in een

Et verhael dat in Ester verteld wodt, speult heur of an et Perzische hof, in de vierde of vuufde ieuw veur de jaortelling. Et is een wereld van riekdom en luxe: et boek begint mit de beschrieving van drie grote en langdurige feesten waorbi'j onbeparkt wien dronken wodt uut goolden bekers. Ester is een Joods maegien dat opneumen wodt in de harem van keuning Ahasveros (de Hebreeuwse naeme veur de Perzische keuning Xerxes). Zi'j is gloepend mooi en nao nog een schoonhiedsbehaandeling van een peer maonden wodt ze uutkeuzen om een naacht bi'j de keuning te slaopen. De keuning is naachs zo tevreden over heur ('hij vuulde veur Ester meer liefde as veur alle aandere vrouwen') dat hi'j besluut dat zi'j kroond wodden mag tot keuninginne.

Tot zoveer liekt et een idyllisch verhael. Mar d'r is meer. Ester is de pleegdochter van de Jood Mordekai. Disse Mordekai weigert om deur de kni'jen te gaon veur een zekere Haman, die een hoge pesisie an et hof het. Haman is poer lelk over disse weigering en hi'j nemt him veur om niet allienig Mordekai mar alle Joden in et Perzische riek omme te brengen. Hi'j prikt daor ok een daotum veur deur in anwezigens van de keuning et lot (et pur) beslissen te laoten. Tegenover de keuning dot hi'j krek as of et ommebrengen van de Joden allienig mar veurdiel opleveren kan veur de schatkiste. De keuning stemt d'r mit in en laot een bevel uutgaon dat op de 13e van de maond Adar alle Joden ommebrocht wodden moeten.

Ester heur pleegvader Mordekai heurt wat bevel d'r uutveerdigd is en hi'j besluut Ester op de hoogte te brengen. Zi'j is de ienige die de keuning op aandere gedaachten brengen kan. Mar Ester twiefelt: zi'j wet dat gieniene, ok de keuninginne niet, ongevraogd naor de keuning toe gaon kan. Mar zi'j zet deur en de keuning is heur goedzind. Hi'j is bereid om al heur weensken ('al was et de helte van mien rijk') te vervullen. Ester durft niet drekt mit heur verzuuk veur de dag te kommen en nuugt de keuning uut veur een maoltied, tegere mit Haman. Mar as et zoveer is, is d'r opni'j uutstel: zi'j dust et niet te vraogen mar nuugt de keuning en Haman uut veur een twiede feestmaol. Haman is slim vereerd mar zien vrolikhied wodt aorig temperd deur Mordekai die opni'j weigert veur him deur de kni'jen te gaon. Haman besluut om alvaast een hoge paol daele zetten te laoten om Mordekai daoran op hangen te kunnen.

Mar de zaeken pakken aanders uut. De keuning slapt min en lat him tot ofleiding veurlezen uut de kronieken van et riek. Hi'j ontdekt dan dat Mordekai in et verleden een anslag tegen him veurkommen het. Hi'j vragt Haman een passende beloning te bedaenken veur iene an wie de keuning ere bewiezen wil. Haman daenkt votdaolik an himzels en stelt veur dat zoe'niene op een keuninklik peerd deur de stad rondreden wodden moet, huld een keuninklik klied, veurofgaon deur een heraut die roepen moet: 'dit vaalt de man te diel an wie de keuning ere bewiezen wil!' Groot is de schrik van Haman as bliekt dat de keuning niet him mar Mordekai belonen wil. Hi'j wodt diepe vernederd: hi'j moet Mordekai keuninklike ere bewiezen en as heraut mag hi'j veur et peerd uutlopen waorop Mordekai zit.

Et kan nog slimmer. As Haman d'r opni'j bi'j is, op et feestmaol van Ester, brengt zi'j de keuning op de hoogte van plannen om heur en heur volk uut te roeien. En as de keuning vragt wie degene is die zoks bedocht het, wiest zi'j Haman an: 'die meedogenloze vi'jaand, dat is die ellendeling daor, Haman!' Dan besluut de keuning om Haman an de paol te hangen die hi'jzels eerder veur Mordekai klaorzet had. De keuning geft Mordekai toestemming een ni'j bevel uut te veerdigen dat de Joden in et riek et recht geft om heurzels te verdedigen. As de 13e Adar komt gebeurt d'r niet wat Haman bedocht had, mar et omkeerde: niet de Joden wodden uutroeid, mar zi'j brengen een protte van heur vi'janen omme.

Ester is een kot verhael (een novelle) dat zorgvuldig opbouwd is. Een belangriek motief is 'de omkering van et lot'. Eerst het Haman een hoge pesisie an et hof (3, 1) en moet Mordekai veur him bugen. Omreden Mordakai dat weigert, is Haman van doel him an een hoge paol te hangen. Mar uutaendelik is et Haman zels die an Mordekai ere bewiezen moet en is hi'jzels degene die an de hoge paol hongen wodt. En Mordekai krigt een hoge pesisie an et hof (9, 4). En d'r is nog een ommekeer: Eerst wodden de Joden in et Perzische riek mit uitroeiing bedreigt, mar naotied behaelen zi'j juust de overwinning op heur tegenstaanders. Eerst is d'r rouw, mar naotied feestvreugde.

Et verhael is biezunder spannend, omreden de 'omkeer' de hieltied weer op him waachten lat: Ester durft eerst niet naor de keuning om him et lot van heur volk veur te leggen. Mar ok as zi'j heur wel tot de keuning durft te keren, is zi'j nog bange om te vraogen wat ze wil. Ze nuugt him uut veur een feestmaol, mar opni'j blift de lezer in spanning. Ester begint heur verzuuk (5, 7 'wat ik vraogen wil en wat ik weenske ...') mar ze vragt de keuning niet, zoas de lezer verwaacht, om heur volk te hulpe te kommen, mar nuugt him opni'j uut veur een feestmaol. En pas bi'j de dadde gelegenhied komt et hoge woord d'r uut (7, 3).

