en zag ze een waeterputte. Ze gong d’r vlogge henne, dee heur waeterzak vol en gaf et joongien te drinken.

20 God bescharmde de jonge, zodat hi’j veurspoedig opgruuide. Hi’j leefde as bogeschutter in de woestijn.

21 Hi’j gong in de Paranwoestijn wonen en zien moeke keus een Iegyptische vrouw veur him uut.

Bondgenootschop mit Abimelech

22 Op een dag kwam Abimelech tegere mit zien legeranvoerder Pichol, bi’j Aobraham. "Et bliekt dat God et goed mit je veur het, bi’j alles waj’ ondernemen," zee hi’j.

23 "Zwere mi’j daoromme bi’j God en hier op dit plak, dat jow mi’j, mien kiender en mien kleinkiender gienertied te nao kommen zullen, mar dat jow mi’j en et laand waor jow te gaaste binnen, liekevule trouw tonen zullen as da'k jow trouw west bin."

24 "Dat zwere ik," zee Aobraham.

25 Mar hi’j maekte Abimelech wel verwieten over een waeterputte die Abimelech zien knechten, heur annaoderd hadden.

26 "Mar ik weet hielemaole niet wie dat daon het," zee Abimelech. "Jow hebben mi’j d’r niks over zegd en ik heur d’r now veur et eerst van."

27 Doe gaf Aobraham schaopen, geiten en runder an Abimelech en sleuten zi’j een alliaansie.

28 Zeuven ujlaomer zette Aobraham appat.

29 "Wat hebben die zeuven laomer te betekenen die jow appat zet hebben?" vreug Abimelech,

30 en hi’j zee doe tegen him: "Deur die zeuven ujlaomer van mi’j an te nemen erkennen jow dat ik disse putte hier greuven hebbe."

31 Omreden zi’j daor een ied zweerden hiet dat plak Berseba.

32 Zo sleuten zi’j in Berseba een alliaansie. Doe gong Abimelech mit zien legeranvoerder Pichol weeromme naor et laand van de Filistijnen.

33 Aobraham plaantte in Berseba een tamarisk en reup daor doe de naeme van de Heer, de iewige God, an.

34 Hi’j woonde lang as een vremde in et laand van de Filistijnen.

Genesis 22

Aobraham wodt op de proef steld

01 Nao een poze stelde God Aobraham op de proef. "Aobraham!" zee hi’j. "Ik luuster," zee Aobraham.

02 "Roep je ienigste zeune Isaak, waoj’ zovule van holen, en gao mit him naor de omkrieten waor de Moria ligt. Daor moej’ him offeren op een barg die ik je anwiezen zal."

03 De aanderemorgens kwam Aobraham al vroeg in de bienen. Hi’j zadelde zien ezel op, nam twie van zien knechten en zien zeune Isaak mit him mit, kleufde wat hoolt veur et offer en gong onderwegens naor et plak dat God him nuumd hadde.

04 Op de dadde dag zag Aobraham dat plak in de veerte liggen.

05 Doe zee hi’j tegen de knechten: "Blieven jim hier mit de ezel. Ikzels gao mit de jonge een aentien wieder om daorginderd te bidden. Naotied kowwe hier weer terogge."

06 Hi’j pakte et hoolt veur et offer, legde et op de schoolders van zien zeune Isaak en nam zels et vuur en et mes mit. Zo gongen zi’j tegere veerder.

07 "Vader," zee Isaak. "Wat wi’j’ me zeggen, mien jonge?" zee Aobraham. "We hebben vuur en hoolt," zee Isaak, "mar waor is et laom veur et offer?"

08 Aobraham zee doe: "God zels zal oons een offerlaom geven, mien jonge." En tegere leupen ze deur.

09 Doe ze bi’j et plak kwammen, dat God him anwezen hadde, bouwde Aobraham daor een alter, schikte et hoolt d’r op, bun zien zeune Isaak vaaste en legde him op et alter, bovenop et hoolt.

10 Doe pakte hi’j et mes om zien zeune te slaachten.

11 Mar een engel van de Heer reup uut de hemel: "Aobraham, Aobraham!" "Ik luuster," zee Aobraham.

12 "Raek de jonge niet an, doe him niks! Want now wee'k daj’ achtinge veur mi’j hebben. Ie hebben mi’j je zeune, je ienigste zeune, niet ontholen wild."

13 Doe Aobraham opkeek, vul zien oge op een ram die mit zien horens verstrikt raekt was in de struken. Hi’j pakte et dier en offerde dat in ‘t plak van zien zeune.

14 Aobraham nuumde dat plak: De Heer zal d’r in veurzien. ‘t Is daoromme dat d’r tot op de dag van vandaege zegd wodt: Op de barg van de Heer zal d’r in veurzien wodden.

15 Doe zee de engel van de Heer, uut de hemelweer wat tegen Aobraham.

16 Hi’j zee: "Ik zwere bi’j mezels – zee de Heer: Omdaj’ dit daon hebben, omreden daj’ mi’j je zeune, je ienigste zeune, niet ontholen hebben,

17 za’k je riekelik zegenen en je zovule naokommelingen geven as d’r steerns an de hemel binnen en zaandkorrels op et straand langs de zee liggen, en je naokommelingen zullen de steden van heur vi’janen in bezit kriegen.

18 En alle volken op eerde zullen mekeer toeweensken om krek zo zegend te wodden as jow naokommelingen. Want ie hebben naor mi’j luusterd."

19 Doe gong Aobraham weeromme naor zien knechten. Saemen gongen ze weer op pad naor Berseba en daor bleef Aobraham wonen.

Naokommelingen van Nachor

20 Een schoft laeter kreeg Aobraham tiedinge dat Milka, de vrouw van zien breur Nachor, ok zeunen kregen hadde:

21 Us as eerste en veerder Buz, Kemuël, de vader van Aram,

22 Kesed, Chazo, Pildas, Jidlaf en Betuël.

23 Betuël was et die Rebekka verwekte. Disse acht zeunen gaf Milka an Aobraham zien breur Nachor.

24 Ok zien bi’jvrouw, die Reüma hiette, kreeg kiender: Tebach, Gacham, Tachas en Maäka.

Genesis 23

De koop van een femiliegraf

01 Sara leefde honderdzeuvenentwintig jaor.

02 Ze is overleden in Kirjat-Arba, dat vandaege-de-dag Hebron hiet, in Kanaän. Naodat Aobraham een schoft bi’j heur rouwd en om heur goeld hadde,

03 kwam hi’j overaende, gong uut de tente waor zien overleden vrouw in lag en gong naor de Hethieten. Hi’j zee:

04 "Ik woon hier mar bi’j jim as vremde. Geef mi’j een eigen graf, dan kan ik mien wegraekte vrouw uutdregen en begreven."

05 De Hethieten zeden doe:

06 "Mar heer, wi’j beschouwen jow as een vost die deur God zels begeunstigd wodt! Begreef jow vrouw in et beste graf dawwe hebben. Gieniene van oons zal jow zien graf weigeren en jow tegenholen om heur daorin te begreven."

07 Doe beug Aobraham diepe veur de Hethitische laandeigeners.

08 "Aj'm d’r dan mit instemmen da’k mien vrouw uutdreeg en begreef," zee hi’j, "wees dan zo goed d’r bi’j Efron, de zeune van Sochar, op an te dringen

09 dat hi’j mi’j de grot van Machpela geft, die zien eigendom is en an de raand van zien grond ligt. Laot hi’j die an mi’j veur de volle pries geven, zoda’k bi’j jim een eigen graf hebbe."

10 Onder de Hethieten die daor zatten, was Efron zels ok. Zo luud dat iederiene die in de stadspoort zat et heuren kon, zee hi’j tegen Aobraham:

11 "Gien spraoke van, heer! Luuster: dat stok laand kriej’ van mi’j, en de grot die d’r op ligt ok. Ten overstaon van mien volk geef ik jow dat; jow kun jow vrouw daorin begreven."

12 Aobraham beug diepe veur de laandeigeners,

13 en zo dat iederiene et heuren kon zee hi’j tegen Efron: "As jow warkelik ... Mar luuster toch naor wa’k veurstel! Ik wil de pries betaelen die dat stok grond weerd is. Nemen jow dat geld toch van mi’j an en laot mi’j mien vrouw daor begreven."

14 Doe zee Efron tegen Aobraham:

15 "Och luuster, heer, een stok grond van vierhonderd sjekel zulver, wat het dat now veur mi’j of veur jow te betekenen? Jow kun daor gerust jow vrouw begreven."

16 Aobraham gong hierop in en weug et gewicht in zulver of dat Efron nuumd hadde, onder toezicht van de aandere Hethieten: vierhonderd sjekel zulver naor de gangbere haandelsweerde.

17 Zo gong et stok grond van Efron in Machpela, in de buurt van Mamre, mit de grot en mit alle bomen op dat stok laand,

18 in rechtmaotig eigendom over op Aobraham, in anwezigens van alle Hethieten die in de stadspoort weren.

19 Doe begreuf Aobraham zien vrouw Sara in de grot op de grond in Machpelain Kanaän, vlakbi’j Mamre dat now Hebron hiet.

20 Zo gongen et stok grond en de grot van de Hethieten over op Aobraham en kwam hi’j in et bezit van een eigen grafstee.

Genesis 24

Een vrouw veur Isaak

01 Aobraham was stillegiesan op hoge leeftied kommen en de Heer hadde him in alle opzichten zegend.

02 Now zee Aobraham tegen zien ooldste knecht, die et beheer over zien hiele bezit hadde: "Legge je haand in mien lieske:

03 ik wil daj’ mi’j bi’j de Heer, de God van hemel en eerde, zweren daj’ veur mien zeune gien vrouw zuken zullen onder de Kanaänieten, waor ik hier middenin wone;

04 ik wil daj’ naor et laand toe gaon waor ik wegkom, naor mien femilie, en daj’ daor een vrouw veur mien zeune Isaak zuken."

05 De knecht zee doe: "Misschien weigert die vrouw mit mi’j mit te gaon naor dit laand. Moe’k je zeune in dat geval weerommebrengen naor et laand waor jow wegkommen binnen?"

06 "Nee," zee Aobraham, "ie meugen mien zeune onder gien bedingst daorhenne weerommebrengen.

07 De Heer, de God van de hemel, die mi’j opdreugen het om vot te gaon bi’j mien naoste femilie en mien geboortelaand te verlaoten en die mi’j mit een ied beloofd het, dat hi’j dit laand hier an mien naokommelingen geven zal, hi’j zal zien engel veur je uut sturen, zodaj’ daore een vrouw veur mien zeune vienen zullen.

08 Moch die vrouw weigeren om mit je mit te gaon, dan bi’j’ van disse ied ontsleugen. Mar breng mien zeune henne ofte nao niet daor weer henne."

09 Doe legde Aobraham zien knecht de haand in de lieske van zien meester en zweerde him om te doen wat hi’j zokrek van him vraogd hadde.

10 Hi’j nam tiene van de kemelen van zien meester en gong vot, mit verschillende kostberheden die hi’j van zien meester mitkreeg. Zo gong hi’j naor Aram-Naharaïm, de stad van Nachor.

11 Buten die stad leut hi’j de kemelen uutrusten bi’j een waeterputte. Et was in twielochten, omdebi’j de tied dat de vrouwluden de stad uutgaon om waeter te haelen.

12 Doe zee hi’j: "Heer, God van mien meester Aobraham, as jow mien meester Aobraham genegen binnen, laot et mi’j dan zo vergaon:

13 Ik stao now bi’j disse bron, en de maegies uut de stad kommen hier dommiet om waeter te haelen.

14 Et maegien da’k vraoge om heur kruke van heur schoolder te kriegen, om mi’j wat te drinken te geven en dat dan zegt: "Gao jow gang, en ik zal jow kemelen ok te drinken geven," laot dat et maegien wezen dat jow veur jow knecht Isaak bestemd hebben. As ze op die wieze reageert, za’k weten dat jow mien meester ter wille binnen."

15 Hi’j hadde et nog niet zegd of Rebekka kwammit een kruke op de schoolder tot de stad uut, de dochter van Betuël, die de zeune was van Aobraham zien breur Nachor en zien vrouw Milka.

16 Ze was een hiel knap jonk en d’r hadde nog gienertied een man mit heur slaopen. Ze leup naor beneden, naor de bron, dee de kruke vol en kwam weeromme.

17 De knecht leup heur vlogge integen en vreug heur: "Ma’k asjeblief een peer slokken waeter uut je kruke?"

18 "Gao jow gang, heer," zee ze, en daolik leut ze de kruke op heur haand glieden en gaf him wat drinken.

19 Doe hi’j genoeg dronken hadde, zee ze: "Ik zal ok waeter veur jow kemelen putten tot ze genoeg had hebben."

20 Vot-en-daolik geut ze heur kruke leeg in de drinkersbak en haostte heur weeromme naor de putte om opni’j waeter te haelen. Ze putte waeter veur al zien kemelen.

21 Stillegies sleug de man acht op heur, wiels hi’j him ofvreug of de Heer op dit maegien doeld hadde of niet.

22 Doe de kemelen genoeg dronken hadden, haelde hi’j een goolden neuzering te veurschien die wel een halve sjekel weug, en twie goolden aarmbanen, die tien sjekel zwaor weren.

23 "Ma’k je vraogen van wie aj’ iene binnen?" vreug hi’j. "En is d’r misschien in je vader zien huus zovule ruumte dawwe daor overnaachten kunnen?"

24 "Ik bin een dochter van Betuël, de zeune van Milka en Nachor," zee ze.

25 "En jawisse, we hebben stro en meer as zat voeraosie en genoeg plak om te overnaachten."

26 Doe vul de man op zien kni’jen, beug diepe veur de Heer

27 en zee: "Prezen is de Heer, de God van mien meester Aobraham, die mien meester zien genegenhied en trouw niet ontholen het. De Heer het mi’j naor et huus van mien meester zien femilie brocht."

28 Et maegien leup hadde naor huus toe, naor heur moeke, en vertelde wat d’r gebeurd was.

29 Now hadde Rebekka een breur, Laban. Disse kwam in zeuven haosten tot de stad uut, om naor de man bi’j de putte te gaon;

30 zo gauw hi’j de neuzering zien hadde en de aarmbanen die zien zuster omme had, en van heur heurd hadde wat de man tegen heur zegd hadde, leup hi’j vlogge naor him toe. De man bleek nog bi’j zien kemelen te staon, bi’j de bron.

31 "Kommen jow toch mit, jow op wie de zegen van de Heer rust," zee Laban. "Waoromme blieven jow hier buten staon, wiels ik et huus al op odder brocht hebbe en d’r plak is veur jow kemelen?"

32 Doe gong de man mit him naor zien huus toe. De kemelen wodden ofzadeld, ze kregen stro en voer, en d’r wodde waeter brocht zodat de man en zien mitgezellen heur voeten wasken konnen.

33 D’r wodde him ok eten veurzet, mar hi’j zee: "Veurda’k ete moe’k jim wat zeggen." "Gao jow gang," zee Laban.

34 Doe zee hi’j: "Ik bin een knecht van Aobraham.

35 De Heer het mien meester slim zegend, zodat hi’j riek wodden is: hi’j het him schaopen, geiten en runder geven, zulver en goold, knechten en slavinnen, kemelen en ezels.

36 En Sara, de vrouw van mien meester, het him een zeune geven doe zi’j al oold was; an him zal hi’j al zien hebben en holen vermaeken.

37 Now het mien meester mi’j een ied zweren laoten. Hi’j zee: "Ie meugen veur mien zeune gien vrouw zuken onder de maegies van Kanaän, et laand waor ik now wone.

38 Ie moe’n naor mien eigen femilie toe gaon, naor mien naoste verwaanten, en daor een vrouw veur mien zeune zuken."

39 Doe zee ik tegen mien meester: "Misschien wil die vrouw niet mit mi’j mitgaon."

40 Mar doe zee hi’j tegen mi’j: "De Heer, an wie zien wil ik mi’j de hieltied holen hebbe, zal zien engel mit je mitsturen en d’r veur zorgen daj’ binnen mien femilie, onder mien naoste verwaanten, veur mien zeune een vrouw vienen.

41 Ie meugen je alliend dan ontsleugen achten van disse ied aj’ naor mien femilie gaon binnen en ze heur niet an je mitgeven. In dat geval bi’j’ van disse ied ontsleugen."

42 Now dan, vandaege kwam ik bi’j de waeterputte hiere en ik zee: "Heer, God van mien meester Aobraham, as jow mien missie tot een goed aende brengen willen ...

43 Ik stao hier bi’j disse bron. As d’r now een jonge vrouw uut de stad komt om waeter te haelen en ik vraog heur: "Wi’j’ mi’j asjeblief een betien waeter uut je kruke geven,"

44 en ze zegt dan: "Gao jow gang, en ik zal ok waeter veur jow kemelen putten," laot dat dan de vrouw wezen die jow, Heer, bestemd hebben veur de zeune van mien meester."

45 En nog veurda’k dit gebed goed en wel opzegd hadde, kwam Rebekka tot de stad uut, mit een kruke op ‘e schoolder. Ze leup naor beneden, naor de bron, en putte waeter. Ik vreug heur of ze mi’j wat te drinken geven wol.

46 Drekt nam ze doe de kruke van de schoolder en zee: "Gao jow gang, en ik zal jow kemelen ok te drinken geven." Doe dronk ikzels wat en het zi’j de kemelen ok te drinken geven.

47 Ik vreug heur van wie zi’j iene was. "Van Betuël," zee ze doe, "de zeune van Nachor en Milka." Doe he’k heur de ring in de neuze daon en de aarmbanen om de polsen.

48 En doe bin ‘k op mien kni’jen valen en he’k mi’j daelebeugen veur de Heer en he’k de Heer, de God van mien meester Aobraham, prezen: hi’j het mi’j de goeie weg wezen en mi’j de kleindochter van mien meester zien breur vienen laoten veur zien zeune.

49 Now dan, as jow mien meester van genegenhied en trouw blieken laoten willen, zeggen jow et mi’j dan. Zo niet, zegge et mi’j dan ok, zoda’k argens aanders op zuuk gaon kan."

50 Laban en Betuël zeden doe: "De Heer het dit alles zo beschikt. Hoe zollen wi’j d’r dan tegenin gaon kunnen?

51 Hier is Rebekka. Neem heur mit en laot heur de vrouw wodden van de zeune van jow meester, zoas de Heer et wil."

52 Bi’j et heuren van dat bescheid beug Aobraham zien knecht him diepe daele veur de Heer.

53 Doe haelde hi’j zulveren en goolden sieraoden en ok mooie kleraosie veur ’t locht en gaf ze an Rebekka. Heur breur en heur moeke gaf hi’j ok dure kedo’s.

54 En naodat hi’j en zien mitgezellen eten en dronken hadden overnaachtten ze daore. Zo gauw ze de aanderemorgens in de bienen kommen weren zee hi’j dat hi’j now graeg weerommegaon wol naor zien meester.

55 Mar Rebekka heur breur en heur moeke zeden: "Laot et maegien nog een dag of tiene bi’j oons blieven, dan mag ze mit jow mit."

56 Mar hi’j zee doe: "Holen jim mi’j niet op, now de Heer mi’j slaegen laoten het. Laot mi’j now weerommegaon naor mien meester."

57 "Lao'we et maegien zels roepen," zeden ze, "en an heur vraogen wat zi’j wil."

58 Dus reupen ze Rebekka en vreugen heur: "Wi’j’ mit disse man mitgaon?" "Ja," zee ze.

59 Doe zee de femilie Rebekka en heur voedster en Aobraham zien knecht en zien manluden dag.

60 Daorbi’j zegenden ze Rebekka mit de woorden: "Zuster van oons, wi’j weensken jow duzend keer tienduzend naokommelingen toe, en mag de stad van de vi’jaand heur in hanen valen."

61 Rebekka en heur dienstmaegies maekten heur klaor, klommen op de kemelen en reden aachter de knecht an. Zo vertrok hi’j, mit Rebekka.

62 Isaak, die in de Negev woonde, was naor de bron Lachai-Roï west.

63 Onder de aovend gong hi’j et veld in omreden hi’j him treurig vuulde. Doe hi’j opkeek zag hi’j opiens kemelen ankommen.

64 Rebekka keek ok op. Zo gauw ze Isaak zag, leut ze heur van heur kemeel glieden.

65 "Wie is die man die oons daor in et veld integen komt?" vreug ze an de knecht. "Dat is mien meester," zee hi’j. Doe sleug ze heur sluier omme.

66 De knecht vertelde Isaak wat hi’j allemaole daon hadde.

67 Doe brocht Isaak Rebekka naor de tente van Sara, zien moeke. Hi’j nam heur as vrouw en gong van heur holen. Zo vun Isaak troost nao de dood van zien moeke.

