Efeziërs
in een
Stellingwarver vertaeling
Efeze was de heufdstad van de Romeinse perveensie Asia, in et westen van Klein-azië. In een tal belangrieke haandschriften ontbrekt in et eerste vas de vermelding 'in Efeze'. Pattie nemen an dat de brief niet bedoeld is veur iene gemiente, mar een rondstuurbrief is, bestemd veur een groep gemienten. Liekegoed de inhoold as de stijl geft de brief eerder een algemien as een persoonlik kerakter. De stijl van de brief is niet ienvooldig; et taelgebruuk is vri'j plechtig en overdaodig en d'r kommen in et boek slim lange zinnen veur.
De brief an de Efeziërs vertoont dudelike overienkomsten mit die an de Kolossenzen, niet allienig in inhoold mar ok in woordkeuze en zinsopbouw. Naor alle warschienlikhied is Efeziërs dan ok literair ofhaankelik van Kolossenzen. Toch bin d'r ok grote verschillen. De naodrok die in Kolossenzen legd wodt op de kosmos as et lichem van Christus verdwient in Efeziërs. Alle andacht giet uut naor de karke as et waore lichem van Christus. Et centraole thema van de brief is dat de redding van de geleuvige ligt in verbunnenhied mit Christus. De universele karke, waorin alle kristenen ongeacht heur herkomst iene binnen, is et lichem van Christus zels.
D'r is een protte andacht veur de ienhied binnen die karke en de schriever dot een dringend beroep op zien lezers om scheuring en verdieldhied te veurkommen. D'r bin verschillende verklaorings veur de overienkomsten en verschillen tussen Kolossenzen en Efeziërs. De eerste is dat Paulus min of meer toegeliekertied twie brieven schreven het, mit verwaante onderwarpen, mar mit een verschillend aksent: Kolossenzen meer richt op op de kosmologie, Efeziërs meer op de karke. De brief zol dan schreven wezen an et aende van de jaoren vuuftig van de eerste ieuw. De twiede verklaoring is dat Efeziërs niet deur Paulus zels schreven is, mar deur iene die zien brief meer gezag geven wol deur him an Paulus toe te schrieven. In dat geval het de schriever de opvalende kosmologie van Kolossenzen anpassen willen an een meer treditionele leer.
De brief begint mit een lofpriezinge (1:3-14) en een gebed (1:15-23). Vanof heufdstok 2 wodt de leer over de karke as et lichem van Christus ontvouwd. De kristenen die niet van Joodse ofkomst binnen wodden d'r an herinnerd dat zi'j now, saemen mit de Joden, God zien volk binnen en dat zi'j heur overienkomstig disse ni'je pesisie dienen te gedregen. Heufdstok 4 begint mit een uutienzetting over de ienhied in de karke, daornao volgen verschillende praktische raodgevings die heur grond hebben in et ni'je leven mit Christus. Disse anwiezings wodden ofsleuten mit een beschrieving van et geestelike waopentuug van de kristen. Een echt briefslot het Efeziërs niet: nao een kotte mitdieling over Tychikus aendigt de brief mit een algemiene vredesgroet.
Vertaeling van de Biebel (NBG 2004)
deur Piet Bult uut Ni’jberkoop
Efeziërs 1.
De brief an de Efeziërs.
01 Van Paulus, deur God zien wil apostel van Christus Jezus. An de heiligen in Efeze, an de geleuvigen die iene binnen in Christus Jezus.
02 Genaode veur jim en vrede van God, oonze Heit, en van Jezus Christus, de Heer.
Lof en daank.
03 Zegend is de God en Heit van oonze Heer Jezus Christus, die oons in de hemelsferen, in Christus, mit talrieke geestelike zegenings zegend het.
04 In Christus ommes het God, veurdat de wereld grondvest wodde, oons vol liefde uutkeuzen om veur him heilig en zuver te wezen,
05 en hi'j het oons naor zien wil en gunteren veurbestemd om in Jezus Christus zien kiender te wodden,
06 tot ere van de groothied van God zien genaode, oons geven in zien geliefde Zeune.
