Deuteronomium
in een
Stellingwarver
vertaeling
De
titel van et boek Deuteronomium is ofleided van et Griekse woord deuteronomion,
dat "twiede wet" betekent. Et gaot om wetten die bekend binnen uut
Exodus, Leviticus en Numeri en die hier herhaeld of opni'j verwoord wodden. De
titel in de Hebreeuwse biebel is Devariem, "Woorden", naor de eerste
woorden van et boek.
Deuteronomium
is et vuufde en laeste boek van de Pentateuch, de verzaemeling van vuuf boeken
die in de Joodse tredisie de Tora nuumd wodden. Vanof de tied van Ezra en
Nehemia (rond 450 v.Chr.) wodden disse boeken an Mozes toeschreven. Daorom wodt
d'r ok wel praot van "de vuuf boeken van Mozes". Deuteronomium vormt
saemen mit de verhaelende gedeelten in Genesis, Exodus, Leviticus, Numeri,
Jozua, Rechters, Samuël en Keunings een min of meer deurlopende geschiedenis.
Vandaege-de-dag nemen pattie an dat disse boeken in disse vorm et risseltaot
binnen van een langdurig perces van overleveren en redigeren. Et redaksieperces
is al in de tied van de keunings van Israël en Juda begonnen (ongeveer 1000-586
v.Chr.) en wodde eerst ofsleuten nao de Babylonische ballingschop, in de Joodse
gemienschop in de tied van de twiede tempel (na 515 v.Chr.).
In
et boek Deuteronomium wodt de verbiening van de geschiedenis van Israël die in
Genesis inzet is, deurtrokken. De belofte an Abraham dat God zien
naokommelingen et laand Kanaän geven zal en dat zi'j dat grondgebied veur
altied bezitten zullen, liekt gauw uut te kommen. An et aende van et boek
bliekt dat Israël op et punt staot et laand binnen te trekken.
In
de thematiek van Deuteronomium staot de relaosie tussen God en Israël centraol.
God het Israël exclusief keuzen tot zien volk, en hi'j het ok een plak anwezen
waor hi'j wil vereerd wodden. In 6:4 staot iene van de meerst centraole teksten
van et boek en de belangriekste Joodse geleufsbeliedenis: "Luuster,
Israël: de Heer, oonze God, de Heer is de ienige!" De Israëlieten moe'n
heur ofziedig holen van de aandere volken in Kanaän en alliend God dienen. As
zi'j dat doen, zullen ze in veurspoed leven. Weigeren ze, dan zullen ze deur
onheil troffen wodden en uut et geven laand verdreven wodden.
Et
boek Deuteronomium bestaot veur et grootste pat uut monologen waorin Mozes de
Israëlieten vermanend toesprekt. Daorin speulen wetten een belangrieke rolle.
De laeste kepittels van et boek bevatten een verhaelende tekst, waorin twie
poëtische gedielten in verwarkt binnen. Kenmarkend veur de stiel van et boek is
de zorgvuldige zinsbouw en de herhaeling van verschillende typische
uutdrokkings en zinsneden. Et lied en de zegen van Mozes in kepittel 32 en 33
bin mooie veurbeelden van Hebreeuwse poëzie.
In
et boek Deuteronomium bin vier patten te onderscheiden. In zien eerste
toespraoke (1:1-4:43) geft Mozes een overzicht van de veurnaemste
gebeurtenissen vanof et vertrek van de Israëlieten bi'j de barg Horeb (Sinai)
tot de ankomst in de vlakte van Moab. In de twiede toespraoke (4:44-11:32)
blikt Mozes veural veuruut en instrueert hi'j et volk mit et oge op de toekomst
in et laand Kanaän. Hi'j vervolgt in 12:1-26:19 mit et numen van een groot tal
wetten en veurschriften over et godsdienstig en maotschoppelik leven. In et
vierde pat (27:1-34:12) geft Mozes anwiezings veur de intocht in Kanaän en wist
hi'j Jozua as zien opvolger an. Et boek sluut of mit et lied van Mozes (32:1-43),
de zegening van de twaelf stammen van Israël (33:1-29) en et bericht van Mozes
zien dood (34:1-12).
Vertaeling van de Biebel (NBG 2004)
deur Piet Bult uut Ni’jberkoop
Deuteronomium
1
Weerommekieken
op Israël zien geschiedenis
01 Dit is de toespraoke die Mozes tot hiel Israël
hullen het in de dreuge vlakte an de ginne kaante van de Jordaan, vlak bi'j
Suf, tussen Paran an de iene kaante en Tofel, Laban, Chaserot en Di-Zahab an de
aandere.
02 (et is elf dagreizen van de Horeb naor
Kades-Barnea, as et volk de route deur et Seïrgebargte volgt.)
03 Veertig jaor nao et vertrek uut Iegypte, op de
eerste dag van de elfde maond, praotte Mozes tegen volk van Israël zoas de Heer
him opdreugen had.
04 Dat gebeurde naodat hi'j Sichon, de keuning van de
Amorieten, die in Chesbon zetelde, versleugen hadde, krek as keuning Og van
Basan, die zetelde in Astarot en Edreï.
05 An de ginne kaante van de Jordaan, in Moab, begon
Mozes et volk les te geven, dudelik en briedvoerig:
06 De Heer, oonze God, het bi'j de Horeb tegen oons
zegd: "Jim bin now lange genoeg bi'j disse barg bleven.
07 Breek et kaamp op en trekke naor et barglaand van
de Amorieten en naor et gebied van de naobervolken: de Jordaanvallei, et
barglaand, et heuvellaand, de Negev en de kuststrook – de gebieden van de
Kanaänieten – en de Libanon tot an de grote revier de Eufraat.
08 Hiel dat gebied geef ik jim. Trek et binnen en neem
et in bezit, want dat is et laand dat de Heer jim veuroolden Abraham, Isaak en
Jakob en heur naogeslaacht onder ede toezegd het."
09 Daornao he'k tegen jim zegd: "Ik alliend kan
de verantwoordelikhied veur jim niet dregen.
10 De Heer, jim God, het jim zo in tal doen toenemen
dat jim now zo talriek binnen as de steerns an de hemel,
11 en mag hi'j, de God van jim veuroolden, jim nog
duzendmaol zo talriek maeken en jim zegenen zoas hi'j beloofd het.
12 Mar hoe zol ik alliend de last van jim perblemen en
geschillen dregen kunnen?
13 Wies daorom in iedere stamme bekwaome, verstaandige
en ervaren manluden an, dan zal ik heur as leiders over jim anstellen."
14 Doe zeden jim: "Jow veurstel is goed, dat
zuwwe doen."
15 Doe keus ik de heufden van jim stammen uut,
bekwaome, ervaren manluden, en gaf heur de leiding over groepen van duzend man,
van honderd, van vuuftig en van tiene; aanderen stelde ik veur jim stammen as
schriever an.
16 De rechters gaf ik doe disse instructie: "Heur
beide perti'jen en doe rechtveerdig uutspraoke, liekegoed tussen twie
volksgenoten as dat d'r een vremdeling bi'j betrokken is.
17 Oordiel zonder anzien van de persoons, heur de
aarme liekegoed as de rieke. Laot jim deur gieniene bange maeken, want jim
praoten recht naemens God. As d'r jim wat te muuilik is, leg et dan an mi'j
veur en ik zal mi'j d'r over bugen."
18 En zo he'k jim doedertieden een protte anwiezings
geven.
19 Vanof de Horeb biwwe dwas deur die grote,
alderheiseliksten woestijn trokken, die jim nog lange heugen zal, naor et
barglaand van de Amorieten, zoas de Heer, oonze God, oons opdreugen hadde.
Uutaendelik kwammen we bi'j Kades-Barnea.
20 Doe zee ik tegen jim: "Jim bin now et
barglaand van de Amorieten naoderd, dat de Heer, oonze God, oons geven zal.
21 Hi'j is et die jim dat gebied geft. Now dan, trekke
veerder en neem et in bezit, want zo het de Heer, de God van jim veuroolden, et
bepaold. Wees niet bange en laot jim deur niks de moed ontnemen."
22 Doe bin jim allemaole bi'j mi'j kommen en jim
zeden: "We willen manluden veuruutsturen om et laand te verkennen. Dan kun
zi'j oons verslag uutbrengen en oons vertellen wat weg we nemen moeten en langs
welke steden we kommen."
23 Ik vun dat een goed veurstel en keus twaelf
manluden uut, iene uut iedere stamme.
24 Zi'j bin d'r op uutgaon, et barglaand in trokken en
bi'j slot van zaeke in et Eskoldal ankommen. Nao verkenning van et dal
25 plokten zi'j daor vruchten, neumen die mit en deden
oons verslag. "Et is prachtig," vertelden ze, "dat laand dat de
Heer, oonze God, oons geven zal!"
26 Mar jim wilden niet veerder trekken en verzetten
jim tegen et bevel van de Heer, jim God.
27 Jim zatten in jim tenten te krimmeneren: "De
Heer moet wel een hekel an oons hebben! Hi'j het oons alliend mar uut Iegypte
weghaeld om oons uut te leveren an de Amorieten en om oons uutroeien te laoten.
28 Waor gaon we aenliks henne? De moed is oons in de
schoenen zonken doe oonze verkenners vertelden dat de meensken daor starker en
langer binnen as wi'j, dat zi'j in grote steden mit hemelhoge verstarkings
wonen en dat d'r alderdeegst reuzen leven."
29 Doe he'k jim zegd: "D'r is gien inkelde reden
om bange veur heur te wezen.
30 De Heer, jim God, die veur jim uut gaot, zal ommes
veur jim vechten. Jim hebben toch zien hoe hi'j et in Iegypte veur jim opnam,
31 en ok in de woestijn, waor jim ondervunnen hebben
dat de Heer, jim God, jim dreugen het zoas een heit zien kiend dreegt, de hiele
weg die jim gaon binnen tot jim ankomst hier."
32 Desondaanks vertrouwden jim niet op de Heer, jim
God,
33 hoewel hi'j jim veurgong op jim weg om een plak
veur jim te zuken waor jim jim kaamp opslaon konnen, en jim naachs mit een vuur
en daegs mit een wolke de weg wees die jim gaon mossen.
34 Doe de Heer jim krimmeneren heurde, wodde hi'j slim
lelk. Hi'j zweerde:
35 "Gieniene van disse verdurven generaosie zal
et goeie laand zien dat ik jim veuroolden onder ede toezegd hebbe.
36 Alliend Kaleb, de zeune van Jefunne, zal et zien;
an him en zien zeunen za'k et gebied geven dat hi'j verkend het, want hi'j
bleef hielendal op de Heer vertrouwen."
37 Deur jim schuld wodde de Heer ok kwaod op mi'j:
"Ok ie meugen et laand niet in," zee hi'j.
38 "Mar je rechterhaand Jozua, de zeune van Nun,
zal et wél binnengaon. Maekt him klaor veur op zien opdracht; hi'j zal et laand
an Israël in bezit geven.
39 En jim kiender, die neffens jim ofpakt wodden
zollen, jim kiender die heur nog niet bewust binnen van goed en kwaod, meugen
dat laand ok binnengaon. An heur za'k et geven, zi'j zullen et in bezit nemen.
40 Mar jim moe'n now ommekeren en de woestijn weer in
trekken, in de richting van de Rode Zee."
41 Doe hebben jim mi'j zegd: "Wi'j hebben zundigd
tegen de Heer. Mar now zuwwe de stried angaon, zoas de Heer, oonze God, oons
opdreugen het." En naodat iederiene van jim zien waopens angord hadde,
wollen jim in jim maansighied naor de bargen trekken.
42 Mar de Heer dreug mi'j op om jim te waorschouwen:
"Gao de stried niet an – aanders zuj'm deur je vi'janen versleugen wodden,
want ik stao niet tussen jim in."
43 Ik hebbe jim dat zegd, mar jim wollen niet
luusteren en verzetten jim tegen et bevel van de Heer. Jim hadden de euvele
moed om toch naor de bargen op te trekken.
44 De Amorieten, die daor wonen, kwammen op jim of en
zatten jim nao as een zwaarm bi'jen. Zi'j brochten jim in et Seïrgebargte een
verpletterende nederlaoge toe en jaegden jim nao tot an Chorma.
45 Nao weerommekommen klaegde jim jim nood bi'j de
Heer, mar hi'j wol niet naor jim luusteren en hul him doof.
46 Zo bin jim lange tied in Kades bleven.
Deuteronomium
2
01 Uutaendelik biwwe ommekeerd en de woestijn weer in
trokken, in de richting van de Rode Zee, zoas de Heer mi'j opdreugen hadde.
Jaorenlange trokken we om et Seïrgebargte henne.
02 Doe zee de Heer tegen mi'j:
03 "Jim bin now lange genoeg om dit gebargte
henne trokken. Keer omme en gao naor et noorden.
04 En ie moe'n et volk veurholen: “straks kommen jim
deur et gebied van jim breurs, de ofstammelingen van Esau, die in de Seïr
wonen. Zi'j zullen bange veur jim wezen, mar jim moe'n jimzels goed in acht
nemen
05 en heur niet uutdaegen. Ik geve jim nog niet et
kleinste stokkien van heur laand; et Seïrgebargte he'k ommes an Esau in
eigendom geven.
06 Et eten dat jim neudig hebben moej'm gewoon van
heur kopen, en ok veur jim drinkwaeter moej'm heur betaelen.
07 Want de Heer, jim God, het jim zegend in alles
waj'm onderneumen hebben. Hi'j het op de hiele tocht deur de grote woestijn
over jim waekt. De Heer, jim God, ston an jim kaante, veertig jaor lange, en et
het jim an niks ontbreuken.”"
08 Doe wi'j oonze breurs in de Seïr, Esau zien
ofstammelingen, aachter oons laoten hadden, verleuten we de route die van Elat
en Esjon-Geber deur de Araba lopt, en trokken we naor de woestijn van Moab.
09 Doe zee de Heer tegen mi'j: "Jim meugen de
Moabieten niet vi'janig integen kommen en heur niet uutdaegen, want ik geve jim
van heur laand niks in bezit; ik hebbe Arre ommes an de naokommelingen van Lot
in eigendom geven."
10 (vroeger woonden daor de Emieten, een groot en
machtig volk van reuzen zoas de Enakieten.
11 Krek as de Enakieten wodden zi'j tot de Refaïeten
rekend; in Moab wodden zi'j Emieten nuumd.
12 En in de Seïr woonden eertieds de Chorieten, mar de
ofstammelingen van Esau hebben heur van heur laand meester maekt deur heur uut
te roeien en heur in heur plak daor te vestigen, krek zoas de Israëlieten daon
hebben mit et laand dat de Heer heur in bezit geven het.)
13 De Heer zee: "Breek op en gao et dal van de
Zered over," en dat hewwe daon.
14 Tussen oons vertrek uut Kades-Barnea en et
overtrekken van de Zered weren d'r achtendattig jaor verstreken. Bi'j slot van
zaeke was d'r van de eerste generaosie gien weerbere man meer over in oons
kaamp, zoas de Heer zweerd hadde.
15 Ok had de Heer d'r eigenhaandig veur zorgd dat zi'j
in paniek et kaamp uut vlocht weren en uutaendelik allemaole ommekommen weren.
16 Doe alle weerbere manluden dus wegraekt weren,
17 zee de Heer tegen mi'j:
18 "Vandaege trek ie deur Arre henne, et gebied
van Moab.
19 Ie zullen dan in de buurt kommen van de Ammonieten.
Behaandel heur ok niet vi'janig en daeg heur niet uut. Ok van et laand van de
Ammonieten geef ik je niks in bezit; ik hebbe et an de naokommelingen van Lot
in eigendom geven."
20 (ok dat wodt beschouwd as laand van de Refaïeten,
die daor eertieds woonden; in Ammon wodden zi'j Zamzummieten nuumd.
21 Et was een groot en machtig volk van reuzen zoas de
Enakieten, mar de Heer het heur uutroeid, zodat de Ammonieten heur meester
maeken konnen van heur laand en heur daor in heur plak vestigen konnen.
22 Etzelde het hi'j daon veur de ofstammelingen van
Esau in de Seïr. Veur heur het hi'j de Chorieten uutroeid, waornao zi'j heur
meester maekten van heur laand en heur daor in heur plak vestigden; zi'j wonen
d'r tot op de dag van vandaege.
23 En zo hebben ok de Kaftorieten, ofkomstig van
Kreta, de Awwieten uutroeid die in de buurt van Gaza in dörpen woonden, en heur
daor in heur plak vestigd.)
24 De Heer zee: "Breek now et kaamp op en gao et
dal van de Arnon over. Hierbi'j lever ik Sichon, de Amoritische keuning van
Chesbon, mit zien laand an jim uut. Vaal an, daeg him uut en neem zien laand in
bezit.
25 Vanof dit mement laot ik alle volken van de wereld
van aangst veur jim sidderen. As zi'j de geruchten over jim heuren, zullen ze
jim komst mit schrik en beven integen zien."
26 Ik stuurde doe vanuut de woestijn van Kedemot
gezaanten naor keuning Sichon van Chesbon mit een vredelievende bosschop. Ik
vreug him:
27 "Stao mi'j toe deur jow laand te trekken. Ik
verzekere jow dat ik de heufdstraote volgen zal en d'r niet van ofwieken zal,
niet naor links en niet naor rechts.
28 Verkope mi'j et eten da'k neudig hebbe en laot mi'j
veur mien drinkwaeter betaelen. Vergun mi'j alliend mar om lopend jow laand
deur te trekken,
29 zoas Esau zien ofstammelingen in de Seïr en de
Moabieten in Arre mi'j dat toestaon hebben, tot ik de Jordaan oversteuken bin
naor et laand dat de Heer, oonze God, oons zal geven."
30 Mar keuning Sichon van Chesbon weigerde oons deur
zien laand trekken te laoten. Want de Heer, jow God, had him stiems en
onverzettelik maekt omreden hi'j him an jow uutleveren wol, wat ok gebeurd is.
31 De Heer zee tegen mi'j: "Ik laot je zegevieren
over Sichon en zien laand. Vaal him an en neem zien laand in bezit."
32 Sichon gong mit oons et gevecht an. Hi'j rokte mit
zien hiele leger op naor Jahas.
33 Mar de Heer, oonze God, gaf oons de overwinning. We
brochten Sichon en zien zeunen omme en versleugen zien hiele leger.
34 We veroverden doe al zien steden en maekten daor de
manluden, vrouwluden en kiender van kaant; we leuten gieniene in leven.
35 Mar et vee en et spul van de veroverde steden
maekten we veur oonszels buit.
36 Vanof Aroër an de raand van et Arnondal – vanof de
stad in et dal – tot an Gilead toe was gien stad veur oons onneember; de Heer,
oonze God, leut oons over dit hiele gebied zegevieren.
37 Mar et laand van de Ammonieten, et hiele
stroomgebied rond de boverloop van de Jabbok en de steden in de bargen, hewwe
mit rust laoten, want die gebieden had de Heer, oonze God, oons ontzegd.
Deuteronomium
3
01 Daornao biwwe veerder trokken, in de richting van
Basan. Mar keuning Og van Basan trok tegen oons op veur een gevecht. Hi'j rokte
mit zien hiele leger op naor Edreï.
02 Doe zee de Heer tegen mi'j: "Ie hoeven niet
bange veur him te wezen, want ik lever him an je uut, mit hiel zien leger en
zien laand. Doe mit him etzelde as waj' daon hebben mit Sichon, de keuning van
de Amorieten, die in Chesbon zetelde."
03 En zo leverde de Heer, oonze God, keuning Og van
Basan mit zien hiele leger an oons uut. We versleugen him en brochten alleman
omme – gieniene van heur bleef in leven.
04 We veroverden al zien steden, zestig in getal, en
bezetten et hiele gebied van Argob, et riek waorover Og in Basan heerste. D'r
was gien stad die we him niet ofnammen
05 – zonder uutzundering steden die mit hoge muren en
poorten mit grundels verstarkt weren –, en veerder een hiel groot tal
nederzettings.
06 We maekten alle inwoners van kaant, zoas we eerder
daon hadden bi'j Sichon, de keuning van Chesbon. In iedere stad brochten we de
manluden, vrouwluden en kiender omme.
07 Mar et vee en et spul van de steden maekten we veur
oonszels buit.
08 Zo hebben wi'j doe et gebied an de oostkaante van
de Jordaan, vanof et Arnondal tot an et Hermongebergte, op die twie Amoritische
keunings veroverd.
09 (de inwoners van Sidon numen de Hermon Sirjon, de
Amorieten Senir.)
10 Et besleug alle steden van de hoogvlakte, hiel
Gilead en hiel Basan tot an Salka en Edreï toe, kotomme, alle steden in et riek
van Og.
11 (keuning Og van Basan was de ienig overbleven
ofstammeling van de Refaïeten. Zien bedde – te zien in Rabba, de heufdstad van
Ammon – is van iezer en mar liefst negen elle lange en vier bried, meten in de
gewone elle.)
12 Wi'j hebben dat laand in bezit neumen, en ik hebbe
et gebied mit alle steden vanof Aroër op de raand van et Arnondal tot
halverwege et barglaand van Gilead toewezen an de stammen Ruben en Gad.
13 De rest van Gilead en hiel Basan, et riek van Og,
et hiele gebied van Argob, he'k an de helte van de stamme Manasse toewezen.
(hiel Basan wodt ok wel et laand van de Refaïeten nuumd.)
14 Jaïr, een naokommeling van Manasse, veroverde et
gebied van Argob tot an de greens mit Gesur en Maächa en nuumde Basan de Dörpen
van Jaïr, naor himzels, en zo hiet et tot op de dag van vandaege.
15 An Manasse zien zeune Machir wees ik dus Gilead
toe.
16 De stammen Ruben en Gad gaf ik et stok an de
zuudkaante van Gilead tot an et Arnondal, vanof et midden van de Arnon, die een
netuurlike greens is, tot an et dal van de Jabbok, de greens mit et laand van
de Ammonieten.
17 Veerder de Jordaanvallei, mit de Jordaan as
netuurlike greens, tussen et Meer van Kinneret en de Zoutzee, ofwel de Dode
Zee, tot an de rotskloven van de Pisga an de oostkaante daorvan.