Et boek Ester is nauw verbunnen mit et Poerimfeest. Een populair feest dat nuumd is naor et woord Pur ('lot') dat veurkomt in et boek Ester (Haman gooit et pur, et lot, om te bepaolen op welke dag de Joden uutroeid wodden moeten). Et is een uutbundig feest van eten, drinken en verkliedparti'jen. D'r wodden koekies eten in de vorm van Hamansoren en d'r wodden kedo's geven an de aarme meensken. In de synagoge wodt aovends te veuren uut de Boekerolle van Ester (Megillat Ester) lezen. In et nowdaegse Israël wodt op Poerim een optocht hullen mit de naeme Ad-lo-jada ('totdaj' et verschil niet meer weten'). De naeme is ontliend an de uutspraoke in de Talmoed dat de meensken op et Poerimfeest zovule drinken meugen totdaj' et verschil niet meer weten tussen 'vervluukt is Haman' en 'prezen is Mordekai'.

Vertaeling van de Biebel (NBG 2004)

Ester 01.
Keuninginne Vasti wodt verstoten.
01 Et was in de tied van Ahasveros, de Ahasveros die regeerde over een riek dat leup van India tot Ethiopië en dat honderdzeuvenentwintig perveensies telde.
02-03 In et dadde jaor van zien regering, doe hi'j in et kesteel van Susan zetelde, zette disse keuning Ahasveros, al zien veurmannen en hoge funktionaorissen een feestmaol veur. De bevelhebbers van et leger van Perzië en Medië, de aodel en de heufden van de perveensies weren d’r allemaole.
04 Honderdtachtig daegen laank leut hi'j de riekdom en luuster van zien keuningschop zien en de pracht en de praol van zien majesteit.
05 Nao die tied zette de keuning een feestmaol op taofel veur alle bewoners van et kesteel van Susan, van hoge tot lege. Dat duurde zeuven daegen en et wodde hullen op et plein in de tuun van et keuninklik peleis.
06 Drapperi'je van fien linnen, wit en blauwpurper van kleur, weren an albasten pilaoren vaastemaekt mit roodpurperen koorden van byssus en zulveren ringen. Op een mozaïekvloer van porfier, albast, parelmoer en kleurde stiender stonnen rustbaanken van goold en zulver.
07 D'r wodde wien schonken in goolden bekers, de iene nog mooier as de aander, en d'r was keuninklike wien roem veur hanen, zoaj' dat van een keuning verwaachten meugen.
08 En bi'j et drinken weren gien beparkings. De keuning had alle hofmeesters veurschreven om et iederiene zo goed meugelik naor ’t zin te maeken.
09 Keuninginne Vasti gaf ok een feestmaol, dat bestemd was veur de vrouwluden in et peleis van keuning Ahasveros.
10 Op de zeuvende dag, doe de keuning deur de wien in wat een jolige bujje was, beval hi'j Mehuman, Bizzeta, Charbona, Bigta, Abagta, Zetar en Karkas – de zeuven beddebeweerders die in de persoonlike dienst van keuning Ahasveros stonnen –
11 om keuninginne Vasti bi'j him te brengen mit de keuninklike diadeem op heur heufd. Hi'j wol de veurmannen van et volk wel es even zien laoten hoe mooi ze was, want zi'j was een hiel mooi vrommes.
12 Mar doe heur et bevel van de keuning deur de beddebeweerders overbrocht wodde, weigerde keuninginne Vasti om bi’j de keuning te kommen. Daor wodde de keuning slim kwaod omme.
13 Hi'j gong naor de wieze mannen, die kennis bezatten van et verleden. De keuning had meerstal de gewoonte om zien zaeken veur te leggen an zien wets- en rechtsgeleerden.
14 Zien meerst vertrouwde raodgevers weren Karsena, Setar, Admata, Tarsis, Meres, Marsena en Memukan, de zeuven veurmannen van Perzië en Medië. Zi'j hadden vri'j toegaank tot de keuning en bekliedden de hoogste posten in et keuninkriek.
15 "Wat zegt de wet?" vreug de keuning. "Wat moet d'r gebeuren mit keuninginne Vasti, now zi'j gien geheur geven het an mien keuninklik bevel dat heur deur de beddebeweerders overbrocht is?"
16 Doe zee Memukan te overstaon van de keuning en de veurmannen: "Niet allienig tegenover de keuning het keuninginne Vasti heur misdreugen, mar ok tegenover alle veurmannen en alle volk in alle perveensies van keuning Ahasveros.
17 Ommes, alle vrouwluden zullen geweerwodden wat de keuninginne daon het, en heur d'r toe anzetten om minaachtend op heur mannen daele te kieken. Zi'j zullen zeggen: "keuning Ahasveros gaf bevel om keuninginne Vasti bi'j him te brengen, mar ze kwam niet."
18 Vandaege al, zullen de vrouwluden van alle veurmannen van Perzië en Medië, zo gauw zi'j heurd hebben wat de keuninginne daon het, heur hierop beroepen tegenover heur mannen en dat zal wis leiden tot een boel minaachting en argernis.
19 As et de keuning goeddonkt, laot hi'j dan een keuninklik besluut uutschrieven dat vaastelegd wodt in de wetten van Perzië en Medië, zodat et niet herroepen wodden kan. Daorin moet bepaold wodden dat Vasti keuning Ahasveros niet meer onder ogen kommen mag en dat de keuning zien keuninklike weerdighied an een aander geven zal, die beter is as zi'j.
20 As in et hiele riek – en dat is groot – bekend wodt dat de keuning een dergelike veroddering uutschreven het, dan zullen alle vrouwluden, van de hoogste tot de leegste, heur mannen mit respekt behaandelen."
21 Dit veurstel vun instemming bi'j de keuning en de veurmannen, en de keuning haandelde neffens et veurstel van Memukan.
22 Hi'j stuurde brieven naor alle perveensies van zien riek, naor elke perveensie in heur eigen schrift en naor elk volk in heur eigen tael. Daorin ston dat elke man thuus heer en meester wezen mos, en ok dat hi'j de tael van zien eigen volk praoten mos.
 