07 In him bin wi'j deur zien bloed verlost en bin oonze zunden vergeven, deur_toedoen de rieke genaode
08 die God oons in overvloed geven het. Hi'j het oons in al zien wieshied en inzicht
09-10 dit mysterie onthuld: zien veurnemen om mit Christus de voltooiing van de tied te verwezeliken en zien besluut om alles in de hemel en op eerde onder iene heufd bi'jmekeer te brengen, onder Christus.
11 In him het God, die alles naor zien wil en besluut tot staand brengt, oons de bestemming toebedield
12 om vanof et begin oonze hope te vestigen op Christus, tot ere van God zien groothied.
13 In him hebben jim de bosschop van de waorhied ok heurd, et evangelie van jim redding, in him bin jim, deur jim geleuf, markt mit et stempel van de heilige Geest die oons beloofd is
14 as veurschot op oonze arfenis, zodat iederiene die hi'j him verwurven het verlost wodden zullen, tot ere van God zien groothied.
15 Daorom, en ok omreden ik heurd hebbe over jim geleuf in Jezus, de Heer, en over jim liefde veur alle heiligen,
16 daank ik God onophooldelik veur jim en nume ik jim in mien gebeden.
17 Mag de God van oonze Heer Jezus Christus, de heit van alle luuster, jim een geest van inzicht geven in wat eupenbaord is, zodat jim him kennen zullen.
18 Mag jim hatte verlocht wodden, zodat jim zien zullen waorop jim hopen meugen now hi'j jim reupen het, hoe riek de luuster is die de heiligen kriegen zullen,
19 en hoe overweldigend groot de starke warking van God zien macht is veur oons die geleuven.
20 Die macht was ok warkzem in Christus doe God him opwekte uut de dood en him in de hemelsferen een plak gaf an zien rechterhaand,
21 hoge boven alle hemelse vosten en heersers, alle machten en krachten en iedere naeme die nuumd wodt, niet allienig in disse wereld mar ok in de toekomstige.
22 Hi'j het alles an zien voeten legd en him as heufd over alles ansteld, veur de karke,
23 die zien lichem is, de volhied van him die alles in iederiene vervult.
Efeziërs 2.
Iene in Christus.
01 Jim weren dood deur de misstappen en zunden
02 waormit jim de weg gongen van de god van disse wereld, de heerser over de machten in de locht, de geest die now warkzem is in heur die God ongeheurzem binnen.
03 Krek as zi'j leuten wi'j allemaole ok oons iens beheersen deur oonze wereldse begeerten, wi'j volgden alle zelfzuchtige verlangsten en gedaachten die in oons opkwammen en stonnen van neture bloot an God zien argernis, krek as ieder aander.
04 Mar omreden God zo baarmhattig is, omreden de liefde die hi'j veur oons opvat het zo groot is,
05 het hi'j oons, die dood weren deur oonze zunden, saemen mit Christus levend maekt. Ok jim bin now deur zien genaode redded.
06 Hi'j het oons saemen mit him uut de dood opwekt en oons een plak geven in de hemelsferen, in Christus Jezus.
07 Zo zal hi'j, in de ieuwen die kommen, zien laoten hoe overweldigend riek zien genaode is, hoe goed hi'j veur oons is deur Christus Jezus.
08 Deur zien genaode bin jim now ommes redded, deur toedoen van jim geleuf. Mar dat daanken jim niet an jimzels; et is een kedo van God
09 en gien gevolg van jim doen en laoten, dus gieniene kan him d'r op veurstaon laoten.
10 Want hi'j het oons maekt tot wat wi'j now binnen: in Christus Jezus maekt om de weg te gaon van de goeie daoden die God meugelik maekt het.
