Daniël

in een

Stellingwarver vertaeling

Et boek Daniël ontlient zien naeme an de heufdpersoon, Daniël. Meugelik gaot disse naeme weeromme op een overlevering die in Ezechiël 14:14 en 20 as bekend verondersteld wodt. In de Hebreeuwse biebel wodt et boek Daniël rekend tot de Ketoeviem, de Geschriften, en staot et tussen de boeken Ester en Ezra in. In een protte biebeluutgiften het Daniël nao Ezechiël een plak kregen tussen de profetische boeken. De gebeurtenissen in et boek Daniël bin plaetst in de tied van de Babylonische ballingschop, de tied waorin de boverlaoge van de Judese bevolking as balling in Babylonië verbleef, nao de inname en verwoesting van Jeruzalem deur de Babylonische keuning Nebukadnessar in 597 en 586 v.Chr. Et plaetsen in de zesde ieuw v.Chr. hoeft niet te betekenen dat Daniël ok in die tied schreven is. Op grond van historisch onderzuuk en de tael en de stiel van et boek nemen een hieleboel tegenwoordig an dat et boek in zien vorm van vandaege-de-dag uut de eerste helte van de twiede ieuw v.Chr. komt. Et boek is dan te plaetsen tegen de aachtergrond van et Makkabese verzet tegen de wriede Griekse heerser Antiochus IV Epifanes. Dat verzet gelde ok de toenemende Griekse invloeden op godsdienstig en kultureel gebied. Et boek Daniël het naost Hebreeuwse ok Aramese tekst, jommes et gedielte 2:4b-7:28.

In et boek Daniël staon zes verhaelen die heur an et Babylonische hof ofspeulen. Et twiede pat van et boek het vier visioenen; et heurt tot de apocalyptische literetuur waorin de loop van de geschiedenis onthuld wodt. Et boek was bedoeld veur de vrome Joden die streden tegen de Griekse inmenging in de joodse godsdienst en kultuur. De in vroegere tied speulende verhaelen over et geleuf en de wieshied van Daniël dienden as veurbeeld en inspiraosie om de essentiële weerden van de joodse godsdienst niet op te geven. Zien visioenen over de toekomst beuden anvieterings en troost an wie te lieden hadde van vervolgings deur Antiochus. De verhaelen bin in een verzorgde stiel schreven. De beschrievings van de visioenen hebben een protte luusterrieke beelden. Zo wodden bi'jglieks de verschillende keuninkrieken veursteld as dieren. De oorspronkelik beoogde lezers en heurders hebben de beelden riekaans goed begrepen. Zi'j kenden bi'jglieks et gebruuk van getallesymboliek, zoas zeuventig jaor, en "iéne tied, een dubbele tied en een halve tijd", en begrepen de versluierde toespeulings op aktuele gebeurtenissen.

In et boek Daniël bin twie heufddelen te onderscheiden. Et eerste pat (1-6) het verhaelen over Daniël en een peer vrunden, vrome Joden die hoge pesisies an et hof van Nebukadnessar en zien opvolgers hebben. Zi'j geven bliek van grote wieshied, onder meer deur et verklaoren van een droom (kepittel 2) en van een geheimzinnige tekst (kepittel 5). Ze wodden bedriegd deur intriges van et aandere dienstvolk mar deur God bescharmd as ze in een vurige ovend (kepittel 3) en in een leeuwekoele (kepittel 6) smeten wodden. In et twiede pat (7-12) volgen beschrievings van visioenen an de haand waorvan Daniël hiel precies et verloop van de geschiedenis veurzegt, vanof de val van et Nieuwbabylonische riek tot an de opstaand van de Makkabeeën tegen de Griekse overheersing.

Vertaeling van de Biebel (NBV 2004)

deur Piet Bult uut Ni’jberkoop

Daniël 1

An et Babylonische hof

01 In et dadde regeringsjaor van Jojakim, de keuning van Juda, trok Nebukadnessar, de keuning van Babylonië, op naor Jeruzalem en belegerde de stad.

02 De Heer leverde Jojakim, de keuning van Juda, an him uut en gaf him een pat van de veurwarpen van God zien tempel in hanen. Hi'j nam ze mit naor Sinear, naor de tempel van zien eigen god, en leut ze daor in de schatkaemer zetten.

03 De keuning gaf et heufd van zien eunuchen, Aspenaz, opdracht om een tal Israëlieten van keuninklike en veurnaeme komof naor zien peleis te brengen.

04 Et mossen veerdige jongkerels wezen, aorig om te zien, riek an kennis, ontwikkeld en mit een scharp verstaand, en butendat geschikt om an et hof te dienen. Aspenaz mos heur onderwiezen in de geschriften en de tael van de Chaldeeën.

05 De keuning wees heur een daegelikse hoeveulhied toe van de eteri'je en de wien van zien taofel. Nao drie jaor les zollen zi'j in dienst van de keuning kommen.

06 Onder heur weren een peer Judeeërs: Daniël, Chananja, Misaël en Azarja.

07 Mar de hoofdeunuch gaf heur aandere naemen; Daniël nuumde hi'j Beltesassar, Chananja Sadrach, Misaël Mesach en Azarja Abednego.

08 Daniël was vaastebesleuten om him an de reinhiedsveurschriften te holen en hi'j vreug de hoofdeunuch toestemming om him van de eteri'je en de wien van de taofel van de keuning te ontholen.

09 God zorgde d'r veur dat de hoofdeunuch Daniël geunstig zind was.

10 Toch zee de hoofdeunuch tegen him: "Ik bin bange veur mien heer, de keuning; hi'j het bepaold wat jim eten en drinken zullen, en as hi'j vint dat jim d'r slechter uutzien as de aanderen van jim lichting dan zal hi'j mi'j daorveur verantwoordelik stellen."

11 Doe gong Daniël naor de kaemerheer die de hoofdeunuch an him en an Chananja, Misaël en Azarja toewezen hadde:

12 "Perbeer et mar es, en laot jow knechten tien daegen alliend gruunte eten en waeter drinken.

13 Vergeliek oons uterlik daornao mit dat van de jongkerels die de keuninklike eteri'je eten, en beslis dan over jow knechten op grond van wat jow zien."

14 De kaemerheer gong op et veurstel in en gaf heur tien daegen.

15 An et aende van de tien daegen zaggen zi'j d'r gezonder en beter uut as alle jongkerels die de keuninklike eteri'je veurzet hadden kregen.

16 Dus diende de kaemerheer heur gien keuninklike eteri'je en wien meer op, mar gaf hi'j heur alliend nog gruunte.

17 En God gaf de vier jongkerels wieshied, kennis en verstaand van alle geschriften; butendat was Daniël bi'j machte om alle meugelike visioenen en dromen uut te stokken.

18 Doe de deur de keuning vaastestelde tied verstreken was, leidde de hoofdeunuch alle jongkerels veur Nebukadnessar.

19 De keuning praotte mit heur, en gieniene kon him mit Daniël, Chananja, Misaël en Azarja meten. Zi'j kwammen in dienst van de keuning.

20 En over wat kwessie van wieshied of inzicht de keuning heur ok vreug, hi'j vun heur tien keer zo goed as alle toveners en bezweerders in hiel zien riek.

21 Daniël bleef an et hof tot et eerste jaor van et keuningschop van Cyrus.

Daniël 2

De droom van Nebukadnessar

01 In et twiede jaor van zien regering kreeg Nebukadnessar een droom die him zo bange maekte dat hi'j de slaop niet meer vatten kon.

02 De keuning gaf opdracht om de toveners, bezweerders en Chaldeeën bi'jenneer te roepen om him te vertellen waor zien droom over gong. Doe ze veur de keuning verschenen weren,

03 zee hi'j tegen heur: "Ik hebbe een droom had die mi'j slim bange maekt, daorom wi'k weten wa'k droomd hebbe."

04 De Chaldeeën zeden tegen de keuning: "Majesteit, leef in iewighied! Vertelle jow knechten jow droom, dan zuwwe him verklaoren."

05 Doe zee de keuning tegen de Chaldeeën: "Mien besluut staot vaaste. As jim mi'j niet uutstokken wa'k droomd hebbe en wat die droom betekent, laot ik jim in stokken hakken en za'k jim huzen in puun leggen.

06 Voldoen jim an mien vraoge, dan za'k jim overlaeden mit kostbere kedo's en eerbewiezen. Zegge mi'j dus wa'k droomd hebbe en wat die droom betekent."

07 Zi'j zeden doe nog es: "Laot de keuning zien droom an zien knechten vertellen, dan zuwwe wi'j him uutstokken."

08 Doe zee de keuning: "Ik weet hiel goed dat jim tied perberen te winnen, want jim vernemen dat mien besluut vaastestaot.

09 D'r is mar ien oordiel over jim meugelik aj'm niet vertellen kunnen wa'k droomd hebbe. Jim hebben ofpraot om mi'j wat veur te flouwen in de hope dat de situaosie veraandert. Vertelle mi'j dus mien droom, dan weet ik daj'm die uutstokken kunnen."

10 De Chaldeeën zeden doe tegen de keuning: "D'r is gien meenske op de hiele wereld die an de vraoge van de keuning voldoen kan; daorom het gien keuning, hoe groot en machtig ok, zok-zo-wat iens van een tovener, bezweerder of Chaldeeër vraogd.

11 Wat de keuning vragt is te muuilik, gieniene zal et de keuning vertellen kunnen, behalven de goden, mar die bin niet onder de starvelingen."

