01 Dit is et boek van Baruch, de zeune van Neria, die de zeune was van Machseja, de zeune van Sidkia, de zeune van Chasadja, de zeune van Chilkia. Hi'j schreef et in Babylonië,
02 in et vuufde jaor, op de zeuvende van de maond; dat was in de tied dat de Chaldeeën Jeruzalem veroverden en in braand stakken.
03 Baruch leesde dit boek veur an keuning Jechonja van Juda, de zeune van Jojakim, en an iederiene die d'r naor te luusteren kwam:
04 de edelen, de preensen, de ooldsten en alle aanderen, van jong tot oold an iederiene die as balling leefde in Babylonië an de revier de Sud.
05 Zi'j leuten een rouwklacht heuren en begonnen te vaasten en tot de Heer te bidden.
06 Veerder gadderden zi'j geld bi'jmekeer, ieder naor vermogen,
07 en stuurden et naor Jeruzalem, naor de hogepriester Jojakim, de zeune van Chilkia, de zeune van Sallum, en naor de priesters en alle aanderen die daor bi'j him weren.
08 Ondertussen had Baruch de veurwarpen kregen die uut de tempel van de Heer roofd weren; op 10 siwan zollen ze naor Juda weeromme brocht wodden. Et gong om et zulveren tempelgerei dat keuning Sedekia van Juda, de zeune van Josia, maeken laoten had,
09 naodat Nebukadnessar, de keuning van Babylonië, Jechonja uut Jeruzalem votstuurd had naor Babylonië, tegere mit de leiders, de kriegsgevangenen, de edelen en et gewone volk.
10 De ballings schreven: "Hierbi'j sturen wi'j jow geld. Bruuk dit om op et alter van de Heer, oonze God, braandoffers, reinigingsoffers en reukoffers te brengen, en ok graonoffers.
11 Bidde veur keuning Nebukadnessar van Babylonië en veur zien zeune Belsassar, zodat ze leven meugen zolange de hemel boven de eerde staot.
12 Mag de Heer oons kracht geven en oonze ogen oplochten laoten; dan zuwwe onder de hoede van keuning Nebukadnessar van Babylonië en zien zeune Belsassar leven, heur lange tied dienen en bi'j heur in de geunst staon.
13 Bidde ok veur oons tot de Heer, oonze God, want wi'j hebben tegen him zundigd en tot op de dag van vandaege laot hi'j oons zien slimme argernis vulen.
14 Lees et boek dawwe jow sturen in de tempel veur, as schuldbeliedenis, op de kommende feestdag en op hoogtijdaegen,
15 en zeg dit dan: "De Heer, oonze God, staot in zien recht oons staot disse dag de schaemte op et gezichte, oons, de Judeeërs, de inwoners van Jeruzalem,
16 oonze keunings en leiders, oonze priesters, profeten en veuroolden.
17 Want wi'j hebben zundigd tegen de Heer:
18 we bin him ongeheurzem west en hebben niet luusterd naor de opdracht van de Heer, oonze God, om te leven naor de geboden die hi'j oons veurhul.
19 Vanof de dag waorop de Heer oonze veuroolden uut Iegypte wegleidde tot op de dag van vandaege biwwe de Heer, oonze God, ongeheurzem west. Al die tied hewwe lichtzinnig leefd, omreden we niet naor him luusterden.
20 Daorom hewwe we tot vandaege-de-dag last van tegenspoed, belaeden mit de vluuk die de Heer zien knecht Mozes uutspreken leut doe hi'j oonze veuroolden uut Iegypte wegleidde om oons een laand te geven dat overleup van melk en hunning.
21 Liekemin hewwe naor de Heer, oonze God, luusterd doe hi'j praotte bi'j monde van de profeten die hi'j naor oons toe stuurde.
22 Ieder van oons dee mar wat zien hatte him ingaf: we vereerden aandere goden en deden wat slecht is in de ogen van de Heer, oonze God.
Baruch 2.
01 Daorom het de Heer daon wat hi'j oons de rechters die Israël leided hebben, oonze keunings, oonze leiders en de hiele bevolking van Israël en Juda al ankondigd had.
02 Op de hiele wereld was nog nooit gebeurd wat hi'j, zoas in de wet van Mozes staot, now in Jeruzalem gebeuren leut:
03 dat ieder van oons zien eigen zeunen en dochters opat.
04 De Heer leverde heur uut an alle keuninkrieken om oons henne, hi'j maekte heur te schaande, ze wodden een schrikbeeld veur alle naoburige volken waoronder hi'j heur verstri'jd had;
05 zi'j weren niet langer in tel, integendiel. Want wi'j hebben zundigd tegen de Heer, oonze God, we hebben niet naor him luusterd.