11 Bedaenke daorom dat jim – jim die eins deur jim komof heidenen binnen en onbesnedenen nuumd wodden deur heur die deur meenskehanen besneden binnen –
12 bedaenke daj'm destieds niet verbunnen weren mit Christus, gien pat hadden an et burgerschop van Israël en niet betrokken weren bi'j de verbondsslutings en de beloften die daorbi'j heurden. Jim leefden in een wereld zonder hope en zonder God.
13 Mar now bin jim, die iens veer vot weren, in Christus Jezus dichtebi'j kommen, deur zien bloed.
14 Want hi'j is oonze vrede, hi'j die mit zien dood de twie werelden tot iene maekt het, de mure van vi'jaandschop d'r tussen ofbreuken het
15 en de wet mit zien geboden en veurschriften buten warking steld het, om uut die twie in heurzels iene ni'je meenske te scheppen. Zo brocht hi'j vrede
16 en verzoende hi'j deur et kruus beide in iene lichem mit God, deur in zien lichem de vi'jaandschop omme te brengen.
17 Vrede kwam hi'j uutdregen an jim die veer vot weren en vrede an heur die dichtebi'j weren:
18 deur_toedoen him hebben wi'j allemaole deur iene Geest toegang tot de Heit.
19 Zo bin jim dus gien vremden of gaasten meer, mar burgers, krek as de heiligen, en huusgenoten van God,
20 bouwd op et follement van de apostels en de profeten, mit Christus Jezus zels as de hoekstien.
21 Vanuut him gruuit et hiele gebouw, stien veur stien, uut tot een tempel die an him wijded is, de Heer,
22 in wie jim ok saemen opbouwd wodden tot een plak waor God woont deur zien Geest.
Efeziërs 3.
01 Daorom is et dat ik, Paulus, gevangene omwille van Christus Jezus, veur jim, heidenen, bidde.
02 Jim moe'n toch wel heurd hebben dat God mi'j de opdracht toevertrouwd het om de genaode deur te geven die mi'j mit et oge op jim geven is.
03 Mi'j is in een eupenbaoring et mysterie onthuld waorover ik hierveur in et kot schreven hebbe.
04 An de haand daorvan kun jim jim, aj'm dat lezen, een beeld vormen van mien inzicht in dit mysterie van Christus.
05 Et is onder veurige generaosies niet an de meensken onthuld, mar now deur de Geest eupenbaord an zien heilige apostels en profeten:
06 de heidenen patten deur Christus Jezus ok in de arfenis, maeken pat uut van etzelde lichem en hebben ok pat an de belofte, op grond van et evangelie.
07 Van dat evangelie bin ik een knecht wodden deur de gaove van God zien genaode, die ik ontvongen hebbe deur zien kracht die in mi'j warkt.
08 Mi'j, de aldermeenste van alle heiligen, is de genaode geven om de heidenen de onbegriepelike riekdom van Christus te uutdregen,
09 en veur iederiene in et locht te stellen hoe et mysterie dat in alle ieuwen verburgen was in God, de maeker van et al, warkelikhied wodt.
10 Zo zal now deur de karke de wieshied van God in al heur schakeringen bekend wodden an alle vosten en heersers in de hemelsferen,
11 naor et ieuwenoolde plan dat hi'j verwezelikt het in Christus Jezus, oonze Heer,
12 in wie wi'j vri'jelik toegang hebben tot God, vol vertrouwen deur oons geleuf in him.
13 Ik vraoge jim dan ok om de moed niet te verliezen as ik liede omwille van jim, want daoran kun jim ere ontlienen.
14 Daorom buug ik mien kni'jen veur de Heit,
15 die de heit is van iedere gemienschop in de hemelsferen en op eerde.
16 Mag hi'j vanuut zien rieke luuster jim innerlike wezen kracht en starkte geven deur zien Geest,
17 zodat deur jim geleuf Christus wonen gaon kan in jim hatte, en jim wotteld en grondvest blieven in de liefde.