12 Hierop verleur de keuning zien geduld en hi'j gaf slim lelk et bevel om alle wiezen van Babylonië omme te brengen.

13 Doe et bevel uutveerdigd wodde om de wiezen van kaant te maeken, leupen Daniël en zien vrunden ok geveer.

14 Daorom gong Daniël diskreet en tactvol naor Arjoch, de kommedaant van de keuninklike liefwaacht, die de wiezen van Babylonië ommebrengen mos.

15 Hi'j vreug de gevolmachtigde van de keuning: "Waoromm het de keuning zoe'n wried bevel uutveerdigd?" Doe stikte Arjoch him de zaek uut.

16 Daniël gong naor de keuning en vreug him uutstel, zodat hi'j him zien droom uutstokken kunnen zol.

17 Doe gong hi'j naor huus, brocht zien vrunden Chananja, Misaël en Azarja op de hoogte

18 en vreug heur om de God van de hemel te smeken om him baarmhattig te tonen en et mysterie te onthullen, zodat hi'j en zien vrunden niet mit de rest van de wiezen van Babylonië ommebrocht wodden zollen.

19 Et mysterie wodde an Daniël onthuld in een naachtelik droom. Doe prees hi'j de God van de hemel.

20 Hi'j zee:

"Prezen is de naeme van God, van iewighied tot iewighied,

want hi'j het wieshied en kracht.

21 Hi'j veraandert tieden en uren,

hi'j zet keunings of en stelt keunings an,

hi'j geft de wiezen heur wieshied,

en de verstaandigen heur kennis.

22 Hi'j onthult diepe, votstopte dingen,

hi'j wet wat in duuster huld is,

en et locht woont bi'j him.

23 Jow, God van mien veuroolden, eer ik en roem ik,

want jow hebben mi'j wieshied en kracht geven,

en mi'j onthuld wat wi'j jow ofsmeekt hebben,

jow hebben oons weten laoten wat de keuning slim bange maekt."

24 Doe gong Daniël naor Arjoch, die van de keuning opdracht kregen hadde om de wiezen van Babylonië omme te brengen. Hi'j gong naor him toe en zee: "Breng de wiezen van Babylonië niet van kaant. Breng mi'j naor de keuning. Ik zal de droom van de keuning duden."

25 Arjoch leidde Daniël zo vlogge hi'j kon naor de keuning en zee tegen him: "Ik hebbe onder de Judese ballings iene vunnen die de droom van de keuning uutstokken kan."

26 De keuning vreug Daniël, die ok Beltesassar nuumd wodde: "Kun jow mi'j warkelik vertellen wat ik droomd hebbe en wat die droom betekent?"

27 Daniël zee doe tegen de keuning: "Wiezen, bezweerders, toveners noch veurtiermers kun et mysterie dat de keuning begriepen wil an him onthullen.

28 Mar d'r is een God in de hemel die mysteries onthult. Hi'j het keuning Nebukadnessar weten laoten wat d'r an et aende van de tied gebeuren zal. De droom en de visioenen die tiedens jow slaop in jow opkwammen, weren disse:

29 Tiedens jow slaop, majesteit, kwammen gedaachten bi'j jow op over wat d'r in de toekomst gebeuren zal; hi'j die mysteries onthult, het jow weten laoten wat de toekomst brengen zal.

30 Dit raodsel is mi'j onthuld, niet deur een betien wieshied die ik op aanderen veur hebben zol, mar zodat ik et bescheid an de keuning overbrengen zol en jow begriepen zollen wat d'r in jow hatte ommegaot.

31 Jow, majesteit, hebben een droom had. Jow zagen een groot beeld. Dat beeld was reusachtig en hadde een prachtige glaans. Et ston veur jow en d'r naor te kieken was alderofgrieslikst.

32 Et heufd van et beeld was van zuver goold, zien bost en aarms weren van zulver, zien lief en heupen van broons,

33 zien bienen van iezer, zien voeten veur een pat van iezer, veur een pat van liem.

34 Jow zaggen hoe een stien losraekte, zonder dat d'r een meenskehaand an te passe kwam, hoe de stien tegen de iezeren en liemen bienen van et beeld an gruzelementen sleug.

35 Op etzelde mement verpulverden et iezer, liem, broons, zulver en goold. Et wodde as kaf op een döskvloer in de zoemer; de wiend nam et mit, tot d'r gien spoor meer van te vienen was. Mar de stien die tegen et beeld sleugen was, wodde een hoge barg die de hiele eerde bedekte.

36 Dit was jow droom, en now zuwwe de keuning zeggen wat hi'j betekent:

37 Jow, majesteit, keuning van de keunings, an wie de God van de hemel et keuningschop, en macht, kracht en ere geven het,

38 an wie zien haand hi'j de meensken, de dieren van et veld en de voegels in de locht toevertrouwd het, waor ze ok wonen, an wie hi'j heerschoppi'je geven het over iederiene – jow bin dat heufd van goold!

39 Nao jow zal een aander keuninkriek opkommen, minder machtig as jowes, en daornao nog iene, van broons, dat heersen zal over de hiele eerde.

40 Een vierde keuninkriek zal uutaendelik hadde as iezer wezen. Iezer verbriezelt en vermorzelt alles, en krek as iezer dat verplettert, zal et al die aandere rieken verbriezelen en pletten.

41 Jow zaggen dat de voeten en ti'jen veur een pat uut pottebakkersliem en veur een pat uut iezer bestonnen; dat betekent dat et keuninkriek verpat wezen zal. Et zal wat van de hadhied van iezer hebben, daorom zaggen jow iezer veur jow, mingd mit kleiachtige liem.

42 Dat de ti'jen en voeten veur een pat van iezer en veur een pat van liem weren, betekent dat et keuninkriek veur een pat stark wezen zal, veur een pat brossig.

43 Jow zaggen iezer mingd mit kleiachtige liem; dat betekent dat die patten heur vermingen zullen in et naogeslaacht, mar ze zullen heur niet verbienen, zoas iezer him niet mit liem verbienen lat.

44 Mar in de tied van die keuninkrieken zal de God van de hemel een riek opkommen laoten dat gienertied ommekommen zal en dat gienertied op een aander volk overgaon zal. Et zal al die keuninkrieken verbriezelen en verdistreweren, mar zels zal et iewig bestaon –

45 krek zoas jow zaggen dat d'r een stien van de barg losraekte zonder dat d'r een meenskehaand an te pas kwam, en et iezer, broons, liem, zulver en goold verbriezelde. De grote God het de keuning weten laoten wat d'r in de toekomst te gebeuren staot. De droom is waor, en et bescheid betrouwber."

46 Doe gong keuning Nebukadnessar deur de kni'jen en beug veur Daniël, en hi'j beveelde een offer klaor te maeken en roekersgoed an him op te dregen.

47 De keuning zee tegen Daniël: "Et is waor, jow God is de God der goden en de heer der keunings. Hi'j onthult geheimen en daordeur hebben jow dit raodsel uutstokken kund."

48 Doe benuumde de keuning Daniël in een hoge funktie en gaf him een protte grote kedo's; hi'j maekte him heerser over de hiele perveensie Babel en benuumde him tot heufd van alle wiezen van Babylonië.

49 Op Daniël zien verzuuk dreug de keuning et bestuur van de perveensie Babel over an Sadrach, Mesach en Abednego, wiels Daniël zels an et hof van de keuning bleef.

Daniël 3

Et goolden beeld

01 Op een dag gaf keuning Nebukadnessar opdracht om een goolden beeld te maeken, zestig elle hoog en zes elle bried, en hi'j leut et opstellen in de perveensie Babel, in de vlakte van Dura.

02 Doe leut hi'j de satrapen, stadhoolders, gouverneurs, staotsraoden, schatbeweerders, rechters, magistraten en alle bestuurders van de perveensies bi'j him kommen; zi'j mossen de inwijding mitmaeken van et beeld dat keuning Nebukadnessar daelezetten laoten hadde.

03 De satrapen, stadhoolders, gouverneurs, staotsraoden, schatbeweerders, rechters, magistraten en alle bestuurders van de perveensies kwammen bi'jenneer om et beeld dat keuning Nebukadnessar daelezetten laoten hadde in te wijden. Ze stelden heur op veur et deur Nebukadnessar oprichte beeld.

04 Een heraut reup mit lude stemme: "Volken en naosies, wat tael jim ok praoten, luuster naor dit bevel.

05 Zogauw jim de meziek heuren van hoorn, panfluite, liere, luit, citer, dubbelfluite en aandere instermenten, valen jim op de kni'jen en bugen jim in anbidding veur et goolden beeld dat keuning Nebukadnessar daelezetten laoten het.

06 Wie niet deur de kni'jen gaot, zal vot-en-daolik in een branende ovend gooid wodden."

07 En dus gongen alle volken en naosies deur de kni'jen, wat tael ze ok praotten, zogauw ze de meziek van hoorn, panfluite, liere, luit, citer en aandere instermenten heurden, en beugen ze in anbidding veur et goolden beeld dat keuning Nebukadnessar daelezetten laoten hadde.

08 Een peer Chaldeeën maekten van de gelegenhied gebruuk en leupen naor veuren om de Judeeërs te beschuldigen.

09 Zi'j zeden tegen keuning Nebukadnessar: "Majesteit, leef in iewighied!

10 Jow hebben opdracht geven, dat alleman die de meziek van hoorn, panfluite, liere, luit, citer, dubbelfluite en aandere instermenten heurt, op zien kni'jen valen en et goolden beeld anbidden moet,

11 en dat iederiene die dat weigert in een branende ovend gooid wodden moet.