18 Ik hebbe jim dit doe opdreugen: "De Heer, jim
God, het jim dit laand geven om et in bezit te nemen. Now moe'n jim weerbere
manluden as veurhoede veur jim breurs, et volk van Israël, uut trekken.
19 Alliend jim vrouwluden, kiender en vee – ik weet
hoevule vee jim hebben – meugen in de steden blieven die ik jim toewezen hebbe,
20 tot de Heer ok jim breurs vrede geven het en zi'j
et laand ok in bezit neumen hebben dat de Heer, jim God, heur geft an de ginne
kaante van de Jordaan. Eerst dan mag iederiene van jim weerommegaon naor zien
eigen grond, die hi'j van mi'j kregen het."
21 Jozua he'k doe op et hatte drokt: "Ie hebben
mit eigen ogen zien wat de Heer, je God, mit die twie keunings daon het. Krek
zo zal de Heer doen mit alle vosten die je nao et overstikken treffen zullen.
22 Ie hoeven niet bange veur heur te wezen, want et is
de Heer, je God, zels die veur jim stridt."
23 En ik hebbe de Heer smeekt:
24 "Heer, mien God, jow bin begonnen om jow
knecht jow groothied en kracht zien te laoten. Wat god in de hemel of op eerde
kan jow daoden en jow macht evenaoren?
25 Stao mi'j toch toe over te stikken en dat goeie
laand an de ginne kaante van de Jordaan te zien, die mooie bargen en de
Libanon."
26 Mar deur jim schuld was de Heer lelk op mi'j wodden
en hi'j weigerde om naor mi'j te luusteren. Hi'j zee: "Genoeg, hool je d’r
stille over!
27 Beklim de Pisga en kiek vanof de toppe uut naor et
westen, et noorden, et oosten en et zuden. Kiek goed om je henne, want ie
zullen de Jordaan niet overstikken.
28 Dreeg et bevel over an Jozua en bereide him veur op
zien opdracht. Hi'j zal et volk veurgaon en heur et laand in bezit geven dat ie
liggen zien zullen."
29 Zo bleven wi'j in de vallei, op de hoogte van
Bet-Peor.
Deuteronomium
4
01 Luuster dus, Israël, naor de wetten en de regels
waorin ik jim onderwies en komme ze nao. Dan blieven jim in leven en kuj'm et
laand in bezit nemen dat de Heer, de God van jim veuroolden, jim geven zal.
02 Voeg niks toe an wat ik jim veurschrief en doe d'r niks
van of. Hool jim an de geboden die ik jim geef; et bin de geboden van de Heer,
jim God.
03 Jim hebben mit eigen ogen zien wat de Heer in
Baäl-Peor daon het. Iederiene die him mit de Baäl van de Peor ofgeven hadde,
het hi'j uut jim midden wegvaegd.
04 Jim, an de aandere kaante, bleven de Heer jim God,
toegedaon en bin now allemaole nog in leven.
05 Zoas de Heer, mien God, mi'j opdreugen het, leer ik
jim wetten en regels waornaor jim haandelen moeten in et laand dat jim in bezit
nemen zullen.
06 Leef ze strikt nao, dan tonen jim wieshied en
inzicht. Alle volken die dat zien en van disse wetten heuren, zullen zeggen:
"Wat is dat grote volk wies en verstaandig!"
07 Want wat volk, hoe groot ok, het goden zo
dichtebi'j as wi'j de Heer, oonze God, iederkeer as wi'j him om hulpe roepen?
08 En wat volk, hoe groot ok, het wetten en regels zo
rechtveerdig as de lessen die ik jim now geve?
09 Wees waorschouwd en neem jim zorgvuldig in acht,
zodat jim gienertied vergeten wat jim mit eigen ogen zien hebben, mar de heugenschop
daoran levendig hoolt en alles an jim kiender en kleinkiender deurvertelt.
10 Vertel ze hoe jim bi'j de Horeb veur de Heer, jim
God, verschenen, naodat hi'j tegen mi'j zegd had: "Roep et volk
bi'jenneer, dan maek ik heur mien geboden bekend. Dan leren ze ontzag veur mi'j
te hebben zolange ze leven, en brengen ze dat heur kiender ok bi'j."
11 Op die dag kwammen jim schoorvoetend naor de voet
van de barg, waoruut vuur hemelhoog opvlamde, midden in de duusternis en
driegende, donkere wolken.
12 Doe zee de Heer tegen jim vanuut et vuur. Jim
heurden een stemme praoten, mar een gedaonte zaggen jim niet; d'r was alliend
die stemme.
13 Hi'j maekte de regels van et verbond bekend, de
tien geboden. Hi'j schreef ze op twie stienen plaeten en eiste dat jim jim d'r
an holen zollen.
14 Mi'j dreug de Heer doe op om jim de wetten en
regels te leren die jim naokommen moeten in et laand an de ginne kaante, dat
jim in bezit nemen zullen.
15 Mar omdat jim gien gedaonte zien hebben doe de Heer
jim op de Horeb vanuut et vuur toesprak, moej'm heur zorgvuldig in acht nemen:
16 misdreeg jim niet deur een godebeeld te maeken, een
ofbelinge van wat wezen dan ok, man of vrouw,
17 of van een dier dat op et laand leeft of van de
voegels in de locht,
18 van kroepende dieren of van vissen in et waeter
onder de eerde.
19 En aj'm omhoge kieken en de zunne, de maone en de
steerns zien, al die lochten an de hemel, laot jim d'r dan niet toe verleiden
om daorveur deur de knie'jen te gaon en te vereren wat de Heer, jim God, veur
de aandere volken op eerde bestemd het.
20 Want jim bin deur de Heer uutkeuzen en uut de
smultovend van Iegypte weghaeld om him as zien eigen volk toe te heuren, zoas
now et geval is.
21 Deur jim schuld is de Heer kwaod op mi'j wodden.
Hi'j zweerde dat ik de Jordaan niet overstikken zol en et goeie laand niet
binnengaon zol dat hi'j jim as grondgebied geven zol.
22 Ik moet hier starven, ik zal de Jordaan niet
overgaon, mar jim meugen wel overstikken en et laand in bezit nemen.
23 Zorge d'r dan veur daj'm et verbond dat de Heer,
jim God, mit jim sleuten het niet vergeten deur tegen zien gebod in wat of te
beelden en een godebeeld te maeken.
24 Want de Heer, jim God, is een verterend vuur, hi'j
duldt gien aandere goden naost him.
25 Aj'm ienkeer in dat laand wotteld binnen en d'r
kiender en kleinkiender kregen hebben, en jim gaoj'm misdregen deur een
godebeeld te maeken, een ofbelinge van wat dan ok, en jim tergen de Heer, jim
God, deur te doen wat slecht is in zien ogen –
26 ik roepe vandaege de hemel en de eerde op as getugen
tegen jim, daj'm dan gauw verdreven wodden zullen uut et laand an de ginne
kaante van de Jordaan, dat jim in bezit nemen zullen. Daor zal jim dan gien
lang leven bescheuren wezen, 't ligt eerder aandersomme, jim zullen wegvaegd
wodden.
27 De Heer zal jim utenneer jaegen en jim ofvoeren
naor vremde volken, waor mar een peer van jim overblieven zullen.
28 Daor zullen jim dan aandere goden vereren, goden
van hoolt en van stien, deur meensken maekt, goden die niet heuren en zien
kunnen, niet eten en niet roeken.
29 Mar uutaendelik zullen jim de Heer, jim God, weer
zuken, en him ok vienen, aj'm him temeensen mit hatte en ziel zuken.
30 As dit alles jim overkomt zuj'm, deur de nood
dreven, naor de Heer, jim God, weerommekeren en naor him luusteren.
31 Want de Heer, jim God, is een God van liefde. Hi'j
zal jim niet verlaoten en jim niet in et verdarf stotten. Wat hi'j jim
veuroolden onder ede toezegd het, verget hi'j niet.
32 Gao de hiele geschiedenis mar es nao, vanof de dag
dat God de meenske op eerde maekte, en deurkruus de hiele wereld van et uterste
oosten tot et uterste westen: is zok-zo-wat geweldigs iens eerder veurkommen,
het de meensken iens eerder zoks verneumen?
33 Is d'r iens een volk west dat krek as jim vanuut
een vuur de stemme van een god heurd het en dat overleefd het?
34 Is d'r iens een god west die et andurfd het om him
een volk toe te eigenen waorover een aander volk macht uutoefende, en die dat
dee mit grootse daoden, mit tekens en wonderen en foeleinige stried, mit starke
haand en opheven aarm, en op angstanjaegende wieze – zoas jim mit eigen ogen de
Heer, jim God, in Iegypte zien doen hebben?
35 Jim bin d'r getuge van west zodat jim begriepen
zollen dat de Heer de ienige God is; d'r is gien aandere naost him.
36 Vanuut de hemel het hi'j zien stemme heuren laoten
om jim op te voeden, en op eerde het hi'j jim dat grote vuur zien laoten en
vanuut et vuur zien geboden bekendmaekt.
37 De Heer het jim veuroolden liefhad en heur
naogeslaacht uutkeuzen, en hi'jzels het jim mit zien grote macht uut Iegypte
vri'jmaekt
38 en vanwegens jim, volken verdreven die groter en
machtiger weren as jim, om jim heur laand binnen te leiden en et jim in
eigendom te geven, zoas dat now gebeurt.
39 Wees jim d'r daorom van bewust en laot goed tot jim
deurdringen dat de Heer de ienige God is, boven in de hemel en hier beneden op
de eerde; een aander is d'r niet.
40 Hool jim altied an zien wetten en geboden, zoas ik
ze jim vandaege geve. Dan zal et jim en jim kiender goed gaon, en zuj'm lange
leven meugen in et laand dat de Heer, jim God, jim geven zal.
Anwiezing van
ontwieken
41 Doe wees Mozes in et gebied an de oostkante van de
Jordaan drie steden an
42 waorhenne iene uutwieken kon die zonder opzet en
zonder him iens mit de nekke ankeken te hebben een aander ommebrocht hadde. Zoenend
kon in leven blieven as hi'j naor iene van die steden de bienen neum.
43 Veur de stamme Ruben was et Beser op et onontgonnen
pat van de hoogvlakte, veur Gad Ramot in Gilead, en veur Manasse Golan in
Basan.
Ofkondiging
van de tien geboden
44 Dit bin de lessen die Mozes de Israëlieten geven
het.
45 Hier volgen de bepaolings, wetten en regels die
Mozes tegenover de Israëlieten ofkondigd het naodat ze uut Iegypte wegtrokken
weren.
46 Dat gebeurde an de ginne kaante van de Jordaan, in
et dal tegenover Bet-Peor, in et laand dat toeheurd had an Sichon, de keuning
van de Amorieten, die in Chesbon zetelde en die krek as keuning Og van Basan
deur Mozes en de Israëlieten op heur tocht uut Iegypte versleugen wodde,
47 waorbi'j et hiele gebied van disse twie Amoritische
keunings an de oostkaante van de Jordaan deur heur in bezit neumen wodde,
48 vanof Aroër op de raand van et Arnondal tot an de
Sionberg, ofwel de Hermon,
49 mit de hiele vallei an de oostkaante van de Jordaan
tot waor de rotskloven van de Pisga in de Dode Zee ofdaelen.
Deuteronomium
5
01 Mozes reup et hiele volk van Israël bi'jenneer en
zee dit tegen heur:
Luuster,
Israël, naor de wetten en de regels die ik jim vandaege bekendmaak. Maek ze jim
eigen en leef ze strikt nao.
02 De Heer, oonze God, het bi'j de Horeb een verbond
mit oons sleuten.
03 Niet mit oonze veuroolden het hi'j dit verbond
sleuten, mar mit oons, zoas wi'j hier now levend en wel bi'jenneer binnen.
04 De Heer het him daor vanuut et vuur rechtstreeks
tot jim richt.
05 Ik ston doe tussen him en jim in om zien woorden an
jim deur te geven, want jim weren bange veur et vuur en dusten de barg niet op.
Dit zee de Heer:
06 "Ik bin de Heer, jim God, die jim uut Iegypte,
van et slaovewark, vri'jmaekt het.
07 Vereer naost mi'j gien aandere goden.
08 Maek gien godebeelden, gien inkelde ofbelinge van
wat dat in de hemel hier boven is of van wat beneden op de eerde of in et
waeter onder de eerde.
09 Gao veur zokke beelden niet deur de kni'jen, vereer
ze niet, want ik, de Heer, jim God, duld gien aandere goden naost mi'j. Veur de
schuld van de oolden laot ik de kiender boeten, en ok et dadde geslaacht en et
vierde, as ze mi'j haten;
10 mar as ze mi'j liefhebben en doen wat ik zegge,
bewies ik heur mien liefde tot in et duzendste geslaacht.
11 Misbruuk de naeme van de Heer, jim God, niet, want
wie zien naeme misbruukt lat hi'j niet vri'juut gaon.
12 Neem de sabbat in acht, zoas de Heer, jim God, jim
geboden het; et is een heilige dag.
13 Zes daegen lange kuj'm warken en al jim wark doen,
14 mar de zeuvende dag is een rustdag, die wi'jded is
an de Heer, jim God; dan maj'm niet warken. Dat gelt veur jim, veur jim zeunen
en dochters, veur jim knechten en meiden, veur jim runder, jim ezels en al jim
aandere dieren, en ok veur vremden die bi'j jim in de stad wonen; want jim
knecht en meid moe'n liekegoed rusten as jim.
15 Bedaenke dat jim zels knecht weren in Iegypte tot
de Heer, jim God, jim mit starke haand en opheven aarm bevri'jdde. Daorom het
hi'j jim opdreugen om de sabbat te holen.
16 Toon eerbied veur jim heit en jim moeke, zoas de
Heer, jim God, jim geboden het. Dan wodden jim zegend mit een lang leven en mit
veurspoed in et laand dat de Heer, jim God, jim geven zal.
17 Begao gien moord.
18 Begao gien overspel.
19 Steel niet.
20 Leg over een aander gien valse getugenis of.
21 Zet jim zinnen niet op de vrouw van een aander, en
laot liekemin jim oge valen op zien huus, of op zien akker, zien knecht, zien
meid, zien rund of zien ezel, of wat him ok mar toeheurt."
22 De Heer het disse woorden – disse, en niet meer –
tegen jim zegd doe jim daor bi'jenneer weren. Mit een geweldig stemgeluud
kondigde hi'j op de barg zien geboden of, vanuut vuur en driegende, donkere
wolken, en hi'j schreef ze op twie stienen plaeten en gaf die an mi'j.
23 Doe jim die stemme heurd hadden vanuut de
duusternis, wiels de barg in vuur en vlam ston, bin jim stamooldsten en
ooldsten bi'j mi'j kommen
24 mit de woorden: "Zokrek het de Heer, oonze
God, oons zien luuster en zien groothied zien laoten en hebben we zien stemme
uut et vuur heurd. We hebben vandaege ondervunnen dat God mit meensken praot
zonder dat et heur et leven hoeft te kosten.
25 Mar moe'n we oons leven now opni'j op et spul
zetten? Dit enorme vuur zal oons levend verbranen! Awwe de stemme van de Heer,
oonze God, opni'j heuren, zuwwe grif wegraeken.
26 Want d'r is toch gien meenske die krek as wi'j de
stemme van de levendige God vanuut et vuur praoten heurd het en et naovertellen
kund het?
27 Kun jim niet hennegaon om te heuren wat de Heer
zeggen wil? Aj'm zien woorden dan an oons overbrengen, zullen wi'j luusteren en
d'r naor haandelen."
28 Doe de Heer heurde wat jim mi'j vreugen, zee hi'j
tegen mi'j: "Ik hebbe heurd wat et volk tegen je zee; zi'j hebben et goed
zegd.
29 Hadden zi'j altied mar zoe'n gunteren om mi'j te
vereren en mien geboden nao te leven; veur iewig zol et heur en heur kiender
goed gaon."
30 En hi'j gong veerder: "Stuur heur now mar
weeromme naor heur tenten.
31 Mar ie moe'n hier blieven, bi'j mi'j, dan za'k jow
alle geboden, wetten en regels bekendmaeken die ie heur leren moeten en die
zi'j naoleven moeten in et laand dat ik heur in bezit geven zal."
32 Et is now an jim om ze in acht te nemen, zoas de
Heer, jim God, jim opdreugen het; wiek d'r op gien inkelde meniere van of.
33 Volge de hieltied de weg die hi'j jim wezen het,
dan zuj'm in leven blieven en d'r wél bi'j veren en lange wonen meugen in et
laand daj'm in bezit kriegen.
Deuteronomium
6
01 Dit bin de geboden, wetten en regels die ik jim in
kommedaosie van de Heer, jim God, leren moet en die jim naoleven moeten in et
laand an de ginne kaante, dat jim in bezit nemen zullen.
02 Jim moe'n veur de Heer, jim God, ontzag tonen deur
jim te holen an zien wetten en geboden, zoas ik die now an jim geve; dat gelt
veur jim, zolange jim leven, en veur jim kiender en jim kleinkiender. Dan
zullen jim mit een lang leven zegend wodden.
03 Luuster dus, Israël, en neem ze hiel percies in
acht. Dan zal et jim goed gaon in et laand dat overlopt van melk en hunning, en
zullen jim stark in tal toenemen, zoas de Heer, de God van jim veuroolden, jim
toezegd het.
De Heer is de
ienige
04 Luuster, Israël: de Heer, oonze God, de Heer is de
ienige!
05 Hebbe daorom de Heer lief mit hatte en ziel en mit
inzet van al jim krachten.
06 Hool de geboden die ik jim vandaege opleg de
hieltied in gedaachten.
07 Prente ze jim kiender in en praot d'r algedurig
over, thuus en onderwegens, aj'm op bedde gaon en aj'm wakker wodden.
08 Drege ze as een teken om jim aarm en as een baand
op jim veurheufd.
09 Schrief ze op de deurposten van jim huus en op de
poorten van de stad.
10 Aansend brengt de Heer, jim God, jim naor et laand
dat hi'j jim geven zal, zoas hi'j jim veuroolden Abraham, Isaak en Jakob onder
ede toezegd het. Jim kriegen daor grote, mooie steden, die jim niet zels bouwd
hebben,
11 huzen vol veurraoden, die jim niet anlegd hebben,
regenputten, die jim niet uuthouwd hebben, en droevestokken en olijfbomen, die
jim niet plaant hebben. Aj'm daor in overvloed leven,
12 zorge d'r dan veur daj'm de Heer niet vergeten, die
jim uut et slaovewark in Iegypte vri'jmaekt het.
13 Hebbe alliend ontzag veur de Heer, jim God, dien
him en zweer alliend bi'j zien naeme.
14 Laot jim niet in mit de goden van de volken om jim
henne;
15 jim zollen daormit de argernis van de Heer over jim
ofroepen en hi'j zol jim van de eerdbojem wegvaegen. Want de Heer, jim God, die
tussen jim is, duldt gien aandere goden naost him.
16 Stel him niet op de proef, zoas jim bi'j Massa
deden.
17 Leef de geboden, de bepaolings en de wetten die de
Heer, jim God, jim veurhullen het, zorgvuldig nao
18 en doe wat goed is in zien ogen. Dan zal et jim
goed gaon en kun jim et goeie laand in bezit nemen dat hi'j jim veuroolden
onder ede toezegd het.
19 Al jim vi'janen zal hi'j veur jim votjaegen, zoas
hi'j toezegd het.
20 As jim kiender jim laeter vraogen: "Wat
betekenen al die bepaolings en wetten en regels die de Heer, oonze God, jim
veurhullen het?"
21 geef dan dit bescheid: "Wi'j weren in Iegypte
knechten van de farao, mar mit starke haand het de Heer oons uut Iegypte
vri'jmaekt.
22 Wi'j zaggen mit eigen ogen hoe hi'j tekens en
indrokwekkende wonderen dee, die groot onheil brochten over de Iegypteners, de
farao en zien hof.
23 Mar hi'j leidde oons uut Iegypte weg, om oons
hierhenne te brengen en oons et laand te geven dat hi'j oonze veuroolden onder
ede toezegd hadde.
24 Daorom gebeud de Heer, oonze God, oons al disse
wetten nao te kommen en ontzag veur him te tonen. Dan zol et oons goed gaon en
zol hi'j oons leven speren, zoas hi'j tot now an toe daon het.
25 As wi'j veur et oge van de Heer, oonze God, disse
geboden de hieltied naoleven, zoas hi'j oons opdreugen het, dan zal dat in oons
veurdiel anrekend wodden."
Deuteronomium
7
Gedoente mit
aandere volken
01 Aansend zal de Heer, jim God, jim naor et laand
brengen dat jim in bezit nemen zullen en een protte volken veur jim op de
vlocht jaegen: de Hethieten, de Girgasieten, de Amorieten, de Kanaänieten, de
Perizzieten, de Chiwwieten en de Jebusieten – zeuven volken die groter en
machtiger binnen as jim.
02 As de Heer, jim God, jim de overwinning op heur
geft, moej’m heur van kaant maeken. Jim meugen gien vredesverdrag mit heur
sluten en heur niet speren.
03 Stao ok gien huweliksverbientenissen mit heur toe;
stao jim dochter niet of an iene van heur zeunen en zuke bi'j heur gien vrouw
veur jim eigen zeune.
04 Want zi'j zollen jim kiender d'r toe verleiden om
de Heer ontrouw te wodden en aandere goden te dienen. Daormit zollen jim zien
argernis over jim ofroepen en dat zollen jim drekt mit de dood bekopen moeten.
05 Nee, dít staot jim te doen: jim moe'n heur alters
slopen en heur gewi'jde stienen verdistreweren, heur Asjerapaolen ommehakken en
heur godebeelden verbranen.
06 Want jim bin een volk dat an de Heer, jim God,
wi'jded is. Jim bin deur him uutkeuzen om, aanders as alle aandere volken op
eerde, zien kostber bezit te wezen.
07 Et is niet omreden jim talrieker weren as de
aandere volken dat hi'j jim lief kreeg en uutkeus – jim weren et kleinste van
allemaole!