 
Ester 02.
Ester wodt tot keuninginne keuzen.
01 Nao een schoffien, doe de woede van keuning Ahasveros wat bekommen was, gongen zien gedaachten weer es naor Vasti. Hi'j overeide wat ze daon had en wat d'r over heur besleuten was.
02 Daorom opperden zien kaemerdieners: "D'r zollen veur de keuning mooie jonge maegies zocht wodden moeten, maegies die nog nooit mit een man slaopen hebben.
03 De keuning zol eins in alle perveensies van zien riek een man mit een volmacht anstellen moeten mit de bosschop om de mooiste maegies op te zuken en die naor et kesteel van Susan te brengen, naor et vrouweverblief. Daor zollen ze onder toezicht van Hegai steld wodden moeten, de beddebeweerder die de keuning as haremwaachter dient, en daor dan een schoonhiedsbehaandeling kriegen moeten.
04 En et maegien dat de keuning et meerst anstiet, zol keuninginne wodden moeten in et plak van Vasti." Dit veurstel bevul de keuning wel en hi'j voerde et krek zo uut.
05 Now woonde d'r in et kesteel van Susan een zekere Mordekai, een Jood. Hi'j was een zeune van Jaïr, de zeune van Simi, een zeune van Kis, uut de stamme van Benjamin.
06 Hi'j was iene van de meensken die tegere mit Jechonja, de keuning van Juda, as balling uut Jeruzalem wegvoerd was deur keuning Nebukadnessar van Babel.
07 Disse Mordekai was de pleegheit van Hadassa, ok wel Ester nuumd, die een aachtergatsnichte van him was en gien heit of moeke meer had. Nao et wegraeken van heur oolden had Mordekai heur as dochter anneumen. Et maegien was lief en mooi.
08 Doe et besluut van de keuning in een veroddering bekend maekt was en d'r een protte maegies bi'jmekeer brocht wodden in et kesteel van Susan, waor ze onder toezicht van Hegai kwammen te staon, wodde Ester ok naor et keuninklik peleis brocht en onder toezicht van disse haremwaachter steld.
09 Et maegien ston him an en zi’j wun zien geunst. Daorom leut hi'j heur zonder ienig uutstel de schoonhiedsbehaandeling en et veurschreven eten geven en stelde hi'j zeuven van de beste dienstmeiden uut et keuninklik peleis tot heur beschikking. Bovendat brocht hi'j heur tegere mit disse dienstmeiden naor et mooiste pat van et vrouweverblief.
10 Ester had niet verteld uut wat volk of wat femilie zi'j kwam. Mordekai had heur op et hatte drokt dit nooit te zeggen.
11 En alle daegen weer, kuierde Mordekai deur de tuun van et vrouweverblief om an de weet te kommen hoe et mit Ester gong en wat d'r mit heur gebeuren zol.
12 Een maegien was an de beurt om de naacht mit keuning Ahasveros deur te brengen, wanneer nao twaelf maonden heur schoonhiedsbehaandeling neffens de veurschriften veur de vrouwluden klaor was: zes maonden wodde ze behaandeld mit mirre-eulie, zes maonden mit balsem en ere middelties.
13 En alle keren as d'r een maegien nao disse veurbereidings naor de keuning gong, wodde heur alles wat ze weenskte uut et vrouweverblief mitgeven naor et keuninklik peleis.
14 Aovends gong zi'j daor binnen, morgens kwam ze weeromme. Ze kwam dan in een aander pat van et vrouweverblief, dat onder toezicht ston van Saäsgaz, de beddebeweerder die de keuning diende as huder van de bi'jvrouwen. Ze gong niet opni'j naor de keuning, of zi'j mos al slim bi’j him in de smaek valen en dan mos zi'j nog persoonlik bi'j him vraogd wodden.
15 Doe et de beurt was van Ester – de dochter van Abichaïl, die een omke van heur pleegheit Mordekai was – wol zi'j niks aanders mitnemen as wat heur anraoden wodde deur Hegai, de beddebeweerder die de keuning as haremwaachter diende. En iederiene die Ester zag, keek vol bewondering naar heur.
16 Zo wodde Ester bi'j keuning Ahasveros brocht, in et keuninklik peleis, in et zeuvende jaor van zien regering, in de tiende maond, de maond Tebet.
17 En de keuning vuulde veur Ester meer as veur alle ere vrouwluden, en meer as alle aandere maegies kreeg zi'j zien bewondering en geunst. Daorom zette hi'j heur de keuninklike diadeem op et heufd en maekte heur keuninginne in et plak van Vasti.
18 En de keuning leut een groot feestmaol klaormaeken veur al zien veurmannen en hoge funktionaorissen, et feestmaol van Ester, en hi'j kondigde veur alle perveensies een rustdag of, en rejaol zo aj' dat van een keuning verwaachten meugen dielde hi'j kedo's uut.
Mordekai veurkomt een anslag.
19 Op een keer, doe d'r opni'j jonge maegies bi'jmekeer brocht wodden, dee Mordekai dienst in de Keuningspoort.
20 Ester had nog de hieltied niet verteld uut welke femilie of van wat volk zi'j kwam, zoas Mordekai heur op et hatte drokt had; zi'j geheurzemde Mordekai zoas veurhenne, doe hi'j as pleegheit veur heur zorgde.
21 Doe Mordekai dus in de Keuningspoort zat, gebeurde et dat twie beddebeweerders die de keuning as liefwaacht dienden, Bigtan en Teres, in een kwaoie bujje een plan bedochten om keuning Ahasveros omme te brengen.
22 Dit veurnemen wodde Mordekai geweer en hi'j brocht keuninginne Ester d'r van op de hoogte, en Ester vertelde uut naeme van Mordekai, alles an de keuning.
23 De zaeke wodde onderzocht en de beschuldigings bleken waor te wezen. De beide manluden wodden an een paol ophongen. En in anwezegens van de keuning wodde dit alles optekend in de kronieken.
 