18 Dan zullen jim mit alle heiligen de lengte en de brette, de hoogte en de diepte begriepen kunnen,
19 ja de liefde van Christus kennen die alle kennis te boven giet, zodat jim volstromen zullen mit God zien volkomenhied.
20 An him die deur de kracht die in oons warkt bi'j machte is om onaendig vule meer te doen as wi'j vraogen of daenken,
21 an him komt de ere toe, in de karke en in Christus Jezus, tot in alle generaosies, tot in alle iewighied. Amen.
Efeziërs 4.
Christus as follement.
01 Ik, die gevangen zitte omwille van de Heer, vraoge jim dan ok dringend de weg te gaon die past bi'j de roeping die jim kregen hebben:
02 wees de hieltied bescheiden, zaachtmoedig en geduldig, en verdreeg mekeer uut liefde.
03 Spanne jim in om deur de saemenbiendende kracht van de vrede de ienhied te beweren die de Geest jim geft:
04 ien lichem en iene geest, zoas jim iene hope hebben op grond van jim roeping,
05 iene Heer, ien geleuf, iene deup,
06 iene God en Heit van oons allemaole, die boven iederiene, deur iederiene en in iederiene is.
07 An iederiene van oons is genaode geven naor de maote waormit Christus geft.
08 Daorom stiet d'r: "Doe hi'j opsteeg naor omhogens, voerde hi'j gevangenen mit en gaf hi'j gaoven an de meensken."
09 "Hi'j steeg op" – wat betekent dat aanders as dat hi'j ok ofdaeld is naor wat leger ligt, naor de eerde?
10 Hi'j die ofdaeld is, is dezelde as hi'j die opsteeg, tot boven de hemelsferen, om alles mit zien anwezigens te vullen.
11 En hi'j is et die apostels ansteld het, en profeten, evangelieverkondigers, hedders en lerers,
12 om de heiligen toe te rusten veur et wark in zien dienst. Zo wodt et lichem van Christus opbouwd,
13 tot wi'j allemaole saemen deur oons geleuf en deur oonze kennis van de Zeune van God een ienhied vormen, de ienhied van de volmaekte meenske, van de tot volle wasdom kommen volhied van Christus.
14 Dan biwwe gien onmondige kiender meer die stuurloos ronddobberen en mit iedere wiend mitwi'jen, mit wat d'r mar verkondigd wodt deur meensken die tot alles in staot binnen as ze aanderen listig en deurtrapt op een giebe brengen willen.
15 Dan zuwwe, deur oons an de waorhied te holen en mekeer lief te hebben, saemen hielendal toe gruuien naor him die et heufd is: Christus.
16 Vanuut dat heufd krigt et lichem saemenhang, en wodt et ondersteund en bi'jmekeer holen deur alle gewrichtsbaenen. Ieder pat dreegt naor vermogen bi'j tot de wasdom van et lichem, dat zo himzels opbouwt deur de liefde.
17 Op gezag van de Heer zegge ik jim dus mit naodrok: gao niet langer de weg van de heidenen mit heur onnutte idenen.
18 In heur geest is duusternis en ze bin vervremd van et leven mit God, omreden zi'j him niet kennen en heur hatte veur him sleuten hebben.
19 Ofstompt as ze binnen, geven zi'j heur over an losbaandighied en stotten ze heur in verschillende zedeloze praktieken.
20 Mar zo hebben jim Christus niet kennen leerd!
21 Jim hebben toch over him heurd, jim hebben toch les over him kregen? Deur Jezus wodt dudelik
22 dat jim jim vroegere levenswaandel opgeven moeten en de oolde meenske, die kepot giet an bedrieglike begeerten, ofleggen moeten,
23 dat jim geest en jim daenken alsmar verni'jd wodden moeten
24 en dat jim de ni'je meenske wodden moeten, die naor God zien wil maekt is in werachtige rechtveerdighied en heilighied.
Et ni'je leven.