Genesis 25

Aobraham zien levensaende

01 Aobraham nam een aandere vrouw, Ketura.

02 Zi’j gaf him Zimran, Joksan, Medan, Midjan, Jisbak en Suach.

03 Joksan was de vader van Seba en Dedan; van Dedan stammen de Assurieten, de Letusieten en de Leümieten of.

04 De zeunen van Midjan hietten Efa, Efer, Chanoch, Abida en Eldaä. Dit weren allemaole naokommelingen van Ketura.

05 Aobraham gaf al zien bezit an Isaak.

06 De zeunen van zien bi’jvrouwen gaf hi’j nog tiedens zien leven kedo’s en hi’j stuurde heur vot naor een laand in et oosten, Kedem, veer weg bi’j zien zeune Isaak.

07 Aobraham leefde honderdvuvenzeuventig jaor.

08 Hi’j raekte weg in een zegende oolderdom; nao een lang leven blaosde hi’j zien laeste aosem uut en wodde hi’j mit zien veuroolden verienigd.

09 Zien zeunen Isaak en Ismaël begreuven him in de grot van Machpela op et laand van Efron, de zeune van de Hethiet Sochar, vlakbi’j Mamre,

10 et stok laand dat Aobraham van de Hethieten kocht hadde. Daor ligt Aobraham begreuven, krek as zien vrouw Sara.

11 En nao Aobraham zien dood zegende God Isaak, zien zeune, die wonen gong bi’j de bron Lachai-Roï.

Naokommelingen van Ismaël

12 Dit bin de naokommelingen van Ismaël, de zeune die Aobraham kregen hadde bi’j Hagar, de Iegyptische slavin van Sara.

13 Dit bin de naemen van de zeunen van Ismaël, in volgodder van geboorte: Nebajot, Ismaël zien ooldste zeune, Kedar, Adbeël, Mibsam,

14 Misma, Duma, Massa,

15 Chadad, Tema, Jetur, Nafis en Kedema.

16 Dit weren de zeunen van Ismaël, dit weren heur naemen – twaelf stamvosten, iederiene mit zien eigen nederzetting en zien eigen tentekaamp.

17 Ismaël leefde honderdzeuvenendattig jaor. Doe blaosde hi’j zien laeste aosem uut en wodde hi’j verienigd mit zien veuroolden.

18 Zien naokommelingen woonden in een gebied dat him uutstrekte van Chawila tot Sur, dat an de oostkaante van Iegypte ligt, in de richting van Assur. Ze vestigden heur in de buurt van heur femilie en leefden in onvrunde mit heur.

Jakob en Esau

19 Dit is de geschiedenis van Aobraham zien zeune Isaak en zien naokommelingen. Isaak, de zeune die Aobraham verwekt hadde,

20 was veertig jaor doe hi’j mit Rebekka trouwde, die een dochter van de Aramener Betuël uut Paddan-Aram was en een zuster van de Aramener Laban.

21 Omreden Rebekka onvruchtber bleek, biddede Isaak vurig veur heur tot de Heer, en de Heer verheurde zien gebed: Rebekka, zien vrouw, raekte zwaorboeks.

22 De kiender in heur lichem botsten hadde tegen mekeer an. As et zo gaon moet, docht ze, waoromme leef ik dan nog? En ze gong bi’j de Heer te raode.

23 De Heer zee tegen heur: "Twie volken bin d’r in je schoot, volken die utenneer gaon nog veurdaj’ ze kregen hebben. Et iene zal machtiger wezen as et aandere, de ooldste zal et jongste dienen."

24 Doe de kraomdag kommen was, zette ze inderdaod een twieling op ‘e wereld.

25 Et kiend dat et eerst veur ’t locht kwam was rossig en hielemaole behaord, krek as et een haoren maantel an hadde; ze nuumden et Esau.

26 Doe even laeter zien breur ok te veurschien kwam, hul die Esau bi’j de hiele vaaste; hi’j wodde Jakob nuumd. Isaak was zestig jaor doe de beide kiender geboren wodden.

27 Doe de jongen opgruuid weren, wodde Esau een hiele beste jaeger, iene die altied butendeure was, wiels Jakob een rustige man was, die et liefst bi’j de tenten bleef.

28 Isaak hul et meerste van Esau want hi’j luste graeg braoden vleis van wild, mar Rebekka hul meer van Jakob.

29 Op een keer was Jakob an et koken doe Esau verdoffeld thuuskwam van de jacht.

30 "Vlogge, geef mi’j wat van dat rooie daj’ daor koken, ik bin doodmu," zee Esau tegen Jakob. (Daoromme wodt hi’j ok wel Edom nuumd.)

31 "Eerst aj' mi’j je eerstgeboorterecht verkopen," zee Jakob.

32 "Man, ik starf van de honger," zee Esau, "wat moe'k mit dat eerstgeboorterecht?"

33 "Zwere et mi’j now votdaolik," zee Jakob. Dat dee Esau, en zo verkocht hi’j zien eerstgeboorterecht an Jakob.

34 Doe gaf Jakob him brood en linzesoep. Esau at, dronk en gong daolik weer vot; hi’j hechtte gien inkelde weerde an et eerstgeboorterecht.

Genesis 26

Isaak en Rebekka in Gerar

01 Op een keer brak d'r es een hongersnood uut in et laand (een aandere as de hongersnood die d’r eertieds, in de tied van Aobraham west was), en daoromme gong Isaak naor Gerar, de stad van Abimelech, de keuning van de Filistijnen.

02 Daor verscheen de Heer veur him en zee: "Reize niet veerder naor Iegypte mar blief hier wonen, in et laand dat ik je anwies.

03 Blief veurlopig in dit laand, ik zal je helpen en je zegenen: ik zal dit hiele gebied an jow en je naokommelingen geven en zo mien ied gestaand doen die 'k je vader Aobraham zweerd hebbe.

04 Ik zal je zovule naokommelingen geven as dat d’r steerns an de hemel staon en heur dit hiele gebied geven, en alle volken op eerde zullen weensken krek zo zegend te wodden as jow naokommelingen.

05 Want Aobraham het naor mi’j luusterd en him hullen an wa’k him opdreug, an mien geboden, veurschriften en regels."

06 Dus bleef Isaak in Gerar wonen.

07 Doe de inwoners van die stad him vraogen stelden over zien vrouw, zee hi’j dat ze zien zuster was. Hi’j dust niet te zeggen dat ze zien vrouw was, want hi’j docht: Ze zollen me hier wel es van kaant maeken kunnen omreden Rebekka, omreden ze zo mooi is.

08 Mar doe hi’j daor al een hiele poze woonde, zag Abimelech, de keuning van de Filistijnen, tot zien veralderaosie vanuut zien raem hoe Isaak Rebekka an et vlaaiken was.

09 Abimelech reup Isaak bi’j him en zee: "Wat zie ik now! Ze is jow vrouw! Hoe hebben jow dan zeggen kund dat ze je zuster is?" Isaak zee doe: "Ik docht: Zo kan ’k et veurwezen da’k om heur mien leven laot."

10 Mar Abimelech zee: "Wat hebben jow oons andaon! D’r hadde now makkelik iene van mien volk mit jow vrouw slaopen kund, en dan zowwe deur jow toedoen schuldig west wezen."

11 Doe waorschouwde hi’j et hiele volk: "Wie disse man of zien vrouw ok mar mit iene vinger anraekt, zal van kaant maekt wodden."

12 Isaak zi’jde in dat laand en hi’j oogstte nog datzelde jaor et honderdvooldige, want de Heer zegende him.

13 Hi’j wodde rieker en rieker, schatriek wodde hi’j.

14 Hi’j had hiele grote kudden schaopen, geiten en runder en een groot tal knechten en slavinnen. De Filistijnen wodden jeloers op him,

15 en daoromme smeten ze alle putten, die de knechten van zien vader Aobraham doedestieds greuven hadden, dichte, deur ze mit zaand vol te smieten.

16 Et kwam zo veer dat Abimelech tegen Isaak zee: "Jow kun mar beter bi’j oons votgaon, jow bin vusen te machtig veur oons wodden."

17 Doe gong Isaak vot en sleug zien tenten op in et dal van Gerar, en daor bleef hi’j wonen.

18 De waeterputten die in de tied van zien vader Aobraham greuven weren en die de Filistijnen nao Aobraham zien dood dichtesmeten hadden, greuf Isaak weer eupen, en hi’j gaf ze dezelde naemen as zien vader ze eerder geven hadde.

19 Isaak zien knechten gongen ok in et dal an et greven en zi’j troffen d’r een bron mit helder waeter an.

20 Mar de hedders uut Gerar maekten gekilster mit Isaak zien hedders. "Dat waeter is van oons," zeden ze. Omreden hi’j over die bron gekilster mit heur kregen hadde, nuumde hi’j die putte Esek.

21 Doe greuven ze een aandere putte en daor kregen ze ok gekilster over; hi’j nuumde die bron daoromme Sitna.

22 Doe trok hi’j veerder, en weer greuf hi’j een putte. Hier kregen ze gien gedoente over. Hi’j nuumde disse putte Rechobot, "want," zee hi’j, "now het de Heer oons ruumte geven in dit laand en kuwwe oons uutbreiden."

23 Van daorweg trok hi’j naor Berseba.

24 Naachs verscheen de Heer an him en zee: "Ik bin de God van je vader Aobraham. Wees niet bange want ik stao an jow kaante, en ik zal je zegenen en je een protte naokommelingen geven vanwegens mien knecht Aobraham."

25 Doe bouwde hi’j op dat plak een alter, reup daor de naeme van de Heer an en sleug d’r zien tenten op; zien knechten begonnen daor een putte te greven.

26 Abimelech kwam uut Gerar naor him toe, saemen mit zien vertrouweling Achuzzat en zien legeroverste Pichol.

27 "Wat koj'm hier doen?" vreug Isaak heur. "Jim bin mi’j ommes vi’jaandig gezind, jim hebben mi’j toch votstuurd?"

28 Zi’j zeden doe: "Et is veur oons dudelik dat de Heer an jow kaante staot. Daoromme leek et oons goed toe om mit jow een verdrag te sluten en dit mit een plechtige ied te bekrachtigen.

29 Lao’we ofpraoten dat jow oons gien kwaod doen zullen, zoas wi’j van oonze kaante jow gien haor krinkt hebben en jow alliend mar goed behaandeld en jow zonder geweld gaon laoten hebben. De zegen van de Heer rust ommes op jow."

30 Doe maekte Isaak een maoltied veur heur klaor, en saemen atten en dronken ze.

31 De aanderemorgens vroeg zweerden ze mekeer een ied. Doe dee Isaak heur uutgeleide, en gongen ze in vrede utenneer.

32 Nog diezelde dag kwammen de knechten van Isaak him vertellen over de putte die ze greuven hadden. "We hebben waeter vunnen!" zeden ze.

33 Hi’j nuumde die putte Seba, en daoromme hiet de stad daor tot op de dag van vandaege Berseba.

Jakob ontnemt Esau de zegen

34 Doe Esau veertig jaor was trouwde hi’j mit Jehudit, die een dochter was van de Hethiet Beëri, en mit Basemat, een dochter van de Hethiet Elon.

35 Zi’j weren een bron van iewige argewaosie veur Isaak en Rebekka.

Genesis 27

01 Doe Isaak oold wodden was en zien ogen zo zwak wodden weren dat hi’j niks meer zien kon, reup hi’j Esau, zien ooldste zeune bi’j him. "Mien zeune," zee hi’j. "Wat willen jow mi’j zeggen?" vreug Esau.

02 Doe zee Isaak: "Luuster, ik bin oold, iedere dag kan veur mi’j de laeste wezen.

03 Neem daoromme je jachtgerei, je pielkekoker en je boge, gao et veld in en schiet een stok wild veur mi’j.

04 Maek dat nog es lekker veur mi’j klaor en geef me dat te eten; et zal mi’j de kracht geven om je te zegenen veurda’k wegraeke."

05 Rebekka hadde heurd wat Isaak tegen zien zeune Esau zee, en doe Esau d’r op uut trokken was om een stok wild veur zien vader te schieten,

06 zee ze tegen heur zeune Jakob: "Luuster, ik heurde je vader tegen je breur zeggen:

07 "Maek een lekker maol van braoden wild veur me klaor en breng me dat om op te eten, want ik wil je veur mien dood zegenen mit de Heer as getuge."

08 Doe ie now krek wa’k je zegge, mien zeune.

09 Gao naor de kudde en zuuk twie malse bokkies veur me uut. Die maek ik dan veur je vader klaor zoas hi’j ze et lekkerste vint.

10 Dan breng ie ze naor him toe om op te eten, en dan zal hi’j jow veur dat hi’j wegraekt zegenen."

11 Jakob aemelde nog wat tegen: "Mar Esau zit toch roeg in ‘t haor, wiels ik now krek een glad vellegien hebbe!

12 Misschien raekt vader me wel an, dan zal hi’j me een bedrieger vienen en krieg ik een vluuk over mi’j in plak van een zegen."

13 Mar zien moeke zee: "Die vluuk moet mi’j dan mar treffen, mien zeune. Doe now wa’k zegge en gao die bokkies veur me haelen."

14 Dus haelde hi’j ze op en brocht ze naor zien moeke, en zi’j maekte ze klaor zoas zien vader et lekker vun.

15 Doe pakte Rebekka kleraosie van heur ooldste zeune Esau, de duurste die ze vienen kon, en die leut ze heur jongste zeune Jakob anstrupen.

16 En over zien hanen en over zien gladde hals struupte ze et vel van de bokkies.

17 Doe gaf ze Jakob et lekkere eten dat ze klaormaekt hadde, mit wat brood d’r bi’j.

18 Zo gong hi’j naor zien vader. "Vader," zee hi’j. "Ja, mien zeune," zee Isaak, "wie bi'j'?"

19 Jakob zee doe tegen zien vader: "Ik bin et, Esau, jow stamhoolder. Ik hebbe daon wat jow mi’j vraogd hebben. Kom, gao overaende zitten en eet van wa’k scheuten hebbe; dat zal jow de kracht geven om mi’j te zegenen."

20 "Hoe hej’ zo vlogge wat vienen kund, mien zeune!" zee Isaak. En hi’j zee tegen zien vader: "Deurdat de Heer, jow God, alles zo geunstig veur me verlopen leut."

21 Doe zee Isaak tegen Jakob: "Kom es wat dichterbi’j, mien zeune, zoda’k vulen kan daj’ warkelik mien zeune Esau binnen of niet."

22 Jakob gong dichter bi’j zien vader staon en disse betaastte him. Et is Jakob zien stemme, docht hi’j, mar et bin Esau zien hanen.

23 Omreden Jakob zien hanen lieke behaord weren as die van zien breur Esau, weerkende Isaak him niet en dus zegende hi’j him.

24 "Bi’j’ warkelik mien zeune Esau?" vreug hi’j nog. "Ja," leug Jakob.

25 Doe zee hi’j: "Zet et braoden wild dan wat dichter bi’j me henne, zoda’k d’r van eten kan, mien zeune, en de kracht vien om je te zegenen." Jakob zette et wat dichter bi’j him daele en Isaak at d’r van. Hi’j brocht ok wien bi’j him, en hi’j dronk d’r van.

26 Doe zee Isaak tegen Jakob: "Kom es wat dichterbi’j, mien zeune, en geef mi’j es een tuut."

27 Hi’j gong wat dichter bi’j him staon en gaf him een tuut. Doe Isaak zien kleren reuk, zee hi’j disse zegen: "De geur van mien zeune is de geur van et veld, et veld dat de Heer zegend het.

28 God geve je dauw uut de hemel en vette, vruchtbere eerde, een overvloed van koren en wien.

29 Volken zullen je dienen, naosies veur je bugen. Ie zullen heer wezen over je breurs, macht hebben over de zeunen van je moeke. Vervluukt wie jow vervluukt, zegend wie jow zegent."

30 Doe Isaak Jakob zegend hadde en Jakob nog mar krek bi’j zien vader votgaon was, kwam zien breur Esau thuus van de jacht.

31 Hi’j maekte ok lekker eten klaor, brocht et zien vader en zee tegen him: "Gao overaende zitten, vader, en eet van wat je zeune scheuten het; dat zal jow de kracht geven om mi’j te zegenen."

32 "Wie bin ie?" vreug zien vader Isaak him. "Ik bin et, Esau, jow zeune, jow stamhoolder."

33 Doe schrok Isaak hiel arg en zee: "Mar wie het mi’j krek dan een stok wild brocht dat hi’j scheuten hadde? Ik hebbe d’r van eten veurdat ie kwammen en ik hebbe him zegend. En die zegen zal op him rusten blieven!"

34 Doe Esau dat van zien vader heurde, reup hi’j een lude, wanhopige kreet en hi’j smeekte zien vader: "Zegen mi’j, zegen mi’j ok, vader!"

35 Mar Isaak zee: "Je breur het me bedreugen en is d’r mit jow zegen vandeur gaon."

36 Doe zee Esau: "Niet veur niks hiet hi’j Jakob: hi’j het mi’j now al twie keer te vieter had. Eerst het hi’j mi’j mien eerstgeboorterecht oftroggeld en now mien zegen ok nog!" Doe vreug hi’j: "Hebben jow veur mi’j gien zegen meer overholen?"

37 Isaak zee doe tegen him: "Ik hebbe him heer en meester over je maekt, him al zien breurs as knecht geven, en him koren en wien geven. Wat zol ik dan nog veur jow doen kunnen, mien zeune?"

38 "Hebben jow dan mar iene zegen, vader?" vreug Esau him. "Zegen mi’j, zegen mi’j ok, vader!" En hi’j begon slim te goelen.

39 Zien vader Isaak zee doe: "Veer van de vette grond zuj’ wonen, veer van de hemelse dauw.

40 Ie zullen leven van je zweerd en dienstber wezen an je breur. Mar aj’ je ienkeer losmaekt hebben, dan smiet ie zien jok van je schoolders."

41 Van doe of moch Esau zien breur niet meer lieden omreden zien vader him zegend hadde, en hi’j zee bi’j himzels: Et duurt niet lange meer of de daegen van rouw om mien vader zullen beginnen, dan maek ik Jakob van kaant.

42 Doe Rebekka vernam wat heur ooldste zeune Esau van doel was, leut zi’j heur jongste zeune Jakob bi’j heur kommen. "Luuster," zee ze, "je breur Esau zint op wraoke, hi’j wil je uut de weg rumen.

43 Doe daoromme wa’k je zegge, mien zeune: vlocht votdaolik naor mien breur Laban in Charan.

44 Blief daor een posien bi’j him, tot je breur wat bi’jtrokken is.

45 Ik zal je weerommehaelen laoten as zien lelkens wat over is en hi’j vergeten is waj' him andaon hebben. Waoromme zo’k mi’j op ien en dezelde dag van jim beiden beroven laoten?"

46 Doe zee Rebekka tegen Isaak: "Ik kan die Hethitische vrouwluden niet meer lochten of zien. Stel je veur dat Jakob ok trouwt mit zoe’n Hethitische, zoe’n maegien uut disse streek, wat het et leven mi’j dan nog te bieden?"

Genesis 28

01 Doe leut Isaak Jakob roepen, zegende him en hul him veur: "Trouw henne ofte nao niet mit een maegien uut Kanaän.

02 Gao hier weg en gao naor Paddan-Aram, naor de femilie van Betuël, de vader van je moeke, en trouw mit iene van de dochters van Laban, de breur van je moeke.

03 God, de Ontzagwekkende, mag je zegenen, je vruchtber maeken en je een protte naokommelingen geven, zodat d’r een groot tal volken uut je komt.

04 Mag hi’j jow en je naokommelingen de zegen van Aobraham geven, zodaj’ et laand waoj’ now nog as vremde wonen, en dat God an Aobraham geven het, in bezit kriegen."

05 Zo stuurde Isaak Jakob vot en hi’j vertrok naor Paddan-Aram, naor Laban, die een zeune was van de Aramener Betuël en een breur van Rebekka, de moeke van Jakob en Esau.

06 Esau kwam d’r aachter dat Isaak Jakob zegend hadde en him naor Paddan-Aram toe stuurd hadde om daor een vrouw te zuken, en dat hi’j him bi’j et geven van zien zegen verbeuden hadde om mit een maegien uut Kanaän te trouwen;

07 hi’j vernam ok dat Jakob naor zien vader en moeke luusterd hadde en inderdaod naor Paddan-Aram toe gaon was.

08 Hi’j zag wel in dat de Kanaänitische vrouwluden in de ogen van zien vader Isaak niet deugden.

09 Daoromme gong hi’j naor Aobraham zien zeune Ismaël en trouwde hi’j, naost de vrouwluden die hi’j al hadde, Machalat; zi’j was een dochter van Ismaël, een zuster van Nebajot.

Jakob zien droom in Betel

10 Jakob gong dus uut Berseba vot en gong onderwegens naor Charan.

11 Op zien reize kwam hi’j op een plak waor hi’j overnaachten wol omreden de zunne al ondergaon was. Hi’j pakte iene van de stienen die daor laggen, legde die onder zien heufd en gong daor liggen te slaopen.