 
Ester 03.
Bevelschrift tegen de Joden.
01 Nao een posien gaf keuning Ahasveros een hoge pesisie an Haman, de zeune van Hammedata, een naokommeling van Agag: hi'j zette him boven alle veurmannen an zien hof.
02 En alle hoge funktionaorissen van de keuning die in de Keuningspoort weren, vullen iederkeer opni'j veur Haman op de kni'jen en beugen heur veur him daele, want zo had de keuning et beveulen. Allienig Mordekai gong nooit veur him op de kni’jen en beug ok nooit veur him.
03 De funktionaorissen van de keuning in de Keuningspoort sprakken Mordekai daorover an, en zeden: "Waorom overtreden jow de hieltied et gebod van de keuning?"
04 Elke dag weer vreugen ze him dit, zonder dat hi'j him wat van heur woorden antrok. Doe brochten zi'j Haman op de hoogte om es te kieken of Mordekai dan nog volholen zol, want hi'j had heur verteld dat hi'j een Jood was.
05 Doe Haman vernam dat Mordekai niet veur him op de kni’jen gong of beug, wodde hi'j poer lelk,
06 en hi'j nam et besluut om Mordekai omme te brengen. Mar naodat ze him verteld hadden van wat volk Mordekai stamde, was de dood van Mordekai allienig niet genoeg: vanof die tied zun Haman op middels om alle Joden in hiel et riek van Ahasveros omme te brengen, et hiele volk van Mordekai.
07 In de eerste maond van et twaelfde regeringsjaor van keuning Ahasveros, de maond Nisan, leut Haman in zien persoonlike anwezegens et Pur warpen, dat wil zeggen et lot, over alle daegen en over alle maonden, iene veur iene, tot en mit an de twaelfde maond toe, de maond Adar.
08 Doe zee Haman tegen keuning Ahasveros: "D'r is een bepaold volk dat over alle perveensies van jow riek verspreided woont en te midden van de ere volken heur eigen leven leided. Heur wetten verschillen van die van alle aandere volken en ze holen heur niet an de wetten van de keuning. De keuning het d'r gien veurdiel van om heur mar rustig heur gaank gaon te laoten.
09 As et de keuning goeddonkt, laot dan een bevel op schrift stellen, dat ze uutroeid wodden moeten. Dan zal ik tienduzend telenten zulver ofdraegen an de baentiesmannen die de keuninklike schatkiste beheren."
10 De keuning dee zien zegelring of en gaf die an Haman, de zeune van Hammedata, de naokommeling van Agag, de vi'jaand van de Joden.
11 "Over jow zulver kun jow vri'j beschikken," zee hi'j tegen Haman, "en ok over dat volk: doe d'r mit wat jow et beste toeliekt."
12 Zo wodden op de dattiende dag van de eerste maond de schrievers van de keuning bi’jmekeer reupen. D'r wodde een bevel op schrift steld dat krekt zo was as dat Haman et hebben wol en dat richt was an de satrapen die de keuning vertegenwoordigden, an de gouverneurs van alle perveensies en an de vosten van alle volken. Veur elke perveensie was d'r een bevel in heur eigen schrift en veur elk volk in heur eigen tael. Et wodde schreven in naeme van keuning Ahasveros en mit de zegelring van de keuning verzegeld.
13 Middels hadlopers wodden d'r naor alle perveensies van et keuninkriek brieven stuurd waorin ston dat op iene bepaolde dag, en wel op de dattiende dag van de twaelfde maond, de maond Adar, alle Joden ombrocht wodden mossen en hielemaol uutroeid, jong en oold, vrouwluden en kleine kiender, en dat heur bezit ofpakt wodden mos.
14 In elke perveensie mossen ofschriften van de brief verspreided wodden; de inhoold d'r van mos overal as wet uutveerdigd wodden en an alle volken bekendmaekt, zodat ze heur tegen de stelde dag klaorholen konnen.
15 Op bevel van de keuning vertrokken de hadlopers in zeuven haosten. Ok in et kesteel van Susan wodde de wet uutveerdigd. En wiels de keuning en Haman rustig wat zatten te drinken, raekte de stad Susan hielendal ontredderd.
 