08 Mar omreden hi'j jim liefhad en him holen wol an
wat hi'j jim veuroolden onder ede toezegd hadde, het de Heer jim mit starke
haand vri'jmaekt uut et slaovewark, uut de macht van de farao, de keuning van
Iegypte.
09 Bedaenk dus goed: alliend de Heer, jim God, is God
en hi'j hoolt woord; hi'j komt zien toezeggings nao en is trouw an iederiene
die him liefhet en die dot wat hi'j zegt, tot in et duzendste geslaacht.
10 Mar iederiene die him haat zal daorveur boeten mit
zien leven; de Heer zal him niet begaon laoten, hi'j lat him persoonlik boeten.
11 Neem daorom de geboden, wetten en regels die ik jim
vandaege veurhool zorgvuldig in acht.
12 Aj'm jim geheurzem holen an disse veurschriften zal
de Heer, jim God, him van zien kaante holen an wat hi'j jim veuroolden in zien
goedens toezegd het.
13 Hi'j zal jim zien liefde zien laoten, jim zegenen
en jim talriek maeken. Zien zegen zal rusten op de vrucht van jim schoot en de
vrucht van et laand – koren, wien en eulie –, op de dracht van jim runder,
schaopen en geiten, in et laand dat hi'j jim geven zal, zoas hi'j jim veuroolden
onder ede toezegd het.
14 Meer as alle aandere volken zullen jim zegend
wodden. Onvruchtberhied zal bi'j jim niet veurkommen, niet onder manluden en
niet onder vrouwluden, en liekemin bi'j jim dieren.
15 De Heer zal jim vri'jweren veur iedere ziekte, hi'j
zal jim alle ongemakken die jim jim uut Iegypte heugen besperen en ze veur jim
vi'janen bestemmen.
16 Daorom moe'n jim alle volken die hi'j an jim
uutlevert verdistreweren, zonder medelieden te tonen. Dien heur goden niet,
want dat zol jim ondergang betekenen.
17 Misschien daenken jim bi'j jimzels: Die volken bin
groter as wi'j, hoe zollen wi'j ze verslaon kunnen?
18 Wees niet bange veur heur; bedaenke wat de Heer,
jim God, de farao en hiel Iegypte andaon het.
19 Herinner jim de grootse daoden die jim mit eigen
ogen zien hebben, de tekens en wonderen en jim bevri'jding mit starke haand en
opheven aarm! Zo zal de Heer ok optreden tegen alle volken die jim bange maeken
zullen.
20 Daornao zal hi'j bremzen op heur ofsturen, tot
alleman die nog over is of him veur jim schoel hoolt, ommekommen wezen zal.
21 Wees dus niet bange veur heur, want de Heer, jim
God, een machtige en ontzagwekkende God, staot an jim kaante.
22 As hi'j die volken veur jim op de vlocht drift zal
hi'j dat geleidelik doen. Jim moe'n heur niet in ienkeer uutroeien, aanders
kriegen jim te maeken mit een hiele protte roofdieren.
23 De Heer zal jim de overwinning geven en paniek
onder heur zi'jen, tot zi'j uutroeid binnen.
24 Hi'j zal heur keunings an jim uutleveren en jim
zullen et laand zuveren van alles wat an heur herinnert; de hieltied veerder
zullen zi'j teroggedrongen wodden, tot jim ze allemaole uutroeid hebben.
25 Heur godebeelden moej'm verbranen, zonder jim et
zulver en goold daorvan toe te eigenen, want dat zol jim ondergang wodden
omreden de Heer, jim God, ze minacht.
26 Geef die gruwelike beelden gien plak in jim huzen,
aanders wodden jim krek as zi'j an de verinnewaosie priesgeven. Jim moe'n daor
een diepe hekel, een hatgrondige hekel an hebben; de ban van de Heer rust d'r
op.
Deuteronomium
8
Vergeet in
veurspoed de Heer niet
01 Leef alle geboden die ik jim vandaege veurhool
strikt nao. Dan zullen jim in leven blieven, in tal toenemen en et laand dat de
Heer jim veuroolden onder ede toezegd het, binnengaon en et in bezit nemen.
02 Daenk an de tocht die de Heer, jim God, jim deur de
woestijn maeken laoten het, veertig jaor lange. Hi'j wol jim zien macht vulen
laoten en jim op de proef stellen, om te ontdekken wat d'r in jim hatten
leefde: geheurzemhied an zien geboden of niet.
03 Jim hébben zien macht kennen leerd: hi'j leut jim
honger lieden en gaf jim doe manna te eten, eten dat jim gienertied eerder zien
hadden en jim veuroolden liekemin. Zo maekte hi'j jim dudelik dat een meenske
niet leeft van brood alliend, mar van alles wat de mond van de Heer geft.
04 Veertig jaor lange raekte jim kleraosie niet
versleten en zwölden jim voeten niet op.
05 Laot ieder van jim dan begriepen dat de Heer, jim
God, jim opvoedet zoas een heit zien kiend opvoedet.
06 Leef daorom zien geboden nao deur de weg te gaon
die hi'j jim wist en deur ontzag veur him te tonen.
07 Aansend brengt de Heer, jim God, jim naor een goed
laand, een laand van beken, bronnen en waeterstromen, die ontspringen in de
valleien en op de bargen,
08 een laand van weite en gaste, van droevestokken,
viegebomen en grenaatappelbomen, een laand van olijven en hunning,
09 een laand waoj'm niet alliend mar schaemel brood
eten zullen, mar waor et jim an niks ontbreken zal, een laand waoj'm iezer
vienen in et gestiente en waoj'm keuper delven uut de bargen.
10 Aj'm daor in overvloed leven, daank de Heer, jim
God, dan veur et goeie laand dat hi'j jim geven het.
11 Zorge d'r veur daj'm him niet vergeten, waordeur
jim zien geboden, wetten en regels, die ik jim vandaege veurhool, veronachtzaemen
zollen.
12 Aj'm volop te eten hebben en mooie huzen bouwen om
in te wonen,
13 aj'm de hieltied meer runder, schaopen en geiten
kriegen, de hieltied meer goold en zulver, as jim hiele bezit toenemt,
14 meugen jim daordeur niet eigenwies wodden en de
Heer, jim God, vergeten. Was hi'j et niet die jim uut jim knechtschop in
Iegypte vri'jmaekte;
15 die jim veilig deur die grote, verschrikkelike
woestijn leidde, dat dreuge laand waor gien waeter te vienen is en waor
venienige slangen en schorpioenen huzen; die veur jim waeter ontspringen leut
uut de stienhadde rots;
16 die jim in de woestijn manna te eten gaf, eten dat
jim veuroolden nog gienertied zien hadden – en dat alles om jim zien macht
vulen te laoten en jim op de proef te stellen, zodat hi'j jim laeter zegenen
kunnen zol?
17 En dan zollen jim bi'j jimzels daenken: Al die
veurspoed hewwe op eigen kracht verwurven!?
18 Nee, jim moe'n begriepen dat et de Heer, jim God,
is die jim in staot stelt om die welveert te kriegen, omreden hi'j him wil
holen an wat hi'j jim veuroolden onder ede toezegd het, zoas hi'j dat tot an
now toe daon het.
19 Mar aj'm de Heer, jim God, toch vergeten en aachter
aandere goden an lopen, ze vereren en veur ze deur de kni'jen gaon – ik
waorschouw jim op veurhaand daj'm dan grif verdistreweren zullen.
20 Et zal jim krek zo gaon as de volken die de Heer
veur jim uitroeit: jim zullen verdistreweren omreden jim niet naor him luusterd
hebben.
Deuteronomium
9
Gien reden
veur zelfverheffing
01 Luuster, Israël! Jim staon op et punt om de Jordaan
over te stikken, om et laand van die aandere volken binnen te gaon en et in
bezit te nemen. Zi'j bin groter en machtiger as jim en hebben grote steden mit
hemelhoge verstarkings.
02 Onder heur is ok et grote volk van de Enakieten, de
beruchte reuzen, tegen wie neffens de verhaelen gieniene opwusken is.
03 Laot vandaege mar goed tot jim deurdringen dat et
de Heer, jim God, is die jim veurgaot as een verterend vuur. Hi'j zal heur
ondergang bewarken en heur op de kni'jen dwingen. Zo zullen jim heur in kotte
tied uutroeien kunnen, zoas de Heer jim toezegd het.
04 Mar as hi'j heur zo veur jim op de vlocht jacht,
moe'n jim niet bi'j jimzels daenken: We hebben et ok wel verdiend dat de Heer
oons hierhenne brocht het om oons dit laand in bezit te geven. Nee, et is
omreden die volken zo slecht binnen dat hi'j ze veur jim verdrieft.
05 Niet jim eigen rechtveerdighied of jim zuvere
geweten geft jim toegang tot heur laand. De Heer, jim God, verdrieft die volken
veur jim omreden zi'j zo slecht binnen, en omreden hi'j him holen wil an de eed
die hi'j jim veuroolden Abraham, Isaak en Jakob zweerd het.
06 Onthool goed dat de Heer jim dit goeie laand niet
in bezit geft omreden jim et verdiend hebben, want jim bin een onhaandelber
volk.
07 Herinnere jim hoe jim in de woestijn de lelkens van
de Heer, jim God, wekt hebben. Vanof et stuit dat jim Iegypte verleuten tot jim
ankomst hiere hebben jim jim de hieltied weer tegen de Heer verzet.
08 Veural bi'j de Horeb hebben jim him koegels maekt,
zo kwaod dat hi'j jim verdistreweren wol.
09 Ik was de barg opgaon om de stienen plaeten van et
verbond dat de Heer mit jim sleuten hadde, in ontvangst te nemen. Veertig
daegen en naachten bleef ik op de barg, zonder wat te eten of te drinken;
10 doe gaf de Heer mi'j twie stienen plaeten, mit God
zien vinger beschreven. Op die plaeten stonnen alle geboden die de Heer jim
vanuut et vuur bekendmaekt had, doe jim bi'j de barg bi'jenneer kommen weren.
11 Nao veertig daegen en naachten gaf hi'j mi'j de
twie stienen plaeten van et verbond,
12 en zee: "Haost je naor beneden. Jow volk, daj'
uut Iegypte mitneumen hebben, misdreegt heur. Now al bin ze ofweken van de weg
die ik heur wezen hebbe: zi'j hebben een godebeeld maekt."
13 En de Heer voegde d'r an toe: "Ik weet
onderhaand hoe onhaandelber dit volk is.
14 Hool mi'j niet tegen: ik roei heur uut, zodat niks
op eerde nog an heur herinneren zal. Mar uut jow za'k een volk kommen laoten
dat groter en machtiger is as dit."
15 Doe gong ik weeromme; ik daelde de barg of, die in
vuur en vlam ston, en de twie plaeten van et verbond dreug ik mit beide hanen.
16 En doe zag ik hoe jim tegen de Heer, jim God,
zundigd hadden: jim hadden een beeld maekt in de vorm van een bollekalf. Zo
vlogge weren jim al ofweken van de weg die de Heer jim wezen hadde.
17 Ik hebbe doe, waor jim bi'j weren de twie plaeten
die ik in mien hanen had, stokkendsmeten.
18 Ik leut mi'j op grond valen veur de Heer, krek as
de eerste keer, en bleef veertig daegen en naachten zo liggen, zonder wat te
eten of te drinken. Dat was omreden jim zo zwaor zundigd hadden: jim hadden
daon wat slecht is in de ogen van de Heer en him daormit plaogd.
19 Ik was bange veur de argernis van de Heer, want
hi'j was zo koegels op jim dat hi'j jim uutroeien wol. Mar ok disse keer gaf
hi'j mi'j geheur.
20 Ik hebbe doe in et biezunder veur Aäron bidded,
want ok him wol de Heer van kaant maeken, zo groot was zien lelkens.
21 Et bewies van jim wangedrag, et bollebeeld dat jim
maekt hadden, he'k verbraand en vergruusd, versplinterd en verpulverd; et stof
dat overbleef he'k in de bargstroom gooid.
22 Ok naotied, in Tabera, in Massa, in
Kibrot-Hattaäwa, zollen jim de hieltied opni'j de lelkens van de Heer opwekken.
23 En ok doe de Heer jim vanuut Kades-Barnea op weg
stuurde mit de woorden: "Trekke op, neem et laand dat ik je geef in
bezit," verzetten jim jim nog tegen zien bevel, in plak van him te
vertrouwen en geheurzem te wezen.
24 Vanof et mement dat ik mit jim te maeken kreeg,
hebben jim jim tegen de Heer verzet.
25 Ik hadde mi'j dus veur de Heer op de grond valen
laoten, en bleef veertig daegen en naachten op de grond liggen, omreden hi'j
tot jim ondergang besleuten hadde.
26 En ik biddede tot de Heer: "Ach Heer, mien
God, speer toch et volk dat jow toeheurt en dat jowzels in jow groothied redded
hebben en mit starke haand uut Iegypte wegleided hebben.
27 Daenke weeromme an jow knechten Abraham, Isaak en
Jakob. Blief niet stillestaon bi'j et dofhudig, minne en zundige gedrag van dit
volk.
28 Laot de meensken in et laand waoruut jow dit volk
wegleided hebben, niet zeggen kunnen: “de Heer was grif niet in staot om ze
naor et laand te brengen dat hi'j heur toezegd hadde. Hi'j moet heur wel mit de
nekke ankeken hebben, dat hi'j ze hier weghaeld het om ze in de woestijn
ommekommen te laoten!”
29 Ach Heer, et is toch et volk dat jow toeheurt en
dat jow deur jow grote macht mit opheven aarm vri'jmaekt hebben?"
Deuteronomium
10
01 Doe zee de Heer tegen mi'j: "Hak twie stienen
plaeten uut, geliek an de veurige, maek een kiste en komme naor mi'j toe, op de
barg.
02 Dan zal ik op die plaeten de geboden schrieven die
ok op de eerste stonnen, veur ie ze stokkend sleugen. Daornao moej' ze in de
kiste leggen."
03 Ik hebbe doe van acaciahoolt een kiste maekt en
twie ni'je stienen plaeten uuthouwd. Daornao bin ik mit de beide stienen
plaeten de barg opgaon.
04 En de Heer het d'r etzelde op schreven as de eerste
keer: de tien geboden die hi'j jim vanuut et vuur bekendmaekt hadde, doe jim
bi'j de barg bi'jenneer weren. Hi'j gaf mi'j de plaeten,
05 waornao ik weerommegong, de barg of. Ik hebbe ze in
de ark legd, de kiste die ik in kommedaosie van de Heer maekt hadde, en daor
liggen ze nog.
06 Doe bin de Israëlieten van de bronnen van
Bene-Jaäkan naor Mosera trokken. Aäron is daor doe wegraekt en d'r begreuven;
zien zeune Eleazar volgde him op as priester.
07 Zi'j bin daornao veerder reisd naor Gudgod en van
daor naor Jotbata, dat in een gebied mit een protte wadi's ligt.
08 In die tied wees de Heer de stamme Levi an om de
ark van et verbond mit de Heer te dregen, om veur him dienst te doen en in zien
naeme de zegen te zeggen. Zo is et tot op de dag van vandaege.
09 Daorom hebben de Levieten gien eigen grond zoas de
aanderen; zi'j meugen ommes bestaon van de dienst an de Heer, zoas hi'j heur
toezegd het.
10 Krek as de eerste keer he'k dus veertig daegen en
naachten op de barg deurbrocht, en ok disse keer gaf de Heer mi'j geheur: hi'j
besleut om jim te speren.
11 En de Heer zee tegen mi'j: "Gao an et heufd
van et volk weer op weg, dan kun zi'j et laand binnengaon dat ik heur veuroolden
onder ede toezegd hebbe, en et in bezit nemen."
Geheurzemhied
leidet tot veurspoed
12 Israël, bedaenke dus dat de Heer, jim God, niks
aanders van jim vragt as daj'm ontzag veur him tonen, daj'm de weg gaon die
hi'j jim wist, daj'm him liefhebben, him mit hatte en ziel dienen
13 en zien geboden en wetten, die ik jim vandaege
veurhool, naoleven; dan zal et jim goed gaon.
14 De Heer, die vri'j beschikken kan over de hoogste
hemel en over de eerde en alles wat daorop leeft,
15 het toch alliend veur jím veuroolden liefde opvat
en uut alle volken krek jim, heur naozaoten, uutkeuzen!
16 Besniede daorom jim hatte en wees niet langer
stiems.
17 Want de Heer, jim God, is de hoogste God en Heer.
Hi'j is de grote, de machtige, de ontzagwekkende God. Hi'j haandelt zonder
anzien des persoons en is niet omme te kopen;
18 hi'j geft wedevrouwen en wezen recht, nemt vremden
in bescharming en geft heur eten en kleraosie.
19 Ok jim moe'n vremden mit liefde behaandelen, want
jim bin zels vremden west in Iegypte.
20 Toon ontzag veur de Heer, jim God, dien him, wees
him toegedaon en zweer alliend bi'j zien naeme.
21 Zing zien lof, hi'j is jim God! Jim hebben mit
eigen ogen zien wat grootse, indrokwekkende daoden hi'j veur jim daon het:
22 mit zeuventig meensken trokken jim veuroolden naor
Iegypte, mar now het hi'j jim zo talriek maekt as de steerns an de hemel!
Deuteronomium
11
01 Hebbe daorom de Heer, jim God, lief en hool jim an
jim verplichtings tegenover him. Leef zien wetten, regels en geboden iedere dag
nao.
02 Wees jim d'r van bewust dat jim kiender gien getuge
west binnen van de opvoeding die de Heer jim gaf, en niet mit eigen ogen zien
groothied zien hebben, zien starke haand en opheven aarm.
03 Wat weten zi'j van de wonderen en daoden die hi'j
in Iegypte daon het, in ’t naodiel van de farao en zien hiele volk?
04 Of van wat hi'j mit et leger van Iegypte en al zien
peerden en waegens daon het, hoe hi'j ze in et waeter van de Rietzee verdwienen
leut doe ze jim naozatten, waormit hi'j heur macht breuken het tot op de dag
van vandaege?
05 Jim kiender weten toch niet wat hi'j in de woestijn
veur jim daon het veurdat jim hier ankwammen?
06 En wat hi'j tegenover et hiele volk dee mit Datan
en Abiram, de zeunen van de Rubeniet Eliab: hoe de eerde heur mond eupen dee en
heur opslokte mit heur femilies, heur tenten en al et vee dat ze hadden?
07 Jim, an de aandere kaante, hebben al die machtige
daoden die de Heer daon het mit eigen ogen zien.
08 Daorom moe'n jim alle geboden die ik jim vandaege
veurhool naoleven. Daoruut zullen jim de moed putten om et laand an de ginne
kaante binnen te trekken en et in bezit te nemen.
09 Dan zullen jim lange leven in et laand dat de Heer
onder ede an jim veuroolden en heur naogeslaacht toezegd het, et laand dat
overlopt van melk en hunning.
10 Want et laand dat jim in bezit nemen zullen is hiel
aanders as Iegypte, waor jim weg kommen. Daor mossen jim de akkers nao et
zi'jen keunstmaotig bevloeien as een gruuntetuun.
11 Mar et laand an de ginne kaante is een laand mit
bargen en daelen, dat zien dust lest mit et regenwaeter.
12 Et is een laand waoran de Heer, jim God, een protte
zorg besteedet en waorover hi'j waekt, et hiele jaor deur, van de eerste tot de
laeste dag.
13 Aj'm de geboden geheurzaemen die ik jim vandaege
veurhool, en de Heer, jim God, liefhebben en him mit hatte en ziel dienen,
14 belooft de Heer: "Ik zal jim akkers op de
juuste tied regen geven, in et naojaor en in et veurjaor. Jim zullen de oogst
binnenhaelen, koren, wien en eulie,
15 en ik zal grune greiden geven veur jim vee. Jim zullen
d'r leven in overvloed."
16 Mar pas op: laot jim d'r niet toe verleiden om een
giebe te volgen, veur aandere goden deur de kni'jen te gaon en ze te vereren.
17 Want dan roepen jim de lelkens van de Heer over jim
of en zal hi'j de hemel sluten. D'r zal gien regen meer valen en de hiele oogst
zal mislokken, en al gauw zullen jim weg wezen uut et goeie laand dat de Heer
jim geven zal.
18 Hool mien woorden dus in gedaachten, maek ze jim
eigen, dreeg ze as een teken om jim aarm en as een baand op jim veurheufd.
19 Prente ze jim kiender in en praot d'r algedurig
over, thuus en onderwegens, aj'm naor bedde gaon en aj'm weer in de bienen
kommen.
20 Schrief ze op de deurposten van jim huus en op de
poorten van de stad.
21 Dan zullen jim en jim kiender lange wonen meugen in
et laand dat de Heer jim veuroolden onder ede toezegd het, zolange de hemel
boven de eerde staot.
22 Aj'm alle geboden die ik jim geef sekuur naoleven,
en jim de Heer, jim God, liefhebben, him toegedaon binnen en de weg volgen die
hi'j wist,
23 dan zal hi'j om jim al die volken, die groter en
machtiger binnen as jim, verdrieven en heur laand an jim in bezit geven.
24 Ieder stok grond daj'm betreden zullen is veur jim.
Jim gebied zal him uutstrekken van de woestijn tot an de Libanon, en van de revier
de Eufraat tot an de zee in et westen.
25 D'r zal gieniene wezen die tegen jim staandholen
kan. De Heer, jim God, lat in et laand dat jim binnengaon iederiene van aangst
veur jim beven, zoas hi'j jim toezegd het.
26 Beseffe goed, vandaege stel ik jim veur de keuze
tussen zegen en vluuk.
27 Zegen, aj'm geheurzem binnen an de geboden van de
Heer, jim God, zoas ik ze jim vandaege veurhool.
28 Vluuk, aj'm zien geboden niet geheurzaemen en
ofwieken van de weg die ik jim vandaege wieze en aachter aandere goden an lopen
die jim eerst niet kenden.
29 Aj'm aansend deur zien toedoen in et laand ankommen
dat jim in bezit nemen zullen, moej'm op de Gerizim de zegen uutspreken, en op
de Ebal de vluuk.
30 (disse bargen liggen an de westkaante van de
Jordaan, te hoogte van Gilgal, vlak bi'j de ekkelbomen van More. Zi'j bin te
berieken over de weg die deur et gebied van de Kanaänieten in de Jordaanvallei
naor et westen toe lopt.)