12 Doe kreeg hi’j een droom. Hi’j zag een ledder die op de eerde ston en die hielemaole tot de hemel riekte, en daorlanges zag hi’j God zien engels omhogens gaon en naor beneden kommen.

13 Hi'j zag de Heer ok bi’j him staon, die zee: "Ik bin de Heer, de God van je veurvader Aobraham en de God van Isaak. Et laand waoj' now op liggen te slaopen za’k an jow en je naokommelingen geven.

14 Ie zullen zovule naokommelingen kriegen as dat d’r stof op de eerde is; je gebied zal him uutbreiden naor et westen en et oosten, naor et noorden en et zuden. Alle volken op eerde zullen weensken om krek zo zegend te wodden as ieje en je naokommelingen.

15 Ikzels stao an jow kaante, ik zal je overal huden, waoj’ ok hennegaon, en ik zal je naor dit laand weerommebrengen; ik zal je niet alliend laoten tot ik daon heb wa’k je toezegd hebbe."

16 Doe wodde Jakob wakker. "Dit is wis," zee hi’j, "op dit plak is de Heer. Dat ha’k niet deur."

17 Hi’j raekte vol van achtinge. "Wat een biesterbaorlik plak is dit," zee hi’j, "dit is niks aanders as et huus van God, dit moet de poort van de hemel wezen!"

18 De aanderemorgens op ‘e tied zette Jakob de stien die hi’j as heufdsteun bruukt hadde rechtop, en wijdde him deur d’r eulie over te gieten.

19 Hi’j gaf dat plak de naeme Betel; eerder hiette et daor Luz.

20 Doe legde hi’j een belofte of: "As God an mien kaante staot en mi’j op disse reize bescharmt, as hi’j mi’j brood te eten geft en kleraosie an mien lichem,

21 en a'k veilig weerommekomme bi’j mien femilie, dan zal de Heer mien God wezen.

22 Disse stien die ik wijded hebbe, zal dan een huus van God wodden – en ik belove da’k jow dan een tiende pat ofstaon zal van alles wat jow mi’j geven."

Genesis 29

Jakob bi’j Laban

01 Jakob reisde deur naor et laand waor de meensken van et oosten wonen.

02 Op een dag zag hi’j argens in et eupen veld een putte waor drie kudden schaopen ommetoe laggen; de dieren kregen altied uut die putte te drinken. Over de eupening van de putte lag een grote stien.

03 As alle kudden daor bi’jenneer dreven weren, wodde de stien van de eupening ofrold en kreeg et vee te drinken. Laeter wodde de stien dan weer op de putte weerommelegd.

04 Jakob vreug de hedders: "Waor koj'm weg, vrunden?" "Uut Charan," zeden ze.

05 "Kennen jim dan toevallig Laban, de kleinzeune van Nachor?" "Jawisse," zeden ze.

06 "Hoe is ‘t mit him?" vreug hi’j. "Goed," zeden ze. "Kiek, daor komt zien dochter Rachel krek an mit de schaopen."

07 "Mar et is nog volop dag," zee Jakob, "et is toch nog gien tied om et vee bi’jenneer te drieven? Jim kun de beesten toch te drinken geven en ze dan nog een posien lopen te weiden?"

08 "Nee," zeden ze, "dat kan niet. Eerst as alle kudden hier bi’jenneer dreven binnen, rollen we de stien van de putte en lao'we et vee drinken."

09 Wiels hi’j nog mit heur ston te praoten, kwam Rachel d’r an mit de schaopen van heur vader; zi’j was een hedderinne.

10 Zo gauw Jakob Rachel zag, de dochter van zien moeke heur breur Laban, mit Laban zien vee, leup hi’j naor de putte toe, rolde de stien van de eupening en gaf de dieren van zien omke te drinken.

11 Doe gaf hi’j Rachel een tuut en begon hi’j te goelen.

12 Zo gauw hi’j Rachel verteld hadde dat hi’j femilie van heur vader was, een zeune van Rebekka, leup zi’j hadde naor huus en vertelde et him.

13 Amper hadde Laban et ni’js over Jakob, de zeune van zien zuster, heurd of hi’j leup him hadde integen, vleug him om de hals, gaf him een hattelike tuut en nam him mit naor zien huus. Daor vertelde Jakob zien hiele geschiedenis an Laban.

14 "Eis dudelik," zee Laban, "daj' femilie van mi’j binnen!" was een volle maond bi’j Laban in huus

15 doe disse tegen him zee: "Et is niet neudig daj’ ommenocht veur mi’j warken, alliend omdaj’ femilie van me binnen. Zeg me mar waj’ verdienen willen."

16 Now hadde Laban twie dochters; de ooldste hiette Lea, de jongste Rachel.

17 Lea heur ogen hadden gien glaans, mar Rachel was hiel mooi.

18 Jakob was verliefd op Rachel, daoromme zee hi’j tegen Laban: "Ik zal zeuven jaor veur je warken om Rachel, jow jongste dochter."

19 Laban zee doe: "Ik kan heur beter an jow geven as an een aander. Ie kun dus blieven."

20 Zo warkte Jakob zeuven jaor om Rachel, mar veur zien gevuul weren et mar een peer daegen, zovule hul hi’j van heur.

21 Doe zee Jakob tegen Laban: "De jaoren bin omme. Geef mi’j now mien vrouw, ik wil mit heur slaopen."

22 Laban neudigde alle inwoners van de stad uut en gaf een feest.

23 Doe et aovend wodde brocht hi’j zien dochter Lea bi’j Jakob, en Jakob sleup mit heur.

24 Laban gaf heur ok iene van zien slavinnen mit, Zilpa.

25 De aanderemorgens kwam Jakob d'r aachter dat et Lea was waor hi’j mit slaopen hadde. "Hoe hej' mi’j dit andoen kund!" hul hi’j Laban veur. "Ik hebbe toch om Rachel bi’j jow warkt? Waoromme hebben jow mi’j zo bedreugen!"

26 Laban zee: "Et is hier niet de gewoonte om de jongste eerder uut te huwliken as de ooldste.

27 Waacht daoromme tot de brulloftsweke mit de iene veurbi’j is, dan kriej’ de aander ok, op veurweerde daj’ nog es zeuven jaor veur mi’j warken."

28 Jakob stemde toe en waachtte tot de weke omme was. Doe gaf Laban him zien dochter Rachel as vrouw.

29 Laban gaf heur ok iene van zien slavinnen mit, Bilha.

30 Doe sleup Jakob ok mit Rachel, en van Rachel hul hi’j echt, meer as van Lea. En hi'j warkte nog es zeuven jaor bi’j Laban.

31 Doe de Heer zag dat Jakob minder van Lea hul, eupende hi’j heur schoot, wiels Rachel nog zonder kiender bleef.

32 Lea raekte zwaorboeks en kreeg een zeune die ze Ruben nuumde, "want," zee ze, "de Heer hetzien wa’k te verduren hebbe. Now zal mien man van mi’j holen."

33 Ze raekte weer zwaorboeks en kreeg nog een zeune. "De Heer het heurd hoe weinig mien man van mi'j hoolt; daoromme het hi’j mi’j d’r nog een zeune bi’j geven," zee ze, en ze nuumde him Simeon.

34 En ze raekte nog es zwaorboeks en kreeg ze een zeune. "Now'k him drie zeunen geven hebbe, zal mien man him aenlik an mi’j bienen," zee ze. Daoromme wodde hi'j Levi nuumd.

35 En nog een keer raekte ze zwaorboeks en kreeg weer een zeune. "Now za’k de Heer priezen!" reup ze, en ze nuumde him Juda. Daornao kreeg ze gien kiender meer.

Genesis 30

01 Omreden Rachel gien kiender van Jakob kreeg, was ze jeloers op heur zuster. "Geef mi’j kiender," zee ze tegen Jakob, "aanders gao ’k dood!"

02 Jakob wodde kwaod en zee: "Ik bin God toch zeker niet? Hi'j lat jow gien moeke wodden!"

03 "Neem mien slavin Bilha dan," zee ze, "en slaop mit heur. As zi’j kiender krigt, dan za'k die op mien schoot nemen; dan krie'k deur heur toch naokommelingen."

04 Dus gaf zi’j him heur slavin Bilha as vrouw en Jakob sleup mit heur.

05 Bilha raekte zwaorboeks en ze gaf Jakob een zeune.

06 Doe zee Rachel: "God het mi’j recht daon: hi’j het mi’j verheurd en mi’j een zeune geven." Daoromme nuumde zi’j him, Dan.

07 Opni’j raekte heur slavin Bilha zwaorboeks, en ze gaf Jakob nog een zeune.

08 "Ik heb een zwaore stried mit mien zuster voerd," zee Rachel, "mar ik hebbe wunnen." Ze nuumde et kiend Naftali.

09 Omreden Lea gien kiender meer kreeg, gaf zi’j Jakob heur slavin Zilpa as vrouw.

10 En Zilpa, de slavin van Lea, gaf Jakob een zeune.

11 "Et gelok is mit mi’j!" zee Lea, en ze nuumde him Gad.

12 Doe heur slavin Zilpa Jakob nog een twiede zeune gaf,

13 zee Lea: "Wat bin ik now toch gelokkig! Alle vrouwluden zullen mi’j gelokkig priezen." Ze nuumde et kiend Aser.

14 In de tied van de weite-oogst vun Ruben buten in et veld liefdesappels, die hi’j an zien moeke Lea gaf. "Geef mi’j ok es wat van die liefdesappels van je zeune," vreug Rachel heur.

15 Mar Lea zee: "Is ‘t je soms niet genoeg daj’ mi’j mien man ofpakt hebben? Wi’j’ now ok nog de liefdesappels van mien zeune?" Rachel zee: "In ruil veur de liefdesappels van je zeune mag Jakob vannaacht mit jow slaopen."

16 Doe Jakob aovens thuuskwam uut et veld, gong Lea him integen en zee: "Ie moe’n mit mi’j slaopen, ik hebbe je huurd veur de liefdesappels van mien zeune." Dus sleup hi’j die naacht mit heur,

17 en God verheurde Lea: zi’j raekte zwaorboeks en gaf Jakob veur de vuufde keer een zeune.

18 "God het mi’j beloond omreden ik mien slavin an mien man geven hebbe," zee ze en ze nuumde et kiend Issachar.

19 Weer raekte ze zwaorboeks en ze gaf Jakob een zesde zeune.

20 "God het mi’j goed bedocht," zee ze, "mien man zal mi’j op hanen dregen now ik him zes zeunen geven heb." Ze nuumde et kiend Zebulon.

21 Laeter kreeg ze ok nog een dochter, die ze Dina nuumde.

22 Doe bekommerde God him om Rachel: hi’j verheurde heur en eupende heur moekeschoot.

23 Zi’j raekte zwaorboeks en kreeg een zeune. "God het mi’j van mien schaande verlost," zee ze.

24 Zi’j nuumde et kiend Jozef en zee: "Ik hoop dat de Heer mi’j d’r nog een zeune bi’j geft."

25 Doe Rachel Jozef kregen hadde, zee Jakob tegen Laban: "Ik zol now eins wel graeg vot willen: laot mi'j weeromme gaon naor et laand wao'k weg komme.

26 Geef mi’j mien vrouwluden mit, waorveur ik bi’j jow warkt hebbe, en mien kiender, en dan gao ik. Jow weten hoe hadde ik al die tied veur jow warkt hebbe."

27 Laban zee: "Neem mi’j veural niet kwaolik – ik hebbe uut verschillende tekens opmaekt dat de Heer mi’j vanwegens jow zegend het.

28 Stel et loon mar vaaste daj’ van mi’j hebben willen, ik geef je waj’ vraogen."

29 Doe zee Jakob: "Jow weten hoe hadde ik veur jow warkt hebbe en hoe et mit jow vee gaon is sund de tied dat ik et verzorge.

30 Die peer besies die jow veur mien komst hadden, bin uutgruuid tot een geweldige kudde; de Heer het jow sund mien komst inderdaod zegend. Mar now wodt et hoog tied da’k veur mi’jzels an de slag gao."

31 Laban zee doe: "Zeg mar waj’ van mi’j kriegen." "Jow hoeven mi’j niks te geven," zee Jakob, "aj’ temeensen ingaon op et volgende veurstel. Ik zal jow vee weiden en verzorgen blieven.

32 Lao'me vandaege jow hiele kudde deursnuuien en d’r alle dieren uuthaelen die gespikkeld of vlekt binnen: van de schaopen elk zwat dier en van de geiten alles wat vlekt of gespikkeld is. Dat wi’k as loon.

33 A’k eerlik te wark gaon bin, zal blieken as jow laeter mien loonkommen te inspekteren. Alle geiten die niet gespikkeld of vlekt binnen en alle schaopen die niet zwat binnen, maj’ as steulen beschouwen."

34 "Goed," zee Laban, "ik neme je veurstel an."

35 Mar diezelde dag nog zette hi’jzels de streepte en vlekte bokken en de gespikkelde en vlekte geiten appat, alles waor mar wat wits an te zien was, en alle zwatte schaopen, en hi’j stelde die dieren onder de hude van zien zeunen.

36 Hi’j bepaolde dat Jakob drie dagreizen bi’j him weg blieven mos. Et vee dat overbleven was, moch Jakob weiden.

37 Jakob brak doe jonge takken van klaeterjaegers, mangelbomen en platanen en schelde ze zo dat et wit van de takken in strepen bloot kwam.

38 Die ofschelde takken legde hi’j in de drinkerstonnen. As de geitente drinken kwammen, dan raekten de geiten rits, omreden zi’j tegenover de bokken stonnen.

39 As ze bi’j de takken besprongen wodden, gavven ze laeter streepte, gespikkelde en vlekte jongen.

40 De schaopen zette Jakob appat en hi’j zorgde d’r veur dat de koppen bi’j et peren naor de dieren van Laban toe richt weren die streept of zwat weren. Op die meniere kweekte hi’j zien kudden, die hi’j appat van Laban zien veehul.

41 De hieltied as de starke geiten rits wodden, legde Jakob de takken vlak veur heur ogen in de drinkersbak, zodat ze bi’j die takken besprongen wodden zollen.

42 Mar as et vee zwak was, dan bruukte hi’j de takken niet. Zo kreeg Laban de zwakke dieren en Jakob de starke.

43 Jakob zien bezit wodde groter en groter. Hi’j kreeg niet alliend een protte schaopen en geiten, mar ok knechten en slavinnen, kemelen en ezels.

Genesis 31

01 Op een keer heurde hi’j Laban zien zeunen zeggen: "Jakob het oonze vader alles wat hi’j bezat ofhaandig maekt, al zien riekdom het hi’j kregen in ‘t naodiel van oonze vader."

02 Jakob vernam ok dat Laban niet meer zo vrundelik tegen him was as eerder.

03 Doe zee de Heer tegen Jakob: "Gao weeromme naor et laand van je veuroolden, naor je femilie. Ik zal naost je staon."

04 Jakob leut Rachel en Lea naor et veld roepen, waor zien vee was,

05 en zee tegen heur: "Ik verneem dat jim vader niet meer zo vrundelik tegen mi’j is as eerst, mar de God van mien vader het mi’j hulpen.

06 Jim weten da’k zo hadde a'k kon veur jim vader warkt hebbe.

07 Toch het hi’j mi’j om de tuun leided en mien loon wel tien keer veraanderd. Mar God het niet toelaoten dat hi’j me bedonderde.

08 As hi’j zee: "Ie kriegen de gespikkelde dieren as loon," dan kreeg al et vee gespikkelde jongen. En as hi’j zee: "Ie kriegen de streepten as loon," dan kreeg al et vee streepte jongen.

09 Zo het God et vee van jim vader ofneumen en an mi’j geven.

10 Op een keer, doe et vee de tied hadde, ha’k een droom en daorin zag ik dat de bokken die de geiten besprongen, allemaole streept, gespikkeld of bont weren.

11 Ik wodde in die droom anspreuken deur een engel van God. "Jakob," zee hi’j, en ik zee doe: "Ik luuster."

12 Hi’j zee: "Kiek es goed, alle bokken die de geiten bespringen bin streept, gespikkeld of bont, want ik hebbe zien wat Laban je allemaole andaon het.

13 Ik bin de God van Betel, waoj’ een stien mit eulie wijded hebben en waoj’ mi'j een belofte daon hebben. Kom, gao vot uut dit laand en gao weeromme naor je geboortelaand."

14 Rachel en Lea zeden doe: "Wat hebben wi’j hier nog te zuken? D’r vaalt toch niks meer van oonze vader te arven.

15 Hi’j het oons ommes as vremden behaandeld deur oons te verkopen en ok al oonze centen nog es opmaekt!

16 Alle riekdom die oonze vader deur God ofneumen is, komt oons en oonze kiender toe. Douwel dus niet om te doen wat God je opdreugen het."

17 Doe maekte Jakob risselvaosies, tilde zien kiender en vrouwluden op de kemelen,

18 brocht zien vee en alle bezittings die hi’j kregen hadde bi’jenneer, alle kudden die in Paddan-Aram zien eigendom wodden weren, en gong onderwegens naor zien vader Isaak in Kanaän.

19 Laban was van huus gaon om zien schaopen te scheren. Rachel nam die kaans waor om de godebeelties van heur vader te stelen,

20 en Jakob bedreug de Aramener Laban deur d’r temoeks vandeur te gaon.

21 Zo vlochtte hi’j mit alles wat hi’j bezat. Hi’j steuk de Eufraat over en trok veerder in de richting van et barglaand van Gilead.

22 Jakob was al drie daegen onderwegens doe Laban tiedinge kreeg dat hi’j d’r vandeur was.

23 Saemen mit zien femilie gong Laban d’r aachteran. Zeuven daegen lang jaegde hi’j Jakob aachternao. Hi’j had him in et barglaand van Gilead haost inhaeld,

24 doe God naachs in een droom veur him verscheen. Hi’j waorschouwde de Aramener Laban: "Daenke d’r omme daj’ Jakob gien strobrette in de weg leggen."

25 Kotte tied laeter haelde Laban him in. (Krek as Jakob hadde Laban en zien femilie ok heur kaamp opsleugen in et barglaand van Gilead.)

26 "Wat hej’ daon!" zee hi’j tegen Jakob. "Mi’j bedriegen en mien dochters mitnemen krek as et kriegsgevangenen binnen!

27 Waoromme bi’j’ d’r temoeks vandeur gaon en hej’ me besteulen, zonder ok mar wat te zeggen? Ik zol een feestelik ofscheid veur je verzorgd hebben; d’r zol zongen wodden en op de tromme sleugen en op de liere speuld wodden.

28 Ie hebben mi’j niet iens de gelegenhied geven om mien kleinkiender en mien dochters dag te zeggen. Daor hej’ dom an daon.

29 Ik zol et jim makkelik betaeld zetten kunnen, mar de God van jim vader het mi’j de oflopen naacht waorschouwd da’k je gien strobrette in de weg leggen moch.

30 Alliend dit: ie meugen dan vertrokken wezen omdaj’ verteerd wodden deur heimwee – mar waoromme hej’ mien godebeelden steulen?"

31 Jakob zee: "Ik was bange dat jow mi’j beroven zollen van jow dochters.

32 Mar diegene bi’j wie jow je godebeelden antreffen, mag niet in leven blieven. Stel saemen mit oonze femilie mar een grondig onderzuuk in, kiek mar a'k hier wat hebbe dat van jow is en neem dat dan weeromme." Jakob wus niet dat Rachel et was die de godebeelties steulen hadde.

33 Laban gong de tente van Jakob binnen, en de tente van Lea en de tenten van de twie slavinnen ok, mar hi’j vun de beelties nargens. Doe hi’j uut de tente van Lea kwam, gong hi’j die van Rachel in.

34 Rachel hadde de beelties in een kemelezadel verstopt en was daor bovenop zitten gaon. Laban snuuide de hiele tente deur mar kon ze niet vienen.

35 "Wees asjeblief niet lelk da’k niet veur jow overaende kom," zee Rachel tegen heur vader, "mar ik hebbe de zaekeni'je." Zo zocht Laban alles of, zonder zien godebeelties te vienen.

36 Jakob wodde kwaod en eiste verantwoording van Laban. "Wat he’k toch verkeerd daon," veerde hi’j tegen him uut, "wat he’k toch misdaon, dat jow mi’j zo delorig naozitten,

37 en dat jow al mien spullen deursnuuid hebben? Hebben jow ok mar ien ding antroffen dat van jow is? Legge dat dan hier mar es daele, laot et mar zien an mien en jow femilie, dan moe’n zi’j mar uutmaeken wie van oons beidend in zien recht staot.

38 Al die twintig jaor da’k bi’j jow was, hebben jow ujjen en jow geiten gien inkelde misdracht had, gienertied he’k ok mar iene ram van jow kudde opeten.

39 Mit de verscheurde dieren bin ik nooit bi’j jow ankommen: ik mos ze zels vergoeden. En jow vreugen van mi’j ok een vergoeding veur al et steulen vee, as 't now overdag of naachssteulen was.