 
Ester 04.
Mordekai zien beroep op Ester.
01 Doe Mordekai vernam wat d'r allemaole gebeurd was, scheurde hi'j zien kleren stokkend, sleug een rouwklied omme en stri'jde aske op zien heufd. Zo gong hi'j de stad deur, wiels hi'j luud en bitter klaegde.
02 Veur de Keuningspoort bleef hi'j staon, want hi’j moch niet in een rouwklied in de Keuningspoort kommen.
03 In alle perveensies was d’r onder de Joden diepe rouw doe et bevel en de wet van de keuning d'r bekend wodden: ze vastten, goelden en weeklaegden, en een protte legden heur daele op een bedde van rouwkleren en aske.
04 Ester heur dienstmaegies en de beddebeweerders die heur te dienste stonnen, brochten Ester op de hoogte. De keuninginne was slim raekt en leut Mordekai kleren brengen, zodat hi'j die antrekken zol in plak van zien rouwklied. Mar hi'j wol ze niet anstrupen.
05 Doe leut Ester Hatak bi’j heur kommen, iene van de beddebeweerders die de keuning heur as diener geven had. Ze vreug him om uut te zuken wat de reden was van Mordekai zien vremde gedregings.
06 Dus gong Hatak naor Mordekai, die op et stadsplein veur de Keuningspoort henneweer leup.
07 Mordekai vertelde him alles wat him overkommen was. Ok wus hi'j him precies te vertellen hoevule zulver Haman beloofd had of te dregen veur de keuninklike schatkiste, as hi'j de Joden uutroeien moch.
08 Butendat gaf hi'j him een ofschrift van de wet die in Susan uutveerdigd was, waorin ston dat ze ommebrocht wodden mossen. Dat mos Hatak an Ester zien laoten om heur op de hoogte te brengen. "En," zee hi'j, "vraog heur mit klem om naor de keuning te gaon. Ze moet him om genaode smeken en bi'j him pleiten veur heur volk."
09 Hatak gong naor Ester weeromme en brocht heur Mordekai zien woorden over.
10 En Ester dreug Hatak op om Mordekai et volgende te vertellen:
11 "Alle knechten van de keuning en de inwoners van alle perveensies van et keuninkriek weten dat d'r mar iene wet gelt veur alleman die zonder ontbeuden te wezen naor de keuning gaot en in de binnerhof komt: die persoon wodt ommebrocht. Allienig diegene die de keuning zien goolden scepter toestikt, brengt et d'r levend vanof. Wat mi'jzels anbelangt, ik bin now al in gien dattig daegen bi'j de keuning west."
12 Ester heur woorden wodden an Mordekai overbrocht.
13 Doe leut Mordekai et volgende bescheid an Ester geven: "Bield je mar niet in daj', omreden ie in et keuninklik peleis wonen, as ienige van alle Joden ontkommen zullen.
14 As ie je mond niet eupendoen in disse muuilike tied, komt d'r van een aandere kaante wel uutkomst en reddinge veur de Joden. Mar ie en jow femilie kommen dan omme. Wie wet bin ie juust keuninginne wodden mit et oge op een tied as disse."
15 Doe leut Ester et volgende antwoord weer an Mordekai geven:
16 "Roep alle Joden die d'r in Susan binnen bi'jmekeer en vaaste veur mi'j: eet niet en drink niet, overdag niet en naachs niet, drie daegen laank. Ik zal ok op die wieze vaasten mit mien dienstmaegies.
17 Mordekai gong vot en dee alles wat Ester him opdreugen had.
 
 
Ester 05.
Ester bi’j de keuning.
01 Doe de dadde dag kommen was, struupte Ester een keuninklik klied an en gong naor de binnerhof van et keuninklik peleis. Daor bleef ze staon, tegenover de troonzael. In die troonzael zat de keuning op zien keuninklike troon, tegenover de ingaank.
02 Zogauw hi'j keuninginne Ester in de hof staon zag, vuulde hi'j zovule genegenhied veur heur dat hi'j heur de goolden scepter angaf die hi'j in zien haand hul. Ester gong naor veuren en raekte et uutaende van de scepter an.
03 Doe vreug de keuning heur: "Wat is d'r, keuninginne Ester? Wat is jow weenske? Al was et de helte van mien riek, et zal jow geven wodden."
04 En Ester zee doe: "As et de keuning goeddonkt, laot hi'j dan vandaege nog tegere mit Haman mitdoen an een feestelik eten da’k veur him verzorgd hebbe."
05 Doe gaf de keuning bevel om Haman zo vlogge meugelik op te haelen. "We zullen doen," zee hi'j, "wat Ester vraogt." Zo gongen de keuning en Haman naor de eteri’je die Ester verzorgd had.
06 Doe de wien schonken wodde, zee de keuning tegen Ester: "Wat willen jow vraogen? Et zal jow geven wodden. Wat is jow weenske? Al was et de helte van mien riek, jow weenske zal vervuld wodden."
07 "Wat ik vraogen wil en wat ik weenske ..." zee Ester,
08 "as de keuning mi'j goedzind is en as de keuning genegen is mi'j te geven wat ik vraogen wil en mien weenske te vervullen, laot de keuning dan opni'j mit Haman kommen bi’j een feest dat ik veur heur verzorgen zal. Morgen za'k doen wat de keuning vraogt: dan za'k mien weenske kenber maeken."
09 Haman gong die dag mit een hiel best zin et peleis uut. Mar zogauw hi'j Mordekai in de Keuningspoort zag, die niet veur him in de bienen kwam en niet van ontzag veur him beefde, wodde hi'j poer lelk.
10 Hi'j vermande him disse keer en gong naor huus. Doe leut hi'j zien vrunden bi'j him kommen en Zeres, zien vrouw.
11 Hi'j wees heur op zien geweldige riekdom, et grote tal zeunen dat hi'j had en de eervolle pesisie die de keuning him geven had deur him boven alle veurmannen en hoge funktionaorissen te zetten.
12 "En daor komt nog bi'j," zee Haman, "dat keuninginne Ester een eteri’je verzorgd het waorveur zi'j behalven de keuning gieniene aanders as mi'j nuugd het. En ok veur morgen bin ik deur heur vraogd, tegere mit de keuning.
13 Mar dit betekent allemaole niks veur mi'j zolaank ik Mordekai, die Jeude, in de Keuningspoort zitten zie."
14 Zeres, zien vrouw, en al zien vrunden zeden doe tegen him: "Laot een paol daelezetten van vuvendattig meter hoge en zeg morgenvroeg tegen de keuning dat Mordekai daoran hongen wodden moet. Dan kuj' daornao in een goeie bujje mit de keuning naor et eten gaon." Dat veurstel bevul Haman wel en hi'j leut de paol klaorzetten.
 