31 Dommiet stikken jim de Jordaan over om et laand
binnen te gaon dat de Heer jim geven zal. Aj'm et in bezit neumen hebben en d'r
wonen,
32 leef dan alle wetten en regels die ik jim vandaege
veurhool strikt nao.
Deuteronomium
12
01 Dit bin de wetten en regels waoran jim jim holen
moeten zolange jim leven in et laand dat de Heer, de God van jim veuroolden,
jim in bezit geft.
Ién plak om
te offeren
02 De volken die jim verdrieven zullen, vereren heur
goden op heuveltoppen en hoge bargen en onder bladrieke bomen. Jim moe'n heur
wi'jde plakken mit de grond geliek maeken,
03 heur alters slopen en heur wi'jde stienen
verbriezelen; heur Asjerapaolen moej'm verbranen en heur godebeelden in stokken
slaon. D'r mag niks overblieven dat an die goden heugenschop geft.
04 Et is jim verbeuden om de Heer, jim God, op
verschillende plakken te vereren.
05 Jim meugen jim daorveur alliend naor et plak gaon
die hi'j in iene van jim stamgebieden uutzuken zal om daor zien naeme wonen te
laoten. Gao dus naor et plak waor hi'j woont
06 en neem de dieren mit die jim veur de braandoffers
en vredesoffers bestemd hebben, en ok jim tienden en aandere heffings, de
offers die jim brengen om een gelofte nao te kommen en jim vri'jwillige giften,
en jim eerstgeboren runder, schaopen en geiten.
07 Zet daor tegenover de Heer, jim God, een feestmaol
klaor en geniet mit jim femilie van de zegenings waormit hi'j jim inspannings
beloond het.
08 Wi'j bin hier now wend dat iederiene offert naor et
him goeddonkt, mar dat mag niet zo blieven.
09 Jim bin now nog wel niet binnen de veilige greenzen
van et gebied dat de Heer, jim God, jim geven zal,
10 mar dommiet stikken jim de Jordaan over om jim in
et laand dat de Heer jim in eigendom geft, te vestigen. As hi'j jim ienkeer
vrede geven het deur jim te verlossen van de vi'janen die om jim henne wonen,
en jim leven daor zonder dat iene jim lastig vaalt,
11 dan meugen jim jim alliend mar naor et iene plak
gaon die de Heer, jim God, uutkiezen zal om daor zien naeme wonen te laoten.
Gao daor mit alles waj'm ofdregen moeten henne: de dieren veur jim braandoffers
en vredesoffers, jim tienden en aandere heffings, en de biezundere offers die
jim an de Heer brengen om een gelofte nao te kommen.
12 En vier dan feest tegenover de Heer, tegere mit jim
zeunen en dochters, jim knechten, jim meiden, en de Levieten bi'j jim in de
stad, die ommes gien grondgebied hebben zoas jim.
13 Daenke d'r omme daj'm gien braandoffers brengen op
een willekeurig plak.
14 Alliend op et plak dat de Heer in iene van jim
stamgebieden uutköst meugen jim offers brengen en an jim aandere verplichtings
voldoen.
15 Mar veerder meugen jim, naor de maote waorin de
Heer, jim God, jim zegenen zal, dieren slaachten en vleis eten aj'm mar willen,
rondomme waoj'm wonen. Iederiene mag dat, rein of onrein, zoas dat ok gelt veur
et eten van gezellen of hatten.
16 Onthool jim alliend wel van et bloed; laot dat as
waeter op de grond votlopen.
17 Et is niet toestaon om in jim eigen woonplak een
feestmaol klaor te zetten van de tienden van jim koren, wien en eulie, of van
jim eerstgeboren runder, schaopen en geiten, van jim gelofteoffers, jim vri'jwillige
giften en de aandere heffings.
18 Want dat mag alliend gebeuren tegenover de Heer,
jim God, op et plak dat hi'j uutköst. Dat gelt veur iederiene van jim, veur jim
zeunen en dochters, jim knechten, jim meiden, en veur de Levieten die bi'j jim
in de stad wonen. In tegenwoordighied van de Heer, jim God, zullen jim genieten
van de vruchten van jim wark.
19 Mar vergeet, zolange jim in dat laand wonen, de
Levieten niet.
20-21 As de Heer, jim God, jim de beschikking geven
het over et hiele gebied dat hi'j jim toezegd het, ligt et plak dat hi'j kiezen
zal om daor zien naeme wonen te laoten misschien te veer vot. In dat geval
kuj'm, aj'm zomar es vleis eten willen, dat toch mit een gerust hatte doen. Jim
meugen runder, schaopen of geiten die jim van de Heer kregen hebben, slaachten
zoas ik jim veurschreven hebbe, en et vleis eten aj'm willen, rondomme waoj'm
wonen.
22 Krek zoas jim gezellen of hatten vri'juut eten
meugen, mag dat ok mit zoksoorte vleis, en dat gelt veur iederiene, rein of
onrein.
23 Mar wees d'r wel op bedocht daj'm jim van et bloed
ontholen, want bloed is leven; vleis mit leven d'r in meugen jim niet eten.
24 Nog es, onthool jim van bloed, laot et as waeter op
de grond votlopen.
25 Aj'm dit goed in jim opnemen, zal et jim en jim
naogeslaacht goed gaon, want dan doen jim wat goed is in de ogen van de Heer.
26 Mar alle giften die de Heer toekommen en alles
waj'm him toezegd hebben, moej'm mitnemen naor et plak dat hi'j uutkiezen zal.
27 Van de braandoffers moej'm liekegoed et vleis as et
bloed offeren op et alter van de Heer, jim God. Bi'j jim vredesoffers moet
alliend et bloed tegen et alter an geuten wodden, en mag et vleis opeten
wodden.
28 Gao hiel precies te wark in alles wa'k jim vandaege
veurhullen hebbe. Daor zullen jim en jim naogeslaacht tot in lengte van daegen
wél bi'j veren, omreden jim dan doen wat goed is in de ogen van de Heer, jim
God.
Tegen
verleiding tot ofgodedienst
29 Aansend zal de Heer, jim God, veur jim de volken
uutroeien die now nog et laand bewonen dat veur jim bestemd is. As jim et
ienkeer in bezit kregen hebben en daor wonen gaon binnen,
30 zorge d'r dan veur dat die volken, die veur jim
uutroeid binnen, niet asnog jim ondergang wodden. Wees niet ni'jsgierig naor
heur goden en vraoge jim niet of: Hoe hebben die volken heur goden vereerd? Zo
willen wi'j et ok doen!
31 Nee, de Heer, jim God, verbiedt jim dat. Want zi'j
hebben veur heur goden alles daon wat de Heer minacht; zi'j hebben alderdeegst
heur zeunen en dochters as offer veur heur verbraand.
Deuteronomium
13
01 Jim, an de aandere kaante, moe'n alles wa'k jim
zegge strikt naoleven; voeg d'r niks an toe en doe d'r ok niks van of.
02 As een profeet of een droomuutlegger uut jim midden
een teken of een wonder veurspelt,
03 die dan ok uutkomt, en hi'j verbient daoran een
oproep om aandere, jim onbekende goden te volgen en te dienen –
04 luuster dan niet naor wat hi'j zegt. Want de Heer,
jim God, wil jim daormit op de proef stellen, om te ontdekken aj'm him wel mit
hatte en ziel liefhebben.
05 Blief de Heer, jim God, volgen en hebbe alliend
ontzag veur him. Leef zien geboden nao en luuster naor him; dien alliend him en
blief him toegedaon.
06 En die profeet of droomuutlegger moet van kaant
maekt wodden omreden hi'j jim opzetten wol tegen de Heer, jim God, die jim uut Iegypte
weghaeld het en jim uut jim knechtschop vri'jmaekt het. Die man het ommes
perbeerd om jim van de weg of te brengen die de Heer, jim God, jim wezen hadde.
Zo moej'm et kwaod dat him bi'j jim andient in de kiem smoren.
07 As iene – jim volle breur, jim zeune of jim
dochter, of de vrouw daoj'm van holen, of jim beste vrund – jim in et geheim
perbeert over te haelen om aandere goden te dienen, goden die jim nog niet
kenden en ok jim veuroolden niet,
08 goden van de naobervolken, vlakbi'j of veer vot of waor
ok op de wereld,
09 luuster dan niet naor zoenend en geve niet toe;
wees onverbiddelik, hebbe gien medelieden mit him en hool him niet de haand
boven et heufd.
10-11 Jim moe'n him ommebrengen; saemen mit jim
volksgenoten moej'm him stienigen tot de dood d'r op volgt, en zels moej'm de
eerste stien gooien. Dat is zien straf, want hi'j het perbeerd om jim te
vervremden van de Heer, jim God, die jim uut jim knechtschop in Iegypte
vri'jmaekt het.
12 Et hiele volk van Israël moet daordeur ofschrikt
wodden, zodat zoksoorte wandaoden niet weer gebeuren.
13 As in iene van de steden die jim van de Heer, jim
God, kriegen om jim daor te vestigen, et gerucht de ronde dot
14 dat d'r onder jim volk feguren van niks overaende
kommen binnen die de aandere inwoners van heur stad tot ontrouw anzet hebben en
heur naor aandere goden overlopen laoten hebben – goden die jim onbekend binnen
–,
15 dan moej'm naovraog doen, een onderzuuk instellen
en de zaeke tot op de bojem uutzuken. As bliekt dat et waor is, as onomstotelik
vaastestaot dat zoks verschrikkeliks bi'j jim gebeurd is,
16 dan moej'm de inwoners van die stad ommebrengen. De
hiele stad, iederiene die daor woont, en alle dieren moe'n onveurweerdelik an
de Heer wi'jded wodden en van kaant maekt wodden,
17 en alle goed van de stad moet op et plein
bi'jenneer brocht wodden. Daornao moej'm de stad en et goed in braand stikken,
as een braandoffer veur de Heer, jim God. De stad wodt zo veur iewig tot een
ruïne maekt, ze mag gienertied meer opni'j opbouwd wodden.
18 Van et goed waorop de ban van de Heer rust maj'm
niks verduusteren. Aj'm zo haandelen zal de lelkens van de Heer bekoelen en zal
hi'j jim genaodig wezen. Hi'j zal him over jim ontfarmen en jim in tal toenemen
doen, zoas hi'j jim veuroolden onder ede toezegd het.
19 Want dan bin jim de Heer, jim God, geheurzem: jim
leven de geboden nao die ik jim vandaege veurhool en jim doen wat goed is in
zien ogen.
Deuteronomium
14
Verbeuden
rouwgebruken; over reine en onreine dieren
01 Omreden jim kiender van de Heer, jim God, binnen is
et jim niet toestaon as teken van rouw om jim lichem te karven of et haor van
jim veurheufd weg te scheren.
02 Want jim bin een volk dat an de Heer, jim God,
wi'jded is: jim het hi'j uutkeuzen om, aanders as alle aandere volken op eerde,
zien kostber bezit te wezen.
03 Jim meugen niks eten waor de Heer een grote hekel
an het.
04 Disse dieren maj'm eten: runder, schaopen, geiten,
05 hatten, gezellen, renen, stienbokken, spiesbokken,
antilopen, wilde schaopen,
06 en alle aandere dieren die spleten hoeven hebben –
dus hoeven die hielendal dield binnen – en butendat heur eten herkauwen. Dat
bin de dieren die jim wel eten meugen.
07 Mar dieren die alliend herkauwen of alliend spleten
hoeven hebben, maj'm niet eten. Kemelen, haezen en klipdassen bin herkauwers,
mar hebben gien spleten hoeven; daorom gellen ze veur jim as onrein.
08 En zwienen hebben wel spleten hoeven, mar herkauwen
niet; daorom moej'm die ok as onrein beschouwen. Eet gien vleis dat van zokke
dieren ofkomstig is en raek heur kedavers niet an.
09 Alles wat in et waeter leeft en vinnen en schubben
het maj'm eten,
10 mar dieren zonder vinnen of schubben niet; die
gellen veur jim as onrein.
11 Alle voegelsoorten die rein binnen maj'm eten.
12 Disse voegels maj'm niet eten: de vaele gier, de lammergier,
de zwatte gier,
13 de rooie wouw en de verschillende soorten
schofferds,
14 alle soorten kri'jen en raeven,
15 de struusvoegel, de veldoele, de bosoele, alle
soorten valken,
16 de stienoele, de katoele,
17 de dwargooroele, de visaorend, de visoele,
18 de sturk, de verschillende soorten reigers, de hop
en de vleermoes.
19 Ok insecten mit vleugels moej'm as onreine dieren
beschouwen, die jim niet eten meugen,
20 mit uutzundering van een peer reine soorten.
21 Jim meugen gien vleis eten van dieren die dood
vunnen binnen. Laot et an de vremden die bi'j jim in de stad wonen, of verkoop
et an een butenlaander. Want jim bin een volk dat an de Heer, zien God, wi'jded
is.
Jim meugen een geitebokkien niet koken in de melk van
zien moeke.
Over plichten
op vaaste tieden
22 Ieder jaor moej'm et tiende pat van de opbrengst
van jim akkers ofdregen.
23 Van de tienden van jim koren, wien en eulie en jim
eerstgeboren runder, schaopen en geiten moej'm een feestmaol klaorzetten
tegenover de Heer, jim God, op et plak dat hi'j uutkiezen zal om daor zien
naeme wonen te laoten. Zo leren jim de hieltied om opni'j te leven in ontzag
veur de Heer, jim God.
24 Veur et geval jim niet in staot binnen om jim
tienden en jim offergaoven die hiele ofstaand mit te nemen – hielendal as de
Heer jim riek zegend het – omreden et plak dat hi'j uutköst te veer vot is,
25 moej'm jim ofdracht te gelde maeken en mit dat geld
in een buul naor et plak van zien keuze gaon.
26 Daor meugen jim et uutgeven an alles waj'm mar
willen: runder, schaopen en geiten, wien en aandere draank en wat mar in jim
opkomt, en daorvan zetten jim dan, tegenover de Heer, jim God, een feestmaol
klaor mit jim hiele femilie.
27 En vergeet daorbi'j de Levieten die bi'j jim in de
stad wonen niet, want zi'j hebben gien eigen grond zoas jim.
28 Ieder dadde jaor moej'm et tiende pat van de
opbrengst in zien gehiel ofstaon en et opslaon in de stad.
29 De Levieten, die gien grond hebben zoas jim, en de
vremden, de wedevrouwen en de wezen die bi'j jim in de stad wonen, meugen daorvan
dan nemen zovule as ze neudig hebben. De Heer, jim God, zal jim d'r om zegenen
in alles waj'm ondernemen.
Deuteronomium
15
01 Ieder zeuvende jaor moej'm algemiene kwietschelling
verlienen.
02 Dat hoolt et volgende in: iedere schuldeiser moet
iederiene die wat van him liend het zien schuld kwietschellen; hi'j mag zien
volksgenoot, zien breur, niet tot ofbetaeling dwingen, want de kwietschelling
is ofkondigd in de naeme van de Heer.
03 Van een butenlaander maj'm wel betaeling vodderen,
mar waj'm van een volksgenoot te goed hebben moej'm kwietschellen.
04 D'r zal trouwens gieniene van jim in aarmoede
leven, zozeer zal de Heer jim zegenen in et laand dat hi'j jim in bezit geven
zal,
05 temeensen, aj'm him geheurzem wezen zullen en de
geboden die ik jim vandaege veurhool zorgvuldig naoleven;
06 dan zal de Heer, jim God, jim grif zegenen, zoas
hi'j toezegd het. Jim zullen an een protte volken lienings verstrekken, mar
zels hoej'm niet te lienen. Jim zullen over een protte volken macht uutoefenen,
mar zi'j niet over jim.
07 Zol d'r in iene van de steden in et laand dat de
Heer, jim God, jim geven zal toch iene uut jim eigen volk gebrek kriegen, dan
mag dat jim niet koold laoten. Jim meugen jim haand niet op de buse holen,
08 mar jim moe'n diepe in de buul taasten en him
lienen zo vule as hi'j neudig het.
09 Wees niet zo berekenend om bi'j jezels te daenken:
Et zeuvende jaor, et jaor van de kwietschelling, komt d'r an – waordeur jim jim
ofsluten veur de ellende van jim volksgenoot en him mit lege hanen gaon laoten.
As hi'j dan bi'j de Heer zien nood klaegt om wat jim him andaon hebben, zal et
jim as zunde anrekend wodden.
10 Geef him dus roemhattig en zonder spiet, en de
Heer, jim God, zal jim d'r om zegenen in alles waj'm doen en ondernemen.
11 Aarme meensken zullen d'r altied wezen bi'j jim.
Daorom drok ik jim op et hatte om vri'jgevig te wezen tegenover iederiene in
jim laand die in aarmoede leven of d'r min an toe is.
12 As iene uut jim volk, een Hebreeuwse man of vrouw,
him as knecht of meid an jim verkopen, moet disse jim zes jaor lange dienen; in
et zeuvende jaor moe'n jim him of heur de vri'jhied weerommegeven.
13 Aj'm dan de betreffende persoon in vri'jhied
votgaon laoten, meugen jim him niet mit lege hanen gaon laoten.
14 Jim moe'n him mit gulle haand een pat geven van jim
kudde, van jim graon en jim wien, of van wat de Heer jim ok mar toebedield het.
15 Bedaenke daj'm zels knecht west binnen in Iegypte
tot de Heer, jim God, jim vri'j maekt het. Daorom geef ik jim vandaege dit
gebod.
16 Mar as hi'j niet bi'j jim vot wil, omreden hi'j et
goed bi'j jim het en an jim en jim femilie hecht raekt is,
17 moej'm een priem deur zien oor in jim deure
stikken. Daormit wodt hi'j veurgoed jim knecht. En mit een meid moej'm etzelde
doen.
18 Laot et jim niet hadde valen aj'm heur gaon laoten
moeten, want zi'j hebben in zes jaor trouwe dienst etzelde daon as een
dagloner, veur de helte van et geld. De Heer, jim God, zal jim d'r omme zegenen
in alles waj'm doen.
19 Ieder eerstgeboren manlik dier die jim koenen,
geiten en schaopen geven, moej'm an de Heer, jim God, wi'jden. Zoe'n
eerstgeboren kalf meugen jim niet veur jim warken laoten en zoe'n laom of
bokkien maj'm niet scheren.
20 Jim moe'n die eerstgeboren dieren ieder jaor saemen
mit jim femilie eten tegenover de Heer, jim God, op et plak dat hi'j uutköst.
21 Mar as zoe'n dier een gebrek het, as et kreupel of
bliend is of wat dan ok, dan maj'm et niet te ere van de Heer, jim God,
slaachten.
22 In dat geval moej'm et in jim eigen stad opeten,
krek zoas iederiene, rein of onrein, gezellen of hatten eten meugen.
23 Onthool jim alliend wel van et bloed; laot et as
waeter op de grond votlopen.
Deuteronomium
16
Over de grote
feesten
01 Ieder jaor in de maond abib moej'm veur de Heer,
jim God, et pesachoffer klaormaeken. Hi'j het jim ommes op een naacht in die
maond uut Iegypte wegleided.
02 Veur et pesachoffer te ere van de Heer moej'm
geiten, schaopen of runder slaachten op et plak dat hi'j kiezen zal om d'r zien
naeme wonen te laoten.
03 Bi'j dat vleis maj'm gien desemd brood eten, mar
alliend ongedesemd brood, gedurende zeuven daegen. Et is et traonebrood daj'm,
zolange jim leven, heugen zal an de dag waorop jim uut Iegypte wegtrokken, an
dat overhaoste vertrek.
04 Zeuven daegen lange mag d'r in et hiele laand bi'j
jim gien himpien zoerdesem te vienen wezen. En van et vleis dat de slaacht van
de eerste aovend oplevert, mag niks tot de aanderedaegs beweerd wodden.
05 Jim meugen de dieren veur et pesachoffer niet
slaachten in ieder van de steden die de Heer, jim God, jim geven zal,
06 mar jim moe'n dat op et iene plak doen dat hi'j
uutkiezen zal om d'r zien naeme wonen te laoten, en wel aovens, bi'j
zunsondergang, dezelde tied waorop jim uut Iegypte vertrokken.
07 Daor moej'm et vleis klaormaeken en eten; de
aanderemorgen kuj'm weer naor jim eigen woonstee weerommegaon.
08 Zes daegen lange moej'm ongedesemd brood eten, en
de zeuvende dag is d'r een feestelike saemenkomst veur de Heer, jim God; dan
maj'm niet warken.
09 Zeuven weken moej'm oftellen: zeuven weken naodat
de eerste zichte in et koren zet is
10 moej'm veur de Heer, jim God, et Wekenfeest vieren,
zo uutbundig as jim vri'jwillige giften et toelaoten, naor de maote waorin de
Heer, jim God, jim zegent.
11 Tegenover him moej'm dan feestvieren, saemen mit
jim zeunen en dochters, jim knechten, jim meiden, de Levieten die bi'j jim in
de stad wonen, en de vremden, de wedevrouwen en de wezen. Doe dat op et plak
dat de Heer, jim God, kiezen zal om d'r zien naeme wonen te laoten.
12 Bedaenke daj'm zels in Iegypte knecht west binnen;
hool jim daorom hiel percies an disse veurschriften.
13 As et graon döskt is en de droeven past binnen,
moej'm gedurende zeuven daegen et Loofhuttenfeest vieren.
14 Vier dan uutbundig feest, saemen mit jim zeunen en
dochters, jim knechten, jim meiden, en de Levieten, de vremden, de wedevrouwen
en de wezen die bi'j jim in de stad wonen.
15 Zeuven daegen lange moej'm veur de Heer, jim God,
feestvieren op et plak van zien keuze. Hi'j zal ommes al jim wark zegenen en
jim een rieke oogst geven. Vier daorom uutbundig feest.
16 Driemaol in 't jaor moe'n alle manluden dus veur de
Heer, jim God, verschienen op et plak dat hi'j kiezen zal: veur et feest van et
Ongezoerde brood, et Wekenfeest en et Loofhuttenfeest. Zi'j meugen daor niet
mit lege hanen kommen;
17 iederiene moet geven naor de maote waorin de Heer,
jim God, him zegend het.