12 D'r bin een peer Judese manluden an wie jow et bestuur over de perveensie Babel geven hebben, Sadrach, Mesach en Abednego. Disse manluden storen heur niet an jow bevel, majesteit. Zi'j vereren jow goden niet en bugen niet veur et goolden beeld dat jow daelezet hebben."

13 Nebukadnessar wodde slim lelk en beveelde om Sadrach, Mesach en Abednego bi'j him te brengen. Doe de manluden veur de keuning leided weren,

14 veerde Nebukadnessar uut: "Is et waor, Sadrach, Mesach en Abednego, dat jim mien goden niet vereren en niet deur de kni'jen gaon willen veur et goolden beeld dat ik daelezetten laoten hebbe?

15 Luuster goed, as jim bereid binnen om, zogauw aj' de meziek van hoorn, panfluite, liere, luit, citer, dubbelfluite en aandere instermenten heuren, om op jim kni'jen te valen en in anbidding te bugen veur et beeld dat ik maekt hebbe ... Mar weigeren jim te bugen, dan wodden jim vot-en-daolik in een branende ovend gooid. En wat god zal jim dan uut mien hanen redden kunnen?"

16 Sadrach, Mesach en Abednego zeden hierop tegen de keuning: "Wi'j vienen et niet neudig, Nebukadnessar, om jow bescheid te geven op jow vraoge,

17 want as de God die wi'j vereren oons uut een branende ovend en uut jow hanen redden kan, zal hi'j oons redden.

18 Mar ok al reddet hi'j oons niet, majesteit, weet dan dat wi'j jow goden niet vereren zullen, en ok niet deur de kni'jen gaon zullen veur et goolden beeld dat jow daelezetten laoten hebben."

19 Nebukadnessar wodde raozend, en mit een van lelkens vertrokken gezichte keek hi'j Sadrach, Mesach en Abednego an. Hi'j gaf opdracht om de ovend zeuven keer hieter op te stoken as dat et volk dat meerstal dee.

20 En hi'j beveelde een peer van de starkste manluden uut zien leger om Sadrach, Mesach en Abednego te knevelen en in de branende ovend te gooien.

21 De manluden wodden kneveld en mit kleraosie en al, mit jassen, broeken en mussen, in de branende ovend gooid.

22 Omreden et bevel van de keuning percies opvolgd was en de ovend uutzunderlik hiete opstookt was, wodden de manluden die Sadrach, Mesach en Abednego naor boven brochten deur de uutslaonde vlammen ommebrocht.

23 De drieje, Sadrach, Mesach en Abednego, vullen kneveld in de laaiende ovend.

24 Doe sleug de schrik keuning Nebukadnessar om et hatte. Hi'j kwam haostig overaende en zee tegen zien raodsheren: "Wi'j hebben toch drie knevelde manluden in 't vuur gooid?" Zi'j zeden doe: "Wisse, majesteit."

25 Hi'j gong deur en zee: "Mar ik zie vier manluden vri'j ommelopen in et vuur. Ze bin ongedeerd en de vierde liekt op een goddszeune!"

26 Nebukadnessar leup naor de deure van de branende ovend en reup: "Sadrach, Mesach en Abednego, knechten van de hoogste God, kom naor buten, kom hiere!" Doe kwammen Sadrach, Mesach en Abednego uut de vlammen naor buten.

27 De satrapen, stadhoolders, gouverneurs en raodsheren van de keuning drongen naor veuren. Zi'j bekeken de manluden en zaggen dat et vuur gien vat op heur lichem kregen hadde. Gien haor op heur heufd was verschruuid, heur jassen weren nog hiel, d'r hong alderdeegst gien braandlocht om heur henne.

28 Nebukadnessar nam et woord. Hi'j zee: "Prezen is de God van Sadrach, Mesach en Abednego, die zien engel stuurd het en zien knechten redded. Zi'j hebben heur op him verlaoten, zi'j hebben gien bosschop an et bevel van de keuning en heur lichem priesgeven, omreden zi'j veur gien aandere as heur eigen God bugen of deur de kni'jen gaon wollen.

29 Daorom veerdig ik et bevel uut dat iederiene, van wat volk, wat naosie of tael ok, die him oneerbiedig uutlaot over de God van Sadrach, Mesach en Abednego, in stokken hakt wodt en dat zien huus in puun legd wodt, want d'r is gien god die redden kan as disse."

30 Doe gaf de keuning Sadrach, Mesach en Abednego een nog hogere pesisie in de perveensie Babel.

Nebukadnessar deur de meensken verstoten

31 Keuning Nebukadnessar an alle volken en naosies, wat tael zi'j ok praoten en waor as ze over de wereld ok wonen: mag jim veurspoed groot wezen!

32 Et het mi'j behaegd om de tekens die de hoogste God mi'j geven het en de wonderen die hi'j daon het, uut te dregen.

33 Hoe groots bin zien tekens, hoe machtig zien wonderen! Zien keuningschop is een iewig keuningschop en zien heerschoppi'je duurt van generaosie tot generaosie deur!

Daniël 4

01 Ik, Nebukadnessar, leidde een zorgeloos bestaon in mien huus, een weelderig leven in mien peleis,

02 tot ik een droom had daor a'k bange van wodde. De beelden die ik in mien slaop zag en de visioenen die deur mien heufd gongen, brochten mi'j in alderaosie.

03 Ik gaf bevel om alle wiezen van Babylonië bi'j me te brengen om mi'j mien droom uut te stokken.

04 De toveners, bezweerders, Chaldeeën en waorzeggers kwammen, ik vertelde heur mien droom, mar zi'j konnen him niet uutstokken.

05 Uutaendelik kwam Daniël bi'j mi'j, die de naeme van mien god Beltesassar dreegt en in wie de geest van de heilige goden woont. En ik vertelde him mien droom:

06 "Beltesassar, eerste onder de toveners, ik weet dat de geest van de heilige goden in jow woont en dat jow ieder mysterie ontraffelen kunnen. Zegge mi'j wat de visioenen betekenen die ik in mien droom zien hebbe.

07 Dit bin de beelden die tiedens mien slaop deur mien heufd gongen: Ik zag een hoge boom in et midden van de eerde staon.

08 De boom wodde groter en starker, zien kruun riekte tot an de hemel en zien kroon overspande de hiele eerde.

09 Zien blaeder weren prachtig, zien vruchten overvloedig en hi'j gaf eten an alleman. De dieren van et veld zochten zien schaad op, de voegels in de locht nusselden in zien takken, alles wat leeft wodde deur him eten geven.

10 In de beelden die ik in mien slaop veur mi'j zag, daelde een waachter, een heilige engel, uut de hemel daele.

11 Hi'j reup mit lude stemme: “kap de boom en kap zien takken, struup de blaeder d'r of en verstri'j zien vruchten, zodat de dieren die d'r onder zitten, d’r vandeur gaon en de voegels opvliegen van zien takken.

12 Mar laot zien wortelstronk in de grond staon, in et jonge gruun van et veld, an een ketten van iezer en broons. Laot him nat wodden van de dauw van de hemel, en laot him et grös van de eerde patten mit de dieren.

13 Zien hatte zal gien meenskehatte meer wezen, een beestehatte zal hi'j kriegen; zeuven jaor zullen zo veurbi'jgaon.

14 Dit vonnis is veld deur de waachters, dit oordiel is uutspreuken deur de heilige engels, zodat de levenden weten dat de hoogste God boven et keuningschop van de meensken staot: hi'j bepaolt wie et ambt toebedield krigt, alderdeegst de leegste onder de meensken kan daortoe verheven wodden.”

15 Dit is de droom die ik, keuning Nebukadnessar, had hebbe. En jow, Beltesassar, moe'n him veur mi'j duden, want gienend van de wiezen uut mien keuninkriek het him uutstokken kund. Jow kun et, omreden de geest van de heilige goden in jow woont."

16 Daniël, die ok Beltesassar nuumd wodt, ston een posien as an de grond naegeld, in alderaosie brocht deur zien gedaachten. De keuning zee tegen him: "Beltesassar, laot de droom en zien betekenis jow niet in alderaosie brengen." Beltesassar zee doe: "Mien heer, mag de droom jow vi'janen gellen en zien betekenis jow tegenstaanders.

17 De boom die jow zien hebben, die groter en starker wodde, waorvan de kruun tot an de hemel riekte en de kroon de hiele eerde overspande,

18 waorvan de blaeder prachtig weren en de vruchten overvloedig, die eten beud an alleman, waoronder de dieren van et veld verschoel zochten en die takken hadde waorin de voegels nusselden –

19 dat bin jow, majesteit! Jow bin machtig en stark wodden, jow groothied is zo toeneumen dat ze tot an de hemel toe riekt, en jow heerschoppi'je bevaemt de hiele eerde.

20 De waachter of heilige engel die de keuning uut de hemel daelekommen zien het en die uutreup: “kap de boom en verdistreweer him, mar laot zien stronke in de grond staon, in et jonge gruun van et veld, an een ketten van iezer en broons, laot him vochtig wodden van de dauw van de hemel en zien lot patten mit de dieren van et veld, tot d'r zeuven jaoren veurbi'j gaon binnen” –

21-22 dat alles, majesteit, is et vonnis dat de hoogste God over mien heer en keuning veld het. Et betekent dat jow verstoten wodden zullen deur de meensken en leven zullen onder de dieren van et veld. Jow zullen grös eten as de runder en vochtig wodden van de dauw van de hemel. Zeuven jaor zullen zo veurbi'jgaon, tot jow erkennen dat de hoogste God boven et keuningschop van de meensken staot en dat hi'j bepaolt an wie hi'j et geft.