40 Wat he’k allemaole wel niet mitmaeken moeten? Daegs wodde ik bevangen deur de hitte, naachs deur de koolde, en dee 'k gien oge dichte.

41 Twintig jaor bin ik bi’j jow west: veertien jaor he'k veur jow warkt om jow beide dochters, en zes jaor om jow vee. En jow hebben mien loon keer op keer veraanderd.

42 As de God van mien vader, de God van Aobraham, de God veur wie Isaak diepe ontzag het – as die God mi’j niet hulpen hadde, dan hadden jow mi’j now mit lege hanen votstuurd. Mar hi’j het zien wa’k te verduren had en hoe hadde a'k warkt hebbe, en daoromme het hi’j gisternaacht rechtspreuken."

43 Doe zee Laban tegen Jakob: "Dit bin mien eigen dochters, mien eigen kleinkiender en mien eigen dieren; alles waj’ zien is van mi’j. Hoe zo’k now mien eigen dochters wat andoen kunnen, of de kiender die zi’j kregen hebben?

44 Lao’we daoromme een overienkomst sluten en wat zuken dat veur oons beiden as getuge dienen kan."

45 Doe keus Jakob een stien uut en zette him rechtop as een gedaenkstien;

46 hi’j dreug zien femilie op nog meer stienen te zuken. Dat deden ze. Zi’j staepelden ze op en hullen bi’j die stienbulte een maoltied.

47 Laban nuumde de stienbulte in zien tael Jegar-Sahaduta, Jakob nuumde him Gal-Ed.

48 "Disse stienbulte," zee Laban, "is getuge van de overienkomst tussen jow en mi’j." Daoromme kreeg hi’j de naeme Gal-Ed.

49 Een aandere naeme die hi’j kreeg was Mispa, want Laban zee daor ok: "Mag de Heer toezicht holen op jow en mi’j awwe niet bi’jenneer in de buurt binnen.

50 Aj' mien dochters niet goed behaandelen, of aj' aandere vrouwluden nemen en die boven mien dochters stellen, zonder dat iene daor weet van het, dan is God getuge van wat ieje en ikke doen.

51 Disse stienbulte," gong Laban deur, "en disse gedaenkstien die ik hier hennezet hebbe,

52 bin allebeide getuge van de ofspraoke da’k niet mit kwaode bedoelings veurbi’j disse stienbulte naor jow toe kommen zal, en ieje niet naor mi’j toe.

53 De God van Aobraham en de God van Nachor, die ok de God van heur vader was, zal oordielen wie van oons beiden in zien recht staot." Jakob zweerde een ied bi’j de God veur wie zien vader Isaak diepe ontzag hadde.

54 Hi’j brocht daor in et barglaand een offer en reup zien femilie op om daor mittenneer te eten. Dat deden ze, en ze overnaachtten in et gebargte.

Genesis 32

01 De aanderemorgens vroeg gaf Laban zien kleinkiender en zien dochters een tuut, en zegende heur. Doe gong hi’j weer op huus an.

Jakob oge in oge mit Esau

02 Jakob trok veerder. Opiens verschenen d’r engels van God op zien pad.

03 "Een leger van God!" reup Jakob uut doe hi’j heur zag, en hi’j nuumde dat plak Machanaïm.

04 Jakob stuurde bosschoppers veuruut naor zien breur Esau in Seïr, et gebied van Edom,

05 en dreug heur et volgende op: "Jim moe’n tegen mien heer, tegen Esau, zeggen: "Jow knecht Jakob lat jow weten dat hi’j een schoft bi’j Laban woond het en now eerst bi’j him weggaon is.

06 Hi’j het daor runder, ezels en schaopen en geiten in bezit kregen, en ok knechten en slavinnen. Disse bosschop lat hi’j an jow, zien heer, overbrengen in de hoop dat jow him goedgeunstig wezen zullen."

07 Doe de bosschoppers bi’j Jakob weerommekwammen, vertelden ze him: "We bin bi’j jow breur Esau west, en hi’j komt jow integen, mit vierhonderd man."

08 Jakob schrok slim, et aangstzwiet brak him uut. Daoromme verpatte hi’j zien meensken over twie kaampen, krek as zien schaopen, geiten, runder en kemelen.

09 As Esau op et iene kaamp ofkomt en daor alles ommebrengt, docht hi’j, dan kan et aandere kaamp temeensen nog ontkommen.

10 En hi’j biddede: "God van mien pake Aobraham, God van mien vader Isaak, Heer, die tegen mi’j zegd het: "Gao weeromme naor je laand, naor je femilie, ik zal jow veurspoed geven" –

11 ik bin alle weldaoden en al de trouw die jow an mi’j, jow knecht, bewezen hebben niet weerd. Mit alliend mien stok bin 'k indertied de Jordaan oversteuken, en now he’k zovule meensken da’k ze alderdeegst over twie kaampen verpatten kan.

12 Ik bidde jow, redde mi’j asjeblief uut de hanen van Esau, mien breur, ik bin bange dat hi’j oons anvalen zal en mi’j en iederiene ommebrengen zal, de kiender en heur moekes ok.

13 Jow hebben ommes zels zegd: "Ik zal jow grote veurspoed geven en een protte naokommelingen, ze zullen zo talriek wezen as de zaandkorrels an de zee – ze zullen niet te tellen wezen."

14 Naodat Jakob de naacht daor deurbrocht hadde, stelde hi’j uut et vee dat hi’j bezat een kedo veur zien breur Esau saemen:

15 twiehonderd geiten en twintig geitebokken, twiehonderd ujjen en twintig rammen,

16 dattig kemelen mit heur anliggende volen, veertig koenen, tien bollen, twintig ezelinnen en tien ezelshingsten.

17 Elke kudde stelde hi’j onder toezicht van een knecht, en hi’j gaf de knechten kommedaosie om veur him uut te trekken en tussen de verschillende kudden een roeme ofstaand te laoten.

18 Tegen de eerste knecht zee hi’j: "Aj' mien breur Esau tegenkommen en hi’j vragt je bi’j wie aj’ heuren en waoj’ hennegaon, en van wie de dieren binnen die aj' veur je uut drieven,

19 dan moej’ zeggen: "Ik heure bi’j jow knecht Jakob, en dit is een kedo dat bestemd is veur zien heer, veur Esau. Jakob zels komt aachter oons an."

20 De twiede en de dadde knecht en alle veerdere knechten die hi’j mit de kudden mitstuurde dreug hi’j dit ok op. "Jim moe’n krek etzelde tegen Esau zeggen aj'm him tegenkommen," zee hi’j.

21 "En vergeet veural niet om te zeggen: "Jow knecht Jakob komt zels ok aachter oons an." Want hi’j docht: Ik zal perberen Esau mild te stemmen mit de kedo’s die ’k veuruutsture; eerst laeter durf ik him zels onder ogen te kommen, misschien zal hi’j mi’j dan goedgeunstig ontvangen.

22 Zo gong et kedo veur him uut, mar zels bleef hi’j die naacht nog in et tentekaamp.

23 Et was nog naacht doe Jakob in de bienen kwam en de Jabbok oversteuk op een plak waor aj’ d’r deurhenne lopen konnen, saemen mit zien beide vrouwluden, zien twie bi’jvrouwen en zien elf kiender.

24 Doe hi’j iederiene over de revier hulpen hadde, brocht hi’j ok al zien bezittings naor de aandere kaante.

25 Mar zels bleef hi’j daor nog aachter, liekem alliend, en d'r frosselde iene mit him tot de ni’je dag begon.

26 Doe de aander zag dat hi’j et niet van him winnen kon, raekte hi’j Jakob zien heupe, en daordeur raekte Jakob zien heupe tiedens die vechtperti’j verzwikt.

27 Doe zee de aander: "Laot mi’j gaon, et wodt al dag." Mar Jakob zee: "Ik laot jow niet gaon of jow moe’n mi’j eerst zegenen."

28 De aander vreug: "Hoe hiet ie dan?" "Ik bin Jakob," zee hi’j.

29 Doe zee de onbekende: "In et vervolg zuj’ niet meer Jakob hieten mar Israël, want ie hebben mit God en mit meensken vochten en ie hebben wunnen."

30 Jakob vreug: "Zeg mi’j dan toch wie jow binnen." Mar hi’j kreeg as bescheid: "Waoromme vraog ie naor mien naeme?" Doe zegende die aander him daor.

31 Jakob nuumde dat plak Peniël, "want," zee hi’j, "ik hebbe oge in oge mit Godstaon en bin toch in leven bleven."

32 Zo gauw hi’j bi’j Peniël oversteuken was, zag hi’j de zunne opkommen. Jakob leup maank.

33 Omreden de aander him raekt hadde bi’j de spier die boven et heupgewricht ligt, eten de Israëlietentot op de dag van vandaege de heupspiere niet op.

Genesis 33

01 Opiens zag Jakob Esau op him ofkommen, mit vierhonderd man. Doe verpatte hi’j de kiender over Lea, Rachel en zien beide bi’jvrouwen.

02 De bi’jvrouwen en heur kiender leut hi’j veurop gaon, Lea en heur kiender daoraachter, en Rachel en Jozef hielemaole aachteran.

03 Zels leup hi’j veur heur allemaole uut, en doe hi’j vlakbi’j zien breur kwam beug hi’j zeuven keer diepe veurover.

04 Esau leup hadde op him toe, omvaemde him en gaf him een tuut. Beiden leuten ze heur traonen doe de vri’je loop.

05 Doe Esau opkeek en de vrouwluden en kiender zag, vreug hi’j: "Wie hej’ daor bi’j je?" Jakob zee doe: "Dat bin de kiender die God in zien goeiighied an mi’j, jow knecht, geven het.

06 Doe kwammen de bi’jvrouwen mit heur kiender dichterbi’j, en zi’j beugen diepe.

07 Daornao kwam Lea mit heur kiender, en zi’j beugenok diepe. Bi'j slot van zaeke kwammen Jozef en Rachel, die ok diepe beugen.

08 "Wat is de bedoeling van die hiele kloft die ik eerder al tegenkommen bin?" vreug Esau. Jakob zee: "Die was bedoeld om mien heer geunstig te stemmen."

09 Mar Esau zee: "Ik hebbe genoeg, breur, hool ie mar waj' hebben."

10 "Nee," zee Jakob, "aj' mi’j goedgeunstig binnen, neem dat kedo dan asjeblief van mi’j an, wantmit jow oge in ogestaon is niks aanders as mit Godoge in oge staon, en toch ontvang ie mi’j goedgeunstig.

11 Neem toch an wa’k je brengen laoten hebbe en waor God mi’j mit zegend het, want God is mi’j goedgeunstig west en ik hebbe meer as genoeg." Omreden hi’j stark andringen bleef nam Esau et an.

12 Doe zee Esau: "Lao’we veerdergaon, ik zal mit je mit gaon."

13 Mar Jakob zee: "Mien heer wet hoe zwak kiender binnen, en ik hebbe de zorg veur schaopen, geiten en runder en de jonkies die nog bi'j heur drinken. As die ok mar iéne dag opjaegd wodden, gaon ze allemaole dood.

14 Laot mien heer toch veur zien knecht uut trekken, dan za’k him op mien gemak naor Seïr nao kommen en mi’j anpassen an de gang van et vee da’k bi’j me hebbe en an dat van de kiender."

15 Esau zee: "Lao'me dan temeensen een peer van mien manluden bi’j je aachterlaoten." Mar Jakob sleug dat of: "Waorom al die muuite? Et is mi’j genoeg dat mien heer mi’j goedgeunstig is."

16 Nog diezelde dag gong Esau weeromme naor Seïr.

17 Mar Jakob reisde naor Sukkot en bouwde daor een huus. Hi’j maekte ok hokken veur zien vee; daoromme hiet dat plak Sukkot.

Dina en Sichem

18 Op zien tocht vanuut Paddan-Aram kwam Jakob ok in Sichem, een stad in Kanaän. Doe hi’j daor beholen ankommen was, sleug hi’j an de oostkaante van die stad zien kaamp op.

19 Et stok laand waor zien tenten op stonnen, kocht hi’j veur honderd qesita van de zeunen van Chamor, iene van heur was Sichem.

20 Hi'j bouwde daor een alter, dat hi’j "El is de God van Israël" nuumde.

Genesis 34

01 Op een dag gong Dina, de dochter van Lea en Jakob, es kieken bi’j de maegies van dat laand.

02 Zi’j wodde zien deur Sichem, iene van de zeunen van de Chiwwiet Chamor, die over dat gebied heerste. Hi’j overvul en verkrachtte heur.

03 Mar omreden hi’j him onweerstaonber tot Dina antrokken vuulde en verliefd op heur was, dee hi’j zien best om et maegien veur him te winnen.

04 "Zorge d’r veur dat dat kiend mien vrouw wodt," zee hi’j tegen zien vader Chamor.

05 Jakob hadde al heurd dat Sichem zien dochter misbruukt hadde, mar zien zeunen weren op dat stuit in et veld bi’j et vee, en hi’j ondernam niks zolange zi’j niet thuus weren.

06 Chamor, Sichem zien vader, gong naor Jakob toe om d’r mit him over te praoten.

07 Jakob zien zeunen weren naor huus kommen, zo gauw zi’j tiedinge kregen hadden van wat d’r gebeurd was. Ze vuulden heur slim raekt en weren poer lelk omreden Sichem heur zuster besleiferd hadde en him schuldig maekt hadde an zoks wat bi’j de Israëlieten een schaandelik vergriep is, dat bi'j et rad of is.

08 Chamor dee heur een veurstel: Sichem, mien zeune, is hatstikke gek op jim zuster. Daoromme vraog ik jim om heur asjeblief an him uut te huwliken.

09 En verbien jim ok deur aandere huwliken mit oons: geef oons jim dochters en trouw zels mit die van oons.

10 En blief dan bi’j oons, et laand ligt veur jim eupen: jim kun d’r gaon en staon waoj’m willen, en grond kopen."

11 Sichem zels zee tegen Dina heur vader en breurs: "Bewies mi’j asjeblief die geunst, dan geef ik jim waj'm mar hebben willen.

12 Vraog gerust een hiele grote bruidspries van me en grote kedo’s, ik geef jim alles waj'm mar hebben willen, aj'm mi’j et maegien mar as vrouw geven willen."

13 Jakob zien zeunen gavven Sichem en zien vader een pikantig bescheid; dat deden ze omreden Sichem heur zuster Dina misbruukt hadde.

14 "Dat kuwwe niet doen," zeden ze, "oonze zuster an iene geven die niet besneden is, dat zol een schaandeveur oons wezen.

15 Wi’j kun jow vraoge alliend mar inwilligen op veurweerde daj'm krek zo wodden as wi’j, dat iederiene van et mannelik geslacht bi’j jim besneden wodt.

16 In dat geval geven wi’j oonze dochters an jim en trouwen wi’j mit jim dochters, en dan blieven we bi’j jim wonen en kuwwe ién volk wodden.

17 Mar aj'm niet an disse eis voldoen, aj'm jim niet besnieden laoten, haelen we oonze zuster weeromme en gaon vot."

18 Mit dat veurstel konnen Chamor en zien zeune Sichem wel instemmen.

19 De jonge knaop wol gien mement waachten mit de uutvoering d’r van, want hi’j hadde een stark begeer naor Jakob zien dochter. Hi’j hadde meer invloed dan wie ok van zien femilieleden.

20 Tegere mit zien vader Chamor gong hi’j naor de stadspoort. Tegen de manluden die daor bi’jenneer weren, zeden ze:

21 "Die meensken hebben goeie bedoelings. Laot heur daoromme hier wonen en vri’j in oons laand rondtrekken; d’r is ommes ruumte zat veur heur in oons laand. Wi’j kun mit heur dochters trouwen, en oonze dochters kuwwe an heur geven.

22 Mar ze stellen iéne veurweerde veurdat ze bi’j oons wonen willen en om ién volk mit oons te wodden: al oonze manluden en jonges moe’n besneden wodden, krek as zi’j.

23 Daenke jim es in – al heur vee en al heur bezittings zullen veur oons wezen! Lao’we heur dus ter wille wezen, dan blieven ze bi’j oons."

24 Alleman die in de stadspoort bi’jenneer kommen weren gavven geheur an de oproep van Chamor en Sichem, en zo wodde iederiene van et mannelik geslacht die daor bi’jenneer weren, besneden.

25 Drie daegen naotied, doe de manluden van Sichem koorsig weren, pakten twie van Jakob zien zeunen, Simeon en Levi, die volle breurs van Dina weren, heur zweerd en overvullen de stad, waor gieniene op onraod bedocht was. Ze maekten alle manluden van kaant.

26 Chamor en zien zeune Sichem brochten ze ok om 't leven. Ze haelden Dina uut Sichem zien huus en gongen vot.

27 Doe beroofden Jakob zien aandere zeunen de slaachtoffers en roepelden de stad uut, omreden heur zuster van heur eer beroofd was.

28 Schaopen, geiten, runder, ezels, en alles wat d’r in de stad of op et veld te vienen was neumen ze as buit mit.

29 Alle bezittings neumen ze mit, en de vrouwluden en kiender voerden ze as gevangenen vot; ze roofden de huzen hielemaole leeg.

30 Jakob maekte Simeon en Levi verwieten. "Jim hebben mi’j in et ongelok stot," zee hi’j, "want jim hebben mi’j een minne naeme bezorgd bi’j de inwoners van dit laand: de Kanaänieten en de Perizzieten. Ik hebbe mar een haandvol manluden, dus as ze mi’j mit zien allen anvalen, zullen ze mi'j verslaon en wor ik mit mien hiele femilie ommebrocht."

31 Mar zi’j brochten daor tegen in: "Mossen we oonze zuster dan seins as een hoere behaandelen laoten?"

Genesis 35

Jakob weer in Betel

01 God zee tegen Jakob: "Gao naor Betel. Blief daor en bouw daor een alter veur de God die daor an jow verschenen is doej’ op de vlocht weren veur je breur Esau."

02 Doe zee Jakob tegen zien femilie en tegen alle aanderen die bi’j him weren: "Doe de vremde goden die jim hebben vot, waske je en trek schone kleren an.

03 Lao’we naor Betel gaon: daor wi’k een alter bouwen veur de God die naor mi’j ommekeken het doe ik diepe in de tamtaosie zat en die op mien hiele reize an mien kaante staon het."

04 Ze gavven Jakob alle ofgodsbeelden die ze hadden, en heur oorringen ok, en Jakob begreuf alles onder de terebint bi’j Sichem.

05 Daornao brakken ze op. God maekte de inwoners van de steden in de omtrek zo bange, dat ze et niet waogden om Jakob zien zeunen aachternao te kommen.

06 Doe Jakob mit alle meensken die mit him mittrokken in Luz ankommen was, wat now Betel hiet, en in Kanaän ligt,

07 bouwde hi’j daor een alter; hi’j nuumde dat plak "God is in Betel", omreden God him daor an him zien laoten hadde doe hi’jveur zien breur op de vlocht was.

08 (De voedster van Rebekka, Debora, is daor wegraekt. Zi’j wodde an de zuudkaante van Betel begreuven, onder een ekkelboom die daoromme Ekkelboom van et goelen nuumd wodde.)

09 Now Jakobuut Paddan-Aram weerommekommen was, verscheen God weer an him, en hi’j zegende him.

10 Hi’j zee: "An now toe hiette ie Jakob. Die naeme zuj’ niet langer hebben: Israël is je ni’je naeme." Zo gaf God him de naeme Israël.

11 En hi’j zee veerder: "Ik bin God, de Ontzagwekkende. Wees vruchtber en wor talriek; ie zullen uutgruuien tot een volk, tot een hiele protte volken, en d’r zullen keunings uut je kommen.

12 Ik geef jow et laand da’k an Aobraham en an Isaak geven hebbe; ok an je naokommelingen geef ik dit laand."

13 Doe gong God vot van dat plak waor hi’j mit Jakob praot hadde.

14 Daor, op dat plak, zette Jakob een stien recht overaende, en hi’j wijdde him deur d’r een wienoffer op te brengen en d’r eulie over uut te gieten.

15 Hi’j nuumde dat plak, waor God mit him praot hadde, Betel.

16-17 Doe ze weer uut Betel vertrokken en nog mar een ure of twieje van Efrat of weren, mos Rachel poppen. Et was een stroeve kraom en ze hadde et gloepend zwaor, mar de poppevanger die d’r bi’j was zee tegen heur: "Troost je: ie hebben d’r een zeune bi’j!"

18 En wiels et leven uut heur trok – want ze is d’r bi’j wegraekt – gaf zi’j him de naeme: Ben-Oni. Mar zien vader nuumde him Benjamin.

19 Doe Rachel wegraekt was, wodde ze begreuven langs de weg naor Efrat, dat tegenwoordig Betlehem hiet.

20 Op heur graf zette Jakob een gedaenkstien, die tot op de dag van vandaege et plak van Rachel heur graf angeft.

21 Israël reisde veerder en zette zien tente even veurbi’j Migdal-Ederop.

22 Tiedens Israël zien verblief in disse streek sleup Ruben es mit Bilha, de bi’jvrouw van zien vader. Israël heurde d'r van. Twaelf zeunen hadde Jakob.