25 Legge daorom de leugen of en zeg de waorhied tegen mekeer, want wi'j bin mekeers ledemaoten.
26 Aj'm lelk wodden, zundig dan niet: laot de zunne niet ondergaon over jim gallighied,
27 geef de duvel gien kaans.
28 Laot wie steelt niet meer stelen, mar eerlik de kost verdienen deur zels hadde te warken om wat vot geven te kunnen an wie et neudig het.
29 Laot gien smerige tael over jim lippen kommen, mar allienig goeie en waor neudig opbouwende woorden, die goed doen an wie ze heurt.
30 Maek God zien heilige Geest niet bedroefd, want hi'j is et stempel waormit jim markt binnen veur de dag van de verlossing.
31 Laot alle wrok en drift en gallighied veren, alle raozen en gevluuk, en alle kwaodaorighied.
32 Wees goed veur mekeer en vol mitleven; vergeef mekeer zoas God jim in Christus vergeven het.
Efeziërs 5.
01 Volge dus et veurbeeld van God, as kiender die hi'j liefhet,
02 en gao de weg van de liefde, zoas Christus, die oons liefhad het en him veur oons geven het as offer, as een lekker roekende gaove veur God.
03 Laot d'r bi'j jim gien spraoke wezen van ontucht of zedelooshied, of van hebzucht – disse dingen heuren niet bi'j heiligen.
04 Ok dubbelzinnige, oppervlakkige en platvloerse tael is ongepast – zegge liever woorden van daank.
05 Want jim moe'n goed weten dat iene die in ontucht leeft, zedeloos of hebzuchtig is – dat is allemaole ofgoderi'je – gien pat an et keuninkriek van Christus en van God hebben kan.
06 Laot jim deur gieniene mit onnutte woorden misleiden, want wie God ongeheurzem is, wodt troffen deur zien argernis.
07 Gedreeg jim dus niet zoas zi'j,
08 want iens weren jim duusternis mar now bij'm locht, deur jim bestaon in de Heer. Gao de weg van de kiender van et locht.
09 Et locht brengt goedhied en gerechtighied en waorhied.
10 Onderzuuk wat de wil van de Heer is.
11 Doe niet mit an de vruchteloze praktieken van de duusternis mar ontmasker die juust,
12 want wat daor in et verburgene gebeurt, is te schaandelik veur woorden.
13 Mar alles wat deur et locht ontmaskerd wodt, wodt eupenbaor,
14 en alles wat eupenbaor wodt, is zels locht. Daorom stiet d'r:
"Wor wakker uut jim slaop,
stao op uut de dood,
en Christus zal over jim straolen."
15 Pas dus goed op wat weg aj'm gaon, gedreeg jim niet as dwaezen mar as verstaandige meensken.
16 Bruuk jim daegen goed, want we leven in een minne tied.
17 Wees niet onverstanig, mar perbere te begriepen wat de Heer wil.
18 Bedrinke jim niet, want dat leidet tot uutspattings, mar laot de Geest jim vervullen
19 en zing mit mekeer psalms, hymnen en vassies die de Geest jim ingeft. Zing en jubel mit hiel jim hatte veur de Heer
20 en daank God, die jim Heit is, altied en veur alles in de naeme van oonze Heer Jezus Christus.
21 Anvere mekeers gezag uut eerbied veur Christus.
22 Vrouwluden, erken et gezag van jim man as dat van de Heer,
23 want een man is et heufd van zien vrouw, zoas Christus et heufd is van de karke, et lichem dat hi'j redded het.
24 En zoas de karke et gezag van Christus erkennen, zo moe'n vrouwluden in ieder opzicht et gezag van heur man erkennen.
25 Manluden, hebbe jim vrouw lief, zoas Christus de karke liefhad het en him veur heur priesgeven het
26 om heur te heiligen, heur te wasken mit waeter en woorden
27 en om heur in al heur luuster bi'j him te nemen, zodat ze zonder vlekke of rimpel of zokswat wezen zal, heilig en zuver.