Over
rechters, keunings, priesters en profeten
18 Stel in alle steden die de Heer, jim God, jim in
jim stamgebieden geven zal, rechters en griffiers an, die zorg dregen moeten veur
een zuvere rechtspraoke.
19 Jim meugen de rechtsgang niet beïnvloeden en niet
perti'jdig wezen. Jim meugen gien steekpennings annemen, want steekpennings
maeken et oge van de wieze bliend en de stemme van de rechtveerdige vals.
20 Zuuk et recht en niks as et recht. Dan zuj'm in
leven blieven en maj'm et laand dat de Heer, jim God, jim geven zal, in bezit
nemen.
21 Jim meugen naost et alter daj'm veur de Heer, jim
God, bouwen gaon gien Asjerapaol of wat veur gewi'jde paol ok plaetsen,
22 en ok gien gewi'jde stien, want de Heer het daor
een hekel an.
Deuteronomium
17
01 Ok meugen jim him gien rund, schaop of geite mit
ien of aander gebrek offeren, want daor het hi'j ok een hekel an.
02 As d'r in iene van de steden die de Heer, jim God,
jim geven zal, iene is, man of vrouw, die dot wat slecht is in de ogen van de
Heer deur de regels van et verbond te overtreden,
03 deur aandere goden te vereren, de zunne, de maone
of de steerns, en daorveur deur de kni'jen gaot, hoewel ik dat verbeuden hebbe,
04 en jim heuren daor van, dan moej'm hiel percies
naovraoge doen. As bliekt dat et waor is, as onomstotelik vaastestaot dat disse
gruwelike dingen onder et volk van Israëlgebeurd binnen,
05 dan moej'm de man of vrouw die him zo misdreugen
het de stad uut brengen en buten de poort stienigen tot de dood d'r op volgt.
06 Et doodvonnis mag alliend op grond van de
verklaoring van temeensen twie getugen voltrokken wodden, iene
getugeverklaoring is niet genoeg.
07 De getugen moe'n, saemen mit de rest van et volk,
de daoder stienigen tot de dood d'r op volgt, en zels moe'n zi'j de eerste
stien gooien. Zo moej'm et kwaod dat him bi'j jim andient in de kiem smoren.
08 Mit betrekking tot moord of doodslag,
rechtsvoddering en geweldaodigheden kun d'r in jim steden rechtszaeken veurdoen
waorin et te muuilik is om vonnis te wiezen. In zoksoorte gevallen moej'm naor
et plak gaon dat de Heer, jim God, uutkiezen zal.
09 Daor vraogen jim de Levitische priesters en de
rechter die daor op dat stuit zitting holen, en zi'j zullen uutspraoke doen.
10 Doe precies wat zi'j jim veurschrieven en volge de
anwiezings die jow van heur kriegen hiel precies op.
11 Hole jim an et bescheid die zi'j jim geven en an et
vonnis dat zi'j uutspreken. Perbere in gien inkeld opzicht om te schikken en te
plooien.
12 Degene die de euvele moed het om de woorden van de
rechter of van de priester die daor veur de Heer, jim God, dienst dot in de
wiend te slaon, moet ommebrocht wodden. Zo moej'm et kwaod dat him bi'j de
Israëlieten andient in de kiem smoren.
13 Et hiele volk moet daordeur ofschrikt wodden, zodat
zi'j zoks gien twiede keer waogen.
14 Aj'm in et laand kommen binnen dat de Heer, jim
God, jim geven zal en jim et in bezit neumen hebben en d'r wonen, zeggen jim
misschien: "Lao'we een keuning anstellen, krek zoas de volken om oons
henne."
15 Dat mag: jim meugen uut jim midden iene die deur de
Heer, jim God, uutkeuzen wodden zal, as keuning anstellen. Mar et mag niet iene
uut een aander laand of van een aander volk wezen.
16 Hi'j mag gien peerden holen gaon, want hi'j zol
zien volksgenoten naor Iegypte weerommesturen kunnen om veur uutbreiding van
zien stallen te zorgen, in stried mit de waorschouwing van de Heer dawwe
gienertied meer die weg weeromme gaon meugen.
17 Liekemin is et de keuning toestaon om d'r een protte
vrouwluden op nao te holen, want dat zol him tot ofgodedienst verleiden kunnen.
En veerder mag hi'j ok gien zulver en goold optasten.
18 As de keuning ienkeer over zien riek heerst moet
hi'j een ofschrift van dit wetboek maeken laoten, naor de tekst die de
Levitische priesters onder heur holen.
19 Hi'j moet et onder haandberiek hebben en d'r in
lezen zolange hi'j leeft. Zo leert hi'j ontzag te hebben veur de Heer, zien
God, en alle wetten uut dit boek in acht te nemen.
20 Dan zal hi'j him niet inbelen dat hi'j meer is as
aanderen en in ienig opzicht boven de wet staot, en zal zien keuningschop over
Israël bestendigd wodden en op zien zeunen overgaon.
Deuteronomium
18
01 De Levitische priesters, ofwel de hiele stamme
Levi, zullen gien eigen grond hebben zoas de aandere Israëlieten. Zi'j meugen
de offergaoven eten die de Heer toekommen,
02 mar eigen grond zoas de aanderen hebben zi'j niet;
zi'j meugen ommes bestaon van de dienst an de Heer, zoas hi'j heur toezegd het.
03 Van de giften van et volk kommen de priesters et
volgende pat toe: van et offerdier – of et now om een rund, een schaop of een geite
gaot – moeten de schoolder, de wangen en de lebmaege an de priester geven
wodden.
04 Ok et eerste en beste pat van jim koren, wien en
eulie en van de wolle van jim schaopen en geiten moe'n jim him geven.
05 Want uut jim midden het de Heer, jim God, de
Levieten keuzen om him veur altied as priester te dienen.
06 As iene die as Leviet argens in et laand van Israël
woont him andient in et plak dat de Heer uutkiezen zal, dan is hi'j welkom.
Hi'j mag, as et mar bi'j him opkomt naor dat plak toe gaon
07 en daor dielnemen an de dienst veur de Heer, zien
God, krek as zien Levitische breurs die d'r al dienst doen.
08 Hi'j moet dan eenzelde andiel as zi'j kriegen, ongeacht
de weerde van de bezittings die hi'j arfd het.
09 Aj'm in et laand kommen dat de Heer, jim God, jim
geven zal, maj'm an de verfoeilike praktieken van die volken daor, niet mitdoen.
10 D'r mag bi'j jim gien plak wezen veur meensken die
heur zeune of dochter as offer verbranen, en liekemin veur waorzeggers,
wolkenschouwers, wichelers, toveners,
11 bezweerders, en veur heur die geesten vraogen of
dooien oproepen.
12 Want de Heer het een hekel an meensken die zokke
dingen doen, en om die verfoeilike praktieken verdrieft hi'j disse volken veur
jim.
13 Jim moe'n hielendal op de Heer, jim God, richt
wezen.
14 Ok al luusteren de volken in et laand dat jim in
bezit nemen zullen wel naor wolkenschouwers en waorzeggers, jim het de Heer,
jim God, dat verbeuden.
15 Hi'j zal in jim midden profeten opstaon laoten,
profeten zoas ik. Naor heur moej'm luusteren.
16 Jim hebben de Heer daor ommes zels omme vraogd, doe
jim bi'j de Horeb bi'jenneer weren? Jim zeden: "Wi'j kun et stemgeluud van
de Heer, oonze God, en de anblik van dit enorme vuur niet langer verdregen; dat
overleven we niet."
17 De Heer het doe tegen mi'j zegd: "Zi'j hebben
dat goed zegd.
18 Ik zal in heur midden profeten overaende kommen
laoten zoas ieje. Ik zal heur mien woorden ingeven, en zi'j zullen et volk
alles overbrengen wat ik heur opdreeg.
19 Wie niet luusteren wil naor de woorden die zi'j in
mien naeme zeggen, zal ik veur verantwoording roepen.
20 Mar as een profeet de euvele moed het om in mien
naeme wat te zeggen dat ik him niet opdreugen hebbe, of om in de naeme van
aandere goden te praoten, dan moet hi'j ommebrocht wodden."
21 Misschien vraogen jim jim of: Is d'r een meniere om
te bepaolen of een profetie al dan niet van de Heer komt?
22 Die is d'r inderdaod: as een profeet zegt te
praoten in de naeme van de Heer, mar zien woorden kommen niet uut en d'r
gebeurt niks, dan is dat gien profetie van de Heer west. Hebbe gien ontzag veur
een profeet die him dat anmaotigt.
Deuteronomium
19
Over zaeken
van leven en dood
01 As de Heer, jim God, de volken in et laand dat hi'j
jim geven zal uutroeid het, en jim heur laand in bezit neumen hebben en in heur
steden en heur huzen wonen gaon binnen,
02 dan moej'm in dat laand drie steden anwiezen as plakken
van ontwiek.
03 Stelle de ofmetings vaaste van et hiele gebied
daj'm van de Heer, jim God, kriegen, en patte et laand in drienend, zodat
iederiene die iene ommebrocht het een plak het waorhenne hi'j uutwieken kan.
04 Et recht om de bienen daorhenne te nemen en zo et
eigen leven te redden is veurbeholen an degene die per ongelok iene ommebrocht
het, zonder him iens mit de nekke ankeken te hebben.
05 Iene die bi'jglieks tegere mit een aander hoolt
hakken gaot in et bos en zien biele zwaait om een boom omme te hakken, waorbi'j
et blad van de stok losschöt en de aander dodelik treft, kan zien leven redden
as hi'j naor iene van die steden uutwieken kan.
06 Op die meniere wodt veurkommen dat hi'j, omreden de
ofstaand naor et ontwiek te groot is, inhaeld wodt en ommebrocht deur de
bloedwreker die him belust op wraoke naokomt; zoe'n wraoke zol ok niet terechte
wezen, want hi'j het gienertied een hekel an zien slaachtoffer had.
07 Daorom drege ik jim op om drie steden an te wiezen.
08 En as de Heer, jim God, jim grondgebied uutbreidet,
zoas hi'j jim veuroolden onder ede toezegd het, en jim hiel et laand geft dat
hi'j heur toezegd het –
09 aj'm temeensen alle geboden die ik jim vandaege
geve strikt naoleven, de Heer, jim God, liefhebben en de hieltied de weg volgen
die hi'j wist –, dan moej'm nog drie aandere steden anwiezen.
10 Dan hoeft d'r in et laand dat de Heer jim toekent
gien onschuldig bloed te stromen, en laeden jim gien schuld op jim.
11 As mar iene een aander uut haat en mit veurbedochte
raode van kaant maekt, en dan naor iene van die steden uutwiekt,
12 moe'n de ooldsten van zien stad him daor ophaelen
laoten en him an de bloedwreker uutleveren.
13 Wees daorin onverbiddelik. Zo bevri'jden jim him
van de bloedschuld die op Israël rust, en jim zullen d'r wél bi'j veren.
14 Jim meugen in et gebied dat de Heer, jim God, jim
toewist in et laand dat hi'j jim in bezit geft, de stienen die al generaosies
lange aandermaans grond begreenzen niet verplaetsen.
15 Iéne inkelde getugenis dat iene een overtreding
begaon het of een misdrief of wat dan ok, is niet geldig. Een anklacht krigt
eerst rechtsgeldighied op grond van de verklaoring van te minste twie getugen.
16 As een getuge perbeert om een aander te val te
brengen deur een leugenachtige verklaoring over him of te leggen,
17 dan moe'n de beide perti'jen in et geding saemen
veur de Heer verschienen, veur de priesters en de rechters die op dat stuit in
funktie binnen.
18 De rechters moe'n de zaek hiel percies onderzuken.
As bliekt dat de getuge leugen het en een valse getugenis oflegd het,
19 dan moej'm him de straf opleggen die hi'j de aander
toedocht had. Zo moej'm et kwaod dat him bi'j jim andient in de kiem smoren.
20 De aanderen moe'n daordeur ofschrikt wodden, zodat
zoksoorte wandaoden heur niet herhaelen.
21 Hebbe gien medelieden en vodder een leven veur een
leven, een oge veur een oge, een tane veur een tane, een haand veur een haand,
een voete veur een voete.
Deuteronomium
20
01 Aj'm de stried angaon tegen de vi'jaand en jim
stuiten op een overmacht, mit peerden en striedwaegens, wees dan niet bange,
want de Heer, jim God, die jim uut Iegypte wegleided het, staot jim bi'j.
02 Veur et tot een treffen komt, moet de priester naor
veuren kommen en dit tegen et kriegsvolk zeggen:
03 "Luuster, Israël. Vandaege gaon jim de stried
an mit de vi'jaand. Wees stark en moedig, laot jim niet ofschrikken en wees
niet bange veur him:
04 de Heer, jim God, gaot mit jim mit, hi'j is et die
de stried veur jim voert tegen de vi'jaand; hi'j geft jim de overwinning."
05 Daornao kriegen de schrievers et woord: "Wie
krek een huus bouwd het en et nog niet in gebruuk neumen kund het, mag naor
huus weerommegaon; aanders nemt een aander et in gebruuk as hi'j in et gevecht
sneuvelt.
06 Wie een droevetuun plaant het en nog niet zels de
eerste droeven plokken kund het, mag naor huus weerommegaon; aanders plokt een
aander ze, as hi'j in et gevecht sneuvelt.
07 Ok wie een bruid het mar heur nog niet trouwen kund
het, mag naor huus weerommegaon; aanders trouwt een aander mit heur as hi'j in
et gevecht sneuvelt."
08 Veerder moe'n ze tegen et kriegsvolk zeggen:
"Wie bange is, wie et an moed ontbrekt, mag naor huus weerommegaon;
aanders verliezen de aanderen de moed misschien ok."
09 As al disse dingen zegd binnen, moe'n ze officieren
over de manschoppen anstellen.
10 Veur daj’m een stad anvalen, moej'm eerst een
vredesregeling anbieden.
11 As et volk op et veurstel ingaot en de poorten veur
jim eupen dot, moe'n alle inwoners van de stad tot heredienst dwongen wodden.
12 Mar as ze gien vrede sluten willen en liever et
gevecht mit jim angaon,
13 en de Heer, jim God, jim de belegerde stad in hanen
geft, moej'm alle mannelike inwoners ommebrengen.
14 Mar de vrouwluden en kiender en et vee en alles wat
d'r an goed in de stad is maj'm buitmaeken. Jim meugen van de buit eten waj'm
willen, want jim kriegen et van de Heer, jim God.
15 Zo moej'm te wark gaon bi'j de steden die veer van
jim liggen, buten et gebied dat jim now veroveren gaon.
16 Mar daorbinnen, in de steden van et laand dat de
Heer, jim God, jim as grondgebied geven zal, maj'm gien meenske in leven laoten.
17 Alle Hethieten, Amorieten, Kanaänieten,
Perizzieten, Chiwwieten en Jebusieten moej'm van kaant maeken, zoas de Heer,
jim God, jim opdreugen het,
18 om te veurkommen daj'm de gruwelike dingen die zi'j
veur heur goden doen van heur overnemen, waordeur jim tegen de Heer, jim God,
zundigen zollen.
19 Aj'm een stad langdurig belegeren moeten, maj'm
heur appelhoven niet verdistreweren. Laot de biele rusten en laot de bomen
staon, want jim moe'n d'r zels van eten, en butendat: is een boom seins een
meenske, daj'm tegen him vechten moeten?
20 Alliend de bomen waorvan jim weten dat ze gien
vruchten geven, maj'm verdistreweren of ommehakken om ze te bruken veur de
belegering van de stad waor jim mit in oorlog binnen.
Deuteronomium
21
01 As in et laand dat de Heer, jim God, jim in bezit
geven zal, argens in et eupen veld et lichem vunnen wodt van iene die van kaant
maekt is en de daoder is niet te aachterhaelen,
02 dan moe'n jim ooldsten en rechters de ofstaand
tussen et liek en de steden in de direkte omkrieten meten.
03 De ooldsten van de dichtstbi'jgelegen stad moe'n
een kalfpinke, waormit nog niet warkt is en die gien jok dreugen het,
04 mitnemen naor een laek die gienertied dreuge komt
te staon en waorvan de wallen niet bewarkt of inzi'jd wodden. Daor moe'n zi'j
et dier de nekke breken.
05 Daornao moe'n de Levitische priesters, die deur de
Heer, jim God, uutkeuzen binnen om him te dienen en in zien naeme de zegen te
zeggen, naor veuren kommen. Zi'j bin et ommes die bi'j geschillen en in geval
van geweldpleging uutspraoke doen.
06 De ooldsten van de stad et dichtst bi'j et liek
moe'n dan boven de dooie koe heur hanen wasken,
07 onder et zeggen van disse woorden: "Oonze
hanen hebben dit bloed niet vergeuten, oonze ogen hebben et niet zien.
08 Ach Heer, hool Israël, et volk dat jow vri'jmaekt
hebben, niet verantwoordelik veur disse moord, en reken et oons niet an dat d'r
onder jow volk een onschuldige van kaant maekt is." Dan zal die moord heur
niet anrekend wodden.
09 Zo bevri'jden jim jim van de bloedschuld. Daormit
doen jim wat goed is in de ogen van de Heer.
Familierecht
10 Aj'm d'r op uuttrekken tegen de vi'jaand, en de
Heer, jim God, levert him an jim uut,
11-12 en jim zien onder de meensken die jim
kriegsgevangen maeken een mooi maegien dat bi'j jim in de smaek vaalt en dat
jim tot je vrouw maeken willen, en jim nemen heur mit naor huus, dan moet zi'j
heur heufd kaelscheren, heur naegels knippen
13 en de kleraosie die zi'j as kriegsgevangene dreug
ofleggen. Gedurende een maond mag ze in jim huus om heur heit en heur moeke
treuren. Daornao maj'm mit heur slaopen en kan ze je vrouw wodden.
14 Aj'm heur op een geven mement niet meer hebben
willen, moej'm heur gaon laoten waorhenne zi'j mar wil. Jim meugen heur niet
verkopen en heur liekemin as een meid behaandelen, want jim hebben heur al heur
ere ontneumen.
15 As iene twie vrouwluden het, van wie hi'j de iene
meer liefhet as de aander, en beiden geven him een zeune, de minst geliefde
vrouw et eerst,
16 dan mag hi'j, as hi'j zien bezit an zien zeunen
vermaekt, de zeune van de vrouw die hi'j liefhet niet beveurdielen in ’t
naodiel van de zeune van de minst geliefde vrouw, die et eerst geboren is.
17 Hi'j moet de zeune van de minst geliefde vrouw as
eerstgeborene erkennen, en him dus een dubbel pat van zien bezittings geven.
Disse zeune is ommes de eerste vrucht van zien mannelikhied, daorom het hi'j et
eerstgeboorterecht.
18 As oolden een opsternaote, een onhaandelbere zeune
hebben, die niet naor heur luustert en ok nao hadhaandige bestraffing nog niet
geheurzem wezen wil,
19 dan moeten zien heit en zien moeke him mitnemen
naor de stadspoort en him an de ooldsten veurleiden.
20 Zi'j moe'n tegenover de stadooldsten verklaoren:
"Oonze zeune is opsternaot en onhaandelber. Hi'j wil niet naor oons
luusteren. Hi'j is een losbol en hi'j drinkt vusen te vule."
21 De inwoners van de stad moe'n him dan stienigen tot
de dood d'r op volgt. Zo moej'm et kwaod dat him bi'j jim andient in de kiem
smoren. Et hiele volk van Israël moet daor deur ofschrikt wodden.
Verschillende
veurschriften
22 As iene een misdrief pleegd het waorop de doodstraf
staot, en jim hangen him nao voltrekking van et vonnis op an een paol,
23 dan moej'm zien liek veur et aende van de dag
begreven en et daor niet naachs ok nog hangen laoten; aanders maeken jim et
laand dat de Heer, jim God, jim as grondgebied geft poeterig. Want op iene die
ophangen is rust God zien vluuk.
Deuteronomium
22
01 Aj'm een verdweeld rund of schaop van een aander
antreffen, moej'm daor niet jim schoolders over ophaelen, mar et him drekt
weerommebrengen.
02 Woont de eigener veer vot of is hi'j jim onbekend,
dan moej'm et dier behuden tot hi'j et ophaelen komt; geef et dan an him
weeromme.
03 Op dezelde meniere moej'm haandelen mit de ezel of
mit een stok kleraosie van een aander, of mit wat iene ok mar kwietraekt is;
aj'm wat vienen, moej'm daor niet de schoolders over ophaelen.
04 Aj'm zien dat een ezel of rund van een aander op
straote onder zien last bezwiekt, maj'm niet warkeloos toekieken. Help him et
dier weer overaende te kriegen.
05 Een vrouw mag gien kleraosie en attributen van een
man dregen en een man mag gien vrouwekleren anstrupen. Want de Heer minacht
iederiene die zokke dingen dot.
06 Aj'm onderwegens bi'jgeval een voegelnust vienen in
een boom of op de grond, een nust waorin een voegel op heur jongen of heur eier
zit, dan moej'm et moekedier zels ontzien aj'm et nust uuthaelen.
07 De jongen maj'm mitnemen, mar de moeke moej'm in
ieder geval gaon laoten. Jim zullen d'r wél bi'j veren, een laank leven zal jim
diel wodden.
08 Aj'm een huus bouwen, moej'm et dak veurzien van
een hekwark; aanders bi'j'm anspraokelik as iene d'r of vaalt.
09 Jim meugen jim droevetuun niet inzi'jen mit
verschillende soorten zaod, want dan zol de hiele oogst – dat waj'm zi'jd
hebben krek as de opbrengst van de droevetuun – niet deur jim bruukt wodden
meugen.
10 Jim meugen een rund en een ezel niet saemen veur de
ploeg spannen.
11 Jim meugen gien kleraosie dregen van twienerlei
weefsel, van wolle en linnen tegere.
12 An de vier hoeken van et klied daj'm dregen moej'm
kwassies maeken.
Over seksuele
misdrieven
13 Et volgende kan him veurdoen: Een man trouwt een
vrouw, slapt mit heur en krigt dan een hekel an heur.