23 Zeunen van Lea: Jakob zien ooldste zeune Ruben, en veerder Simeon, Levi, Juda, Issachar en Zebulon.

24 Zeunen van Rachel: Jozef en Benjamin.

25 Zeunen van Rachel heur slavin Bilha: Dan en Naftali.

26 Zeunen van Lea heur slavin Zilpa: Gad en Aser. Dit weren de zeunen van Jakob, die hi’j in Paddan-Aram kreeg.

27 Bi'j slot van zaeke kwam Jakob weeromme bi’j zien vader Isaak in Mamre, bi’j Kirjat-Arba, dat now Hebron hiet, de woonstee van Aobraham en van Isaak.

28 Isaak leefde honderdtachtig jaor.

29 Doe blaosde hi’j de laeste aosem uut en wodde hi’j mit zien veuroolden verienigd, nao een lang leven. Hi’j wodde begreuven deur zien zeunen Esau en Jakob.

Genesis 36

Naokommelingen van Esau

01 Dit bin de naokommelingen van Esau, die ok wel Edom nuumd wodt.

02 Esau trouwde mit vrouwluden uut Kanaän: mit Ada, de dochter van de Hethiet Elon, mit Oholibama, die een dochter van Anawas, de dochter van de Chiwwiet Sibon,

03 en mit Basemat, de dochter van Ismaël en de zuster van Nebajot.

04 bi'j Ada kreeg hi'j Elifaz, bi'j Basemat Reüel,

05 en bi'j Oholibama kreeg hi'j Jeüs, Jalam en Korach. Dit weren de zeunen van Esau, die hi’j in Kanaän kreeg.

06 Mit zien vrouwluden, zien zeunen en dochters en al zien knechten en slavinnen, mit al zien vee en alle bezittings die hi’j in Kanaän kregen hadde, trok Esau naor een aander laand, vot van zien breur Jakob.

07 Beiden hadden zovule vee dat et laand waor zi’j doe woonden niet groot genoeg was om bi’jenneer te blieven.

08 Esau, die ok wel Edom nuumd wodt, gong in et Seïrgebargte wonen.

09 Dit bin de naokommelingen die Esau, de stamvader van de Edomieten, in et Seïrgebargte kreeg.

10 Hier volgen de naemen van Esau zien zeunen: Elifaz, zeune van zien vrouw Ada, en Reüel, de zeune van zien vrouw Basemat.

11 Zeunen van Elifaz: Teman, Omar, Sefo, Gatam en Kenaz.

12 Bi'j Timna, een bi’jvrouw van Esua zien zeune Elifaz, kreeg hi'j Amalek. Dit weren de naokommelingen van Esua zien vrouw Ada.

13 Zeunen van Reüel: Nachat, Zerach, Samma en Mizza. Dit weren de naokommelingen van Esau zien vrouw Basemat.

14 Zeunen die Esau bi'j zien vrouw Oholibama, die een dochter was van Ana, de dochter van Sibon, kreeg: Jeüs, Jalam en Korach.

15 Hier volgen de stamvosten die van Esau ofstamden. Zeunen van Elifaz, Esau zien eerste zeune: de stamvosten Teman, Omar, Sefo, Kenaz,

16 Korach, Gatam en Amalek. Dit weren de stamvosten in Edom die van Elifaz ofstamden, naokommelingen van Ada.

17 Zeunen van Esau zien zeune Reüel: de stamvosten Nachat, Zerach, Samma en Mizza. Dit weren de stamvosten in Edom die van Reüel ofstamden, naokommelingen van Esau zien vrouw Basemat.

18 Zeunen van Esau zien vrouw Oholibama: de stamvosten Jeüs, Jalam en Korach. Dit weren de stamvosten die ofstamden van Esau zien vrouw Oholibama, dochter van Ana.

19 Dit weren de zeunen van Esau, ok wel Edom, en dit weren de stamvosten die van heur ofstamden.

20 Dit bin de zeunen van Seïr, de Chorieten, die de bewoners van dat laand weren: Lotan, Sobal, Sibon, Ana,

21 Dison, Eser en Disan; dit bin de stamvosten van de Chorieten, de zeunen van Seïr, in Edom.

22 Zeunen van Lotan: Chori en Hemam; de zuster van Lotan was Timna.

23 Zeunen van Sobal: Alwan, Manachat, Ebal, Sefo en Onam.

24 Zeunen van Sibon: Ajja en Ana (de Ana die de waarmwaeterbronnen in de woestijn ontdekt het doe hi’j de ezels van zien vader Sibon hudede).

25 Naokommelingen van Ana: Dison en een dochter, Oholibama.

26 Zeunen van Dison: Chemdan, Esban, Jitran en Keran.

27 Zeunen van Eser: Bilhan, Zaäwan en Akan.

28 Zeunen van Disan: Us en Aran.

29 Hier volgen de stamvosten van de Chorieten: Lotan, Sobal, Sibon, Ana,

30 Dison, Eser en Disan. Dit weren de stamvosten van de Chorieten in Seïr.

31 Dit bin de keunings die in Edom regeerd hebben nog veurdat d’r een keuning over de Israëlieten regeerde.

32 Over Edom regeerde eerst Bela, de zeune van Beor; de stad waor hi’j zetel hul hiette Dinhaba.

33 Nao de dood van Bela wodde Jobab uut Bosra keuning, de zeune van Zerach.

34 Nao de dood van Jobab wodde Chusam uut et laand van de Temanieten keuning.

35 Nao de dood van Chusam wodde Hadad, de zeune van Bedad, keuning. Hi’j versleug de Midjanieten in Moab; de stad waor hi’j zetel hul hiette Awit.

36 Nao de dood van Hadad wodde Samla uut Masreka keuning.

37 Nao de dood van Samla wodde Saül uut Rechobot an de revier, keuning.

38 Nao de dood van Saül wodde Baäl-Chanan, de zeune van Achbor, keuning.

39 Nao de dood van Baäl-Chanan, zeune van Achbor, wodde Hadar keuning; de stad waor hi’j zetel hul hiette Paü, en zien vrouw was Mehetabel, die een dochter van Matred was, de dochter van Me-Zahab.

40 Dit bin de naemen van de stamvosten die van Esau ofstamden, ieder an et heufd van zien eigen femilie en mit zien eigen gebied: Timna, Alwa, Jetet,

41 Oholibama, Ela, Pinon,

42 Kenaz, Teman, Mibsar,

43 Magdiël en Iram. Dit weren de stamvosten van Edom, ieder mit heur eigen woongebied in et laand dat zi’j in bezit neumen hadden. Esau was de stamvader van Edom.

Genesis 37

Jozef verkocht en naor Iegypte brocht

01 Jakob gong in Kanaän wonen, et laand waor zien vader ok woond hadde.

02 Dit is de geschiedenis van Jakob en zien naokommelingen. Jozef, die onderwiels zeuventien jaor was, weidde gewoonlik saemen mit zien breurs de schaopen en geiten; hi’j hulp de zeunen van Bilha en Zilpa, de vrouwen van zien vader, en alle praoties die over zien breurs de ronde deden, vertelde hi’j an zien vader deur.

03 Omreden Israël al oold was doe Jozef geboren wodde, hul hi’j meer van Jozef as van zien aandere zeunen, en hi’j hadde een prachtig boezeroen veur him maeken laoten in alderhaande kleuren.

04 De breurs vernammen wel dat heur vader et meerst van Jozef hul. Daoromme konnen zi’j Jozef niet uutstaon en kon d’r gien vrundelik woord veur him of.

05 Op een keer hadde Jozef een droom. Doe hi’j die an zien breurs vertelde, kregen ze nog meer een hekel an him.

06 "Moej’m now es heuren wa’k droomd hebbe," zee hi’j.

07 "We weren op et laand garven an et bienen, en doe kwam mien garve overaende en bleef rechtop staon. En de garven van jim gongen om die van mi’j henne staon en beugen d’r veur."

08 Zien breurs zeden: "Doch ie seins keuning over oons te wodden? Wi'j' over oons heersen?" Vanwegens dat gekilster over zien dromen, kregen zien breurs hoe langer hoe meer een hekel an him.

09 Weer kreeg hi’j een droom die hi’j an zien breurs vertelde. "Ik hebbe alweer droomd," zee hi’j. "Now beugen de zunne, de maone en elf steerns heur veur mi’j daele."

10 Doe hi’j dit an zien vader en zien breurs vertelde, zette zien vader him te plak: "Heur es even, wat is dat veur een droom! Moe’n ikke, je moeke en je breurs oons seins veur jow deur de kni'jen?"

11 De breurs konnen Jozef wel schieten, mar zien vader bleef prakkeseren over wat d’r gebeurd was.

12 Doe de breurs van Jozef d’r es op uut trokken weren om de kudden van heur vader bi’j Sichem weiden te laoten,

13 zee Israël tegen Jozef: "Zo aj' weten bin je breurs et vee bi’j Sicheman 't weiden. Gao ie mar es even naor heur toe." "Goed," zee Jozef,

14 en Jakobgong veerder: "Gao es kieken hoe et mit je breurs is en hoe et d’r mit et vee veur staot, en doe mi’j dan bescheid." Zo stuurde Jakob him vanuut de Hebronvallei naor Sichem.

15 Doe Jozef daor in et veld ommedwaelde, kwam hi’j iene tegen die him vreug wie hi’j zocht.

16 "Ik zuuk mien breurs," zee hi’j. "Kun jow mi’j zeggen waor zi’j et vee an 't weiden binnen?"

17 "Ze bin hier niet meer," zee de aander, "ik heurde heur zeggen dat ze naor Dotan toe gaon wollen." Jozef gong zien breurs aachternao en trof heur in Dotan.

18 Zien breurs zaggen him al van veer ankommen, en nog veurdat hi’j bi’j heur was, hadden ze een plannegien bedocht om him van kaant te maeken.

19 "Kiek daor es," zeden ze tegen mekeer, "daor komt die meesterdromer an.

20 Dit is oonze kaans! Lao’we him van kaant maeken en him argens in een putte smieten. We zeggen gewoon dat hi’j deur een roofdier opvreten is. Dan zuwwe es kieken wat d’r van zien dromen uutkomt."

21 Doe Ruben dat heurde, wol hi’j perberen om Jozef te redden. "Nee, lao’we him niet ommebrengen," zee hi’j.

22 "D’r mag gien bloed griemd wodden! Smiet him in die putte hiere, in disse verlaoten streek, mar maek him niet van kaant." Et was zien bedoeling om Jozef zo te helpen om te ontkommen, zodat hi’j zonder kleerscheuren naor zien vader weerommegaon kon.

23 Zo gauw Jozef bi’j zien breurs kommen was, trokken ze him zien boezeroen uut, dat mooie klied mit alderhaande kleuren,

24 en smeten him in de putte; de putte was leeg, d’r ston gien waeter in.

25 Doe gongen ze zitten te eten. Opiens zaggen ze een karrevaan ankommen. Et weren Ismaëlieten die uut de richting van Gilead kwammen en onderwegens weren naor Iegypte. De kemelen weren belaeden mit gom, balsem en cistushas.

26 Doe zee Juda tegen zien breurs: "Wat hewwe d’r an om oonze breur omme te brengen? Dan moe’we de sporen ok nog mar zien uut te wissen.

27 Lao’we him an die Ismaëlieten verkopen in stee van om him omme te brengen; et is bi'j slot van zaeke oonze breur, oons eigen vleis en bloed." De aanderen weren et daor wel mit iens.

28 Doe d'r Midjanitische koopluden uut de karrevaan veurbi’jkwammen, trokken de breurs Jozef uut de putte en verkochten him veur twintig sjekel, en die Ismaëlieten nammen Jozef mit naor Iegypte.

29 Doe Ruben weer bi’j de putte kwam en vernam dat Jozef d’r niet meer in zat, scheurde hi’j zien kleren.

30 Hi’j gong naor zien breurs weeromme. "De jonge is vot!" reup hi’j. "Wat now, wat moe'k now!"

31 Doe slaachtten ze een bokkien, pakten Jozef zien kleurig boezeroen en hullen dat deur et bloed van et bokkien.

32 Daornao leuten ze et naor heur vader brengen mit de bosschop: "Dit hewwe vunnen. Kiek mar es goed, is dit niet et boezeroen van jow zeune?"

33 Jakob weerkende et en reup: "Et boezeroen van mien zeune! Hi’j moet opvreten wezen deur een roofdier! Hi’j is verscheurd, Jozef is verscheurd!"

34 Jakob scheurde zien kleren, dee een rouwklied omme en rouwde daegenlange om zien zeune.

35 Al zien zeunen en dochters deden heur best om him te troosten, mar hi’j wol niet troost wodden en zee: "Ik zal rouwkleren dregen tot ik naor mien zeune in et doderiek ofdaele." Zo treurde Jakob om zien zeune.

36 De Midjanieten brochten Jozef naor Iegypte en verkochten him an Potifar, een dienstknecht van de farao en kommedant van zien liefwaacht.

Genesis 38

Juda en Tamar

01 In diezelde tied gong Juda bi’j zien breurs weg en sleut him an bi'j een zekere Chira, een man die in Adullam woonde.

02 Daor vul zien oge op de dochter van de Kanaäniet Sua. Hi’j trouwde mit heur en sleup mit heur.

03 Zi’j raekte zwaorboeks en kreeg een zeune die Er nuumd wodde.

04 Even laeter raekte ze weer zwaorboeks en kreeg weer een zeune, die ze de naeme Onan gaf.

05 Een dadde zeune nuumde ze Sela; doe Sela geboren wodde was Juda in Kezib.

06 Veur Er, zien ooldste zeune, keus Juda een vrouw die Tamar hiette.

07 Er leefde niet zoas de Heer dat wol, en daoromme leut de Heer him wegraeken.

08 Doe zee Juda tegen Onan: "Doe je zwaogerplicht: trouw mit de vrouw van je breur en verwek veur je breur naokommelingen bi’j heur."

09 Omreden Onan wus dat zoe'n kiend niet as naogeslacht van him gellen zollen, leut hi’j iederkeer as hi’j mit zien schoonzuster sleup, zien zaod op ‘e grond terechtekommen, om et veur te wezen dat hi’j veur zien breur naokommelingen verwekken zol.

10 Wat hi’j dee was niet goed in de ogen van de Heer, en daoromme leut de Heer him ok wegraeken.

11 Doe zee Juda tegen zien schoondochter Tamar: "Now ie weer wedevrouw binnen, moej’ mar weer bi’j je vader wonen gaon, tot mien zeune Sela volwassen is." Want hi’j docht: Ik moet et zien veur te wezen dat hi’j ok wegraekt, krek as zien breurs. En Tamar gong weer bi’j heur vader wonen.

12 Een hiel schoft laeter raekte Juda zien vrouw, de dochter van Sua, weg. Doe de rouwtied omme was gong Juda naor Timna, tegere mit zien vrund Chira uut Adullam, om bi’j zien schaopescheerders te kieken.

13 Zo gauw Tamar heurde dat heur schoonheit naor Timnaonderwegens was om zien schaopen te scheren,

14 legde zi’j heur weduwedracht of, bedekte heurzels mit een sluier zodat ze niet weerkenber was, en gong an de kaante van de weg naor Enaïm zitten, een ziedweg van de weg naor Timna. Dat dee ze omreden ze nog de hieltied niet an Sela as vrouw geven was, hoewel die intied wel volwassen wodden was.

15 Doe Juda heur zag hul hi’j heur veur een hoere, want heur gezicht was bedekt.

16 Hi’j gong de ziedweg in en gong naor heur toe. "Ik wil van je diensten gebruukmaeken," zee hi’j, niet wetende dat et zien schoondochter was. "Wat staot daor van jow kaante tegenover?" vreug ze.

17 "Ik zal je een geitebokkien uut mien kudde brengen laoten," zee hi’j. "Goed," zee ze, "a’k dan zolange mar een onderpaand van jow kriege."

18 En op zien vraoge wat ze as onderpaand van him hebben wol, zee ze: "Et snoer mit jow zegel en de kroemhaansel die jow in je haand hebben." Hi’j gaf et an heur, hadde gemienschop mit heur, en zi’j raekte zwaorboeks van him.

19 Daornao gong ze weeromme naor huus toe, dee heur sluier of en dee heur weduwedracht weer an.

20 Juda vreug zien vrund uut Adullam om een geitebokkien naor de vrouw te brengen om et paand in te lossen, mar hi’j kon heur niet vienen.

21 Hi’j vreug bi’j de meensken daor in de buurt: "Ik zuuk een vrouw die een posien leden op de weg naor Enaïm heur geunsten anbeud." "Zoe’n vrommes het hier niet west," zeden ze.

22 Dus gong hi’j naor Juda weeromme. "Ik kon heur niet vienen," zee hi’j. "Starker nog, de meensken daor zeggen dat d’r gienertied zoe’n vrommes west het."

23 Doe zee Juda: "Laot heur dan alles mar holen, aanders dan maeken we oonszels nog belachelik. Ik hebbe et beloofde bokkien stuurd, mar ie hebben heur now ienkeer niet vienen kund."

24 Omdebi’j drie maonden naotied kwam iene Juda vertellen dat Tamar, zien schoondochter, heur as een hoere gedreugen hadde en daordeur raekt was. "Breng heur tot de stad uut," zee Juda, "ze moet verbraand wodden."

25 Mar wiels ze de stad uutbrocht wodde, leut ze heur schoonheit disse bosschop brengen: "Ik bin zwaor van de eigener van disse dingen. Kieken jow es goed van wie dit zegel, dit snoer en dit kroemhaansel binnen."

26 Juda weerkende ze en zee: "Zi’j is onschuldig mar ikke niet, want ik hebbe heur niet an mien zeune Sela geven." Hi’j hadde niet nog es gemienschop mit heur.

27 Doe ze op ‘t laeste leup, bleek ze zwaor te wezen van een twieling.

28 Op et kraombedde steuk iene van de beide zien haand naor buten. De kraomweerster bun een rooie draod om zien haand as teken dat hi’j him et eerst zien laoten hadde.

29 Mar hi’j trok zien haand weer terogge, en doe kwam zien breur eerst. "Wat een baenebreker bi’j’!" zee ze. Hi’j kreeg de naeme Peres.

30 Doe kwam zien breur, mit de rooie draod om zien haand. Hi’j wodde Zerach nuumd.

Genesis 39

Jozef en de vrouw van Potifar

01 Jozef was dus deur de Ismaëlieten mitneumen naor Iegypte, en daor was hi’j kocht deur Potifar, een belangriek man die tot de dienstknechten van de farao heurde en et bevel voerde over zien liefwaacht.

02 De Heer ston an Jozef zien kaante, zodat et him goed gong. Hi’j moch in et huus van zien Iegyptische meester warken.

03 Omreden zien meester zag dat de Heer Jozef behulpzem was en alles wat hi’j dee, hiel veurspoedig leup,

04 was hi’j Jozef goedgeunstig: hi’j maekte him tot zien persoonlike knecht, leut de gang van zaeken in huus an him over en gaf him et beheer over alles wat hi’j bezat.

05 En vanof et mement dat hi’j him belastte mit et toezicht op zien huus en zien veerdere bezittings, zegende de Heer et huus van die Iegyptener vanwegens Jozef. De zegen van de Heer rustte op alles wat hi’j bezat, in huus en daor buten.

06 Daoromme vertrouwde hi’j alles mit een gerust hatte an Jozef toe; now Jozef d'r was, bekommerde hi’j him alliend nog om wat d’r iedere dag veur him op taofel kwam. Jozef was een hiele knappe kerel.

07 Nao een schoft leut de vrouw van zien meester et oge op him valen. "Kom es bi'j me liggen", zee ze.

08 Mar hi’j leut him niet overhaelen. "Sund ik hier bin," zee hi’j, "maekt mien meester him gien zorgen over wat dan ok hier in huus, en hi’j het mi’j et beheer geven over zien hiele hebben en holen.

09 Ik hebbe hier liekevule gezag as hi’j, en hi’j het mi’j niks ontholen behalven jow, omreden jow zien vrouw binnen. Hoe zo'k dan zoe’n stomme daod begaon kunnen en zo zundigen kunnen tegenover God?"

10 Dag in dag uut perbeerde ze Jozef over te haelen, mar hi’j gaf niet toe, hi’j wol mar niet mit heur slaopen.

11 Mar op een dag, doe hi’j heur kaemer in kwam om daor zien wark te doen en d’r gieniene aanders van de bedienden was,

12 greep ze him bi’j de kladden en trok him de kleren van 't lief. "Kom bi’j me liggen", drong ze an, mar hi’j vlochtte naor buten; zien kleren leut hi’j bi’j heur aachter.