06 De Heer, oonze God, staot in zien recht oons en oonze veuroolden staot disse dag de schaemte op et gezichte.
07 Al et onheil dat de Heer oons anzegd had, is over oons kommen,
08 mar wi'j deden niks om him geunstig te stemmen: we toonden gien inkeld berouw over wat oons hatte oons ingaf.
09 De Heer ston klaor om oons mit onheil te treffen, en hi'j leut et over oons kommen. Ommes, ok in alles wat de Heer tégen oons ondernemt is hi'j rechtveerdig.
10 Mar wi'j hebben niet luusterd naor de opdracht van de Heer om te leven naor de geboden die hi'j oons veurhul.
11 Now dan, Heer, God van Israël, jow die jow volk mit jow grote macht uut Iegypte wegleided hebben, mit starke haand en opheven aarm en mit tekens en wonderen, waormit jow je roem verwurven hebben tot op de dag van vandaege
12 och Heer, oonze God, wi'j hebben onrecht begaon, wi'j hebben goddeloos haandeld, wi'j hebben al jow veurschriften naost oons daele legd.
13 Mar laot oons toch niet langer zuchten onder jow woede, want we bin nog mar mit een haandvol meensken over te midden van de volken waorover jow oons verspreided hebben.
14 Heer, heur oons smeekgebed, red oons omwille van jowzels; laot an heur die oons in ballingschop voerd hebben zien, dat jow oons geunstig zind binnen.
15 Dan zal de hiele wereld weten dat jow de Heer binnen, oonze God: jow naeme is verbunnen mit Israël en zien naogeslaacht.
16 Heer, kiek vanuut jow heilig huus daele en mark oons op. Biede oons een luusterend oor, Heer, en heur oons,
17 eupen jow ogen en kiek: et bin niet de dooien in et doderiek die jow ere brengen en van jow rechtveerdighied getugen; heur geest is ommes uut heur binnenste weghaeld.
18 Nee, zwakke en diepbedroefde meensken, kwienend en mit een doffe blik, die onder et leven gebukt gaon, die zullen jow eren, Heer, en jow rechtveerdighied bezingen.
19 Now wi'j oons in gebed veur jow daelebugen, Heer, oonze God, kun wi'j oons niet beroemen op de verdiensten van oons veurgeslacht en oonze keunings.
20 Want jow hebben jow in slimme argernis tegen oons keerd, zoas jow deur jow knechten, de profeten, ankondigd hadden mit de woorden:
21 "Dit zegt de Heer: Onderwarp je an de keuning van Babylonië en diene him; dan blieven jim wonen in et laand dat ik an jim veuroolden geven hebbe.
22 Mar as jim niet luusteren naor et bevel van de Heer om de keuning van Babylonië te dienen,
23 dan zal ik in de steden van Juda en in Jeruzalem de vreugdezangen verstommen laoten en et feestkebaol rond bruid en bruidegom opholen laoten; et hiele laand zal een woesteni'je wodden, waor gieniene meer wonen zal."
24 Heer, wi'j hebben niet luusterd naor jow bevel om de keuning van Babylonië te dienen. Daorom hebben jow gebeuren laoten wat jow jow knechten, de profeten, al aankondigen laoten hadden: de bonken van oonze keunings en van oonze veuroolden wodden uut heur graf haeld.
25 En zo lag daor dat bonkerak, blootsteld an de hitte van de dag en de koolde van de naacht. Bitter was et aende van een hiele protte: ze kwammen omme deur honger, deur et zwaord of in ballingschop.
26 En de tempel, waoran jow naeme verbunnen is, hebben jow maekt tot wat hi'j now is, vanwegens de minne gedregings van Israël en Juda.
27 Tegenover oons hebben jow je ok een rechtveerdige en genadige God toond, Heer.
28 Want zo hadden jow dat al bi'j monde van jow knecht Mozes ankondigd doe jow him opdreugen om jow wet op te schrieven in anwezigens van de Israëlieten. Jow zeden doe:
29 "As jim niet naor mi'j luusteren, dan zal wees daor mar wis van hiel disse broezende mennigte weerommebrocht wodden tot een haandvol meensken te midden van de volken waoronder ik ze verstri'jen zal.
30 Ik weet now al dat ze grif niet naor mi'j luusteren zullen, omreden et een onhaandelber volk is. Mar in heur ballingsoord zullen ze berouw kriegen
31 en inzien dat ik, de Heer, heur God bin. Ik zal ze verstaand geven en oren die goed heuren kunnen.
32 Dan zullen ze mi'j daor in heur ballingsoord vereren gaon en mien naeme eerbiedigen.
33 Ze zullen niet langer stiems volhadden in heur minne gedregings, want et lot van heur veuroolden, die tegen de Heer zundigden, zal heur veur de geest staon.
34 Dan zal ik heur weeromme brengen naor et laand dat ik heur veuroolden Abraham, Isaak en Jakob onder ede beloofd hebbe, en zi'j zullen et weer in bezit nemen. Ik zal heur talriek maeken; heur tal zal in gien geval ofnemen.