28 Zo moeten manluden heur vrouw liefhebben, as heur eigen lichem. Wie zien vrouw liefhet, het himzels lief.
29 Gieniene haat ooit zien eigen lichem, starker nog: de meensken geft et te eten en verzorgt et, zoas Christus de karke,
30 want dat is zien lichem en wi'j bin de ledemaoten.
31 "Daorom zal een man bi'j zien heit en zien moeke weggaon en him hechten an zien vrouw, en die twie zullen ien lichem wezen."
32 Dit mysterie is groot – en ik betrek et op Christus en de karke.
33 Mar ok veur ieder van jim gelt dat iederiene zien vrouw liefhebben moet as himzels, en dat een vrouw ontzag hebben moet veur heur man.
Efeziërs 6.
01 Kiender, wees geheurzem an jim oolden uut ontzag veur de Heer, want zo heurt et.
02 "Toon eerbied veur jim heit en moeke," dat is et eerste gebod waoran een belofte verbunnen is:
03 "Dan zal et jim goed gaon en zullen jim lange leven op eerde."
04 Heiten, maeke jim kiender niet verbitterd, mar vorm en vermaan heur bi'j et opvoeden zoas de Heer dat wil.
05 Knechten, geheurzem jim eerdse meester zoas jim Christus geheurzaemen, mit ontzag, respekt en oprechthied;
06 niet mit uterlik vertoon om bi'j de meensken in de geunst te kommen, mar as knechten van Christus die van hatte alles doen wat God wil.
07 Doe jim wark mit nocht, asof et veur de Heer is en niet veur de meensken,
08 want jim weten dat iederiene deur de Heer beloond wodt veur et goeie dat ze doen, liekegoed knechten as vri'je meensken.
09 Meesters, behaandel jim knechten op dezelde meniere. Laot driegementen aachterwege, want jim weten dat zi'j en jim dezelde Heer in de hemel hebben, en dat hi'j gien onderscheid maekt.
Hool staand.
10 Aentienbesluut, zuke jim kracht in de Heer, in de kracht van zien macht.
11 Trekke et waopentuug van God an om staand holen te kunnen tegen de listen van de duvel.
12 Oons gevecht is niet tegen meensken mar tegen hemelse vosten, de heersers en de machthebbers van de duusternis, tegen de kwaode geesten in de hemelsferen.
13 Neme daorom de waopens van God op om weerstaand bieden te kunnen op de dag van et kwaod, om goed veurbereided staand holen te kunnen.
14 Hool staand, mit de waorhied as riem om jim heupen, de gerechtighied as harnas om jim bost,
15 de inzet veur et evangelie van de vrede as sandalen an jim voeten,
16 en dreeg bovenal et geleuf as schilde waormit jim alle branende pielken van him die et kwaod zels is, doven kunnen.
17 Dreeg as helm de verlossing en as zweerd de Geest, dat wil zeggen God zien woorden.
18 Laot jim bi'j et bidden leiden deur de Geest, iedere keer daj'm bidden; blief allat en bidde alsmar veur alle heiligen.
19 Bidde ok veur mi'j, dat mi'j de juuste woorden geven wodden a'k wat zegge, zodat ik mit vri'jmoedighied et mysterie van et evangelie eupenbaoren mag
20 waorvan ik gezaant bin, ok in de gevangenis. Bidde dat ik daorbi'j zo vri'jmoedig praot as neudig is.
21 Zodat jim ok weten hoe ik et maeke, zal Tychikus, oonze geliefde breur, die zo trouw de Heer dient, jim alles vertellen.
22 Krek mit dit doel stuur ik him naor jim toe, om jim over oonze omstanigheden bi'j te praoten en om jim moed in te praoten.
23 Vrede is mit de breurs en zusters, en liefde en geleuf, van God, de Heit, en van Jezus Christus, de Heer.
24 Genaode en onvergaankelikhied is mit allemaole die oonze Heer Jezus Christus liefhebben.