13 Doe ze besefte dat hi’j heur ontvlocht was en dat zien kleren bi’j heur aachterbleven weren,

14 reup ze heur bedienden en zee tegen heur: "Mooi is dat! Hi’j mos zo neudig een Hebrener in huus haelen – grif om him mit oons te vermaeken! Die man is mien kaemer binnendrongen en wol bi’j me liggen gaon, mar ik begon hadde te raozen.

15 Doe hi’j dat heurde, gong hi’j d’r vandeur en leut zien kleren hier bi’j mi’j aachter."

16 Ze leut zien kleren naost heur liggen tot Jozef zien meester thuuskwam,

17 en vertelde him etzelde verhael: "Die Hebreeuwse knecht die ie in huus haeld hebben, is mien kaemer binnendrongen om him mit mi’j te vermaeken.

18 Mar doe ik et op een raozen zette, gong hi’j d’r vandeur en leut zien kleren hier bi’j mi’j aachter."

19 Doe Jozef zien meester heur heurde vertellen dat zi’j zo deur zien knecht behaandeld was, wodde hi’j poer lelk.

20 Hi’j leut Jozef oppakken en in de gevangenis smieten die bestemd was veur de gevangenen van de keuning.

De droom van de schinker en de bakker

Zo kwam Jozef in de gevangenis terechte.

21 Mar de Heer ston an zien kaante en bewees him zien goedens deur d’r veur te zorgen dat Jozef bi’j de gevangenbeweerder in de geunst kwam.

22 Jozef kreeg de leiding over alle gevangenen en hi’j hul toezicht op et wark dat ze deden.

23 De gevangenbeweerder hadde gien ommekieken naor wat an Jozef toevertrouwd was, omreden de Heer an zien kaante ston en alles wat Jozef dee hiel veurspoedig verlopen leut.

Genesis 40

01 Een schoft laeter maekten de opperschinker en de opperbakker van de keuning van Iegypte heur schuldig an een vergriep tegenover heur meester.

02 De farao was poer lelk op disse beide knechten an et hof,

03 en leut heuropsluten in de gevangenis die onder toezicht ston van de kommedant van de liefwaacht, dezelde gevangenis waor Jozef ok in zat.

04 De kommedant dreug Jozef op om heur te verzorgen.

De schinker en de bakker van de keuning hadden al een hiele tied gevangen zeten

05 doe zi’j allebeide in dezelde naacht een droom kregen, ieder een droom mit een eigen betekenis.

06 Doe Jozef de aanderemorgens bi’j heur kwam, vul et him op dat ze d’r min uut zaggen.

07 "Waoromme kieken jim vandaege zo mal?" vreug hi’j disse beide knechten van de farao, die saemen mit him in de gevangenis van zien meester zatten.

08 "We hebben droomd," zeden ze, "mar d’r is hier gieniene die him oons uutstokken kan." Jozef zee: "Et uutstokken van dromen is toch een zaeke van God? Vertel mi’j die dromen mar es."

09 Doe vertelde de schinker zien droom an Jozef: "In mien droom ston d’r een wienstok veur me.

10 An die wienstok zatten drie ranken. En die wienstok was nog niet uutlopen of hi’j ston al in bluui en in een roeftie hongen d’r trossen riepe droeven an.

11 Ik hadde de beker van de farao in mien haand. Ik plokte de droeven, paste ze in de beker uut en gaf die an de farao."

12 Jozef zee tegen him: "Dat moet zo uutstokt wodden: Die drie ranken bin drie daegen.

13 Over drie daegen zal de farao jow een hoog plak geven en jow je baentien weerommegeven, en dan zullen jow de farao zien beker weer anlangen, zoas eertieds, doe jow zien schinker weren.

14 Ik hoop dat jow an mi’j daenken zullen as et jow aansend goed gaot, en dat jow mi’j dan een dienst bewiezen willen deur de andacht van de farao op mi’j te vestigen, zoda’k vri’jkomme.

15 Want eerst bin ik ontvoerd uut et laand van de Hebreners en daornao hebben ze mi’j hier in de gevangenis smeten, zonder da’k eins wat misdaon hebbe."

16 Doe de bakker Jozef zoe’n geunstig uutleg geven heurde, zee hi’j tegen him: "Ik droomde krek zoks. Ik hadde drie körven mit wit brood op mien heufd.

17 In de boverste körf zat alderhaande brood van de beste kwaliteit dat bestemd was veur de farao, mar d’r pikten alsmar voegels an al dat lekkers in die körf op mien heufd."

18 Jozef zee: "Dat moet zo uutlegd wodden: Die drie maanden bin drie daegen.

19 Over drie daegen zal de farao jow een hoog plak geven – hi’j zal jow de kop d’r ofhakken laoten en jow an een paol hangen laoten, en dan zullen de voegels et vleis van jow botten pikken."

20 Drie daegen naotied gaf de farao een groot feest veur al zien knechten, bi’j gelegenhied van zien verjaordag. Waor zien knechten bi'j weren gaf hi’j an de schinker krek as an de bakker, een hoog plak:

21 de schinker gaf hi’j zien baentien weeromme, zodat disse him de beker weer anlangen moch,

22 mar de bakker leut hi’j ophangen, krek zoas Jozef uutstokt hadde.

23 Mar de schinker docht niet meer an Jozef, hi’j vergat him.

Genesis 41

De droom van de farao

01 Twie volle jaoren laeter kreeg de farao een droom. Hi’j droomde dat hi’j bi'j de Nijl ston.

02 Doe zag hi’j zeuven koenen uut de Nijl kommen; et weren mooie koenen, die goed in ‘t vleis zatten. Ze gongen weiden in et grös op ‘e wal.

03 En kiek es an, daor kwammen weer zeuven koenen uut et waeter; die weren onsjog en maeger. Ze gongen tussen de aandere koenen an de kaante van de revier lopen.

04 En die lillike, maegere koenen atten de zeuven mooie, vette koenen op. Doe wodde de farao wakker.

05 Mar hi’j vul ok weer in slaop en kreeg veur de twiede keer een droom. Zeuven mooie, riepe korenaoren scheuten op uut iene aore.

06 Doe scheuten d’r zeuven aandere aoren op; die weren deur de oostenwiend slim schraol wodden.

07 En die aarmetierige aoren slokten de zeuven riepe, volle aoren op. De farao wodde wakker en begreep dat hi’j alles droomd hadde.

08 De aanderemorgens was hi’j slim ongerust. Daoromme leut hi’j alle toverders en geleerden van Iegypte bi’j him kommen en vertelde heur wat hi’j droomd hadde. Mar d’r was gieniene die him de droom uutstokken kon.

09 Doe zee de opperschinker: "Dit brengt mi’j d’r toe, farao, jow d’r an te heugen dat ik es wat verkeerds daon hadde.

10 Jow weren doe poer lelk op mi’j en op iene van jow aandere knechten, de opperbakker, en leuten oons doe vaastezetten in de gevangenis die onder et toezicht staot van de kommedant van je liefwaacht.

11 Op een naacht kregen de bakker en ik allebeide een droom, ieder een droom mit een eigen betekenisse.

12 D’r was daor doe ok een Hebreeuwse knaop, een knecht van de kommedant van de liefwaacht. Doe we him oonze dromen vertelden, stokte hi’j ze uut; hi’j gaf oons allebeide de verklaoring van oonze droom.

13 En wat d’r doe gebeurde, akkedeerde krek mit zien bescheid: ik kreeg mien baentien weeromme en de bakker wodde ophongen."

14 Doe gaf de farao kommedaosie om Jozef bi’j him te brengen. Votdaolik wodde hi’j uut de gevangenis haeld, hi’j wodde scheerd en kreeg hemmele kleraosie an. Doe hi’j veur de farao verscheen,

15 zee die tegen him: "Ik hebbe een droom had en gieniene kan 'm mi’j uutstokken. En now he’k over jow zeggen heurd dat jow een droom mar hoeven te heuren of jow kun him verklaoren.

16 Jozef gaf as bescheid: "Dat is niet an mi’j, mar altemet geft God een uutleg die geunstig is veur de farao."

17 Doe dee de farao him zien verhael: "In mien droom ston ik bi'j de Nijl.

18 Opiens kwammen d'r zeuven koenen uut et waeter, mooie koenen die goed in ‘t vleis zatten. Die gongen weiden in et grös op ‘e wal.

19 Doe kwammen d’r zeuven aandere koenen uut et waeter; die weren verschrikkelik maeger, vel over bonken. Ik hebbe in hiel Iegypte gienertied zokke lillike koenen zien.

20 En die maegere, lillike koenen atten de zeuven eerste, vette koenen op.

21 Mar doe ze die naor binnen warkt hadden, was daor niks van te vernemen: ze zaggen d’r nog lieke onsjog uut as eerst. Doe wodde ik wakker.

22 Even laeter droomde ik dat d’r uut iene aore zeuven mooie, volle korenaoren opscheuten.

23 En doe kwammen d’r weer zeuven aoren op; die weren deur de oostenwiend slim schraol wodden.

24 En die aarmetierige korenaoren atten de zeuven mooie aoren op. Ik hebbe dit veurlegd an mien toverders en waorzeggers, mar gien van allen kon mi’j d’r wat over zeggen."

25 Jozef zee tegen de farao: "Jow hebben twie keer etzelde droomd, farao, en God het an jow zien laoten wat hi’j doen zal.

26 Die zeuven mooie koenen bin zeuven jaoren, en die zeuven mooie korenaoren bin ok zeuven jaoren: et is ien en dezelde droom.

27 De zeuven maegere, lillike koenen die even laeter veur ’t locht kwammen, staon ok veur zeuven jaoren, krek zoas de zeuven lege aoren die deur de oostenwiend slim schraol wodden weren: d’r zullen zeuven jaoren van hongersnood kommen.

28 Et is, farao, zoas ik jow krek al zee: God het jow zien laoten wat hi’j doen zal.

29 D’r kommen zeuven jaoren waorin d’r in hiel Iegypte grote overvloed wezen zal.

30 Daornao kommen d’r zeuven jaoren van hongersnood. Dan zal de overvloed die d’r in Iegypte was binnen de kotste keren vergeten wezen. De hongersnood zal et laand naor de barrebiesies helpen.

31 Et zal zo arg wezen dat d’r niks meer te marken wezen zal van de overvloed die d’r van teveuren was.

32 Dat jow disse droom twie keer droomd hebben, betekent dat God zien besluut vaastestaot en dat hi’j et bi’jkotten uutvoeren zal.

33 Jow zollen d’r daoromme goed an doen, farao, om een verstaandig en wies man te zuken en et bestuur van Iegypte an him toe te vertrouwen.

34 Jow zollen ok krachtige maotregels nemen moeten. Ik raode jow an om in et hiele laand opzichters an te stellen en tiedens de zeuven jaoren van overvloed een vuufde te vodderen van wat et laand opbrengt.

35 Al et eten dat Iegypte opbrengt in de goeie jaoren die dommiet beginnen, moet gadderd wodden. Jow moe’n d’r op toezien dat d’r in de steden graon opsleugen wodt, en dat graon moet zunig beweerd wodden.

36 Uut die veurraod eten kan et laand dan putten in de zeuven jaor van hongersnood die et te waachten staot. Zo hoeft Iegypte niet van honger omme te kommen."

37 Liekewel de farao as zien knechten vunnen dit een goed veurstel.

38 "Zowwe iens iene vienen kunnen as disse man, iene die zo vol is van God zien geest?" zee de farao tegen heur.

39 Doe keek hi’j weer naor Jozef: "Omreden God jow dit allemaole bekend maekt het, is d’r vast gieniene die zo verstaandig en wies is as jow.

40 Ik vertrouw jow et bestuur van mien peleis toe, en mien hiele volk zal doen wat jow kommederen. Alliend deur de troon zal ik boven jow staon."

41 En hi’j gong deur: "Hierbi’j geef ik jow et gezag over hiel Iegypte,"

42 en hi’j dee zien zegelring of, scheuf die an Jozef zien vinger, gaf him kleraosie van fien linnen en hong him een goolden ketten om 'e nekke.

43 Hi’j leut him rondrieden in de op ien nao mooiste waegen die hi’j hadde, en d'r gongenknechten veur Jozef uut die reupen: "Achtinge!" Zo stelde hi’j Jozef an over hiel Iegypte.

44 "Ik bin de farao," zee hi’j, "mar zonder jow goedvienen zal gieniene in hiel Iegypte ok mar iene stap verzetten."

45 Hi’j gaf Jozef de naeme Safenat-Paneach, en hi’j gaf him Asnat as zien vrouw; zi’j was een dochter van Potifera, een priester uut Heliopolis. Jozef reisde hiel Iegypte deur.

46 Dattig jaor was hi’j doe hi’j veur de farao, de keuning van Iegypte, verscheen, en naodat hi’j et keuninklik peleis weer verlaoten hadde, trok hi’j deur hiel Iegypte.

47 In de zeuven jaoren van overvloed kon d’r in et laand zat genoeg oogst wodden.

48 Al et graon dat Iegypte in die zeuven jaor opbrocht, wodde gadderd en in de steden opsleugen. In iedere stad sleugen ze de opbrengst van de omliggende akkers op.

49 Et graon dat Jozef bi’jenneer brocht, was as et zaand van de zee: et was zo vule dat ze mar ophullen om de veurraod te tellen, want d’r was gien tellen meer an.

50 Nog veurdat de tied van hongersnood begon, kreeg Jozef twie zeunen bi’j Asnat, de dochter van Potifera, de priester uut Heliopolis.

51 De ooldste nuumde hi’j Manasse, omreden God him al zien tamtaosie en et gemis van zien femilie vergeten laoten hadde.

52 Et twiede kiend nuumde hi’j Efraïm, "want," zee hi’j, "God het mi’j vruchtber maekt in dit laand, wao'k zovule te verneren had hebbe."

53 An de zeuven jaoren waorin d’r in hiel Iegypte overvloed was, kwam een aende,

54 en de zeuven jaor van hongersnood begonnen, krek zoas Jozef veurspeld hadde. In alle lanen was hongersnood, mar in Iegypte had iederiene te eten.

55 Doe de Iegypteners ok honger begonnen te lieden en de meensken de hieltied luder om eten reupen bi’j de farao, zee disse tegen heur: "Gao mar naor Jozef en doe wat hi’j zegt."

56 Doe de hongersnood him over et hiele laand uutbreided hadde, leut Jozef alle opslagruumten eupenstellen en verkocht hi’j et graon an et volk. De hongersnood in Iegypte wodde de hieltied slimmer,

57 en uut alle aandere lanen kwammen de meensken ok naor Iegypte om bi’j Jozef graon te kopen; zo slim was de hongersnood overal.

Genesis 42

Jozef zien breurs in Iegypte

01 Doe Jakob heurde dat d’r in Iegypte graon was, zee hi’j tegen zien zeunen: "Waoromme ondernemen jim niks?

02 Ik hebbe heurd dat d’r in Iegypte graon te kriegen is. Gao daorhenne en koop daor graon veur oons, dan hoe'we niet omme te kommen."

03 Doe gongen tiene van Jozef zien breurs op reize om bi’j de Iegypteners graon te kopen.

04 Jakob leut Benjamin, Jozef zien volle breur, niet mit de aanderen mitgaon, omreden hi’j bange was dat him wat overkommen zol.

05 Zo kwammen Israël zien zeunen graon kopen, saemen mit een hiele protte aanderen, omreden de hongersnood ok Kanaän in zien greep hul.

06 Jozef was de hoogste machthebber in et laand en iederiene mos bi’j him graon kopen. Doe zien breurs veur him verschenen, beugen ze diepe veur him daele.

07 Zo gauw Jozef zien breurs zag weerkende hi’j heur, mar hi’j dee krek as ze vremden veur him weren en vreug heur op basse toon: "Waor koj'm weg?" Zi’j zeden dat ze uut Kanaän kwammen en eten kopen wollen.

08 Jozef weerkende zien breurs wel, mar zi’j weerkenden him niet.

09 Hi’j herinnerde him wat hi’j over heur droomd hadde en zee tegen heur: "Jim bin spionnen, jim bin hier kommen om te kieken wat de zwakke plakken van dit laand binnen."

10 "Nee heer," zeden ze, "jow knechten bin hier alliend mar kommen om eten te kopen.

11 Wi’j bin allemaole zeunen van dezelde man, we bin eerlike meensken, we bin nooit spionnen west."

12 "Dat is niet waor," hul Jozef vol, "jim bin hier kommen om te kieken waor et laand kwetsber is."

13 Ze zeden nog es: "Jow knechten bin mit zien twaelven, we bin breurs, zeunen van dezelde man uut Kanaän. De jongste is op dit stuit bi’j oonze vader, en iene is d’r niet meer."

14 Mar Jozef zee: "Ik blieve d’r bi’j daj'm spionnen binnen.

15 We zullen de proef op de som nemen: jim gaon hier niet weg, of jim jongste breur moet hierhenne kommen, zo waor as de farao leeft.

16 Stuur iene van jim weeromme om him op te haelen. De rest blift hier gevangen tot et bewies leverd is daj'm de waorhied zeggen. Aanders dan bi'j'm spionnen, zo waor as de farao leeft."

17 Doe hul hi’j heur drie daegen vaaste.

18 De dadde dag zee hi’j tegen heur: "Aj’m in leven blieven willen, doe dan wa'k zegge, want ik hebbe achtinge veur God.

19 Aj’m warkelik eerlike meensken binnen, moet iene van jim hier gevangen blieven. De rest gaot naor huus, mit graon om de honger van jim gezinnen te stillen.

20 En breng mi’j dan je jongste breur, om te bewiezen daj'm de waorhied zegd hebben; dan wodt gieniene van jim ommebrocht." Zi’j stemden toe,

21 en ze zeden tegen mekeer: "Dit is oonze straf omdawwe oons niks antrokken hebben van de smeekbeden van oonze breur, wiels we toch zaggen dat hi’j doodsbange was. Daordeur zitten wi’j now in de tamtaosie."

22 Ruben zee: "He’k jim doe niet zegd daj’m jim niet an de jonge vergriepen mossen? Mar jim wollen niet luusteren. Now wodt oons zien dood betaeld zet."

23 Zi’j wussen niet dat Jozef heur wel verston, want hi’j maekte gebruuk van een tolk.

24 Jozef leup bi’j heur weg, omreden hi’j zien traonen niet in bedwang holen kon. Doe hi'j weerommekwam praotte hi’j nog even kot mit heur; doe keus hi’j Simeon uut en leut die veur heur ogen in de boeien slaon.

25 Daornao gaf Jozef zien knechten kommedaosie om de maanden van de manluden mit graon te vullen, in elk zien voeraosiezak et geld weeromme te leggen en heur eten veur onderwegensmit te geven. Zo gebeurde et.

26 De breurs laedden et graon op heur ezels en gongen weer op huus an.

27 Doe ze an et aende van de dag hoolderd hullen, maekte iene van heur zien voeraosiezak eupen om zien ezel wat voer te geven. Daor lag zien geld, boven in de zak!

28 "Ze hebben mien geld weerommelegd," zee hi’j tegen zien breurs. "Kiek mar, hier in mien voeraosiezak." De moed zonk heur in de schoenen en ze keken mekeer verstuverd an. "Waoromme dot God oons dit an?" zeden ze.

29 Weer terogge bi’j heur vader Jakob in Kanaän, vertelden ze him alles wat ze mitmaekt hadden.

30 "De man die et in dat laand veur et zeggen het, sprak oons bas toe en hul oons veur spionnen.

31 We zeden him dawwe eerlike meensken weren en dat we gienertied spionnen west binnen

32 en ok dawwe mit zien twaelven weren, twaelf breurs, allemaole zeunen van dezelde vader, mar dat iene d’r niet meer was en dat de jongste bi’j jow thuus was, in Kanaän.

33 Doe zee die man: "Bewieze mi'j mar daj’m eerlike meensken binnen. Laot iene van jim hiere bi’j mi’j aachter, gao naor huus, neem mit waj’m vanneuden hebben om de honger van jim gezinnen te stillen

34 en kom dan bi’j mi’j weeromme mit jim jongste breur. Dan bin 'k wis daj’m gien spionnen binnen mar eerlike meensken, en dan kriej'm je breur van me weeromme en kuj’m in dit laand gaon en staon waoj’m willen."

35 Doe de breurs laeter heur zakken leegmaeken wollen, ontdekte ieder van heur dat zien geldbuul d’r in lag. De schrik sleug heur om et hatte. Heur vader wodde ok bange.

36 "Jim maeken mi’j nog kienderloos," verweet hi’j heur. "Jozef is d’r niet meer, Simeon is d’r niet meer, en now wi'j'm Benjamin ok nog bi’j mi’j weghaelen. Niks blift mi'j bespeerd."

37 Ruben zee tegen zien vader: "Jow meugen allebeide mien zeunen van kaant maeken a'k him niet bi’j jow weerommebrenge. Vertrouw him an mi’j toe, ik breng him bi’j jow weeromme."