23 Dat de stronk van de boom staon blieven moch, betekent dat jow keuningschop bestendig wezen zal vanof et mement dat jow de macht van de hemel erkennen.

24 Daorom, majesteit, laot mien raod jow welgevallig wezen: doe jow zunden teniet deur vri'jgevig te wezen en maek jow onrechtveerdighied goed deur jow te ontfarmen over de aarme meensken – misschien dat jow welwezen dan deurgaon mag."

25 Dit alles overkwam keuning Nebukadnessar.

26 Twaelf maonden naotied, doe de keuning op et dak van et keuninklik peleis van Babel leup te kuieren,

27 zee hi'j: "Is Babel niet indrokwekkend, de keuningsstad die ik deur mien grote macht bouwd hebbe tot ere van mien majesteit?"

28 De keuning had disse woorden nog niet zegd, of d'r klonk een stemme uut de hemel: "Dit wodt jow ankondigd, keuning Nebukadnessar: Et keuningschop is jow ontneumen.

29 Jow wodden verstoten deur de meensken; jow zullen leven onder de dieren van et veld en jow zullen grös eten as de runder. Zo zullen zeuven jaor veurbi'jgaon, tot jow erkennen dat de hoogste God boven et keuningschop van de meensken staot en dat hi'j bepaolt an wie hi'j et geft."

30 En op etzelde mement wodde et vonnis over Nebukadnessar uutvoerd. Hi'j wodde deur de meensken verstoten, hi'j at grös as de runder, zien lichem wodde vochtig van de dauw van de hemel, en uutaendelik was zien haor lieke lange as de veren van een aorend en weren zien naegels uutgruuid as de klauwen van een voegel.

31 Mar doe de zeuven jaoren verstreken weren, sleug ik, Nebukadnessar, mien ogen naor de hemel op en kwam et verstaand in mi'j weeromme. Ik prees de hoogste God, ik roemde en verheerlikte de iewig Levendige: zien heerschoppi'je is een iewige heerschoppi'je en zien keuningschop duurt van generaosie tot generaosie deur.

32 De meensken op eerde bin alliend mar nietige wezens; hi'j dot mit de hemelse machten en mit de meensken op eerde wat hi'j wil. D'r is gieniene die him tegenholen kan of tegen him zeggen kan: "Wat hebben jow daon?"

33 Op etzelde mement dat ik mien verstaand weerommekreeg herwun ik, tot ere van mien keuningschop, ok mien majesteit en luuster. Mien raodsheren en machthebbers zochten mi'j weer op, mien keuningschop wodde in ere hersteld en mien macht nam alderdeegst nog toe.

34 Ik, Nebukadnessar, roem, verhef en verheerlik now de keuning van de hemel. Al zien daoden bin goed en zien paeden recht. Wie eigenwies is, kan hi'j vernederen.

Daniël 5

Et feestmaol van Belsassar

01 Op een dag zette keuning Belsassar veur zien duzend machthebbers een groot feestmaol op taofel, en in gezelschop van disse machthebbers dronk hi'j wien.

02 Beneveld deur de wien gaf Belsassar opdracht om de goolden en zulveren bekers te veurschien te haelen die zien heit Nebukadnessar uut de tempel van Jeruzalem mitneumen hadde, zodat de keuning en zien machthebbers, zien heufdvrouwen en bi'jvrouwen daoruut drinken konnen.

03 Ze haelden de goolden bekers die uut de tempel van Jeruzalem, et huus van God, mitneumen weren en de keuning en zien machthebbers, zien heufdvrouwen en bi'jvrouwen dronken d'r uut.

04 Ze dronken wien en prezen heur goden van goold en zulver, van broons, iezer, hoolt en stien.

05 Wiels zi'j dat deden verschenen d'r vingers van een meenskehaand die wat op et pleisterwerk van de waand van et keuninklik peleis schreven, krek tegenover de lochtkrone, zodat de schrievende haand goed zichtber was veur de keuning.

06 De keuning trok bliek weg, in alderaosie brocht deur zien gedaachten. Hi'j ston te trillen op zien bienen en zien kni'jen knikten.

07 Hi'j raosde om de bezweerders, de Chaldeeën en de waorzeggers. De keuning richtte him tot de wiezen van Babylonië: "Wie disse tekens lezen kan en mi'j zeggen kan wat d'r staot, zal in purper klieded wodden, een goolden ketten om zien hals dregen en as dadde in rang over et keuninkriek regeren."

08 Alle wiezen van de keuning traden naor veuren, mar zi'j konnen de tekens niet lezen en de keuning niet zeggen wat d'r ston.

09 Keuning Belsassar was daorover slim ontdaon, zien gezichte wodde nog blieker, en ok zien machthebbers raekten van de wieze.

10 Et remoer van de keuning en zien machthebbers hadde de keuninginne naor de feestzael brocht. Zi'j zee: "Majesteit, leef in iewighied! Laoten jow gedaachten jow niet in alderaosie brengen, et is niet neudig om zo wit weg te trekken van de schrik.

11 D'r is een man in jow keuninkriek in wie de geest van de heilige goden woont. In de daegen van jow heit bewees hi'j al liekevule verstaand, inzicht en wieshied te hebben as de goden. Keuning Nebukadnessar, jow heit, het him benuumd tot heufd van de toveners, bezweerders, Chaldeeën en waorzeggers – jow heit, majesteit!

12 Disse Daniël, die deur de keuning Beltesassar nuumd wodde, beschikt over een butengewone geest en kennis, en het verstaand, waordeur hi'j dromen uutstokken kan, raodsels oplossen en kneupen ontwarren kan. Laot Daniël daorom bi'j je roepen, hi'j zal jow vertellen wat d'r staot."

13 Doe wodde Daniël veur de keuning brocht. De keuning zee tegen him: "Dus jow bin Daniël, iene van de Judese ballings die de keuning, mien heit, uut Juda wegvoerd het?

14 Ik hebbe heurd dat de geest van de goden in jow woont, en dat jow over een protte verstaand, inzicht en wieshied beschikken.

15 De wiezen en bezweerders bin bi'j mi'j brocht om disse tekens te lezen en mi'j te vertellen wat d'r staot. Mar zi'j kun mi'j niet zeggen wat de woorden betekenen.

16 Ik hebbe over jow heurd dat jow anwiezings geven en kneupen ontwarren kunnen. Now dan, as jow de tekens lezen kunnen en mi'j zeggen kunnen wat daor staot, zullen jow in purper klieded wodden, een goolden ketten om je hals dregen en as dadde in rang over et keuninkriek regeren."

17 Daniël zee doe tegen de keuning: "Jow meugen jow kostbere kedo's holen, of ze an een aander geven. Mar ik zal de tekens veur de keuning lezen en him zeggen wat d'r staot.

18 Majesteit – God, de Hoogste, het jow heit Nebukadnessar keuninklike macht, anzien, ere en majesteit geven,

19 en deur zien van God geven groothied beefden alle volken en naosies, wat tael zi'j ok praotten, van ontzag veur him. Hi'j maekte van kaant wie hi'j wol en leut leven wie hi'j wol. Hi'j verhoogde wie hi'j wol en verleegde wie hi'j wol.

20 Mar doe hi'j hooghattig en overmoedig wodde, is hi'j van zien keuningstroon stoten en is zien ere him ontneumen.

21 Hi'j wodde deur de meensken verstoten, hi'j kreeg et hatte van een dier en hi'j leefde onder de wilde ezels. Hi'j at grös as de runder en zien lichem wodde vochtig van de dauw van de hemel, tot hi'j erkende dat God, de Hoogste, boven et keuningschop van de meensken staot en dat hi'j alliend bepaolt an wie hi'j dat geft.

22 En hoewel jow dit alles wussen, bin jow, zien zeune Belsassar, niet nederig bleven.

23 Jow bin tegen de heer van de hemel opstaon. Jow hebben de bekers haelen laoten die uut zien tempel ofkomstig binnen, en jow en jow machthebbers, jow heufdvrouwen en bi'jvrouwen, hebben d'r wien uut dronken. Jow hebben jow goden van zulver en goold, van broons, iezer, hoolt en stien prezen, goden die niks zien of heuren of weten. Mar de God die beschikt over jow levensaosem en die al jow doen en laoten bepaolt, hebben jow niet verheerlikt.

24 Daorom het hi'j die haand stuurd en de tekens opschrieven laoten.

25 Dit is wat d'r schreven staot: Mene, mene, tekel ufarsin.

26 En dit is wat et betekent: mene – God het de daegen van jow keuningschop teld en d'r een aende an maekt;

27 tekel – jow bin weugen en te licht bevunnen;

28 peres – jow keuninkriek is verpat en an de Meden en de Perzen geven."

29 Doe gaf Belsassar bevel om Daniël in purper te klieden en him een goolden ketten om de hals te hangen, en hi'j leut ofkondigen dat Daniël as dadde in rang regeren zol over et keuninkriek.

30 Diezelde naacht wodde Belsassar, de keuning van de Chaldeeën, van kaant maekt.

Daniël 6

01 Darius de Mediër kreeg et keuningschop; hi'j was doe twienenzestig jaor.

Daniël in de leeuwekoele

02 Darius gong d'r toe over om honderdtwintig satrapen over et hiele keuninkriek an te stellen.

03 Boven heur stelde hi'j drie rieksbestuurders an, van wie Daniël d'r iene was; an heur mossen de satrapen rekenschop ofleggen, zodat de keuning gien schae lieden zol.