14 Hi'j begint heur vals te beschuldigen en leugens
over heur rond te stri'jen: "Ik bin mit disse vrouw trouwd, mar tiedens de
trouwnaacht vernam ik dat ze gien maegd meer was."
15 Laoten heur heit en moeke dan mit et bewies van
heur maegdwezen naor de ooldsten in de stadspoort gaon.
16 De heit van et maegien moet de ooldsten vertellen:
"Ik hebbe mien dochter an disse man as vrouw geven, mar hi'j het een hekel
an heur kregen.
17 Now beschuldigt hi'j heur d'r te onrechte van dat
zi'j gien maegd meer was. Mar hier is et klied dat bewiest dat mien dochter nog
wel maegd was." En dan moe'n de oolden et klied veur de stadooldsten
uutspreiden.
18 De ooldsten moe'n die man hadhaandig bestraffen
19 en him een boete van honderd sjekel zulver betaelen
laoten an de heit van et maegien, omreden hi'j twiefel zi'jd het over et
maegdwezen van een Israëlitisch maegien. Veerder zal hi'j heur as zien vrouw
anveerden moeten, en zolange hi'j leeft mag hi'j niet van heur scheiden.
20 Mar as et wél waor is en et maegdwezen van et
maegien niet antoond wodden kan,
21 moet zi'j naor heur oolderlik huus weerommebrocht
wodden en daor veur de deure deur de aandere inwoners van de stad stienigd
wodden tot de dood d'r op volgt. Want zi'j het onder et volk van Israël een
daod van schaande begaon deur mit iene te slaopen wiels zi'j nog bi'j heur heit
thuus woonde. Zo moej'm et kwaod dat him bi'j jim andient in de kiem smoren.
22 As een man trappeerd wodt mit een trouwde vrouw
moeten beiden van kaant maekt wodden, liekegoed de man as de vrouw mit wie hi'j
slaopen het. Zo moej'm et kwaod dat him bi'j de Israëlieten andient in de kiem
smoren.
23 As iene in de stad een maegien tegenkomt dat al
uuthuwelikt is, en gemienschop mit him het,
24 dan moej'm heur allebeide mit de stad uut nemen en
heur stienigen tot de dood d'r op volgt. Want et maegien het naolaoten om hulpe
te roepen, en de man het him an de bruid van een aander vergrepen. Zo moej'm et
kwaod dat him bi'j jim andient in de kiem smoren.
25 Mar as et maegien in et eupen veld belaogd wodt en
de man het dan gemienschop mit heur, dan verdient alliend de man de doodstraf
26 en gaot et maegien vri'juut, want zi'j het niks
daon waorveur zi'j van kaant brocht wodden moeten zol. Et geval is vergeliekber
mit moord mit veurbedochte raode:
27 de man het et uuthuwelikte maegien belaogd in et
eupen veld, waor gieniene heur redden kon as zi'j om hulpe roepen zol.
28 As iene trappeerd wodt mit een maegien, een maegd
die nog vri'j is,
29 dan moet de man die him an et maegien vergrepen het
vuuftig sjekel zulver an heur heit betaelen. Butendat moet hi'j mit heur
trouwen en zolange hi'j leeft mag hi'j niet van heur scheiden, omreden hi'j
heur onteerd het.
Deuteronomium
23
01 Een man mag een vrouw die an zien heit toeheurd het
niet trouwen; aanders schendt hi'j et bedde van zien heit.
Verschillende
veurschriften
02 Manluden bi'j wie de zaodballen plet bin of et lid
offiekt is, meugen niet mitdoen an de dienst van de Heer.
03 Ok basterds en heur naokommelingen tot in et tiende
geslaacht zullen gienertied mitdoen meugen.
04 Etzelde gelt veur Ammonieten en Moabieten:
gienertied zullen zi'j tot de dienst van de Heer toelaoten wodden,
05 omreden zi'j jim op jim tocht uut Iegypte gien eten
en waeter geven hebben, en omreden zi'j Bileam, de zeune van Beor, uut Petor in
Aram-Naharaïm inhuurd hebben om jim te vervluken.
06 Mar omreden de Heer, jim God, jim liefhad, het hi'j
Bileam gien geheur geven en de vervluking in een zegening ommezet.
07 Dreeg dus, zolange jim leven, in gien inkeld
opzicht bi'j an heur veurspoed en gelok.
08 Mar Edomieten moej'm mit respekt behaandelen, want
dat bin jim breurs. Ok Iegypteners moej'm respektvol behaandelen, want jim
hebben as vremdeling in heur laand woond.
09 En wat heur naogeslaacht anbelangt: vanof de dadde
generaosie kun ze tot de dienst van de Heer toelaoten wodden.
10 Tiedens een veldtocht tegen de vi'jaand moej'm heur
in acht nemen veur onfesoenlikheden.
11 Zo moet een man die naachs deur een zaodlozing
poeterig wodden is et legerkaamp uutgaon en buten blieven.
12 Tegen et valen van de aovend moet hi'j him baoden;
nao zunsondergang mag hi'j dan et kaamp weer binnenkommen.
13 Veerder moe'n d'r buten et kaamp een gelegenhied
wezen waor jim jim behoefte doen kunnen.
14 Jim moe'n een tentestok bi'j jim uutrusting
stikken, die jim bruken kunnen om een gat te maeken waor jim boven huken, en om
jim broodpikkersnussien te bedekken.
15 Want de Heer, jim God, is tiedens zoe'n veldtocht
tussen jim, om jim te huden en jim te zegevieren laoten over jim vi'jaand.
Daorom moej'm et kaamp rein holen, zodat hi'j niks onfesoenliks bi'j jim
antreft en hi'j him niet van jim ofkeert.
16 Jim meugen een knecht die zien toevlocht bi'j jim
zuukt, niet uutleveren an zien meester.
17 Jim moe'n him opnemen en him een plak gunnen in de
stad die hi'j uutköst. Jim meugen gien misbruuk van him maeken.
18 Gien inkeld Israëlitisch maegien mag as hoer bi'j
een tempel zitten en gien inkelde Israëlitische jonge as kontjoongien.
19 Jim meugen in de tempel van de Heer, jim God, gien
hoereloon of schaandegeld bruken veur et inlossen van een gelofte, want de
Heer, jim God, het an beidend een hekel.
20 Jim meugen gien rente vraogen aj'm wat an een
volksgenoot lienen, of et now gaot om geld of eten of waj'm ok mar tegen rente
te lien geven kunnen.
21 Van een butenlaander maj'm wel rente beuren, mar
niet van iene uut jim eigen volk. Aj'm jim hieran holen dan zal de Heer, jim
God, jim zegenen in alles waj'm ondernemen in et laand daj'm in bezit nemen
zullen.
22 Aj'm de Heer, jim God, een gelofte doen, los die
dan ok vlogge in. Want hi'j zal zien anspraoke grif gellen laoten, en dan wodt
jim laksighied jim as zunde anrekend.
23 Mar aj'm hielendal gien gelofte doen, vaalt jim
niks an te rekenen.
24 Mar aj'm jim woord geven hebben, moej'm et
naokommen; jim hebben zels, uut eigen vri'je wil, de Heer, jim God, een gelofte
daon.
25 Aj'm deur aandermaans droevetuun lopen maj'm zovule
droeven eten aj'm mar willen, tot daj'm genoeg hebben, mar jim meugen ze niet
argens in mitnemen.
26 En aj'm deur aandermaans korenveld lopen maj'm wel
aoren plokken mit de haand, mar niet mit de zichte in zien koren ommeslaon.
Deuteronomium
24
01 Et volgende kan him veurdoen: Iene het een vrouw
trouwd, mar om ien of aandere reden is hi'j ontevreden over heur. Hi'j schrift
een scheidingsbrief, die hi'j bi'j heur vertrek an heur mitgeft.
02 Zi'j gaot bi'j him weg en wodt de vrouw van een
aander.
03 Mar dan krigt die twiede man een hekel an heur, en
hi'j schrift ok een scheidingsbrief en geft heur die bi'j heur vertrek mit; of
de man die as twiede mit heur trouwd is, raekt weg.
04 In zoe'n geval mag de eerste man, die van heur
scheiden is, heur niet opni'j tot vrouw nemen, veur him is zi'j now poeterig
wodden. Want de Heer het een hekel an zokke dingen. Aj'm zoks doen, gooien jim
een smet op et laand dat de Heer, jim God, jim in eigendom geven zal.
05 As een man krek mit een vrouw trouwd is, hoeft hi'j
niet onder de waopens te gaon of ienige dienst in et leger te doen. Hi'j is een
jaorlange vri'jsteld en mag thuusblieven om zien vrouw gelokkig te maeken.
06 Et is verbeuden om een haandmeule of een maelstien te
belienen, want daormit nemen jow iene zien leven in onderpaand.
07 As ontdekt wodt dat iene iene van zien
volksgenoten, een Israëliet, ontvoerd het en him as knecht behaandelt of verkocht,
moet die meenskedief ommebrocht wodden. Zo moej'm et kwaod dat him bi'j jim
andient in de kiem smoren.
08 In geval van een huudziekte moej'm de anwiezings
die jim van de Levitische priesters kriegen hiel percies opvolgen; hool jim
hiel krek an wat ik heur veurschreven hebbe.
09 Bedaenke wat de Heer, jim God, tiedens jim tocht
uut Iegypte mit Mirjam daon het.
10 Aj'm iene et ien of aander lienen, maj'm niet zien
huus ingaon om et onderpaand op te haelen.
11 Jim moe'n buten waachten tot degene an wie jim de
liening gavven mit et onderpaand naor buten komt.
12 En as hi'j zo aarm is dat hi'j zien overklied
ofstaon moet, maj'm jim daor naachs niet mit toedekken.
13 Veur zunsondergang moej'm him zien onderpaand
weerommebrengen, zodat hi'j onder zien eigen overklied slaopen kan. Hi'j zal
jim dan de zegen van de Heer, jim God, toeweensken, en de Heer zal et jim as
goed toerekenen.
14 Een dagloner, die et al muuilik genoeg het, maj'm
niet uutzoegen, of et now iene van jim eigen volk angaot of een vremdeling die
in iene van jim steden woont.
15 Jim moe'n him nog dezelde dag, veur zunsondergang,
uutbetaelen; want hi'j is aarm en et gaot him krek om dat loon. Aanders zal
hi'j de Heer zien nood klaegen, en dan zal jim waj'm him andaon hebben as zunde
anrekend wodden.
16 Oolden meugen niet ommebrocht wodden om wat heur
kiender misdaon hebben, en kiender niet om de misdaoden van heur oolden;
alliend om wat iene zels misdaon het, mag hi'j ommebrocht wodden.
17 Jim moe'n de rechten van vremden en wezen
respekteren; van wedevrouwen maj'm et overklied niet in paand nemen.
18 Bedaenke daj'm zels knecht west binnen in Iegypte
tot de Heer, jim God, jim vri'jmaekt het. Daorom dreeg ik jim op om zo te
haandelen.
19 Aj'm bi'j de graonoogst op de akker een garve
vergeten, maj'm niet weerommegaon om die op te haelen. Laot him aachter veur de
vremden, wedevrouwen en wezen. De Heer, jim God, zal jim d'r omme zegenen in
alles waj'm ondernemen.
20 En aj'm bi'j de olijve-oogst tegen de takken slaon,
maj'm aachterof niet naogaon aj'm alles wel hebben. Wat overblift is veur de
vremden, wedevrouwen en wezen.
21 En aj'm bi'j de wienoogst droeven plokken, maj'm
niet alles nog es naolopen. De rest is veur de vremden, wedevrouwen en wezen.
22 Bedaenke daj'm zels knecht in Iegypte west binnen.
Daorom dreeg ik jim op om zo te haandelen.
Deuteronomium
25
01 As twie manluden een geschil hebben en d'r mit naor
de rechter gaon, en in et vonnis wodt de iene vri'jspreuken en de aander
veroordield,
02 dan moet de rechter de schuldige, as die tot
stokslaegen veroordield is, op de grond daeleleggen laoten en him in zien
bi'jwezen et tal slaegen geven laoten dat past bi'j et misdrief.
03 D'r meugen him op zien alderuterst veertig
stokslaegen geven wodden, niet meer. Aanders wodt d'r gien maote hullen, en zol
een medemeenske veur jim ogen zien ere verliezen.
04 Jim meugen een rund bi'j et dösken niet moelkörven.
05 As twie breurs bi'jenneer wonen en iene van heur
raekt weg zonder dat hi'j een zeune het, dan mag zien wedevrouw niet de vrouw
wodden van iene buten de femilie. Heur zwaoger moet mit heur slaopen; hi'j moet
heur tot vrouw nemen en de zwaogerplicht tegenover heur vervullen.
06 De eerste zeune die zi'j krigt gelt as zeune van
zien wegraekte breur, zodat zien naeme onder et volk van Israël deurleven zal.
07 Mar as de man weigert om mit zien snaorske te
trouwen, dan moet zi'j naor de stadooldsten in de poort gaon en zeggen:
"Mien zwaoger wil gien naogeslaacht veur zien breur verwekken. Hi'j
weigert zien zwaogerplicht tegenover mi'j te vervullen."
08 Dan moeten de stadooldsten him daor op anspreken.
As hi'j blift bi'j zien weigering om mit zien snaorske te trouwen,
09 moeten zi'j tegenover de ooldsten op him ofgaon,
him zien sandaal uuttrekken en him in zien gezichte spi'jen, waorbi'j ze tegen
him zeggen: "Zo vergaot et de man die zien breur naogeslaacht
onthoolt."
10 En bi'j de Israëlieten zal zien femilie bekendstaon
as de femilie Zonder Schoe.
11 As twie manluden an et vechten binnen en de vrouw
van iene van heur mingt heur d'r in om heur man te helpen en gript de aander
bi'j zien gemachten,
12 dan moet heur haand d'r zonder perdon ofhakt
wodden.
13 Jim meugen gien twie verschillende gewichten,
waorvan de iene te zwaor of te licht is, in jim buul hebben.
14 En jim meugen ok gien twie verschillende
maotkannen, waorvan de iene te groot of te klein is, in huus hebben.
15 Jim moe'n et doen mit ien gewicht en iene maotkanne
die zuver en iekt binnen. Dan wodden jim zegend mit een lang leven in et laand
dat de Heer, jim God, jim zal geven.
16 Want de Heer het een hekel an iederiene die
oneerlik zaeken dot.
17 Vergeet niet wat de Amalekieten jim andaon hebben
tiedens jim tocht uut Iegypte.
18 Doe jim uuthongerd en verdoffeld weren hebben zi'j
gewetenloos, zonder ienig ontzag veur God, de achterhoede overvalen, waor de
zwaksten heur toehullen.
19 Vergeet et niet! En as dommiet de Heer, jim God,
jim vrede geven het in et laand daj'm as grondgebied van him kriegen, deur jim
te verlossen van de vi'janen die om jim henne wonen, zorge d'r dan veur dat
niks op eerde nog an et volk van Amalek herinnert.
Deuteronomium
26
Gebeden bi'j
et ofdregen van giften; slotwoord van Mozes
01 Aansend zullen jim et laand binnengaon dat de Heer,
jim God, jim as grondgebied geven zal. Jim zullen et in bezit nemen en d'r
wonen gaon.
02 Jim zullen daor de oogst binnenhaelen kunnen. Aj'm
daorvan dan et eerste en beste pat in een körf mitnemen naor et plak dat de
Heer, jim God, uutkiezen zal om d'r zien naeme wonen te laoten,
03 en jim verschienen daor veur de priester die daor
op dat stuit dienst dot, zeg dan dit dan tegen him: "Hiermit verklaor ik
veur de Heer, jim God, dat ik et laand waorvan de Heer oonze veuroolden onder
ede toezegd het dat hi'j et oons geven zol, ingaon bin."
04 As de priester de körf in ontvangst neumen het en
die veur et alter van de Heer, jim God, hennezet het,
05 moej'm dit veur de Heer belieden: "Mien heit
was een ommezwalkenende Arameeër. Hi'j trok naor Iegypte en woonde daor as
vremde mit een haandvol meensken, mar ze gruuiden uut tot een slim groot en
machtig volk.
06 De Iegypteners begonnen oons min te behaandelen:
zi'j onderdrokten oons en dwongen oons tot slaovewark.
07 Doe klaegden wi'j de Heer, de God van oonze
veuroolden, oonze nood. Hi'j heurde oons hulpgeroep en zag oons ellendig slaovebestaon.
08 En de Heer maekte oons vri'j uut Iegypte, mit
starke haand en opsteuken aarm, op angstanjaegende wieze, mit tekens en
wonderen.
09 Hi'j brocht oons hierhenne en gaf oons dit laand,
dat overlopt van melk en hunning.
10 Heer, hierbi'j breng ik jow de eerste opbrengst van
et laand dat jow mi'j geven hebben." Geef de Heer, jim God, zo jim giften
an en gao veur him deur de kni'jen.
11 Daornao maj'm, saemen mit de Levieten en de vremden
die bi'j jim wonen, een feestmaol holen mit al et goeie dat jim en jim femilie
van him kregen hebben.
12 Aj'm in et dadde jaor, et jaor van de tienden, et
tiende pat van de opbrengst ofstaon hebben an de Levieten, de vremden, de
wedevrouwen en de wezen, zodat zi'j bi'j jim in de stad genoeg te eten hebben,
13 dan moej'm tegenover de Heer, jim God, verklaoren:
"Ik hebbe niks van de giften die de Heer toekommen aachterholen. Ik hebbe
alles an de Levieten, vremden, wedevrouwen en wezen geven, hielendal
overienkomstig de geboden die jow mi'j oplegd hebben. Ik hebbe gien inkeld
gebod overtreden en bin in niks naolaotig west.
14 Ik hebbe niet van disse giften eten in een tied dat
ik in de rouw was, ik hebbe d'r niks van ofdreugen wiels ik poeterig was, en ik
hebbe d'r niks van an een wegraekte mitgeven. Ik bin de Heer, mien God,
geheurzem west en hebbe mi'j hullen an alles wat hi'j mi'j opdreugen het.
15 Heer, kiek vanuut jow heilig huus in de hemel daele
en geef jow volk Israël en et laand dat jow oons geven hebben jow zegen, zoas
jow oonze veuroolden zweerd hebben; zegen dit laand van melk en hunning."
16 Vandaege dreegt de Heer, jim God, jim op om jim an
disse wetten en regels te holen. Neem ze hiel percies in acht en leef ze mit
hatte en ziel nao.
17 Vandaege hebben jim de Heer verzekerd dat hi'j jim
God wezen zal, daj'm de weg volgen zullen die hi'j jim wist, en daj'm zien
wetten, geboden en regels naoleven zullen en him geheurzem wezen zullen.
18 Vandaege het de Heer jim verzekerd dat jim, zoas
hi'j jim toezegd het, zien volk wezen zullen, zien kostber bezit. Jim moe'n al
zien geboden naoleven.
19 Hi'j zal jim hoge uuttillen boven alle volken die
hi'j maekt het. Jim zullen lof oogsten en mit roem overlaeden wodden. Jim
zullen et volk wezen dat an de Heer, jim God, wi'jded is, zoas hi'j toezegd
het.
Deuteronomium
27
Anwiezings
veur de plechtigheden nao et overstikken
01 Mozes dreug, saemen mit de ooldsten van Israël, dit
an et volk op: "Leef alle geboden nao die ik jim vandaege geven hebbe.
02 En op de dag daj'm de Jordaan overstikken om et
laand binnen te gaon dat de Heer, jim God, jim geven zal, moej'm daor an de
ginne kaante grote stienen daelezetten. Naodat jim daorop een kalklaoge anbrocht
hebben,
03 moej'm de wetten waorin ik jim onderwezen hebbe d'r
op schrieven. Dan maj'm et laand van melk en hunning, dat de Heer, de God van
jim veuroolden, jim toezegd het, intrekken.
04 Zette, zogauw aj'm de Jordaan overgaon binnen, de
stienen op de Ebal, zoas ik jim now veurschrief, en zet d'r een kalklaoge op.
05 Bouw daor butendat een alter veur de Heer, jim God,
van stienen die niet mit iezeren ark bewarkt binnen,
06 en breng him braandoffers op et uut roege stien
optrokken alter.
07 Breng daor vredesoffers en hool een feestmaol veur
de Heer, jim God.
08 Schrief alle bepaolings van disse wet hiel dudelik
op die stienen."
09 Omringd deur de Levitische priesters zee Mozes
tegen hiel Israël: "Wees stille en luuster, Israël. Vandaege bi'j'm et volk
van de Heer, jim God, wodden.
10 Wees him daorom geheurzem en leef zien geboden en
wetten nao, zoas ik ze jim now veurhullen hebbe."
11 Daornao gaf Mozes et volk disse anwiezings:
12 "Aj'm de Jordaan overgaon binnen, moe'n de
stammen Simeon, Levi, Juda, Issachar, Jozef en Benjamin heur op de Gerizim
opstellen en daor de zegen uutspreken.
13 Op de Ebal moe'n de stammen Ruben, Gad, Aser,
Zebulon, Dan en Naftali heur opstellen om de vluuk uut te spreken.
14 Veerder moe'n de Levitische priesters alle Israëlieten
luud en dudelik dit toeroepen:
15 “vervluukt is iederiene die een godebeeld maekt en
et op een geheim plak beweert; in de ogen van de Heer is et een gruwelik
maeksel van meenskehanen.” En hiel et volk moet dan as bescheid geven: “amen.”
16 “vervluukt is iederiene die gien eerbied het veur
zien heit en moeke.” Dan zegt hiel et volk: “amen.”
17 “vervluukt is iederiene die de greensstienen van
een aander verplaetst.” Dan zegt hiel et volk: “amen.”
18 “vervluukt is iederiene die een bliende de
verkeerde richting wist.” Dan zegt hiel et volk: “amen.”
19 “vervluukt is iederiene die de rechten van vremden,
wedevrouwen en wezen schenneseert.” Dan zegt hiel et volk: “amen.”
20 “vervluukt is iederiene die et bedde van zien heit
schenneseert deur gemienschop mit een vrouw van zien heit te hebben.” Dan zegt
hiel et volk: “amen.”