38 Mar Jakob weigerde. "Mien zeune gaot niet mit jim mit," zee hi’j, "want zien breur is wegraekt, en hi’j is nog mar alliend over. As him onderwegens wat overkommen zol, dan zol ik, die al zo oold bin, deur jim schuld van hatzeerte in et dodenriek kommen."

Genesis 43

Jozef zien breurs nog es in Iegypte

01 De hongersnood bleef et laand mar in zien greep holen.

02 Doe et graon dat Jozef zien breurs uut Iegypte mitkregen hadden op was, zee heur vader tegen heur: "Gao daor nog es henne om weer wat eten veur oons te kopen."

03 Juda zee doe: "Die man het oons hiel streng waorschouwd dawwe him niet onder ogen kommen meugen awwe oonze breur niet mitnemen.

04 Alliend as jow et goed vienen en him mit oons mit gaon laoten, gao’we weer op reize om eten veur jow te kopen.

05 Mar geven jow him niet mit, dan gao’we niet, want die man het oons zegd dat hi’j oons niet zien wil awwe oonze breur niet mitnemen."

06 "Waoromme hej'm die man dan ok zegd daj’m nog een breur hadden?" zee Israël. "Hoe koj'm mi’j dat andoen?"

07 Ze zeden: "Die man wol van alles en nog wat weten over oons en oonze femilie: leeft jim vader nog, hej’m nog een breur? En wi’j hebben op al die vraogen bescheid geven. Wi’j konnen toch niet weten dat hi’j zeggen zol: "Laot je breur hierhenne kommen"?

08 Juda zee tegen zien vader: "Geven jow de jonge now mar an mi’j mit, dan gao’we henne en hoeft gieniene van oons omme te kommen, wi’j niet, jow niet en oonze kiender niet.

09 Ik wil persoonlik borg veur him staon, jow meugen mi’j verantwoordelik stellen veur him: as ik him niet veilig hier bi’j jow weerommebreng, meugen jow mi’j dat mien leven lang anrekenen.

10 We hebben now al zo lange waacht dawwe in die tied wel twie keer henne en weer gaon kund hadden."

11 Doe zee Israël tegen heur: "As 't niet aanders kan, goed dan, mar doe dan wa’k zeg. Vul een tal kruken mit et beste dat et laand geven het en neem dat as kedo veur die man mit: een betien balsem, wat hunning, gom en cistushas, en veerder terebinteneuten en mangels.

12 En neem et dubbele an geld mit, want et geld dat in jim voeraosiezakken daon is, moej’m weerommegeven; misschien was et een verzin.

13 En wat je breur anbelangt, neem him ok mar mit en gao weeromme naor die man.

14 God, de Ontzagwekkende, geve dat hi'j baarmhattig veur jim is: dat hi’j jim aandere breur vri’jlat en Benjamin ok gaon lat. En ik – a'k mien kiender dan verliezen moet, goed, dan moe'k ze mar kwietraeken."

15 Zo vertrokken de manluden naor Iegypte, mit et kedo en een tasse mit centen; ze neumen Benjamin ok mit. Ze dienden heur bi’j Jozef an.

16 Doe Jozef zag dat Benjamin bi’j heur was, zee hi’j tegen zien hofmeester: "Breng disse manluden naor mien huus, laot wat slaachten en klaormaeken, want vandemiddag eten ze bi’j mi’j."

17 De man dee wat Jozef him opdreug, hi’j brocht de breurs naor Jozef zien peleis.

18 Hier wodden ze wat benauwdachtig van en ze zeden: "Dat ze oons hierhenne brengen, komt deur et geld dat de veurige keer in oonze voeraosiezakken weerommelegd is: ze willen oons overrompelen, oons van oonze ezels beroven en knechten van oons maeken."

19 Bi’j de ingang sprakken ze Jozef zien hofmeester an.

20 "Nemen jow oons niet kwaolik, heer," zeden ze. "Wi’j bin hier al es eerder west om eten te kopen.

21 En doe we daornao argens slaopen bleven en oonze voeraosiezakken eupenmaekten, verneumen we dat bi’j ieder van oons zien geld boven in de voeraosiezak lag, et volle bedrag. Mar dat hewwe now weer mitneumen heur.

22 En we hebben ok aander geld bi’j oons om eten te kopen. We weten niet wie dat geld doe in oonze zakken daon het."

23 De man zee: "Jim hoeven niet ongerust te wezen, jim hoeven niet bange te wezen. Jim God, de God van jim vader, moet een schat in jim voeraosiezakken legd hebben, want ik hebbe jim centen wel kregen." Doe leut hi’j Simeon vri’j en brocht him bi’j heur.

24 Daornao brocht hi’j de manluden in Jozef zien peleis, gaf heur waeter om heur voeten te wasken, en voeraosie veur de ezels.

25 De breurs zorgden d’r veur dat et kedo klaorston veurdat Jozef middags kwam; want d’r was heur verteld dat ze daor eten zollen.

26 Doe Jozef thuuskwam, dreugen zi’j et kedo naor binnen, beuden et him an en beugen heur veur him.

27 Hi’j vreug heur hoe et mit ze gong en zee: "Is alles goed mit jim oolde vader, over wie jim mi'j verteld hebben? Leeft hi’j nog?"

28 Ze zeden: "Jawisse, jow knecht, oonze vader, leeft nog en et is goed mit him." En weer beugen ze heur diepe veur him.

29 Doe zag hi’j zien breur Benjamin staon, de zeune van zien eigen moeke, en vreug: "Is dat jim jongste breur, over wie jim mi’j verteld hebben?" En hi’j gong veerder: "God is je genaodig, mien zeune."

30 Doe gong hi’j hadde bi’j heur weg, want bi’j et zien van zien breur scheut zien gemoed vol, hi’j vuulde dat hi’j zien traonen niet in bedwang holen kon. Hi’j gong een kaemer in en daor goelde hi’j.

31 Doe wusk hi’j zien gezichte, kwam de kaemer weer uut, wodde ekstraant en gaf kommedaosie om et eten op te scheppen.

32 D’r wodde appat veur him opschept, veur de breurs en veur de Iegypteners die bi’j him atten. (Iegypteners meugen niet saemen mit Hebreners eten; zoks vienen de Iegypteners verschrikkelik.)

33 D’r wodde de breurs een plak anwezen tegenover Jozef en daorbi’j kwammen ze krek in volgodder van geboorte te zitten, van ooldste tot de jongste. Veraldereerd keken ze mekeer an.

34 Ze kregen van alle gerechten die bi’j Jozef op taofel stonnen, mar Benjamin kreeg meer as alle aanderen, vuuf keer zovule. Ze dronken saemen mit Jozef en raekten in een roes.

Genesis 44

01 Jozef gaf zien hofmeester kommedaosie: "Doe de zakken van die manluden vol mit eten, zovule as ze mar mitnemen kunnen, en leg ieder zien geld boven in de zak.

02 En in de zak van de jongste moej’m behalven et geld veur et graon ok mien beker stoppen, mien zulveren kelk." De man dee wat Jozef him opdreugen hadde,

03 en zo gauw et de aanderemorgens locht wodde, leuten ze de breurs mit heur ezels vertrekken.

04 Amper weren ze de stad uut of Jozef zee tegen zien hofmeester: "Vlogge, gao aachter die manluden an en hael ze in. Zeg tegen heur: "Waoromme hebben jim goed mit kwaod vergullen?

05 Waoromme hej'm now krek de bekermitneumen waor mien heer altied uut drinkt en waor hi’j mit veurspellen kan wat nog niet bekend is! Hoe hej’m dat doen kund!"

06 Doe de man heur inhaeld hadde en zee wat him opdreugen was,

07 vreugen ze: "Hoe kun jow dit now tegen jow knechten zeggen, heer? Wi’j zollen zoks nooit doen.

08 Jow weten toch dawwe et geld dawwe in oonze voeraosiezakken vunnen hebben, weer veur jow mitneumen hebben uut Kanaän. Waoromme zowwe dan uut et huus van jow heer zulver of goold stelen?

09 As jow bi’j iene van oons wat tegenkommen, heer, dan moet die van kaant maekt wodden en zullen de aanderen van oons jow as knecht dienen."

10 Hi’j zee doe: "Goed, et zal gaon zoaj’m zeggen. Bi’j wie wat vunnen wodt, die wodt mien knecht. Mar de aanderen gaon vri’juut."

11 Vlogge zette ieder van heur zien zak op de grond en maekte die eupen.

12 De man snuuide ze deur, hi’j begon bi’j die van de ooldste en as laeste die van de jongste. Doe de beker bi'j slot van zaeke in de zak van Benjamin vunnen wodde,

13 scheurden ze heur kleren. Ze laedden alles weer op heur ezels en gongen weeromme naor de stad toe.

14 Zo kwammen Juda en zien breurs weer in et peleis van Jozef. Hi’j was daor nog, en ze vullen veur him op 'e kni’jen.

15 "Hoe koj'm zoks doen?" verweet Jozef heur. "Haj'm dan niet begrepen dat een man as ik zien kan wat veur aanderen nog verburgen is?"

16 Juda zee: "Wat kuwwe hierop zeggen, heer? Hoe kuwwe oons vri’jpleiten? God het de misdaod van jow knechten an 't locht brocht. Wi’j bin d’r klaor veur om jow knechten te wodden, mien heer, niet alliend diegene bi’j wie de beker vunnen is mar wi’j allemaole."

17 Mar Jozef zee: "Gien daenken an. Diegene bi’j wie de beker vunnen is wodt mien slaaf mar de aanderen kun zonder kleerscheuren naor jim vader weerommereizen."

18 Juda dee een stap naor veuren en zee: "Nemen jow mi’j niet kwaolik, heer. Jow bin as de farao, mar stao jow knecht asjeblief toe om wat tegen jow te zeggen, zonder dat jow votdaolik lelk wodden.

19 Jow vreugen oons, heer, awwe nog een vader of een breur hadden.

20 Doe zeden wi’j jow dawwe nog een oolde vader hadden en een breur die nog jong is; hi’j wodde geboren doe oonze vader al oold was. Zien breur is wegraekt, en hi’j is van de kiender van zien moeke as ienigste overbleven. Zien vader hoolt daoromme een hiele protte van him.

21 Jow zeden oons doe, heer, dawwe him bi’j jow brengen mossen, omreden jow him graeg zien wollen.

22 Wi’j zeden doe tegen jow, heer: "Et is onmeugelik dat de jonge bi’j zien vader weggaot, want as hi’j bi’j him weggaot, betekent dat de dood van zien vader."

23 Mar jow zeden tegen jow knechten: "As jim jongste breur niet mitkomt, wi’k jim hier niet weer zien."

24 Weer thuus bi’j oonze vader vertelden wi’j wat jow zegd hadden, heer,

25 en doe oonze vader oons vreug om hier nog es henne te gaon om weer wat eten te kopen,

26 zeden wi’j: "Dat is niet meugelik. Alliend as oonze jongste breur mitgaot kuwwe de reize ondernemen, want we meugen die man niet onder ogen kommen zonder dawwe oonze breur bi’j oons hebben."

27 Mar vader zee: "Zoaj'm weten het mien vrouw mi’j twie zeunen geven.

28 De iene gong bi’j mi’j weg en is vaast en zeker verscheurd; ik hebbe him tot op dit stuit niet weer zien.

29 Aj'm now de aandereok bi’j mi’j weghaelen en d’r overkomt him wat, dan zol ik, die al zo oold bin, deur jim schuld van tamtaosie in et doderiek kommen."

30 Dus, heer, awwe bi’j oonze vader weerommekom zonder de jonge, waor hi’j zo an hecht is,

31 dan kan et niet aanders dan dat hi'j wegraekt as hi’j zicht dat de jonge d’r niet bi’j is; deur et hatzeer dawwe him daormit andoen zollen, zol oonze oolde vader in et dodenriek kommen.

32 Ik hebbe mi’j bi’j mien vader borg steld veur de jonge; ik hebbe tegen him zegd dat hi’j et mi’j mien leven lang anrekenen mag a’k de jonge niet weerommebreng.

33 Staon jow daoromme asjeblief toe, mien heer, dat ik as slaaf bi’j jow blief in et plak van de jonge, en dat hi’j mit zien breurs weerommereist.

34 Hoe zol ik ommes zonder die jonge naor mien vader weerommegaon kunnen? Ik zol et hatzeer da’k mien vader daormit an doen zol, niet anzien kunnen."

Genesis 45

01 Doe kon Jozef him niet langer goed holen tegenover alleman die daor bi’j him weren. "Laot iederiene votgaon!" reup hi’j. Zo was d’r gieniene bi’j doe Jozef zien breurs vertelde wie hi’j was.

02 Hi’j bastte in traonen uut en goelde zo luud dat de Iegypteners et heurden, en dat et ok in et peleis van de farao te heuren was.

03 Hi’j zee tegen zien breurs: "Ik bin et, Jozef! Leeft mien vader nog?" Zien breurs weren niet in staot om fesoenlik bescheid te geven, ze weren verlamd van schrik.

04 "Kom toch dichterbi’j," zee Jozef tegen heur, en doe gongen ze dichter bi’j him staon. "Ik bin Jozef," zee hi’j, "jim breur, die jim verkocht hebben en die naor Iegypte mitneumen is.

05 Mar wees mar niet bange en maeke jezels gien verwieten daj'm mi’j verkocht hebben en da’k hier terechtekommen bin, want God het mi’j veur jim uut stuurd om jim leven te redden.

06 De hongersnood hoolt et laand now al twie jaor in zien greep, en ok de ankem vuuf jaor zal d’r niet ploegd of oogst wodden.

07 God het mi’j veur jim uut stuurd om jim bestaon op eerde veilig te stellen; zo wol hi’j een protte levens redden.

08 Jim hebben mi’j dus niet hierhenne stuurd mar dat het God daon; deur him bin ik de belangriekste raodsman van de farao wodden, de bestuurder van zien hiele hof en heerser over hiel Iegypte.

09 Gao now votdaolik weeromme naor mien vader en zeg tegen him dat zien zeune Jozef him dit weten lat: "God het mi’j heer over hiel Iegypte maekt. Kom zo vlogge as 't kan naor mi’j toe.

10 Jow kun in Gosen wonen gaon, vlak bi’j mi’j, mit jow kiender, jow kleinkiender, jow schaopen en geiten en runder en wat jow veerder mar hebben.

11 Ik zal jow daor onderholen, want de hongersnood zal nog vuuf jaor duren. Dan hoeven jow gien gebrek te hebben, jow niet en ok je femilie en je dieren niet."

12 Bi'j slot van zaeke zee Jozef: "Jim allemaole, ieje ok, Benjamin, zien mit je eigen ogen da’k et zels bin die hier mit jim praot.

13 Vertellen jim mien vader dus hoevule anzien ik in Iegypte hebbe, en alles waj'm zien hebben, en laot him dan zo vlogge as 't kan hierhenne kommen."

14 Doe vul hi’j zien breur Benjamin om 'e hals; beidend goelden.

15 Jozef troedelde al zien breurs, wiels hi’j zien traonen de vri’je loop leut. Eerst doe weren zien breurs in staot om wat tegen him te zeggen.

16 Doe et ni’js dat Jozef zien breurs kommen weren, deurdrongen was tot in et keuninklik peleis, legden de farao en zien hofholing een protte belangstelling an de dag.

17 De farao zee tegen Jozef: "Zeg mar tegen jow breurs dat ze heur lastdieren bepakken en naor Kanaänweerommegaon moeten.

18 Laot ze heur vader en heur gezinnen daor ophaelen, en dan hier weer hennekommen. Zeg ze et meerst vruchtbere pat van Iegypte toe en beloof ze dat ze et beste van et beste te eten kriegen zullen.

19 Veerder moej’ zeggen dat ze hier waegens mit weg mitnemen moeten, zodat ze weerommekommen kunnen mit heur vrouwluden en kiender, en mit heur vader.

20 Ze hoeven d’r niet wakker van te liggen dat ze heur huusraod aachterlaoten moeten, want et beste dat d’r in Iegypte te vienen is, is veur heur."

21 Israël zien zeunen deden wat heur zegd wodde. Jozef gaf heur in kommedaosie van de farao, waegens, en ok eten en drinken mit veur onderwegens.

22 Butendat gaf hi’j ieder van heur ni’je kleraosie; an Benjamin gaf hi’j alderdeegst vuuf stellegies ni’je kleren en ok nog es driehonderd sjekel zulver.

23 Veur zien vader gaf hi’j ok wat mit: tien ezels belaeden mit de beste Iegyptische perdukten, tien ezelinnen bepakt mit graon en brood, en eten veur onderwegens.

24 Doe zien breurs votgongen en hi’j heur uutgeleide dee, verzekerde hi’j heur dat ze onderwegens nargens bange veur hoefden te wezen.

25 Zo gongen ze Iegypte uut en kwammen ze weeromme in Kanaän, bi’j heur vader Jakob.

26 "Jozef leeft nog!" zeden ze tegen him. "En hi’j regeert over hiel Iegypte!" Mar Jakob wodde d'r niet koold of waarm van, want hi’j geleufde heur niet.

27 Mar doe zi’j heur vader alles overbrochten wat Jozef tegen heur zegd hadde en doe hi’j de waegens zag die Jozef mitgeven hadde om him mit te vervoeren, leefde hi’j op.

28 "Zo wee'k genoeg," zee Israël, "mien zeune Jozef is nog in leven. Ik wil naor him toe, ik wil him zien veurda’k wegraeke."

Genesis 46

Jakob mit al zien naokommelingen naor Iegypte

01 Israël gong onderwegens; al zien bezittings nam hi’j mit. In Berseba ankommen, brocht hi’j offers an de God van zien vader Isaak.

02 Naachs kwam God him in een droombeeld naor Israël. "Jakob! Jakob!" reup hi’j, en Jakob zee: "Ik luuster."

03 God zee: "Ik bin God, de God van je vader. Wees niet bange om veerder te reizen naor Iegypte, want ik zal daor een groot volk uut je gruuien laoten.

04 Ikzels zal mit je mitreizen naor Iegypte, en ik zal je daor ok weer weghaelen. En gieniene aanders as Jozef zal jow de ogen dichtedoen."

05 Doe gong Jakob weer vot uut Berseba. Zien zeunen leuten him, heur kiender en heur vrouwluden op de waegens rieden die de farao hierveur mitgeven hadde.

06 Zo trokken Jakob en al zien naokommelingen naor Iegypte, mit al heur vee en alle aandere bezittings die ze in Kanaän kregen hadden;

07 zien zeunen en kleinzeunen, zien dochters en kleindochters, al zien naokommelingen nam Jakob mit naor Iegypte.

08 Dit bin de naemen van de Israëlieten – Jakob en zien naokommelingen – die naor Iegypte toe kwammen.

Jakob zien ooldste zeune: Ruben.

09 Zeunen van Ruben: Chanoch, Pallu, Chesron en Karmi.

10 Zeunen van Simeon: Jemuël, Jamin, Ohad, Jachin, Sochar en Saül, de zeune van een Kanaänitische.

11 Zeunen van Levi: Gerson, Kehat en Merari.

12 Zeunen van Juda: Er, Onan, Sela, Peres en Zerach. Er en Onan weren in Kanaän wegraekt. Zeunen van Peres: Chesron en Chamul.

13 Zeunen van Issachar: Tola, Pua, Job en Simron.

14 Zeunen van Zebulon: Sered, Elon en Jachleël.

15 Dit weren de zeunen van Jakob die Lea him in Paddan-Aram geven hadde, en heur naokommelingen; hi’j kreeg bi’j heur ok een dochter, Dina. Al mit al drienendattig meensken, manluden en vrouwluden bi’jenneer teld.

16 Zeunen van Gad: Sifjon, Chaggi, Suni, Esbon, Eri, Arodi en Areli.

17 Zeunen van Aser: Jimna, Jiswa, Jiswi en Beria; heur zuster was Serach. Zeunen van Beria: Cheber en Malkiël.

18 Dit weren de zeunen van Jakob die Zilpa him geven hadde, de slavin die deur Laban an zien dochter Lea geven was, en heur naokommelingen. Zestien man.

19 Zeunen van Jakob zien vrouw Rachel: Jozef en Benjamin.

20 Jozef kreeg in Iegypte kiender bi’j Asnat: Manasse en Efraïm. Asnat was een dochter van Potifera, die priester was in Heliopolis.

21 Zeunen van Benjamin: Bela, Becher, Asbel, Gera, Naäman, Echi, Ros, Muppim, Chuppim en Ard.

22 Dit weren de zeunen van Jakob en Rachel, en heur naokommelingen. Al mit al veertien man.

23 Zeune van Dan: Chusim.

24 Zeunen van Naftali: Jachseël, Guni, Jeser en Sillem.

25 Dit weren de zeunen van Jakob die Bilha him geven hadde, de slavin die deur Laban an zien dochter Rachel geven was, en heur naokommelingen. In tetaol zeuven man.