04 Mar Daniël onderscheidde him van de rieksbestuurders en satrapen deur zien butengewone geest. De keuning docht d'r alderdeegst over om him over et hiele keuninkriek an te stellen.

05 Daorom perbeerden de rieksbestuurders en satrapen in Daniël zien bewind wat te vienen om him anklaegen te kunnen, mar zi'j konnen gien grond veur een anklacht vienen of him op een misstap trapperen, want hi'j was betrouwber en hi'j hadde gienertied zien plicht verzaekt of een misstap begaon.

06 Doe zeden die manluden: "Mit gien meugelikhied zuwwe disse Daniël anklaegen kunnen, behalven awwe wat zuken dat verbaand hoolt mit de wet van zien God."

07 Doe richtten de rieksbestuurders en satrapen him tot de keuning mit een dringende vraoge: "Keuning Darius, leef in iewighied!

08 Alle rieksbestuurders van et keuninkriek, stadhoolders en satrapen, raodsheren en gouverneurs, bin van miening dat d'r een keuninklik besluut uutveerdigd wodden moet waorin vaastelegd wodt dat iederiene die de kommende dattig daegen een vraoge tot een god of een meenske richt in plak van tot jow, majesteit, in de leeuwekoele smeten wodden zal.

09 Now dan, majesteit, veerdig dat verbod uut en stel et op schrift, zodat et niet veraanderd wodden kan, zoas gien inkelde wet van de Meden en de Perzen herroepen wodden kan."

10 Hierop stelde keuning Darius et verbod op schrift.

11 Doe Daniël heurde van et besluut dat op schrift steld was, gong hi'j naor zien huus. In zien boververtrek hadde hi'j in de richting van Jeruzalem eupen veensters. Daor gong hi'j deur de kni'jen, biddede tot zien God en prees him, krek zoas driemaol daegs zien gewoonte was.

12 Mar doe drongen de manluden zien huus binnen en troffen Daniël an wiels hi'j tot zien God biddede en him prees.

13 Ze gongen vot-en-daolik naor de keuning en wezen him op et keuninklik besluut: "Hebben jow gien verbod op schrift stellen laoten dat ieder meenske die de kommende dattig daegen een vraoge tot een god of een meenske richt in plak van tot jow, majesteit, in de leeuwekoele smeten wodden zal?" De keuning zee doe: "Die veroddering ligt lieke vaaste as iedere wet van de Meden en de Perzen, ze kan niet herroepen wodden."

14 Doe zeden zi'j tegen de keuning: "Daniël, iene van de Judese ballings, slat gien acht op jow, majesteit, noch op et besluut dat jow op schrift stellen laoten hebben; driemaol daegs dot hi'j zien gebed."

15 De keuning was slim kwaod doe hi'j disse beschuldiging heurde, en hi'j zun op middels om Daniël te redden. Tot zunsondergang dee hi'j alles wat in zien macht lag om Daniël te huden.

16 Mar de manluden drongen bi'j de keuning an en zeden: "Bedaenke, majesteit, dat gien verbod of besluut dat de keuning uutveerdigd het veraanderd wodden kan; et is een wet van de Meden en de Perzen."

17 Hierop gaf de keuning bevel om Daniël op te haelen en him in de leeuwekoele te smieten. De keuning zee tegen Daniël: "Jow God, die jow zo vaastholend dienen, zal jow redden!"

18 D'r wodde een stien brocht waormit de eupening van de koele ofdekt wodde, en de keuning verzegelde die mit zien zegelring en mit de zegelring van zien machthebbers, om et veur te wezen dat iene wat an Daniël zien omstanigheden veraanderen zol.

19 Daornao gong de keuning weeromme naor zien peleis en brocht de naacht deur zonder wat te eten; hi'j kreeg gien wink in de ogen, mar leut niks as ofleiding brengen.

20 Morgens op ‘e tied, doe et locht begon te wodden, kwam de keuning in de bienen en haostte him naor de leeuwekoele.

21 Zogauw hi'j in de buurt van de koele kwam, reup hi'j Daniël mit bedroefde stemme toe: "Daniël, knecht van de levendige God, het jow God, die jow zo vaastholend dienen, jow van de leeuwen redden kund?"

22 En Daniël zee tegen de keuning: "Majesteit, leef in iewighied!

23 Mien God het zien engel stuurd en de leeuwebekken dichtehullen. Zi'j hebben mi'j gien kwaod daon, omreden hi'j mi'j onschuldig acht; mar jow ok, majesteit, he'k niks misdaon."

24 De keuning was slim bliede en hi'j beveelde om Daniël uut de koele te haelen. Daniël wodde uut de koele trokken, en hi'j bleek gien schrammegien te hebben, want hi'j hadde op zien God vertrouwd.

25 Doe gaf de keuning bevel om de manluden te brengen die Daniël beschuldigd hadden, en hi'j leut heur saemen mit heur kiender en heur vrouwluden in de leeuwekoele smieten. Zi'j hadden de bojem van de koele nog niet raekt, of de leeuwen vleugen op heur toe en brakken al heur bonken.

26 Doe schreef keuning Darius an alle volken en naosies, wat tael zi'j ok praoten en waor argens op de wereld zi'j ok woonden: "Mag jow veurspoed groot wezen!

27 Hierbi'j beveel ik dat alleman in et machtsgebied van mien keuninkriek eerbiedig ontzag tonen moet veur de God van Daniël. Want hi'j is de levendige God die bestaot in iewighied. Zien keuningschop gaot gienertied over en zien heerschoppi'je is zonder aende.

28 Hi'j reddet en bevri'jdet, geft tekens en dot wonderen in de hemel en op eerde; hi'j het Daniël uut de klauwen van de leeuwen redded."

29 Zo gong et Daniël veurspoedig onder et keuningschop van Darius en onder et keuningschop van Cyrus de Pers.

Daniël 7

Et visioen van de vier dieren

01-02 In et eerste jaor van keuning Belsassar van Babylonië had Daniël een droom, beelden kwammen in him op tiedens zien slaop. Hi'j schreef die droom op en zien verslag begon zo:

"Ik hadde een naachtelik visioen waorin ik zag hoe de vier wienden van de hemel de grote zee in bereuring brochten.

03 Vier grote dieren rezen op uut de zee, ieder mit een aander postuur.

04 Et eerste dier leek op een leeuw, mar dan mit aorendsvleugels. Ik zag hoe zien vleugels uutrokt wodden, hoe et dier optild wodde, op twie bienen overaende zet wodde as een meenske en ok et hatte van een meenske kreeg.

05 Doe verscheen d'r een twiede dier; et leek op een beer en et was half staon gaon. Et hul drie ribben tussen de tanen van zien bek, en et dier wodde anvieterd mit de woorden: “kom overaende, eet een protte vleis.”

06 Daornao za'k een aander dier; et leek op een paanter, mar dan mit vier voegelvleugels op zien rogge, en et had ok vier koppen. Dit dier wodde macht toebedield.

07 Daornao za'k in mien naachtelike visioenen een vierde dier, alderverschrikkelikst, alderheiselikst en allemachtig stark, mit grote iezeren tanen. Et vrat en vermaelde alles, en wat overbleef vertrapte et mit zien poten. Et verschilde van alle dieren die daorveur verschenen weren, en et had tien horens.

08 Doe ik naor de horens keek za'k hoe een kleine, ni'je hoorn tussen de aanderen opkwam; drieje van de oolde horens wodden uutrokt om d'r plak veur te maeken. En in die hoorn zatten ogen as meenske-ogen en een mond vol grootspraoke.

09 Ik zag dat d'r tronen hennezet wodden en dat d'r een oolde wieze zitten gong. Zien klied was wit as sni'j, zien heufdhaor as zuvere wolle. Zien troon beston uut vuurvlammen, de vielen uut laaiend vuur.

10 Een revier van vuur welde op en stroomde veur him uut. Duzend keer duzenden dienden him, tienduzend keer tienduzenden stonnen veur him. Et hof gong zitten en de boeken wodden eupendaon.

11 Ik zag hoe et dier doodmaekt wodde vanwegens de grootspraoke van de hoorn, ik zag hoe zien lichem verdistreweerd wodde en an de vlammen priesgeven wodde.

12 De aandere dieren wodde wel heur macht ontneumen, mar heur wodde nog een betien tied van leven gund.

13 In mien naachtelike visioenen za'k dat d'r mit de wolken van de hemel iene kwam die d'r uutzag as een meenske. Hi'j kwam dichterbi'j de oolde wieze en wodde veur him leided.

14 Him wodden macht, ere en et keuningschop geven, en alle volken en naosies, wat tael zi'j ok praoten, dienden him. Zien heerschoppi'je was een iewige heerschoppi'je die gienertied an 't aende kommen zol, zien keuningschop zol gienertied vergaon.

15 Ik, Daniël, was tot in et diepst van mien gemoed raekt; de visioenen die deur mien heufd gongen brochten mi'j in alderaosie.

16 Ik gong naor iene van de omstaanders en vreug him naor de waore betekenisse van dit alles. Hi'j gaf mi'j dit bescheid:

17 “die grote dieren, vier in getal, duden op vier keunings die uut de eerde opkommen zullen.

18 Daornao zullen de heiligen van de hoogste God et keuningschop kriegen, en zi'j zullen et keuningschop de hieltied beholen – veur iewig en altied.”