21 “vervluukt is iederiene die gemienschop het mit een
dier.” Dan zegt hiel et volk: “amen.”
22 “vervluukt is iederiene die gemienschop het mit
zien zuster of zien halfzuster.” Dan zegt hiel et volk: “amen.”
23 “vervluukt is iederiene die gemienschop het mit
zien schoonmoeke.” Dan zegt hiel et volk: “amen.”
24 “vervluukt is iederiene die in et geheim een aander
vermoordt.” Dan zegt hiel et volk: “amen.”
25 “vervluukt is iederiene die him betaelen lat om een
onschuldige te vermoren.” Dan zegt hiel et volk: “amen.”
26 “vervluukt is iederiene die him niet hoolt an de
bepaolings van disse wet.” Dan zegt hiel et volk: “amen.”"
Deuteronomium
28
Zegen en
vluuk
01 Mozes zee: "As jim de Heer, jim God, geheurzem
binnen en al zien geboden, zoas ik ze jim vandaege veurhullen hebbe, hiel
percies naoleven, zal hi'j jim hoge boven alle aandere volken op eerde
uuttillen.
02 En omreden jim him geheurzaemen, zullen jim disse
zegenings toevalen:
03 Zegend zullen jim wezen in de stad en zegend op et
laand.
04 Zegend is de vrucht van jim schoot, de vrucht van
jim laand en de vrucht van jim vee: de dracht van jim runder, schaopen en
geiten.
05 Zegend is de oogst die jim binnenhaelen en et deeg
dat jim kneden.
06 Zegend zullen jim wezen in jim kommen en jim gaon.
07 De Heer zal jim de overwinning geven op alle
vi'janen die jim anvalen: as iene man zullen zi'j op jim ofkommen, mar naor
alle kaanten zullen ze utenneer stoeven.
08 De Heer zal zien zegen rusten laoten op jim
veurraodschuren en op alle wark dat jim doen. Hi'j zal jim zegenen in et laand
dat hi'j jim geft.
09 De Heer zal zien plechtige toezegging gestaand doen
en jim tot een volk maeken dat an him wi'jded is; jim leven ommes de geboden
van de Heer, jim God, nao en volgen de weg die hi'j wist.
10 Alle aandere volken zullen marken dat jim de Heer
toeheuren, en ze zullen hoge tegen jim opkieken.
11 De Heer zal jim roem bedelen mit kiender en ok jim
vee en jim akkers butengewoon zegenen, aj'm aansend et laand bewonen dat de
Heer jim geven zal, zoas hi'j jim veuroolden onder ede toezegd het.
12 De Heer zal de riekelik vulde schatkaemer van de
hemel eupenzetten om jim akkers op de juuste tied regen te geven. Hi'j zal jim
wark op et laand zo zegenen dat jim an een protte volken lienings geven kunnen,
zonder iens zels lienen te hoeven.
13 De Heer zal jim de hieltied et eerste plak bekleden
laoten en gienertied de laeste. Jim zullen iederiene veurbi'jstreven en
gienertied achteropraken, aj'm de geboden van de Heer, jim God, geheurzaem
binnen en ze strikt naoleven.
14 Wiek dan ok op gien inkelde meniere van de geboden
of zoas ik ze jim vandaege veurhullen hebbe, deur aachter aandere goden an te
lopen en die te vereren.
15 Mar aj'm de Heer, jim God, niet geheurzaem binnen
en zien geboden en wetten, zoas ik ze jim vandaege veurhullen hebbe, niet hiel
precies naoleven, zullen disse vervlukings jim treffen:
16 Vervluukt zullen jim wezen in de stad en vervluukt
op et laand.
17 Vervluukt is de oogst die jim binnenhaelen en et
deeg daj'm kneden.
18 Vervluukt is de vrucht van jim schoot, de vrucht
van jim laand en de dracht van jim runder, schaopen en geiten.
19 Vervluukt zullen jim wezen in jim kommen en jim
gaon.
20 De Heer zal an alle wark dat jim doen een vluuk
plakken laoten; hi'j sticht alderaosie en vi'jaandschop. Omreden jim jim slecht
gedreugen hebben en jim van him ofkeerd hebben, zullen jim gauw verdistreweren.
21 De Heer zal jim mit de pest treffen, tot jim
hielendal wegvaegd binnen uut et laand dat jim in bezit nemen zullen.
22 De Heer zal jim treffen mit tering en ontstekings,
mit koorse en gekte, mit dreugte, korenbraand en maeldauw, die jim
aachtervolgen en verdistreweren zullen.
23 De hemel boven jim heufd zal van keuper wezen en de
grond onder jim voeten van iezer.
24 De Heer zal et stof regenen laoten op jim akkers:
fien zaand zal uut de hemel op jim daelekommen. Zo zullen jim ommekommen.
25 De Heer zal de overwinning an jim vi'janen geven:
as iene man gaoj'm op heur of, mar naor alle kaanten zuj'm utenneer stoeven.
Veur alle keuninkrieken op eerde zuj'm as ofschrikwekkend veurbeeld gellen.
26 Voegels en roofdieren zullen heur an jim lieken te
goed doen, zonder dat iene ze votjaegt.
27 De Heer zal jim treffen mit zweren krek as Iegypte
doedertieden, mit bulten, uutslag en schurft, mit ongeneeslike ziekten.
28 De Heer zal jim treffen mit krankzinnighied,
bliendhied en verbiestering van et verstaand.
29 Jim zullen op klaorlochte dag in et duuster
taasten, zoas een bliende op de taast zien weg zuken moet. Alles waj'm
ondernemen zal mislopen. Dag in dag uut zuj'm beroofd en uutzeugen wodden, en
d'r is gieniene die komt om jim te redden.
30 Jim zullen een bruid vunnen hebben, mar een aander
zal mit heur slaopen. Jim zullen een huus bouwen, mar d'r niet in wonen. Jim zullen
een droevetuun plaanten, mar niet zels van de eerste vruchten genieten.
31 Jim runder wodden veur jim ogen slaacht, mar van et
vleis zuj'm gien himpien kriegen. Jim ezel wodt jim ontneumen en jim zien him
niet weeromme. Jim schaopen en geiten wodden an jim vi'jaand geven, en d'r is
gieniene die jim te hulpe komt.
32 Jim zullen anzien moeten dat jim zeunen en dochters
an een aander volk uutleverd wodden. Mit smat waachten jim op heur
weerommekommen, iedere dag opni'j, mar jim staon machteloos.
33 Een onbekend volk zal him te goed doen an alles wat
jim laand opbrengt en waorveur jim jim inspand hebben. En jim wodden
mishaandeld en uutzeugen, dag in dag uut.
34 Jim zullen gek wodden van alles waj'm veur jim ogen
gebeuren zien.
35 De Heer zal jim treffen mit vreselike, ongeneeslike
zwölderi'je an kni'jen en boverbienen, die jim uutaendelik van de voetzole tot
de kruun bedekken zullen.
36 De Heer zal jim, mit de keuning die jim ansteld
hebben, ofvoeren laoten naor een laand dat jim vremd is en dat jim veuroolden
ok onbekend was. Daor zullen jim aandere goden vereren, goden van hoolt en van
stien.
37 Jim zullen veur de inwoners van al die lanen waor
de Heer jim hennestuurt een schrikbeeld wezen, en een mikpunt veur heur
spotteri'je en schimpscheuten.
38 Jim zullen jim akkers roem inzi'jen, mar deurdat de
gröshippers ze kaelvreten zal et een schraole oogst wodden.
39 Jim zullen droevetunen plaanten en bewarken, mar
deur vreteri'je van roepen zal d'r gien droeve-oogst wezen en zullen jim gien
wien drinken kunnen.
40 Jim zullen rondomme olijfbomen staon hebben, mar
deurdat ze heur vruchten veurtiedig verliezen zal jim huud et zonder eulie
stellen moeten.
41 Jim zullen zeunen en dochters verwekken, mar ze
niet opgruuien zien, want ze zullen in ballingschop wegvoerd wodden.
42 Gröshippers zullen heur meester maeken van jim
bomen, van alles wat op jim laand gruuit.
43 De vremden die bi'j jim wonen zullen jim hielemaole
veurbi'jstreven, en jim raeken de hieltied veerder aachterop.
44 Zi'j zullen jim lienings geven, mar jim zullen zels
gienertied wat te lien geven kunnen. Zi'j zullen op et eerste plak staon en jim
as laeste.
45 Al disse vervlukings zullen jim treffen en jim
aachtervolgen tot d'r gieniene meer over is, omreden jim de Heer, jim God,
ongeheurzem west binnen en de geboden en wetten die hi'j jim veurhul niet
naoleefd hebben.
46 Deur de ellende tekend zuj'm mit jim naogeslaacht
veur altied een ofschrikwekkend veurbeeld wezen.
47 Omreden jim de Heer, jim God, niet mit bliedschop
diend hebben, bliede mit alles wat jim hadden,
48 zullen jim de vi'jaand die de Heer op jim afstuurt
dienen moeten, en dat zal samengaon mit honger en dust, mit een tekot an
kleraosie, mit gebrek an alles. Jim kriegen een loodzwaor jok oplegd, tot d'r
gieniene meer over is.
49 Zoas een aorend onverwaachs veur ’t locht komt, zo
zal uut de veerste uuthoeke van de wereld een volk op jim ofkommen. De Heer
stuurt een volk dat een onverstaonbere tael praot
50 en spiekerhad tegen jim tekeergaot, zonder jim
oolde meensken te ontzien en jim kiender te speren.
51 Zi'j verslienen alles wat jim vee en jim laand
opbrengt, tot jim niks meer over hebben. Jim zullen van jim koren, wien en
eulie niks overholen, en gien inkeld jong van jim runder, schaopen en geiten;
zo zullen zi'j jim verdistreweren.
52 Zi'j belegeren alle steden in et laand dat de Heer,
jim God, jim geven het, tot de hoge, verstarkte muren waor jim zo op
vertrouwen, allemaole valen binnen. De nood in die steden zal zo hoge oplopen
53 dat jim de zeunen en dochters die jim van de Heer,
jim God, kregen hebben, opeten zullen – jim eigen vleis en bloed; tot zoe'n
grote wanhoop zal de vi'jaand jim tiedens et beleg drieven.
54 De gevuligste, zaachtaordigste man zal zien eigen
breur of de vrouw die hi'j liefhet of de kiender die hi'j nog over het
55 nog gien stokkien vleis van zien kiender gunnen,
mar ze hielendal alliend opeten, omreden hi'j niks aanders het; tot zoe'n grote
wanhoop zal de vi'jaand jim tiedens et beleg drieven.
56 En ok de gevuligste, zaachtaordigste vrouw, een
vrouw zo fienegies dat ze gienertied een voete op de grond zetten hoefd het,
zal de man die ze liefhet en heur eigen zeune en dochter
57 nog gien himpien gunnen van et kiend dat zi'j baort
en van de kraomkeutel die heur lichem verlat, mar in et geheim alles zels
opeten; zoe'n gebrek zal d'r in jim steden wezen, tot zoe'n grote wanhoop zal
de vi'jaand jim tiedens et beleg drieven.
58 Aj'm niet hiel percies de wetten naoleven waorin ik
jim onderwezen hebbe en die in dit boek optekend binnen, en de glorierieke en
ontzagwekkende naeme van de Heer, jim God, de eerbied ontholen die him toekomt,
59 zal hi'j jim en jim naogeslaacht slim zwaor
straffen. Hi'j zal jim treffen mit vremde plaogen, waor gien aende an komt, en
mit vreselike, ongeneeslike ziekten.
60 Hi'j zal opni'j al die ongemakken uut Iegypte waor
aj'm zo bange veur weren op jim ofsturen en jim d'r mit treffen.
61 Mar ok de ziekten en plaogen waorover dit wetboek
niks zegt zal hi'j op jim ofsturen, tot d'r gieniene meer over is.
62 Al bin jim eerst zo talriek as de steerns an de
hemel, jim zullen mar mit een haandvol meensken overblieven, omreden jim niet
naor de Heer, jim God, luusterd hebben.
63 En zoas de Heer d'r eerst bliedschop in vun om jim
te zegenen en in tal toenemen te laoten, zo zal hi'j jim dan mit bliedschop
verdistreweren en uutroeien. Jim zullen wegrokt wodden uut et laand daj'm in
bezit nemen zullen,
64 want de Heer zal jim utenneer jaegen en onder alle
volken verstri'jen, tot in de veerste uuthoeken van de eerde. Daor zullen jim
aandere goden vereren, goden die jim nog niet kenden en jim veuroolden ok niet,
goden van hoolt en van stien.
65 Daenke niet daj'm bi'j die volken op aosem kommen
kunnen of een plak kriegen om te rusten. De Heer zal jim daor in aangst leven
laoten en jim, mit doffe ogen, een kwienend bestaon lieden laoten.
Deuteronomium
29
Veerdere
vermanings
01 Mozes reup et hiele volk van Israël bi'jenneer en
zee tegen heur: "Jim hebben in Iegypte mit eigen ogen zien wat de Heer
allemaole mit de farao en zien onderdaonen daon het, mit zien hiele laand.
02 Jim weren getuge van zien grootse daoden en tekens
en wonderen,
03 mar eerst vandaege het de Heer jim warkelik inzicht
geven, jim de ogen en oren eupendaon.
04 Veertig jaor lange het hi'j jim deur de woestijn
leided en in al die tied raekten jim kleren en jim sandalen niet versleten,
05 en hadden jim gien brood en gien wien of aandere
draank neudig. Dat mos jim d'r van deurdringen dat hi'j, de Heer, jim God is.
06 Doe wi'j hier dan ankwammen, trokken keuning Sichon
van Chesbon en keuning Og van Basan tegen oons op. Mar wi'j versleugen heur
07 en neumen heur laand in bezit; dat hiele gebied
wodde an de stammen Ruben en Gad en an de helte van de stamme Manasse toewezen.
08 Hool jim daorom an de regels van dit verbond, zodat
jim slaegen in alles waj'm doen.
09 Hier bi'j'm now allemaole bi'jenneer, tegenover de
Heer, jim God: de stamooldsten, de ooldsten, de schrievers, alle manluden,
10 vrouwluden en kiender van Israël, en alle vremden
die as hoolthakker of waterputter in et kaamp warken –
11 bi'jenneer om toe te treden tot et verbond dat de
Heer, jim God, vandaege mit jim slöt, en de dwangmiddels die daor bi'j heuren
te anveerden.
12 Zo wil hi'j jim vandaege tot zien volk maeken, en
dan zal hi'j jim God wezen, zoas hi'j jim toezegd het en zoas hi'j ok jim
veuroolden Abraham, Isaak en Jakob onder ede toezegd het.
13 Niet alliend mit jim, die hier now tegenover de
Heer, oonze God, bi'jenneer binnen, sluut ik dit verbond,
14 mar ok mit degenen die d'r now nog niet bi'j
binnen.
15 Jim herinneren jim de tied dawwe in Iegypte woonden
en hoe we daornao deur et gebied van aandere volken trokken.
16 Jim bin doe in de kunde kommen mit de gruwelike
ofgodebeelden van hoolt, stien, zulver en goold die zi'j d'r op nao hullen.
17 Meugelik is d'r hier een man of vrouw, of alderdeegst
een femilie of stamme, die op dit stuit liever de Heer, oonze God, verlaoten
willen zol om de goden van die volken te gaon vereren; meugelik sloemert d'r
zoe'n giftige kiem in oons midden.
18 Moch zoe'n iene bi'j et heuren van de vervlukings
mienen: As ik mien eigen koppige hatte volge zal et mi'j liekegoed veur de
wiend gaon, en himzels daormit geruststellen, dan zet hi'j alles wat hi'j is en
het op et spul.
19 Want de Heer zal et him niet vergeven willen; de
Heer zal zien breuken liefde wreken en al zien lelkens tegen him losbasten
laoten. Alle vervlukings die in dit boek beschreven binnen zullen him treffen,
en de Heer zal d'r veur zorgen dat niks op eerde nog an him herinnert.
20 De Heer zal him ofzunderen van de stammen van
Israël en him veur et ongelok bestemmen overienkomstig de vervlukings van et
verbond dat in dit wetboek optekend is.
21 Dan zal de vraoge opkommen bi'j de kommende
generaosies, liekegoed jim eigen naokommelingen as butenlaanders uut vere
streken, as zi'j zien hoe jim laand te lieden het en mit wat plaogen de Heer et
troffen het –
22 de hiele bojem deur zwevel en zoolt vergiftigd,
zodat zi'jen gien zin meer het en d'r hielendal niks meer gruuien wil, krek
zoas de Heer doe in zien grote lelkens Sodom en Gomorra, Adma en Seboïm
wegvaegd had –,
23 bi'j ieder volk komt dan de vraoge: “waoromme
behaandelt de Heer dit laand zo? Waoromme is zien argernis zo vreselik
oplaaid?”
24 Dit zal et bescheid wezen: “zi'j hebben et verbond
schunnen dat de Heer, de God van heur veuroolden, mit heur sleut doe hi'j heur
uut Iegypte wegleidde;
25 zi'j bin aandere goden vereren gaon en bin deur de
kni'jen gaon veur goden die ze nog niet kenden en die de Heer niet veur heur
bestemd hadde.
26 Dat is de reden waoromme de Heer in lelkens tegen
dit laand uutvalen is en alle vervlukings die in dit boek beschreven staon over
heur uutstot het.
27 Zo koegels, zo poer, zo raozend was de Heer dat
hi'j heur van heur eigen grond rokt het en naor een aander laand votslingerd
het. Zoveer is 't now kommen.”
28 Wat verburgen is, beheurt de Heer, oonze God, toe;
wat eupenbaor is, komt oons toe. Wi'j en oonze kiender dienen oons altied te
richten naor alle bepaolings van disse wet.
Deuteronomium
30
01 As alles warkelikhied wodden is wa'k jim beschreven
hebbe, zegenings en vervlukings, en aj'm uutaendelik, deur de Heer, jim God,
utenneerjagd en verstri'jd onder alle volken, daor lering uut trokken hebben
02 en saemen mit jim kiender naor de Heer, jim God,
weerommegaon en him weer mit hatte en ziel geheurzemen gaon – daortoe he'k jim
vandaege anvieterd –,
03 dan zal de Heer, jim God, in jim lot een ommekeer
brengen: hi'j zal him over jim ontfarmen en jim, nao jim eerst verstri'jd te
hebben, weer uut al die lanen bi'jenneer brengen.
04 Alderdeegst al bin goenend uutstoten naor et aende
van de wereld, de Heer, jim God, zal jim weerommehaelen weer bi'jenneer
brengen.
05 Hi'j zal jim weerommebrengen naor et laand dat jim
veuroolden iens bezatten en et jim weer in bezit geven. Hi'j zal jim meer nog
as jim veuroolden zegenen en in tal toenemen laoten.
06 De Heer, jim God, zal jim hatte besnieden en ok dat
van jim naokommelingen, zodat jim him weer mit hatte en ziel liefhebben en in
leven blieven zullen.
07 De vervlukings zal hi'j bestemmen veur jim vi'janen
en veur iederiene die op jim ondergang uut was.
08 En jim zullen de Heer weer geheurzem wezen en al
zien geboden, zoas ik ze jim vandaege veurhullen hebbe, in acht nemen.
09 De Heer, jim God, zal jim veurspoed geven in alles
waj'm ondernemen, jim een protte kiender geven en jim vee en jim laand
vruchtber maeken. Hi'j zal d'r weer bliedschop in vienen om jim te zegenen,
zoas veurhenne bi'j jim veuroolden.
10 Want jim tonen de Heer, jim God, dan jim
geheurzemhied deur de geboden en bepaolings in dit wetboek in acht te nemen, en
jim willen him weer mit hatte en ziel toebeheuren.
11 De geboden die ik jim vandaege geven hebbe, bin
niet te zwaor veur jim en liggen niet buten jim beriek.
12 Zi'j bin niet in de hemel, dus jim hoeven niet te
zeggen: “wie stiegt veur oons op naor de hemel om ze daor te haelen en ze oons
bekend te maeken, zodat wi'j d'r naor haandelen kunnen?”
13 Ok bin ze niet an de ginne kaante van de zee, dus
jim hoeven niet te zeggen: “wie gaot de zee veur oons over om ze daor te haelen
en ze oons bekend te maeken, zodat wi'j d'r naor haandelen kunnen?”
14 Nee, die geboden bin hiel dichtebi'j, jim kun ze in
jim opnemen en ze jim eigen maeken; jim kun ze volbrengen.
15 Begriep mi'j goed, vandaege stel ik jim veur de
keuze tussen veurspoed en tegenspoed, tussen leven en dood.
16 Aj'm jim holen an de geboden van de Heer, jim God,
zoas ik ze jim vandaege geven hebbe, deur him lief te hebben, deur de weg te
volgen die hi'j wist, en zien geboden, wetten en regels in acht te nemen, dan
zuj'm in leven blieven en in tal toenemen, en dan zal de Heer, jim God, jim
zegenen in et laand dat jim in bezit nemen zullen.
17 Mar aj'm him de rogge toekeren en weigeren om te
luusteren, aj'm jim d'r toe verleiden laoten om veur aandere goden deur de
kni'jen te gaon en die te vereren,
18 dan zeg ik jim op veurhaand daj'm daoromme
verdistreweren zullen. Jim verblief an de ginne kaante van de Jordaan, in et
laand daj'm in bezit nemen zullen, zal dan van kotte duur wezen.
19 Ik roepe vandaege hemel en eerde as getugen op: jim
staon veur de keuze tussen leven en dood, tussen zegen en vluuk. Kieze veur et
leven, veur jim eigen toekomst en die van jim naokommelingen,
20 deur de Heer, jim God, lief te hebben, him
geheurzem te wezen en him toegedaon te blieven. Dan zuj'm lange wonen blieven
in et laand dat hi'j jim veuroolden Abraham, Isaak en Jakob onder ede toezegd
het."
Deuteronomium
31
Mozes zien
opvolging
01 Hiernao praotte Mozes opni'j tegen de Israëlieten.
Hi'j zee:
02 "Ik bin now honderdtwintig jaor oold en niet
in staot om nog langer leiding te geven. Butendat het de Heer mi'j zegd dat ik
de Jordaan niet overgaon mag.