26 Et tal meensken dat mit Jakob naor Iegypte kwam en dat rechtstreeks van him ofstamde – de vrouwluden van Jakob zien zeunen dus niet mitrekend – was zesenzestig.

27 Jozef hadde in Iegypte twie zeunen kregen. Et tal personen van Jakob zien femilie dat naor Iegypte kwam was dus zeuventig in tetaol.

28 Jakob hadde Juda veuruutstuurd naor Jozef, om van him te heuren wat weg naor Gosen leup. Doe Jakob en zien femilie in Gosen ankommen weren,

29 spande Jozef zien waegen in en ree daorhenne, zien vader Israël integen. Doe hi’j eindelik veur zien vader ston, vul hi’j him om de hals en ze goelden hiel lange.

30 En Israël zee tegen Jozef: "Now ik jow levend en wel teroggezien hebbe, kan 'k starven."

31 Jozef zee tegen zien breurs en zien aandere femilieleden: "Ik gao now de farao op de hoogte brengen. Ik zal tegen him zeggen: "Mien breurs en mien aandere femilieleden bin uut Kanaän naor mi’j toe kommen.

32 Et bin altied schaophuders en veefokkers west, en ze hebben heur schaopen en geiten en heur runder mitneumen en alles wat ze veerder mar bezitten."

33 As de farao jim bi’j him haelen lat en naor je beroep vragt,

34 dan moej'm him beleefd zeggen daj’m al van jongs of an veefokkers binnen, krek as jim veuroolden. Dan zuj'm jim hier in Gosenwel vestigen meugen, want de Iegypteners hebben eins een hekel an schaophuders."

Genesis 47

01 Doe gong Jozef naor de farao en vertelde dat zien vader en breurs uut Kanaän kommen weren, mit heur schaopen, geiten en runder en mit alles wat ze veerder bezatten, en dat ze now in Gosen weren.

02 Vuuf van zien breurs hadde hi’j mitneumen en hi’j stelde heur an de farao veur.

03 "Wat doej'm veur de kost?" vreug de farao, en zi’j zeden: "Wi'j bin schaophuders, krek as oonze veuroolden."

04 En ze zeden ok: "We bin hierhenne kommen om een schoft in dit laand te wonen, want d’r is in Kanaän gien weidegrond meer veur oonze schaopen en geiten; zo slim is de hongersnood daor. Geven jow oons daoromme asjeblief toestemming om in Gosen wonen te gaon."

05 Doe zee de farao tegen Jozef: "Now jow vader en je breurs naor jow toe kommen binnen,

06 kun zi’j in Iegypte blieven. Laot heur in et beste pat van et laand wonen, laot ze in Gosen wonen gaon. En bin d’r manluden bi’j die, naor jow weten, heur vak goed verstaon, geef die dan mit et toezicht over mien vee."

07 Daornao brocht Jozef zien vader Jakob bi’j de farao en stelde him an de farao veur. Jakob begroette him mit een zegenweens.

08 De farao vreug him naor zien oolder

09 en Jakob zee doe: "Honderddattig jaor he’k now op eerde ommezwarfd. Mien leven, dat een protte tamtaosie kend het, het nog mar kot duurd, ik hebbe nog niet zo lange op eerde ommezwarfd as mien veuroolden."

10 Doe nam Jakob mit een zegenweens ofscheid van de farao.

11 Jozef gaf zien vader en zien breurs een stok grond in et beste pat van Iegypte, in Rameses, zodat zi’j daor wonen gaon konnen, zoas de farao zegd hadde.

12 Hi’j gaf zien vader en zien breurs en zien hiele veerdere femilie eten, zovule as zi’j en heur kiender mar neudig hadden.

13 In et hiele laand was et eten onderwiels op, zo slim was de hongersnood. Iegypte, krek as Kanaän driegde onder de hongersnood te bezwieken.

14 De meensken kochten graonbi’j Jozef en zo kwam al et geld dat d’r in Iegypte en Kanaän te vienen was bi’j Jozef terechte. Hi’j leut al dat geld naor et peleis van de farao brengen.

15 Doe et geld in Iegypte en Kanaän op was, kwammen de Iegypteners weer bi’j Jozef. "Geef oons te eten," zeden ze. "Jow kun oons toch niet veur jow ogen ommekommen laoten now we gien centen meer hebben?"

16 Jozef zee doe: "Aj'm gien centen meer hebben, geef mi’j dan jim vee, dan kriej'm daorveur in 't plak te eten."

17 Dus brochten ze heur vee naor Jozef, en hi’j gaf heur eten in ruil veur heur peerden, schaopen, geiten, runder en ezels. Zo gaf hi’j heur dat jaor te eten in ruil veur heur vee.

18 Een jaor laeter kwammen ze weer bi’j him. Disse keer zeden ze: "We hoeven jow niet te zeggen, heer, dawwe now al oons geld en al oons vee an jow geven hebben. We hebben jow niks aanders meer te bieden as oons lichem en oonze akkers.

19 Laot oons en oonze akkers niet veur jow ogen vergaon. Koop oons en oonze grond in ruil veur eten; dan krigt de farao de beschikking over oonszels en oonze grond. En geven jow oons ok zaod, dan kuwwe temeensen in leven blieven en hoeven de akkers niet te verwilderen."

20 Jozef kocht al et bouwlaand van Iegypte veur de farao op, want alle Iegypteners verkochten heur grond, zo slim hadden ze onder de hongersnood te lieden. Zo kwam al et laand in bezit van de farao.

21 En in alle dielen van Iegypte maekte Jozef et volk tot knecht.

22 Alliend de grond van de priesters kocht hi’j niet op, want de priesters kregen een vaaste toelaoge van de farao en zi’j konnen van dat inkommen leven; daoromme hoefden zi’j heur grond niet te verkopen.

23 Jozef zee tegen et volk: "Now he’k jimzels en jim grond veur de farao kocht. Hier hej'm zaod; zi’j de akkers daormit in.

24 Van de opbrengst moej’m van now of een vuufde pat an de farao ofstaon. Vier vuufde is veur jimzels; dat kuj’m bruken as zi’jgoed en as eten veur jimzels, jim kiender en jim veerdere femilieleden."

25 Zi’j zeden: "Jow hebben oons leven redded. As jow et zo willen, heer, zuwwe de farao van now of as knecht dienen."

26 Jozef legde in een wet vaaste (en die wet is nog altied van kracht) dat een vuufde van de opbrengst van et Iegyptische bouwlaand veur de farao was. Alliend de grond van de priesters wodde gien eigendom van de farao.

27 Zo gongen de Israëlieten in Iegypte wonen, in Gosen. Zi’j maekten daor bezit, ze kregen kiender en breidden heur stark uut.

Jakob zien levensaende

28 Jakob woonde zeuventien jaor in Iegypte; hi’j wodde honderdzeuvenenveertig jaor.

29 Doe hi’j vuulde dat hi’j niet lange meer leven zol, leut hi’j zien zeune Jozef bi’j him kommen. "As ie et goed mit mi’j veurhebben," zee Israël, "legge dan je haand in mien lies en geef mi’j bliek van je liefde en trouw: zweer, daj’ me niet in Iegypte begreven.

30 A'k dommiet wegraekt bin, brenge mi'j dan vot uut Iegypte en begreef me in et graf van mien veuroolden." Jozef beloofde et.

31 "Zweer et mi’j," zee Israël. Jozef zweerde et him, en daornao vul Israël op de kni’jen, an et heufdaende van zien bedde.

Genesis 48

01 Niet lang daornao kreeg Jozef tiedinge dat zien vader ziek was. Saemen mit zien twie zeunen, Manasse en Efraïm, zochten ze him es op.

02 Doe ze Jakob vertelden dat zien zeune Jozef d’r was, gadderde hi’j al zien krachten bi'jenneer en gong op de raand van et bedde zitten.

03 Hi’j zee tegen Jozef: "God, de Ontzagwekkende, is in Luz, in Kanaän, an mi’j verschenen en het mi’j daor zegend.

04 Hi’j het mi’j zegd: "Ik zal je vruchtber maeken en je een protte naokommelingen geven; d’r zal een groot tal volken uut je gruuien. En dit laand za’k jow naokommelingen veur altied in bezit geven."

05 Now dan, de twie zeunen die ie in Iegypte kregen hebben veurda’k hierhenne kwam, zullen as mien eigen zeunen gellen: Efraïm en Manasse stel ik op iene lijn mit Ruben en Simeon.

06 Mar moch ie nao heur nog meer kiender kriegen, dan zullen die as jowes beschouwd wodden. Zi’j kriegen grondgebied in et stamgebied van heur breurs.

07 Ik wil dit zo omreden Rachel tot mien verdriet wegraekt is doe 'k weerommekwam uut Paddan, op oonze tocht deur Kanaän; et was doe nog mar een ure of twieje naor Efrat, en ik hebbe heur daor, an de kaante van de weg naor Efrat begreuven." (Efrat is now Betlehem.)

08 Doe vul Israël zien oge op Jozef zien zeunen, en hi’j vreug: "Wie bin dat?"

09 Jozef zee tegen zien vader: "Dat bin mien zeunen, die God mi’j hier geven het." "Laot ze toch dichterbi’j kommen," zee Israël, "dan za’k heur zegenen."

10 Omreden Israël al oold was, weren zien ogen dof wodden, hi’j kon niet al te goed meer zien. Doe Jozef zien zeunen dichter naor him toe brocht hadde, troedelde Israël heur.

11 "Ik hadde niet docht da’k jow iens nog weerommezien zol," zee hi’j tegen Jozef, "mar God het mi’j alderdeegst je naokommelingen zien laoten."

12 Jozef leut zien zeunen, die tegen Israël zien kni’jen an stonnen, wat an de kaante gaon en beug him diepe veur him daele.

13 Doe brocht hi’j heur beiden weer dichtebi’j zien vader. An zien rechterhaand hadde hi’j Efraïm, die hi’j links van Israël zette, en an zien linkerhaand had hi’j Manasse, die hi’j an de rechterkaante van him zette.

14 Mar Israël kruusde zien hanen: zien rechterhaand legde hi’j op et heufd van Efraïm, hoewel die de jongste was, en zien linkerhaand legde hi’j op et heufd van Manasse, hoewel die de ooldste was.

15 Hi’j zegende Jozef mit disse woorden: "De God naor wie zien wil mien veuroolden Aobraham en Isaak, heur richtten, de God die mien leven lang mien hedder west is,

16 de engel die mi’j vri'j maekt het van alle rampen, hi’j geve disse jonges zien zegen. Mag mien naeme in heur deur leven, en die van mien veurvaders Aobraham en Isaak ok, en meugen zi’j heur over de hiele eerde uutbreiden."

17 Doe Jozef zag dat zien vader de rechterhaand op et heufd van Efraïm legd hadde, leek him dat niet goed toe, en daoromme pakte hi’j vader zien haand, om die te verleggen van Efraïm zien heufd naor dat van Manasse.

18 "Niet zo, vader!" zee Jozef. "Dit is de ooldste, jow moe’n jow rechterhaand op zien heufd leggen."

19 Mar zien vader wol dat niet. "Ik weet et, mien zeune," zee hi’j, "ik weet et. Uut him zal ok een volk kommen, hi’j zal ok machtig wodden. Mar zien jongere breur zal machtiger wodden as hi’j, en uut him zullen tal van volken kommen."

20 Zo zegende hi’j heur die dag mit de woorden: "Jim naeme zal nuumd wodden in de zegeweensken van de Israëlieten. Zi’j zullen zeggen: "Mag God jim maeken as Efraïm en Manasse." Zo zette hi’j Efraïm veur Manasse.

21 Doe zee Israël tegen Jozef: "Ik zal now gauw wegraeken. Mar God zal an jim kaante staon en jim weerommegaon laoten naor et laand van je veuroolden.

22 En jow geef ik meer as je breurs: een bargkaom die ik de Amorieten mit mien eigen zweerd en mit mien eigen pielke en boge ofhaandig maekt hebbe."

Genesis 49

01 Doe leut Jakob al zien zeunen bi’j him roepen en zee: "Kom allemaol hiere, dan za’k jim vertellen hoe et je in de toekomst gaon zal.

02 Kom hiere en luuster, zeunen van Jakob, luuster naor Israël, je vader.

03 Ruben, ie bin mien ooldste zeune, de eerste vrucht van mien mannelike kracht, in kracht en macht de veurnaemste.

04 Woest bi’j’ as et waeter – nee, ie zullen niet de veurnaemste wezen, want ie hebben je vader zien bedde beslaopen, je vader zien legerstee ontwijded. Hi’j het mien bedde beslaopen!

05 Simeon en Levi bin altied tegere, zi’j beraomen niks as geweld.

06 Ik wil niet mitdoen an heur beraod, op heur bi’jienkomsten za’k niet kommen. In lelkens brengen zi’j manluden omme, moedwillig verlammen ze bollen.

07 Vervluukt is heur kwaodaorige lelkens, vervluukt heur niet te temmen woede. Ik zal heur verstri’jen over Jakob zien volk, heur over Israël verspreiden.

08 Juda, jow zullen je breurs bejubelen, veur jow buugt de vi’jaand de nekke, veur jow zullen mien zeunen heur bugen.

09 Stark as een jonge leeuw bi’j’, ie veroveren je prooi, mien zeune, en gaon naor je leger weeromme. Juda gaot liggen as een leeuw, vol majesteit gaot hi’j liggen – wie zol him wakker maeken durven?

10 In Juda zien hanen zal de keuningsstaf blieven, tussen zien voeten de heersersstaf, tot hi’j komt die d’r recht op het, die alle volken dienen zullen.

11 An een droevestok kneupt hi’j zien ezel, an een wingerd et jong van zien ezelin, in wien waskt hi’j zien kleraosie, in droevebloed zien boverhemd.

12 Zien ogen fonkelen deur de wien, zien tanen bin wit van de melk.

13 Zebulon zal an de zee wonen, an zien straand zullen boten ofmeren. Zien grond riekt tot an Sidon.

14 Issachar is een starke ezel, liggende tussen de maanden.

15 Hi’j zag hoe weldaodig de rust was en hoe bekoorlik et laand; d’r wodde van him zwaor wark vraogd, hi’j beug him en dreug zien last.

16 Dan, hi’j bescharmt et recht van zien stamme as ieder van de stammen van Israël.

17 Dan, hi’j is een slange op 'e weg, een adder op et pad; hi'j biet et peerd in de hielen, de ruter komt te valen.

18 Op jow hulp hoop ik, Heer!

19 Gad, een roversbende overvaalt him, mar hi’j gaot ze aachternao.

20 Aser, riek an et lekkerste eten, uut him komt eten veur keunings.

21 Naftali, een hinde in vri’jhied, die prachtige kalver geft.

22 Een vruchtbere wienstok is Jozef, een vruchtbere plaante bi’j een bron, mit rangen die tot over de mure gruuien.

23 De bogeschutters, zi’j hadden een hekel an 'm, zi’j targden him en scheuten.

24 Mar zien boge bleef spand, zien aarms en hanen smu, deur de hulp van de Machtige, de Machtige van Jakob, deur de hulp van de Hedder, de Rots van Israël,

25 deur de God van je vader, de Ontzagwekkende. Mag hi'j je helpen, maghi’j je zegenen mit zegenings van de hemel daor boven en van de oervloed in de diepte, mit zegenings van bosten en moekeschoot.

26 De zegen van je vader is rieker as de zegen van de iewige bargen, de kostelike riekdom van de iewige heuvels. Mag die zegen op Jozef rusten, de uutverkorene onder zien breurs.

27 Benjamin, een verscheurende wolf; morgens verslient hi’j zien prooi, aovens verpat hi’j de buit."

28 Dit weren alle stammen van Israël, twaelf in getal, en mit disse woorden gaf heur vader ieder van heur een eigen zegen.

29 Doe gaf Jakob zien zeunen disse bosschop: "A'k dommiet mit mien veuroolden verienigd wodde, begreef mi’j dan bi’j heur in de grot op et laand van de Hethiet Efron,

30 in de grot op et stok grond in Machpela, vlakbi’j Mamre, in Kanaän, de akker die Aobraham van Efron kocht het omreden hi’j daor een eigen grafstee hebben wol.

31 Daor bin Aobraham en zien vrouw Sara begreuven, daor bin Isaak en Rebekka begreuven, en daor he’k Lea begreuven.

32 Et stok laand waor die grot op ligt, is van de Hethieten kocht."

33 Naodat hi’j disse bosschop an zien zeunen mitgeven hadde, trok Jakob zien voeten weer op bedde. Doe blaosde hi’j de laeste aosem uut en wodde hi’j verienigd mit zien veuroolden.

Genesis 50

01 Jozef beug him over zien vader henne en gaf him goelende een tuut op zien gezichte.

02 Hi’j dreug de dokters die hi’j in dienst hadde op om zien vader te balsemen, en zi’j deden wat hi’j van heur vreug.

03 Et balsemen van Israël duurde veertig daegen (zo lang duurt een balseming), en de Iegypteners goelden zeuventig daegen om him.

04 Doe de rouwtied over was, zee Jozef tegen et dienstvolk van de farao: "Aj'm mi’j een dienst bewiezen willen, legge dit dan de farao veur:

05 Mien vader het mi’j kot veur zien wegraeken zweren laoten da’k him in et graf leggen zol dat hi’j in Kanaän uuthouwen laoten het. Ik zol graeg toestemming kriegen om mien vader daor te begreven. Daornao za’k weerommekommen."

06 De farao leut zeggen: "Et is goed, jow meugen jow vader daor begreven, zoas jow him zweerd hebben."

07 Zo gong Jozef op reize om zien vader te begreven. Een protte knechten van de farao gongen mit him mit, alle dienstvolk en alle ere veurmannen van Iegypte,

08 en veerder Jozef zien hiele gezin, zien breurs en alle aandere femilieleden; alliend de kiender en de schaopen, geiten en runder leuten ze in Gosen.

09 D’r gongen ok waegens en ruters mit, een slim indrokwekkende optocht.

10 Bi’j Goren-Haätad ankommen, an de oostkaante van de Jordaan, begonnen zi’j een lange, angriepende rouwklacht. Zeuven daegen lang leut Jozef om zien vader treuren.

11 Doe de Kanaänieten die in die streek woonden et rouwbeklag zaggen, zeden ze: "Die Iegypteners bin zwaor in de rouw!" Daoromme wodt dat plak, dat de oostkaante van de Jordaan ligt, ok wel Abel-Misraïm nuumd.

12 Israël zien zeunen deden wat heur vader heur opdreugen hadde:

13 ze brochten him naor Kanaän en begreuven him in de grot op et laand in Machpela, vlakbi’j Mamre, op et stok laand dat Aobraham van de Hethiet Efron kocht hadde omreden hi’j een eigen grafstee hebben wol.

14 Naodat hi’j zien vader begreuven hadde gong Jozef weeromme naor Iegypte, saemen mit zien breurs en mit alle aanderen die mit him mitgaon weren.

15 Now heur vader d’r niet meer was, zeden Jozef zien breurs tegen mekeer: "As Jozef him now mar niet tegen oons keert en him wreekt veur alle tamtaosie die wi’j him andaon hebben."

16 Daoromme leuten zi’j him disse bosschop brengen: "Veurdat hi’j wegraekte het je vader oons opdreugen

17 om je disse vraoge over te brengen: "Vergeef je breurs heur schaandelike misdaod, Jozef. Ze hebben je een protte tamtaosie bezorgd, mar wees now zo goed oman de knechten van de God van je vader, die misdaoden te vergeven." Bi’j et heuren van die woorden kon Jozef zien traonen niet in bedwang holen.

18 Daornao gongen zien breurs zels naor him toe. Ze vullen veur him op 'e kni'jen en zeden: "We bin d'r klaor veur om je knecht te wodden."

19 Mar Jozef zee: "Wees mar niet bange. Ik kan God zien plak toch niet innemen?

20 Jim hadden kwaod tegen mi’j in ‘t zin, mar God het daor wat goeds uut votkommen laoten, zo het hi’j et meugelik maekt wat d’r now gebeurt: dat een groot volk in leven blift.

21 Wees dus niet bange. Ik zal veur jim en jim kiender zorgen." Zo troostte hi’j heur en stelde hi’j heur gerust.

Jozef zien dood

22 Jozef bleef in Iegypte wonen, mit zien hiele femilie. Hi’j wodde honderdtien jaor.

23 Hi’j zag Efraïm zien kleinkiender nog, en de geboorte van de kiender van Machir, de zeune van Manasse, maekte hi’j ok nog mit.

24 Doe hi’j zien aende ankommen vuulde, zee hi’j tegen zien breurs: "God zal him jim lot antrekken: hi’j zal jim uut dit laand wegleiden en jim naor et laand brengen dat hi’j mit een ied an Aobraham, Isaak en Jakob beloofd het.

25 Zweer mi’j daj'm, as God him om jim bekommert, mien lichem van hier mitnemen zullen."

26 Jozef is wegraekt doe hi’j honderdtien jaor was. Hi’j wodde balsemd en in een sarkofage legd, in Iegypte.