 
Ester 06.
Mordekai wodt eerd.
01 Die naacht kreeg de keuning gien wink in de ogen. Daorom gaf hi'j bevel de kronieken te brengen, et boek mit de gedaenkweerdige gebeurtenissen van et riek. Daoruut leut hi'j him veurlezen.
02 Op een zeker mement ston in et boek dat Mordekai wat verteld had over Bigtan en Teres, twie beddebeweerders die de keuning as liefwaacht dienden, en wel dat zi'j een plan beraomd hadden om keuning Ahasveros omme te brengen.
03 "Wat veur erebewies of welke onderscheiding is daorveur an Mordekai geven?" vreug de keuning. "D'r is him niks geven," zeden zien kaemerknechten.
04 Doe vreug de keuning: "Is d'r iene in de hof?" Now was Haman zokrek in de buterhof van et peleis kommen om de keuning te zeggen dat hi'j Mordekai an de paol hangen mos die Haman veur him klaorzetten laoten had.
05 De kaemerknechten zeden dus: "Ja, Haman staot in de hof te waachten." "Laot him d’r in kommen," zee de keuning.
06 Doe Haman binnenkommen was, vreug de keuning him: "Wat moet d'r daon wodden veur iene an wie de keuning eer bewiezen wil?" Haman docht bi'j himzels: an wie zol de keuning meer ere bewiezen willen as an mi'j?
07 En hi'j zee tegen de keuning: "Iene an wie de keuning eer bewiezen wil ...
08 Daor zol een keuninklik klied haeld wodden moeten dat de keuning zels dreugen het en een peerd waorop de keuning zels reden het en dat een keuninklike kroon op et heufd het.
09 Dat klied en dat peerd moe'n toevertrouwd wodden an iene van de veurmannen van de keuning, an iene die tot de aodel toeheurt. En die moet dan degene an wie de keuning ere bewiezen wil et klied ommehangen, him op et peerd over et stadsplein rieden laoten en, veur him uut gaonde, roepen: "Dit vaalt de man te diel an wie de keuning ere bewiezen wil!""
10 Doe zee de keuning tegen Haman: "Hael vlogge et klied en et peerd waorover jow praot hebben en haandel op de veurstelde wieze mit de Jood Mordekai, die dienst dot in de Keuningspoort. Laot niks aachterwegens van wat jow veursteld hebben."
11 Haman haelde et klied en et peerd, hong Mordekai et klied omme en leut him over et stadsplein rieden. En wiels hi'j veur him uut gong, reup hi'j: "Dit vaalt de man te diel an wie de keuning ere bewiezen wil!"
12 Mordekai gong daornao weeromme naor de Keuningspoort. Mar Haman gong vlogge naor huus, goelend, en zien heufd bedekt.
13 An Zeres, zien vrouw, en an al zien vrunden vertelde hi'j alles wat him overkommen was. Zien raodgevers en zien vrouw zeden doe tegen him: "As die Mordekai, van wie ie now veur et eerst verleuren hebben, tot et volk van de Joden heurt, kuj' niet tegen him op; ie zullen dan alles van him verliezen."
14 Ze weren nog niet uutpraot of daor weren de beddebeweerders van de keuning al, die Haman zo vlogge meugelik naor et feest brochten dat Ester verzorgd had.
 
 
Ester 07.
De val van Haman.
01 Zo weren de keuning en Haman weer bi'j keuninginne Ester te gaaste.
02 Ok op disse twiede dag zee de keuning, wiels de wien schonken wodde, tegen Ester: "Wat willen jow vraogen, keuninginne Ester? Et zal jow geven wodden. Wat is jow weenske? Al was et de helte van mien riek, jow weenske zal vervuld wodden."
03 Keuninginne Ester zee doe: "Majesteit, as jow mi'j goedzind binnen en as et de keuning goeddonkt, schink mi'j en ok mien volk dan et leven; dat is wat ik vraogen wil, dat is mien weenske.
04 Want we bin verkocht, ik en mien volk, om ommebrocht te wodden en om hielendal uutroeid te wodden. As we verkocht weren as slaven en slavinnen, dan zo’k zwegen hebben, want zoe'n ramp zol de belangen van de keuning niet warkelik schae doen."
05 "Wie is die man, waor is die man die zien zinnen d'r op zet het om zoks te doen?" vreug keuning Ahasveros an keuninginne Ester.
06 En Ester zee: "Die smiecht, dat is die ellendeling daor, Haman!" Haman kromp inmekeer van schrik veur de keuning en de keuninginne.
07 Poer lelk leup de keuning van taofel weg, de peleistuun in. Mar Haman bleef, om keuninginne Ester om zien leven te smeken, want hi'j besefte dat hi'j van de keuning beslist niks gien goeds te verwaachten had.
08 Krek doe de keuning uut de peleistuun weerommekwam in et vertrek waor de eteri'je hullen wodde, gong Haman op dezelde baank zitten waor Ester op lag. "De keuninginne ok nog anranen in mien anwezegens?!"
09 Charbona, iene van de beddebeweerders die de keuning dienden, zee: "Staot d'r bi'j Haman zien eigen huus niet een paol van vuvendattig meter hoge, die Haman daelezet het veur Mordekai, diezelde Mordekai die de keuning ooit zoe'n grote dienst bewezen het?" "Hang ‘m d’r an," zee de koning.
10 Zo wodde Haman an de paol hongen die hi'j klaorzetten laoten had veur Mordekai. Doe kwam de keuning weer wat bi’j zinnen.
 