19 Doe wo'k de waore betekenisse weten van et vierde dier, dat aanders was as alle aanderen, butengewoon angstanjaegend mit zien iezeren tanen en broonzen klauwen, dat alles vrat en vermaelde en wat overbleef mit zien poten vertrapte;

20 en de betekenisse van de tien horens op zien kop en van de ni'je hoorn die opkwam, waorveur d'r drieje wieken mossen – de hoorn mit ogen en een mond vol grootspraoke die d'r groter uutzag as de aanderen.

21 Ik had ommes zien hoe die hoorn een gevecht voerde tegen de heiligen en heur overwun,

22 tot de oolde wieze kwam, d'r recht geven wodde an de heiligen van de hoogste God en de tied kwam dat de heiligen et keuningschop in bezit kregen.

23 Hi'j zee: “dat vierde dier dudet op een vierde keuninkriek dat op eerde kommen zal, aanders as alle aandere keuninkrieken, en dat de hiele eerde opslokken zal, vertrappen en vergriemen.

24 Die tien horens duden op tien keunings die uut dat keuninkriek overaende kommen zullen, mar nao heur zal een aandere kommen, aanders as alle veurige, en disse zal drie keunings tot valen brengen.

25 Hi'j zal in opstaand kommen tegen de hoogste God, en de heiligen van de hoogste onderdrokken. Hi'j zal perberen heur feesten en heur wet te veraanderen, en zi'j zullen veur een schoft an zien heerschoppi'je overleverd wezen, een dubbele tied en een halve tied.

26 Dan zal et hof zitten gaon en zal him zien heerschoppi'je ontneumen wodden, hi'j zal veur iewig verdelgd en verdistreweerd wodden.

27 Et keuningschop, de heerschoppi'je en de groothied van alle keuninkrieken onder de hemel zullen an et volk van de heiligen van de hoogste God geven wodden. Zien keuningschop is een iewig keuningschop en alle machten zullen him dienen en geheurzemen.”

28 Hier aendigt mien verslag. Wat mi'j, Daniël, angaot, mien gedaachten brochten mi'j hielendal in alderaosie en ik wodde bliek; ik dreug die woorden in mien hatte."

Daniël 8

Et visioen van de ram en de geitenbok

01 In et dadde regeringsjaor van keuning Belsassar kreeg ik, Daniël, nao et visioen dat ik eerder kregen hadde weer een visioen.

02 In dat visioen – ik was op dat stuit in de burcht van Susa, in de perveensie Elam – en ston bi'j et Ulaikanaol.

03 Ik sleug mien ogen op en zag bi'j et kenaol een ram. Hi'j hadde twie horens; lange horens weren et, de iene was langer as de aandere, en de langste kwam et laeste op.

04 Ik zag de ram stoten naor et westen, et noorden en et zuden. D'r was gien dier dat tegen him overaende bleef; d'r was gieniene die him uut zien macht redden kon. Hi'j dee wat hi'j wol en maekte him groot.

05 Wiels ik d'r naor keek, za'k vanuut et westen een geitebok ankommen, hi'j vleug over de uutgestrekte vlakte zonder de grond te raeken. De bok hadde een opvalende hoorn tussen zien ogen.

06 Hi'j naoderde de ram mit de twie horens die ik bi'j et kenaol staon zien hadde, en scheut mit een raozende kracht op him of.

07 Ik zag hoe hi'j op de ram ofstormde, him slim lelk anvul en al stotend beide horens van de ram wus te breken. De ram hadde te min kracht om tegenweer te bieden. De bok gooide him omme en vertrapte him; d'r was gieniene die de ram uut zien macht redden kon.

08 De geitebok maekte him biezunder groot, mar op et toppunt van zien macht brak zien grote hoorn of. Daorveur in et plak kwammen vier opvalende horens, die naor de vier wiendrichtings wezen.

09 Uut iene daorvan kwam nog een hoorn op, die eerst klein was, mar allemachtig uutgruuide naor et zuden, naor et oosten en naor et Sieraadland.

10 Hi'j gruuide tot an de hemelmachten en zorgde d'r veur dat een pat van et steernleger naor de eerde vul, en hi'j vertrapte et.

11 Hi'j maekte him alderdeegst groot tegen de vost van et leger, waordeur de vost et daegeliks offer ontneumen wodde en zien heiligdom daelehaeld wodde.

12 Hi'j brocht een leger op de bien tegen et daegeliks offer, hi'j overtrad de wet en maekte een aende an de waorhied. Alles wat hi'j onderneum lokte him.

13 Doe heurde ik een heilige praoten, en een aandere heilige zee tegen degene die zegd hadde: "Hoe lange zal et duren, wat in et visioen zegd is over et daegeliks offer en de verwoestende overtreding, de ontwi'jding van et heiligdom en et vertrapte leger?"

14 Hi'j zee tegen mi'j: "Drienentwintighonderd aovens en morgens; daornao zal et heiligdom in ere hersteld wodden."

15 Doe ik, Daniël, et visioen zag en et perbeerde te begriepen, verscheen d'r iene veur mi'j die d'r uutzag as een man.

16 En over et Ulaikanaol heurde ik een meenselike stemme roepen: "Gabriël, zorge dat hi'j et droomgezicht begript."

17 Hi'j kwam vlak bi'j mi'j staon. Ik schrok en vul veurover. Hi'j zee: "Begriepe, meenskekiend, dat et visoen naor de tied van et aende verwist."

18 Wiels hi'j tegen mi'j praotte, verleur ik et benul en vul op de grond. Hi'j raekte mi'j an, hulp me overaende

19 en zee: "Ik zal je vertellen wat d'r gebeurt as God zien argernis wat bekommen is, want et gaot over et tiedstip van et aende.

20 De ram mit de twie horens die ie zaggen, dudet op de keunings van de Meden en de Perzen.

21 De haorige geitebok is de keuning van Griekenland. De grote hoorn tussen zien ogen is de eerste keuning.

22 De hoorn breuk of en d'r kwammen vier aanderen veur in 't plak; dat betekent dat d'r vier keuninkrieken uut et volk ontstaon zullen, mar niet mit dezelde kracht.

23 An et aende van heur heerschoppi'je, as de tied van de overtreders veurbi'j is, zal d'r een meedogenloze keuning opstaon, begaon in listen.

24 Zien kracht zal groot wezen – mar et is niet zien eigen kracht – en hi'j zal een verschrikkelike verrinnewaosie anrichten. Alles wat hi'j ondernemt zal him lokken; machtigen zal hi'j in et verdarf stotten, ok et volk van de heiligen.

25 Deur zien slimhied slaegt hi'j in ieder bedrog. Hi'j zal eigenwies wezen en een hieleboel onverwaachs in et verdarf stotten. Tegen de vost der vosten zal hi'j opstaon, mar zonder dat d'r een meenskehaand an te pas komt zal hi'j breuken wodden.

26 Et visioen waorin over de aovens en morgens praot wodde, is waor. En ieje, hool dit droomgezicht veur je, want et verwist naor een vere toekomst."

27 Ik, Daniël, was verdoffeld en peer daegen ziek. Doe ik beter was, diende ik de keuning weer. Mar ik was veraldereerd over et droomgezicht en ik begreep et niet.

Daniël 9

Eupenbaoring an Daniël over de zeuventig weken

01 In et eerste jaor naodat Darius, zeune van Xerxes en Mediër van geboorte, tot keuning kroond was over et riek van de Chaldeeën,

02 in et eerste jaor van zien keuningschop, leidde ik, Daniël, uut de boeken of hoevule jaoren et duren zol veurdat de puunhopen van Jeruzalem verdwenen wezen zollen. Zoas de Heer an de profeet Jeremia zegd hadde, weren dat d'r zeuventig.

03 Ik keerde mi'j tot God, de Heer, en gaf me over an gebed en smeekbeden, al vastende en rouwende.

04 Ik biddede tot de Heer, mien God, en beleed schuld: "Heer, grote en geduchte God, die zien beloften naokomt en trouw is an wie him liefhet en dot wat hi'j zegt;

05 wi'j hebben zundigd en oons misdreugen. Wi'j bin slecht en opsternaot west, wi'j bin van jow geboden en regels ofweken

06 en wi'j hebben niet luusterd naor jow knechten, de profeten, die in jow naeme tegen oonze keunings, oonze vosten, oonze ooldsten en tot et hiele volk praot hebben.

07 Jow, Heer, staon in jow recht, mar tot op disse dag staot de schaemte oons op et gezichte, oons, de manluden van Juda, de inwoners van Jeruzalem, alle Israëlieten, of ze now kotbi'j of van verens binnen, in alle lanen waorhenne jow heur verdreven hebben vanwegens heur ontrouw tegenover jow.

08 Heer, oons en oonze keunings, oonze vosten en oonze ooldsten staot de schaemte op et gezichte, omreden wi'j tegen jow zundigd hebben.

09 De Heer, oonze God, is vol medelieden en vergeving, hoewel wi'j tegen him in opstaand kommen binnen

10 en niet naor de Heer, oonze God luusterd hebben. We hebben de lessen die hi'j oons deur zien knechten, de profeten, leren laoten het in de wiend sleugen.

11 Alle Israëlieten hebben jow wet overtreden, bin daorvan ofweken en hebben niet naor jow luusterd. De mit een eed bekrachtigde vervlukings die optekend staon in de wet van Mozes, de knecht van God, bin over oons uutstot, want wi'j hebben tegen jow zundigd.

12 God het groot onheil over oons brocht en et driegement uutvoerd dat hi'j tegen oons en oonze leiders uterd hadde; in de hiele wereld is nog niet gebeurd wat Jeruzalem overkommen is.