03 De Heer, jim God, zal zels veur jim uutgaon en de
volken an de ginne kaante veur jim uutroeien, zodat jim heur laand in bezit
nemen kunnen. Jozua zal jim daorbi'j anvoeren, zoas de Heer zegd het.
04 De Heer zal heur in et lot laoten patten van de
Amoritische keunings Sichon en Og, die hi'j mit hiel heur laand verdistreweerd
het.
05 As hi'j jim de overwinning op die volken geven het,
moe'n jim mit heur krek zo haandelen as ik jim opdreugen hebbe.
06 Wees vastberaoden en staandvaastig. D'r is gien
inkelde reden om bange veur heur te wezen, want et is de Heer, jim God, die mit
jim mitgaot. Hi'j zal niet van jim ziede wieken en jim niet verlaoten."
07 Doe reup Mozes Jozua bi'j him en tegenover alle
Israëlieten zee hi'j tegen him: "Wees vastberaoden en staandvaastig, want
ie zullen et volk et laand binnenleiden dat de Heer onder ede an heur
veuroolden toezegd had, en onder jow leiding zullen zi'j et in bezit nemen.
08 De Heer zels gaot veur je uut, hi'j zal je helpen
en gien mement van je ziede wieken. Wees niet bange en laot je deur niks de moed
ontnemen."
Laeste
anwiezings; et lied van Mozes
09 Mozes stelde zien hiele lesgeven op schrift en gaf
de boekerolle an de Levitische priesters, die de ark van et verbond mit de Heer
dregen mossen, en an de ooldsten van Israël.
10-11 Hi'j dreug heur daorbi'j dit op: "Lees
disse veurschriften ieder zeuvende jaor, et jaor van de kwietschelling, tiedens
et Loofhuttenfeest veur an alle Israëlieten. Want dan komt hiel Israël naor et
plak dat de Heer uutköst, om daor veur him te verschienen.
12 Roep dan et volk bi'jenneer, mit inbegrip van de
vrouwluden en kiender en de vremden die bi'j jim in de stad wonen. Laot alleman
naor de veurlezing luusteren en zo leren om ontzag te tonen veur de Heer, jim
God, en de wetten waorin jim onderwezen binnen, hiel percies nao te leven.
13 Ok heur kiender, die nog van niks weten, moe'n
luusteren en leren om ontzag te tonen veur de Heer, jim God, al de tied dat jim
an de overkaante van de Jordaan leven in et laand dat jim in bezit nemen
zullen."
14 De Heer zee tegen Mozes: "Je leven lopt tegen
et aende. Roep Jozua en kom tegere naor de ontmoetingstente; dan za'k him as
jow opvolger anstellen." Naodat Mozes en Jozua de tente binnengaon weren,
15 verscheen de Heer in een wolkekelom, die boven de
ingang staon bleef.
16 De Heer zee tegen Mozes: "As ie bi'j je
veuroolden op et hof brocht binnen, zal et volk mi'j ontrouw wodden en heur
ofgeven mit de vremde goden die zi'j tegenkommen zullen in et laand waor zi'j
hennegaon. Zi'j zullen mi'j verlaoten en et verbond dat ik mit heur sleuten
hebbe verbreken.
17 Dan zal ik in argernis tegen heur losbranen, ik zal
heur an heur lot overlaoten en mi'j van heur ofkeren. As zi'j zo kwetsber
wodden binnen, zullen ze as prooi wezen veur alderhaande ellende en tegenspoed.
Dan zullen ze zeggen: “disse ellende overkomt oons grif deurdat oonze goden
oons verlaoten hebben.”
18 Nee, ik bin et die heur van heur ofkeert, omreden
zi'j zovule kwaod daon hebben en heur mit aandere goden inlaoten hebben.
19 Daorom moej' dit lied opschrieven en et de
Israëlieten uut heur heufd leren laoten; ik zal et tegen heur getugen laoten.
20 Want zo zal et gaon: Ik breng heur naor et laand
dat ik heur veuroolden onder ede toezegd hebbe, een laand dat overlopt van melk
en hunning. Zi'j zullen heur te goed doen an alle overvloed en as ze hielendal
zae binnen, laoten ze heur mit aandere goden in om die te dienen; mar mi'j
wiezen ze of en et verbond dat ik mit heur sleuten hebbe, verbreken zi'j.
21 As ze ienkeer an alderhaande ellende en tegenspoed
ondervunnen hebben, zal dit lied, dat ok onder heur naokommelingen nog algemien
bekend wezen zal, tegen heur getugen. Ik weet now al waor heur hatte naor
uutgaot, nog veur ik heur in et laand brocht hebbe dat ik heur onder ede
toezegd hebbe."
22 Zo schreef Mozes die dag et lied op en hi'j leerde
et de Israëlieten.
23 Jozua, de zeune van Nun, wodde ansteld as zien
opvolger, en de Heer zee tegen him: "Wees vastberaoden en staandvaastig,
want ie zullen de Israëlieten naor et laand brengen dat ik heur onder ede
toezegd hebbe, en ik zal an jow kaante staon."
24 Doe Mozes alle bepaolings van de wet op schrift
steld hadde,
25 gaf hi'j de Levieten die de ark van et verbond mit
de Heer dregen mossen disse kommedaosie:
26 "Legge dit wetboek naost de ark van et verbond
mit de Heer, jim God; et moet daor blieven om tegen dit volk te getugen.
27 Want, Israël, ik weet hoe opsternaot en
onhaandelber jim binnen: tiedens mien leven hebben jim jim al de hieltied tegen
de Heer verzet, hoe zal et dan niet gaon nao mien wegraeken!
28 Roep alle ooldsten van jow stammen bi'jenneer, krek
as jow schrievers, dan za'k heur mien waorschouwing heuren laoten, en daorbi'j
hemel en eerde as getugen oproepen.
29 Want ik weet daj'm jim nao mien dood misdregen gaon
zullen en ofwieken zullen van de weg die ik jim wezen hebbe. Daorom zal bi'j
slot van zaeke ellende jim pat wezen, want jim zullen doen wat slecht is in de
ogen van de Heer: him targen mit jim eigenmaekte goden."
30 En wiels de verzaemelde Israëlieten d'r getuge van
weren, zong Mozes dit lied, van begin tot aende:
Deuteronomium
32
01 "Lien mi'j jow oor, hemel, now ik praoten gao,
luuster,
eerde, naor wat ik zeggen zal.
02 Meugen mien lessen daelekommen as regen,
meugen
mien woorden wezen as milde dauw,
as
regen die de grond deurdrenkt,
meiregen
die et gruun in bluui zet.
03 Want de naeme van de Heer roep ik uut:
de
Heer is oonze God, laot alleman him priezen!
04 Hi'j is een rots, hi'j staot veur recht;
alles
wat hi'j dot is volmaekt.
Trouw
is God, rechtveerdig en zuver,
in
him is gien spoor van kwaod.
05 Mar zien kiender wodden him ontrouw:
tot
heur schaande gavven zi'j heur kiendschop op.
Vals
en trouweloos is dit volk.
06 Is dit jim bescheid an de Heer?
Hoe
kommen jim zo dwaes? Waor is jim verstaand?
Is
hi'j niet jim heit, jim maeker?
Hi'j
het jim maekt, hi'j reup jim tot leven.
07 Daenk an vroeger tieden,
verdiep
jim in et vere verleden.
Vraog
jim heit d'r naor, hi'j zal et vertellen;
vraog
de ooldsten en zi'j zullen verhaelen.
08 Doe de Allerhoogste laand toewees an ieder volk
en
de meensken iederiene heur pat gaf,
bepaolde
hi'j de greenzen veur alle volken
naor
et tal naozaoten van Israël,
09 want veur de Heer gul dat volk as et jowes,
Jakob
was et pat dat hi'j himzels toemat.
10 Hi'j vun et in een dreuge woestijn,
in
een woest laand vol geveer.
Hi'j
omvaemde et mit zorg en mit liefde,
koesterde
et as zien oogappel.
11 Zoas een aorend over zien jongen waekt
en
alsmar d'r boven zweven blift,
zien
vleugels uutspreidet en zien jongen daor op dreegt,
12 zo het de Heer zien volk leided,
hi'j
alliend: gien aandere god hulp him.
13 Hi'j legde et barglaand veur heur eupen,
de
oogst van et laand vul heur in de schoot.
Hi'j
leut heur drinken van hunning uut de rotsen,
mit
olijfeulie uut stienhadde rots,
14 mit melk van koenen en geiten,
mit
vleis van Basan zien rammen,
mit
vet van laomer en bokken,
mit
de fienste bloem van weite
en
mit wien, et bloed van droeven.
15 Doe wodde Jesurun dikke, traog en vet,
et
raekte zae, wodde dikke en rond.
Et
kwam in verzet, leup vot van zien maeker,
wees
zien schore en steun mit minachting of, zien rots.
16 Zi'j targden him mit vremde goden,
mit
gruwelike beelden griefden zi'j him.
17 Ze brochten offers an demonen,
an
goden die gien goden binnen,
goden
die zi'j eerst niet kenden,
ni'jkommers,
nog mar krek in de mode,
die
veur heur veuroolden niet iens bestonnen.
18 Jim vergatten de God die jim brocht het,
jim
verwurpen de rots die jim op 'e wereld zette.
19 Doe de Heer zag wat jim deden,
vernam
hoe zien kiender him griefden,
ontsteuk
hi'j in slimme argernis en zee:
20 “ik zal mi'j van heur ofkeren
en
dan es kieken hoe et heur vergaot.
Want
dit is een verdurven geslaacht,
gieniene
van heur is te vertrouwen.
21 Zi'j targden mi'j mit wat gien god is
en
daegden mi'j uut mit heur nietige ofgoden.
Daorom
targ ik heur mit wat gien volk is,
ik
daeg heur uut mit een volk zonder verstaand.
22 As et vuur van mien argernis ontsteuken is
zal
et branen tot in et diepste doderiek;
et
zal de eerde verschruuien en alles wat daor gruuit,
et
zal de follementen van de bargen verteren.
23 Ramp nao ramp breng ik over heur,
al
mien pielken schiet ik op heur of.
24 Honger zal heur uutmargelen, de pest heur verteren,
ziekten
zullen heur verdistreweren.
Ik
geef heur as prooi an wilde dieren,
deur
giftige slangen laot ik heur bieten.
25 Buten eist de oorlog zien tol,
binnen
heerst de aangst veur de dood.
Gieniene
wodt ontzien,
gien
man of vrouw, jong niet en oold niet.
26 Ik zol heur wel wegvaegen willen,
iedere
heugenschop an heur uutwissen willen,
27 mar ik bin bange veur et schimpen van heur
vi'janen.
Die
zullen ommes de feiten verdri'jen,
de
overwinning veur heurzels opeisen
en
de haand van de Heer daorin ontkennen.
28 Zo kotzichtig bin die vi'janen,
et
ontbrekt heur an ieder benul.
29 Weren ze wies, dan hadden ze inzicht
en
begrepen ze hoe et heurzels vergaon zal.
30 Want hoe zollen zi'j mit iene man
duzend
van jim aachtervolgen kunnen,
mit
twieje wel tienduzend votjaegen,
as
de Heer, jim rots, jim niet uitleverde?
31 Jim vi'janen zullen et erkennen:
de
rots waorop zi'j steunen is niks naost jim rots.
32 De wien die ik heur te drinken geef
is
ofkomstig van Sodom zien wienstok,
hi'j
komt uut Gomorra zien droevetunen;
bittere,
giftige droeven brengen die,
33 de wien d'r van is vol venien,
dodelik
as et venien van slangen.
34 Ik hebbe dat allemaole beweerd,
et
opburgen in mien schatkaemers
35 veur de dag dat ik wraoke nemen gao,
et
tiedstip waorop ik heur kwaod vergel,
as
an heur veurspoed een aende komt.
Want
de dag van heur ongelok is vlakbi'j,
heur
noodlot komt niet te keren op heur of.”
36 Want de Heer zal zien volk recht doen,
hi'j
ontfarmt him weer over zien knechten.
As
hi'j zicht dat alle krachten heur begeven
en
binnenkot iederiene bezwiekt,
37 zal hi'j zeggen: “waor bin jim goden now?
Waor
is de rots waorop jim steunden?
38 Hebben zi'j niet et vet van jim offers eten,
niet
dronken van de wien die jim heur anbeuden?
Laoten
die goden jim dan te hulpe schieten,
laoten
zi'j een verschoel veur jim wezen!
39 Zie et toch in: ik bin de ienigste,
naost
mi'j is d'r gien aandere god.
Ik
laot starven, ik geef leven,
ik
slao wonnen en ik geneze.
As
ik mien macht gellen laot
is
d'r gieniene die redding bieden kan.
40 Ik stik mien haand uut naor de hemel
en
zweer: "Zo waor ik iewig leef:
41 Ik scharpe mien bliksemend zweerd,
ik
gao et vonnis voltrekken.
Ik
zal mi'j wreken op mien vi'janen,
ik
reken of mit wie mi'j haatten.
42 Mien pielken maek ik dronkend van et bloed
van
vi'janen, valen en vongen;
mien
zweerd vret et vleis van heur manluden
die
zo driegend heur haoren lossmeten hadden."”
43 Laot alle volken zien volk toejuichen,
omreden
hi'j et bloed van zien knechten wreekt;
hi'j
nemt wraoke op zien vi'janen
en
de schuld van zien laand en zien volk wus hi'j uut."
44 Dit hiele lied het Mozes tegere mit Jozua, de zeune
van Nun, zongen en et volk was d'r getuge van.
45 Doe Mozes zien toespraoke tot hiel Israël beaendigd
hadde,
46 besleut hi'j: "Neem mien waorschouwings in jim
hatte op, en dreeg ok jim kiender op om heur strikt te holen an de wetten
waorin jim onderwezen binnen.
47 Want et gaot hier niet om wat onbelangrieks, et is
een zaeke van levensbelang! As jim d'r geheur an geven, zullen jim lange leven
meugen in et laand an de ginne kaante van de Jordaan, dat jim in bezit nemen
zullen."
Mozes zien
zegen en zien dood
48 Op diezelde dag zee de Heer tegen Mozes:
49 "Gao et Abarimgebergte in en beklim de Nebo,
die in Moab ligt, tegenover Jericho. Daor kuj' uutkieken over Kanaän, et laand
dat ik de Israëlieten in bezit geven gao.
50 Op die barg zuj' wegraeken en mit je veuroolden
verienigd wodden, zoas je breur Aäron op de Hor wegraekte en mit zien
veuroolden verienigd wodde.
51 Want bi'j et waeter van Meribat-Kades, in de
woestijn van Sin, kwammen jim tegen mi'j in opstaand; in et bi'jwezen van hiel
Israël toonden jim gien ontzag veur mien heilighied.
52 Alliend van een ofstaand zuj' et laand zien dat ik
heur geven zal, ie zullen et niet binnengaon."
Deuteronomium
33
01 Dit is de zegen die Mozes, de godsman, uutsprak
over de stammen van Israël, veur hi'j wegraekte.
02 Hi'j zee:
"De
Heer verscheen vanof de Sinai,
zien
locht bescheen heur van de Seïr,
mit
luuster kwam hi'j van de bargen van Paran.
Een
protte engels vergezelden him,
bliksem
flitste uut zien rechterhaand.
03 Hi'j kreeg Israël zien stammen lief,
hi'j
hul al de zienend in zien haand.
Zi'j
zatten an zien voeten
en
kregen les van him.
04 Mozes gaf oons zien lessen
as
een kostber bezit veur Jakob zien volk.
05 Zo wodde de Heer keuning van Jesurun,
wiels
de ooldsten van et volk bi'jenneer weren
en
de stammen van Israël heur gadderd hadden.
06 Ruben, hi'j mag leven, en niet wegraeken,
hoe
gering zien tal ok is."
07 Dit zee hi'j over Juda:
"O
Heer, heur Juda zien hulpgeroep,
laot
zien strieders beholen thuuskommen,
want
ze voerden een ienzeme stried.
Stao
an heur kaante tegen heur vi'janen."
08 Over Levi zee hi'j:
"Heer,
jow vertrouwen jow oraokelstienen toe
an
Levi, jow vertrouweling.
Jow
stelden him op de proef bi'j Massa,
daegden
him uut bi'j et waeter van Meriba.
09 Hi'j had gien medelieden mit zien heit en moeke,
zien
eigen breurs ontzag hi'j niet,
zien
kiender weren as vremden veur him.
Want
de Levieten hullen heur an wat jow gebeuden,
et
verbond dat jow sleuten bleven zi'j trouw.
10 Laot heur jow regels onderwiezen an Jakob,
jow
veurschriften deurgeven an Israël.
Laot
heur roekende gaove jow behaegen,
laot
heur braandoffers brengen op jow alter.
11 Heer, zegen heur mit veurspoed
en
zie welwillend op heur doen en laoten daele.
Mar
breek heur tegenstaanders de heupe,
verlam
heur vi'janen veur altied."
12 Over Benjamin zee hi'j:
"De
Heer lat zien lieveling bi'j him schoelen.
Zien
kiend omaarmt him van vroeg tot laete,
et
nusselt him veilig op zien rogge."
13 Over Jozef zee hi'j:
"Mag
de Heer zien laand riek zegenen
mit
de giften van hemelwaeter, mit dauw,
en
mit de oervloed die ondereerds woont;
14 mit al wat de zunne gruuien lat,
mit
de zegening van de jaorgetieden;
15 mit de weelde van oeroolde bargen,
mit
de giften van iewige heuvels;
16 mit al wat de eerde te bieden het.
Mag
de geunst van him die in de stiekelstruke was
rusten
op Jozef, de uutverkorene onder zien breurs.
17 Machtig as een eerstgeboren bolle is hi'j;
hi'j
het twie horens as een oeros,
waormit
hi'j vi'jaandige volken votstot
tot
veurbi'j de aenden van de eerde:
et
bin de duzenden van Efraïm,
de
tienduzenden van Manasse."
18 Over Zebulon zee hi'j:
"Een
goeie vaort, Zebulon!
En
mag Issachar gelok vienen in zien tenten!
19 Zi'j nugen de aanderen naor de barg
waor
ze weerdige offers brengen.
Zi'j
haelen overvloed van overzee,
greven
riekdom op van onder et zaand."
20 Over Gad zee hi'j:
"Loofd
is hi'j die ruumte gaf an Gad.
Gad
waekt over zien pat as een leeuwinne,
die
alles vret wat in heur klauwen komt.
21 Et beste laand keus hi'j veur himzels:
dat
laand was een anvoerder weerdig,
daor
verzaemelden him de ooldsten van et volk.
Hi'j
volbrocht de wil van de Heer,
hi'j
maekte zien bevrijding van Israël daor of."
22 Over Dan zee hi'j:
"Dan
is as een jonge leeuw
die
uut Basan zien bossen veur ‘t locht komt."
23 Over Naftali zee hi'j:
"Naftali
is deur de Heer roem bedield,
riek
zegend deur zien geunst.
Laot
hi'j et westen en zuden veroveren."
24 En over Aser zee hi'j:
"Zegend
is Aser, nog meer as zien breurs,
mag
hi'j bi'j heur allemaole geliefd wezen.
Hi'j
zal waeden deur de olijfeulie,
25 en al zien steden bin verstarkt
mit
grundels van iezer en broons.
Niks
zal him deren zolange hi'j leeft."
26 "Wie, Jesurun, wie is de geliekese van jow
God?
As
een vost ridt hi'j langs de hemel
en
over de wolken, om jim te hulpe te kommen.
27 Van ooldsher is God een verschoel,
zien
aarms dregen jow veur iewig.
Hi'j
dreef jow vi'jaand op de vlocht
en
dreug jow op: “verdistreweer him!”
28 Israël moch in vrede leven,
Jakob
woonde ongestoord
in
een laand van koren en droevesap,
waorop
dauw van de hemel daelekomt.
29 Wie is zo gelokkig as jow, Israël?
Gien
aander volk leut de Heer de overwinning.
Hi'j
is et schild dat jow bescharmt,
et
zweerd dat jow triomfen brengt.
De
vi'jaand moet jow macht erkennen,
hi'j
zal et stof van jow voeten slikken."
Deuteronomium
34
01 Doe verleut Mozes de vlakte van Moab en hi'j beklom
de Nebo, iene van de toppen van de Pisga, tegenover Jericho. Daor leut de Heer
him et hiele laand zien: et hiele gebied van Gilead tot an Dan,
02 Naftali, et gebied van Efraïm en Manasse, hiel Juda
tot an de zee in et westen,
03 de Negev, de Jordaanvallei en de vlakte bi'j de
palmstad Jericho, tot an Soar.
04 De Heer zee tegen him: "Dit is et laand
waorvan ik an Abraham, Isaak en Jakob onder ede toezegd hebbe dat ik et an heur
naokommelingen geven zol. Ik laot et je now zien, mar daorhenne overstikken zul
ie niet."
05 Zo raekte Mozes weg, de knecht van de Heer, daor in
Moab, zoas de Heer zegd hadde.
06 En de Heer begreuf him in een vallei in Moab,
tegenover Bet-Peor. Tot op de dag van vandaege wet gieniene waor zien graf is.
07 Honderdtwintig jaor oold was Mozes doe hi'j
wegraekte. Tot et laeste toe weren zien krachten niet ofneumen en zien ogen
niet verzwakt.
08 De Israëlieten, die in de vlakte van Moab bi'jenneer
weren, treurden om Mozes zien dood tot de dattig daegen van rouw veurbi'j
weren.
09 Ze luusterden naor Jozua, de zeune van Nun, omreden
hi'j vol zat mit de geest van wieshied sund Mozes him de hanen oplegd hadde.
Daormit deden de Israëlieten wat de Heer tegen Mozes zegd hadde.
10 Gienertied meer het Israël een profeet kend as
Mozes, mit wie de Heer zo vertrouwelik ommegong.
11 Deur zien toedoen het de Heer in Iegypte tekens en
wonderen zien laoten an de farao en zien onderdaonen, an hiel zien laand.
12 Van alles wat Mozes zien starke haand daon het en
van de daoden waormit hi'j rondomme ontzag inboezemde, is hiel Israël getuge
west.