 
Ester 08.
01 Diezelde dag nog schonk keuning Ahasveros de bezittings van Haman, de vi'jaand van de Joden, an keuninginne Ester. En Mordekai kreeg vri'j toegaank tot de keuning, want Ester had verteld in welke relaosie hi'j tot heur ston.
02 De keuning dee zien zegelring of, die hi'j Haman ofneumen had, en gaf die an Mordekai. En Ester gaf Mordekai et beheer over Haman zien bezittings.
Bevelschrift te geunste van de Joden.
03 Opni'j keerde Ester heur tot de keuning. Goelend vul zi'j an zien voeten en ze smeekte him et verdarfelike plan te veurkommen dat Haman, de naokommeling van Agag, tegen de Joden bedocht had.
04 De keuning riekte Ester de goolden scepter toe. Doe kwam Ester in de bienen, gong veur de keuning staon
05 en zee: "As et de keuning goeddonkt en hi'j mi'j goedzind is, as et de keuning goed toeliekt en hi'j op mi'j steld is, laot d'r dan een schrieven uutgaon dat de inhoold herroept van de brieven die schreven binnen deur Haman, de zeune van Hammedata, de naokommeling van Agag, de brieven waorin zien plan staot om in alle perveensies van et keuninkriek de Joden uut te roeien.
06 Want hoe zol ik et onheil dat mien volk treft anzien kunnen? Hoe zol ik et uitroeien van mien femilie anzien kunnen?"
07 Keuning Ahasveros zee tegen keuninginne Ester en tegen de Jood Mordekai: "Haman zien bezittings heb ik al an Ester geven en hi'jzels is an de paol hongen omreden hi'j de Joden om et leven brengen wol.
08 Stellen jim now zels een veroddering op schrift die neffens jim in et belang van de Joden is, in naeme van de keuning, en verzegel die mit de keuninklike zegelring. Want wat schreven is in naeme van de keuning en verzegeld is mit de zegelring van de keuning kan niet herroepen wodden."
09 Vot-en-daolik wodden de schrievers van de keuning weer bi’jmekeer reupen. Et was de drieëntwintigste dag van de dadde maond, de maond Siwan. D'r wodde een bevel op schrift steld dat krekt zo was as Mordekai et wol en dat schreven wodde an de Joden, an de satrapen en de gouverneurs, en an de kopstokken van alle perveensies van India tot Ethiopië, honderdzeuvenentwintig perveensies. Veur elke perveensie was d'r een bevel in heur eigen schrift en veur elk volk in heur eigen tael, ok veur de Joden in heur eigen schrift en heur eigen tael.
10 Mordekai leut dit bevel schrieven in naeme van keuning Ahasveros en verzegelde et mit de zegelring van de keuning. Mit ruters op snelle peerden, fokt in de keuninklike stoeteri'je, verstuurde hi'j de brieven
11 waorin ston dat de keuning de Joden in alle steden et recht gaf om heur te verienigen en heur leven te verdedigen; elke groep mit waopens van welk volk of uut welke perveensie ok, die heur en ok heur kleine kiender en vrouwluden anvallen wollen, mochten ze tot de laetste man ommebrengen, en heur bezittings mochten ze holen.
12 In alle perveensies van keuning Ahasveros zol dit recht gellen veur iene bepaolde dag, en wel de dattiende dag van de twaelfde maond, de maond Adar.
13 In alle perveensies mossen ofschriften van de brief verspreided wodden. De inhoold d'r van mos overal as wet uutveerdigd wodden en an alle volken bekendmaekt, zodat de Joden heur tegen de stelde dag klaorholen konnen om heur vi'janen te wreken.
14 Op bevel van de keuning vertrokken de ruters in zeuven haosten op heur snelle, keuninklike peerden. Ok in et kesteel van Susan wodde de wet uutveerdigd.
15 Mordekai kwam bi’j de keuning weg in een keuninklik klied van fien linnen, blauwpurper en wit van kleur, mit een grote goolden kroon op et heufd en een roodpurperen maantel van mosselbaord omme. En de stad Susan joelde en was slim bliede.
16 Veur de Joden was d'r niks as locht en vreugde, bliedschop en ere.
17 In alle perveensies en in alle steden was onder de Joden een protte bliedschop zogauw et bevel en de wet van de keuning d'r bekend wodden. D'r wodden eteri'jen hullen en d'r wodde feestvierd. En een protte meensken uut alle volken van et laand sleuten heur bi'j de Joden an, want ze weren slim bange wodden veur de Joden.
 