13 Et kwaod dat over oons kommen is, staot al beschreven in de wet van Mozes, en toch hebben wi'j de Heer, oonze God, niet geunstig stemd deur ofstaand te nemen van oonze overtredings en jow waorhied in acht te nemen.

14 Mit et volle verstaand brocht de Heer onheil over oons, want de Heer, oonze God, is rechtveerdig in alles wat hi'j dot, mar wi'j hebben niet naor him luusterd.

15 Now dan, Heer, oonze God, die jow volk mit starke haand uut Iegypte wegleided het en daormit jow naeme vestigd tot op disse dag hebben – wi'j hebben zundigd, wi'j hebben oons misdreugen.

16 Heer, jow bin rechtveerdig, maekt jow stad Jeruzalem toch vri'j, jow heilige barg, van jow slimme argernis; want om oonze zunden en om de overtredings van oonze veuroolden wodden Jeruzalem en jow volk te schaande maekt bi'j alle volken om oons henne.

17 Luuster daorom, oonze God, naor et gebed en de smeekbeden van jow knecht en zie jow verrinneweerde heiligdom mit mededogen an, ok veur jowzels.

18 Geef, mien God, geheur an oons en luuster naor oons; doe je ogen eupen en zie de verrinnewaosie van de stad waoran jow naeme verbunnen is. Niet omreden wi'j rechtveerdig haandeld hebben zollen leggen wi'j oonze smeekbeden an jow veur, mar omreden jow baarmhattighied groot is.

19 Heer, luuster naor oons! Heer, vergeef oons! Heer, verheur oons gebed! Waacht niet langer en griep in, mien God, ok omwille van jowzels, want jow naeme is verbunnen an jow stad en an jow volk."

20 Wiels ik nog praotte en biddede, mien zunde en de zunde van mien volk Israël beleed, en mien smeekbede veur de heilige barg van mien God richtte tot de Heer, mien God,

21 wiels ik mien gebed nog uutsprak, vleug de man Gabriël, die ik eerder in et visioen zien hadde, vlogge naor mi'j toe. Et was de tied van et aovendoffer.

22 Hi'j begon mi'j bescheid te geven. Hi'j zee: "Daniël, ik bin now kommen om je een helder inzicht te geven.

23 D'r is een woord uutgaon doe ie je smeekbede begonnen en ik bin kommen om et over te brengen, want ie bin slim geliefd. Luuster naor et woord en slao acht op et visioen.

24 Zeuventig weken bin vaastesteld veur je volk en je heilige stad, veurdat an de overtredings een aende kommen en de zunden ofsleuten binnen, veurdat et wangedrag vergullen is en iewige gerechtighied brocht is, veurdat et profetisch visioen bezegeld is en et alderheiligste wi'jded.

25 Ie moe'n weten en begriepen: Vanof et mement waorop et woord uutgaon is dat Jeruzalem hersteld en weer opbouwd wodden zal tot et tiedstip waorop een zalfde vost verschient, zullen zeuven weken verlopen; en et herstel en de wederopbouw van de stad, mit pleinen en wallen en al, zal twienenzestig weken duren, en et zal een tied van verdrokking wezen.

26 Nao de twienenzestig weken zal een zalfde vermoord wodden, zonder dat iene et veur him opnemt. Et volk van een toekomstige vost zal verdarf brengen over de stad en et heiligdom. Hi'j zal zien aende vienen in een overstroming. Tot an et aende van de stried zullen d'r verrinnewaosies wezen, zoas vaastesteld is.

27 Hi'j zal een starke alliaansie sluten mit een hieleboel, iene weke lange. De helte van de weke zal hi'j gien offers en gien giften brengen laoten, en boven op et alter zal een aldergruwelikste verrinnewaosie te zien wezen, tot an et ankondigde aende van die verrinnewerende kracht komt."

Daniël 10

De tied van et aende

01 In et dadde jaor van keuning Cyrus van Perzië wodde an Daniël, die Beltesassar nuumd wodde, een bosschop bekendmaekt. Et was een betrouwber bericht over een grote stried. Deur een visioen begreep hi'j et bericht.

02 In die daegen was ik, Daniël, drie volle weken in de rouw.

03 Lekker eten nam ik niet, vleis en wien kwammen niet in mien mond, en ik wreef mi'j niet in mit eulie tot d'r drie weken veurbi'j weren.

04 Op de vierentwintigste dag van de eerste maond, doe ik an de walkaante van de grote revier de Tigris was,

05 sleug ik mien ogen op en zag een man, in kleren van linnen, mit om zien heupen een riem maekt van goold uut Ufaz.

06 Zien lichem was as grune edelstien, zien gezichte leek een bliksem en zien ogen weren as fakkels van vuur. Zien aarms en voeten glaansden as gladschoerd keuper en zien stemgeluud leek as et geluud van een protte meensken toegelieke.

07 Alliend ik, Daniël, zag de verschiening. De manluden in mien gezelschop zaggen et niet, mar wodden wel slimme kel deur een grote aangst, zodat zi'j d’r vandeur gongen en heur verscheulen

08 en ik bleef alliend over. Doe ik die alderheiselikste verschiening zag, verleur ik al mien kracht; ik wodde liekwit en was niet in staot nog wat te doen.

09 Ik heurde zien stemme, mar zogauw ik die heurde verleur ik et benul en vul veurover op de grond.

10 Doe raekte een haand mi'j an en dee mi'j al bevend op hanen en kni'jen steunen.

11 Hi'j zee tegen mi'j: "Daniël, geliefde man, luuster naor de woorden die ik tot je zegge en kom overaende, want ik bin naor je toestuurd." Naodat hi'j dit zegd hadde, kwam ik trillende overaende.

12 Doe zee hi'j: "Wees niet bange, Daniël, want vanof de eerste dag daj' inzicht perbeerden te kriegen deur in deemoed te bugen veur je God, is je gebed verheurd, en daorom bin ik kommen.

13 Mar de vost van et Perzische keuninkriek het mi'j ienentwintig daegen tegenholen veurdat Michaël, iene van de veurnaemste vosten, mi'j te hulpe scheut doe ik daor, bi'j de keunings van Perzië, zo alliend ston.

14 Ik bin kommen om je inzicht te geven in wat d'r an et aende van de tied mit je volk gebeuren zal; want dit is opni'j een visioen dat over de toekomst gaot."

15 Wiels hi'j zo tegen mi'j praotte, bleef ik naor de grond kieken en kon gien woord uutbrengen.

16 Doe raekte de meenselike gedaonte mien lippen an. Ik dee mien mond eupen en begon te praoten. Ik zee tegen degene die veur mi'j ston: "Mien heer, deur et visioen verkrampt mien lichem, mien kracht verlat mi'j.

17 Hoe kan ik, jow knecht, mit jow praoten? Ik bin bakker-an, ik kriege haost gien levensaosem."

18 Doe raekte hi'j, die d'r uutzag as een meenske, mi'j opni'j an en gaf me kracht.

19 Hi'j zee: "Wees mar niet bange, beste man, vrede is mit je, wees stark, wees stark!" En deurdat hi'j tegen mi'j praotte, wodde ik starkt, en ik zee: "Mien heer, praot, jow hebben mi'j starkt."

20 Doe zee hi'j: "Weej' waorom ik naor je toe kommen bin? Ik moet gauw weerommegaon om tegen de vost van Perzië te vechten, en zogauw ik van him wunnen hebbe, waacht mi'j de vost van Griekenland.

21 Mar eerst zal ik je zeggen wat d'r in et geschrift van de waorhied schreven staot. Gieniene steunt mi'j in mien stried tegen disse vosten, behalven je vost Michaël.

Daniël 11

01 In et eerste jaor van Darius de Mediër steunde en bescharmde ik him.

02 En now zal ik je de waorhied vertellen.

D'r zullen nog drie keunings in Perzië opstaon, en de vierde zal een grotere riekdom hebben as alle eerdere. As hi'j deur zien riekdom macht kregen het, zal hi'j alles en iederiene opzetten tegen et Griekse riek.

03 Daornao staot d'r een heldhaftige keuning op, die mit groot gezag regeert en dot wat hi'j wil.

04 Mar as hi'j amper an de macht is, stot zien keuninkriek inneneer en wodt opdield in de vier wiendrichtings. Zien riek vaalt niet an zien naokommelingen toe en is niet zo machtig as doe hi'jzels heerste, want et wodt utenneer rokt, et komt an aanderen toe as zien eigen.

05 De keuning van et Zuden zal machtig wodden, mar iene van zien vosten wodt nog machtiger as hi'j en zal in zien plak heersen; zien heerschoppi'je zal him over een groot gebied uutstrekken.

06 Nao verloop van jaoren sluten zi'j een verbientenisse: de dochter van de keuning van et Zuden zal trouwen mit de keuning van et Noorden om de vrede te bezegelen, mar zi'j zal heur invloed niet beholen en zien macht zal liekemin bestaon blieven. Op zeker mement wodt zi'j uutleverd, krek as heur gevolg, de man die heur verwekte en de man die heur tot vrouw nam.

07 Iene van heur verwaanten komt in heur plak, trekt op tegen et leger en dringt de vesting van de keuning van et Noorden binnen; hi'j komt as overwinner uut de stried.

08 Alderdeegst heur goden, heur geuten beelden en heur kostbere veurwarpen van zulver en goold voert hi'j as buit naor Iegypte. Daornao lat hi'j de keuning van et Noorden een peer jaor mit rust.

09 Disse op zien beurt zal et riek van de keuning van et Zuden binnenvalen, mar daornao zal hi'j naor zien eigen laand weerommegaon.