 
Ester 09.
De vi'janen versleugen.
01 De dattiende dag van de twaelfde maond, de maond Adar, brak an. De dag waorop et bevel en de wet van de keuning uutvoerd wodden zollen, de dag waorop de vi'janen van de Joden heur in heur macht hoopten te kriegen. Mar et omkeerde gebeurde: et weren juust de Joden die heur belaogers in heur macht kregen.
02 Die dag sleuten de Joden heur in alle steden anien, in alle perveensies van keuning Ahasveros zien riek, om heur die op heur ondergaank uut weren, omme te brengen. Gieniene hul staand tegen de Joden, want vrees veur de Joden had heur van alle volken meester maekt.
03 De kopstokken van alle perveensies, de satrapen, de gouverneurs en de keuninklike baentiesmannen, steunden de Joden omreden zi’j bange weren veur Mordekai.
04 Mordekai had ommes een hoge pesisie in et peleis en zien roem verbreidde heur over alle perveensies uut. Hi'j wodde hoe langer hoe meer een nog machtiger man.
05 De Joden sleugen mit et zwaord op al heur vi'janen in en ze zi'jden dood en verdarf. Ze deden mit heur belaogers wat ze wollen.
06 In et kesteel van Susan brochten ze niet minder as vuufhonderd man omme.
07 Ok Parsandata, Dalfon en Aspata,
08 Porata, Adalja en Aridata,
09 Parmasta, Arisai en Aridai en Waizata brochten ze omme,
10 de tien zeunen van Haman, de zeune van Hammedata, de vi'jaand van de Joden. Mar heur bezittings raekten ze mit gien vinger an.
11 Doe de keuning die dag vernam hoevule meensken d'r in et kesteel van Susan doodraekt weren,
12 zee hi'j tegen keuninginne Ester: "Allienig al in et kesteel van Susan hebben de Joden vuufhonderd man doodmaekt, waoronder ok de tien zeunen van Haman. Wat zullen ze dan wel niet daon hebben in de ere perveensies van et keuninkriek! Wat willen jow veerders nog vraogen? Et zal jow geven wodden. Wat is jow weenske? Hi'j zal vervuld wodden."
13 Ester zee doe: "As et de keuning goeddonkt, laot hi'j de Joden in Susan dan toestemming geven om ok morgen te haandelen neffens de wet die veur vandaege gelt. En laoten de lieken van Haman zien tien zeunen an de paol hongen wodden."
14 De keuning gaf opdracht dat et zo gebeuren zol. D'r wodde in Susan een wet uutveerdigd, en ok wodden de tien zeunen van Haman ophongen.
15 De Joden in Susan sleuten heur dus ok op de veertiende dag van de maond Adar anien en ze doodden in Susan nog es driehonderd meensken. Mar heur bezittings raekten ze mit gien vinger an.
16-17 Ok de aandere Joden, argens in de perveensies van et keuninkriek, hadden heur aniensleuten en heur leven verdedigd. Op de dattiende dag van de maond Adar verschaften zi'j heur rust deur vuvenzeuventigduzend van heur vi’janen dood te maeken. Heur bezittings raekten ze mit gien vinger an. Op de veertiende van die maond hullen ze rust en ze maekten van die dag een dag van eten en drinken.
18 (de Joden in Susan daorintegen, die heur op zowel de dattiende as de veertiende van die maond aniensleuten hadden, hullen rust op de vuuftiende en maekten van die dag een feestdag.)
19 Zo komt et dat de Joden van et plattelaand, die in niet ommuurde steden wonen, de veertiende dag van de maond Adar vieren mit feestvreugde, een feestmaol en et mekeer op die dag toesturen van lekkers.
Veurschriften veur et Purimfeest.
20 Mordekai stelde al disse gebeurtenissen op schrift en hi'j stuurde brieven naor de Joden in alle perveensies van keuning Ahasveros zien riek, of ze now kot bi'j of veer vot woonden.
21 Daorin verplichtte hi'j heur d'r toe om elk jaor opni'j liekegoed op de veertiende as op de vuuftiende dag van de maond Adar te vieren,
22 omreden dit de daegen weren waorop de Joden rust kregen en niet meer deur heur vi'janen bedriegd wodden, en omdat dit de maond was waorin de droefenis veraanderd was in bliedschop, een dag van rouw wodden tot een feestdag. Ze mossen d'r feestelike daegen van eten en drinken van maeken, daegen waorop ze mekeer lekkers toestuurden en kedo's gavven an de aarme meensken.
23 De Joden gavven gevolg an wat Mordekai heur schreef en maekten zo een vaast gebruuk van wat, waor ze zels al een begin mit maekt hadden.
24 Want zo was et gaon: Haman, de zeune van Hammedata, die een naokommeling was van Agag en de vi'jaand was van alle Joden, had een plan bedocht om de Joden uut te roeien. Hi'j had et Pur, dat wil zeggen et lot, gooien laoten om paniek onder heur te zi'jen en heur uutroeien te kunnen.
25 Mar naodat Ester mit de keuning praot had, gaf disse niet allienig toestemming om een brief te schrieven mar besleut hi'j ok dat et onheil dat Haman mit zien verdarfelike plan tegen de Joden beraomd had, op zien eigen heufd daelekommen zol. Him en zien zeunen hebben ze an de paol hongen.
26 Et is naor et woord "pur" dat disse daegen Purim nuumd wodden. Vanwege de inhoold van et schrieven van Mordekai dus en vanwege alles wat ze mitmaekt hadden en wat heur overkommen was,
27 neumen de Joden de verplichting op heur om disse beide daegen nooit stillegies veurbi'j gaon te laoten, mar ze elk jaor te vieren op de veurschreven wieze en op de vaastestelde tied. Ze wollen dit tot een vaast gebruuk maeken veur heurzels en veur heur naokommelingen en veur iederiene die him bi'j heur ansluten zol.
28 De heugenschop an disse daegen mos levend hullen wodden. Ze mossen vierd wodden deur elke generaosie en deur elke femilie, in elke perveensie en in elke stad. Nooit moch de viering van disse Purimdaegen bi'j de Joden in onbruuk raeken en ok bi'j heur naokommelingen mochten ze niet vergeten raeken.
29 Keuninginne Ester, de dochter van Abichaïl, stelde tegere mit de Jood Mordekai een twiede schrieven op om Purim mit grote naodrok verplicht te stellen.
30 D'r wodden brieven stuurd naor alle Joden in alle honderdzeuvenentwintig perveensies van Ahasveros zien keuninkriek, mit uterings van vrundschop en trouw.
31 Daorin wodde de viering van Purim op de vaastestelde tied verplicht steld. Ze mossen heur holen an wat de Jood Mordekai heur oplegd had – ok keuninginne Ester legde heur dit now op – en ze mossen heur holen an de verplichtings die ze veur heurzels en veur heur naokommelingen angaon weren veur wat betreft et vaasten en weeklaegen.
32 Ester heur bevelschrift bevatte verplichte veurschriften veur de Purimdaegen en de inhoold d'r van wodde te boek steld.
 
 
Ester 10.
Mordekai zien anzien.
01 Keuning Ahasveros legde zowel et vaastelaand as de eilanen veur de kust een belasting op.
02 Al zien machtige daoden en kriegsmanschop bin optekend in de kronieken van de keunings van Medië en Perzië, krekliek as alle biezunderheden over de hoge pesisie die de keuning an Mordekai geven had.
03 Mordekai, de Jood, volgde in rang ommes vot-en-daolik op keuning Ahasveros. Hi'j ston bi'j de Joden in anzien en was bi'j heur allemaole geliefd, want hi'j streefde et gelok van zien volk nao en was een pleitbezorger veur et goedgevuulte van iederiene die tot dit volk toebeheurden.