10 Zien zeunen zullen heur in ’t geweer stellen veur de stried en mennig grote legers roonselen. Heur legermacht trekt op, votraozend as een vloedgolf, en komt bi'j een twiede veldtocht tot an de vesting van de vi'jaand.

11 Dit verbittert de keuning van et Zuden, hi'j gaot et gevecht an mit de keuning van et Noorden. Disse brengt een grote kloft meensken op de bien, mar die vaalt in hanen van zien tegenstaander.

12 En as al dat volk votvaegd is wodt de keuning van et Zuden eigenwies; tienduzenden velt hi'j, mar toch is hi'j niet machtig.

13 Opni'j brengt de keuning van et Noorden een mennigte volk op de bien, nog manmachtiger as de eerste keer. Nao een peer jaor trekt hi'j op mit een groot leger mit ’n allemachtige uutrissinge.

14 In die tied kommen pattie tegen de keuning van et Zuden in opstaand; wettelozen uut je eigen volk kommen in verzet om een visioen waor te maeken, mar zi'j kommen te valen.

15 De keuning van et Noorden zal kommen, een bestormingswal opsmieten en een verstarkte stad innemen. De striedkrachten van et Zuden kun gien staand holen, alderdeegst heur keurtroepen slaegen d'r niet in om weerstaand te bieden.

16 De anvaller dot wat hi'j wil, d'r is gieniene die tegen overaende blift. Zo vestigt hi'j him ok in et Sieraadland, waor hi'j verdarf zi'jen zal.

17 Hi'j nemt him veur om nog veerder op te trekken tegen zien vi'jaand en bruukt daor de hiele kracht van zien keuninkriek veur. Om zien riek te verdistreweren, treft hi'j een vergeliek mit him; hi'j geft him een dochter tot vrouw, mar et lopt aanders en et helpt him niks.

18 Dan lat hi'j zien oge valen op de kustlanen en verovert daor een protte van, mar een bevelhebber maekt een aende an zien eigenwies optreden zonder dat dit vergullen wodden kan.

19 Daornao keert hi'j him tegen de vestings van zien eigen laand, mar hi'j komt te valen en verdwient.

20 In zien plak staot een heerser op die d'r iene op uitstuurt om schatting te innen tot meerdere roem van et keuninkriek, mar hi'j wodt binnen een peer daegen breuken, al is et niet deur argernis of stried.

21 In zien plak staot een verachtelik man op, an wie gien keuninklike weerdighied geven is. Hi'j komt uut et niks en wet et keuningschop deur slimmighied te kriegen.

22 Binnenvalende striedkrachten wodden deur him overrompeld en breuken, zo ok een leider van de alliaansie.

23 Wie him mit him verbient, wodt deur him bedreugen. Zo warkt hi'j him omhogens en wodt hi'j machtig, al het hi'j mar weinig anhangers.

24 Onverwaachs komt hi'j in de beste streken van de perveensie en dot wat gienend van zien veuroolden iens daon het: roofgoed, buit en riekdom stri'jt hi'j veur zien anhangers uut. Ok tegen verstarkte plakken smeedet hi'j plannen, mar dat duurt mar even.

25 Hi'j zal zien krachten verzaemelen en mit een groot leger optrekken tegen de keuning van et Zuden. De keuning van et Zuden zal him opmaeken veur de stried mit een hiel groot en krachtig leger, mar hi'j zal et niet in de bienen holen kunnen, want et volk zal een anslag tegen him beraomen.

26 Zien eigen miteters hulpen him an zien aende, zien leger wodt overlopen en d'r komt een protte volk omme.

27 Beide keunings hebben kwaod in de zin, al zitten ze tegere an iene taofel. Zi'j misleiden mekeer mar et helpt heur niks, want de vaastestelde tied is nog niet anbreuken.

28 Dan gaot de keuning van et Noorden belaeden mit riekdommen naor zien laand weeromme, vol haat tegen de heilige alliaansie. Zo zal hi'j optreden en naor zien laand weerommegaon.

29 Op de vaastestelde tied zal hi'j opni'j et Zuden binnenvalen, mar de twiede keer verlopt aanders as de eerste keer.

30 Schippen van de Kittiërs valen him an, zodat hi'j bange maekt wodt en weerommegaot. Ienkeer weeromme richt hi'j zien lelkens tegen de heilige alliaansie en kikt niet meer omme naor heur die de heilige alliaansie verzaeken.

31 Hi'j brengt striedkrachten op de bien; die zullen et heiligdom, de vesting, ontwi'jden, et daegeliks offer ofschaffen en een grouwwelig ofgodebeeld daelezetten.

32 Degenen die heur niet holen an et verbond, verleidet hi'j op listige wieze tot ofvallighied, mar degenen die heur God trouw binnen zullen heur mit kracht verzetten.

33 De verlochten onder et volk brengen pattie tot inzicht, mar een schoft lange wodden zi'j te vuur en te zweerd bestreden, gevangenzet en beroofd.

34 Tiedens heur onderdrokking kriegen ze een betien hulpe, al zullen pattie heur flouwend bi'j heur ansluten.

35 Mar ok pattie van de verlochten kommen te valen; meugen zi'j louterd wodden, schonemaekt en zuverd tot an de tied van et aende, want de vaastestelde tied is nog niet anbreuken.

36 De keuning dot wat hi'j wil. Hi'j wodt eigenwies en stelt him boven iedere god, en tegen de God van de goden zegt hi'j lasterlike woorden. Toch zal hi'j in veurspoed leven tot de argernis ophullen is, want wat besleuten is moet daon wodden.

37 Ok op de goden van zien veuroolden slat hi'j gien acht, ok niet op de bi'j vrouwluden geliefde god, en ok niet op een peer aandere goden, want hi'j stelt him boven alle goden.

38 In plak daorvan vereert hi'j de god van de vestings; mit goold, zulver, edelstiender en aandere kostberheden vereert hi'j een god die zien veuroolden gienertied kend hebben.

39 Verstarkte vestings vaalt hi'j an mit hulpe van die vremde god. Alleman die him erkennen, overlaedet hi'j mit eerbewiezen en maekt hi'j heerser over een hieleboel; as beloning geft hi'j heur grond.

40 In de tied van et aende zal de keuning van et Zuden mit him in botsing kommen en de keuning van et Noorden zal him bestormen mit waegens en ruters en een protte schippen. Hi'j zal lanen binnenvalen en d'r as een vloedgolf deurhenne raozen.

41 Ok et Sieraadland vaalt hi'j binnen. Pattie wodden onderwurpen, alliend de volgende volken zullen an him ontkommen: Edom, Moab en et belangriekste pat van de Ammonieten.

42 Hi'j wodt heer en meester over een protte lanen, ok Iegypte ontkomt niet an him.

43 Hi'j eigent him de goold- en zulverschatten en de aandere kostberheden van Iegypte toe. Libiërs en Nubiërs maeken diel uut van zien gevolg.

44 Mar geruchten uut et oosten en et noorden zullen him opschrikken, en hi'j zal in grote lelkens uuttrekken om een hieleboel te verdistreweren.

45 Hi'j zal zien keuninklike tenten opslaon tussen de zee en de barg van et heilig Sieraod, mar dan vint hi'j zien aende zonder dat iene him helpt.

Daniël 12

01 In die tied zal Michaël opstaon, de grote vost, die mit de kiender van je volk te doen het. Et zal een tied van verdrokking wezen, zoas d'r niet west is sund d'r volken bestaon. In die tied zal je volk redded wodden: alleman die in et boek optekend binnen.

02 Pattie van heur die in de eerde slaopen, in et stof, zullen ontwaeken, goenend om iewig te leven, aanderen om veur iewig veracht en verafschuwd te wodden.

03 De verlochten zullen straolen as et fonkelende hemelgewulf, en degenen die een hiele protte tot gerechtighied brocht hebben as de steerns, veur iewig en altied.

04 Mar hool disse woorden geheim, Daniël, en verzegel et boek tot de tied van et aende. Pattie zullen op zuuk gaon en de kennis zal toenemen."

05 Doe zag ik, Daniël, twie aanderen staon, de iene an disse walkaante van de revier, de aandere an de ginne kaante.

06 Iene van heur zee tegen de man in et linnen die vlak boven et waeter van de revier was: "Hoe lange duurt et tot et aende van disse biesterbaorlike gebeurtenissen?"

07 Doe heurde ik de man in de linnen kleren praoten, die vlak boven et waeter van de revier was. Hi'j steuk beide hanen op naor de hemel en zweerde bi'j de iewig Levendige: "Iene tied, iene dubbele en iene halve tied: as de macht van et heilige volk niet langer verbriezeld wodden zal, dan zullen al disse dingen gebeurd wezen."

08 Ik heurde et, mar begreep et niet en zee: "Mien heer, hoe zal dit alles oflopen?"

09 Mar hi'j zee: "Gao henne, Daniël, want disse dingen blieven verburgen en verzegeld tot de tied van et aende.

10 Pattie zullen heur wasken laoten, zuveren en louteren, mar de wettelozen zullen wetteloos haandelen; en gienend van de wettelozen zal et begriepen, mar de verlochten zullen et wel snappen.

11 En vanof et mement dat et daegeliks offer ofschaft wodt en een grouwwelig ofgodebeeld daelezet is, zullen d'r twaelfhonderdnegentig daegen verstrieken.

12 Gelokkig is de meenske die waachten blift en wel dattienhonderdvuvendattig daegen haelt.

13 Mar ieje, gao et aende integen. Ie zullen je daelegeven en an et aende van de daegen opstaon om je bestemming te berieken."