35 Ik zal een verbond mit heur sluten dat veur altied gellen zal: ik zal heur God wezen en zi'j zullen mien volk wezen. En ik zal Israël, mien volk, nooit meer verdrieven uut et laand dat ik heur geven hebbe."
Baruch 3.
01 Almachtige Heer, God van Israël, in oonze nood roepen wi'j jow te aende raod an.
02 Luuster naor oons, Heer, hebbe medelieden, want wi'j hebben tegen jow zundigd.
03 Ommes, jow bin rechter veur iewig wi'j gaon veur iewig te onder.
04 Almachtige Heer, God van Israël, luuster naor et gebed van Israël dat meer dood as levend is, luuster naor de naokommelingen van heur die tegen jow zundigd hebben en die niet naor de Heer, heur God, luusterd hebben, waordeur wi'j now kroem liggen onder tegenspoed.
05 Vergeet toch et wangedrag van oons veurgeslacht, hool now jow eigen macht en goeie naeme veur ogen;
06 want jow bin oonze God, Heer, wi'j zullen jow vereren.
07 Jow hebben oons ommes ontzag inboezemd zodat we jow naeme anroepen zollen. Wi'j zullen jow in oons ballingsoord vereren, want we betreuren et wangedrag van oonze veuroolden, die tegen jow zundigd hebben.
08 Zie toch hoe wi'j now lieden in et ballingsoord waor jow oons henne stuurd hebben; we wodden bespot en vervluukt en moe'n boeten vanwege et wangedrag van oonze veuroolden, die de Heer, oonze God, verlaoten hebben."
De weg naor de wieshied.
09 Luuster, Israël, naor de geboden die leven beloven,
luuster goed en ontdek wat inzicht is.
10 Wat is d'r gebeurd, Israël,
daj' now in et laand van je vi'janen leven,
je oolde dag op vremde bojem slieten
11 en onrein wodden binnen as een dooie,
asof ok ie, in et doderiek wonen?
12 Ie hebben de bron van de wieshied verlaoten.
13 Aj' op de weg bleven weren die God je wees
haj' veur altied in vrede leefd.
14 Leer waor inzicht is, waor kracht,
waor begrip is, dat kennis verschaft,
waor leven is, een laank leven,
waor locht is veur de ogen, en vrede.
15 Wie kan et woonstee van de wieshied vienen?
Wie is in heur schatkaemers deurdrongen?
16 Waor bin de leiders van de volken,
zi'j die macht hebben over de dieren,
17 heur vermaeken mit de voegels,
en zulver en goold vergeren,
schatten waor meensken op bouwen
an al dat vergeren komt nooit een aende ,
18 waor bin ze, die belust binnen op geld, heur grootste zorg
van al heur muuite blift niks over.
19 Verdwenen bin ze, ofdaeld in et doderiek;
aanderen neumen heur plakken in.
20 Een ni'j geslacht kwam de eerde bevolken,
mar de weg naor de kennis vunnen zi'j niet,
21 heur paeden bleven veur heur verburgen;
zi'j taelden niet naor wieshied.
En heur naogeslaacht is nog veerder ofdwaeld.
22 Ok in Kanaän wodde niks van de wieshied verneumen,
in Teman was ze liekemin bekend.
23 Alderdeegst Hagar heur kiender, rondomme op zuuk naor kennis,
en de wereldwieze koopluden van Merran en van Teman
en de dichters en aanderen die inzicht zuken,
zi'j vunnen de weg naor de wieshied niet,
zi'j hadden gien oge veur de weg daor henne.
24 Israël, hoe groot is God zien huus,
hoe uutgestrekt et gebied waor God over heerst:
25 groot en oneindig, groots en onmeetber!
26 Daor bin ooit de giganten geboren,
de beroemde helden uut et vere verleden,
groot van gestalte, begaon in de stried.
27 Mar God het heur niet uutkeuzen,
an heur het hi'j de weg naor de kennis niet onthuld.
28 Deur gebrek an inzicht gongen zi'j te onder,
heur dwaze gedregings brocht heur te val.
29 Wie is naor de hemel opgestegen,
wie het de wieshied daor haeld
en heur uut de wolken naor de eerde brocht?
30 Wie is de zee oversteuken
en het heur an de ginnekaante vunnen
en heur kocht veur kostber goold?
31 Gieniene is d'r die heur wegen kent,
gieniene die heur wegen weten wil.
32 Mar hi'j die alles wet, kent heur,
zien inzicht het heur ontdekt.
Hi'j maekte de eerde veur iewig
en bevolkte heur mit dieren.
33 Hi'j stuurde et locht onderwegens, en et gong,
hi'j reup et, en et kwam, in diep ontzag.
34 De steerns op waacht schitterden vreugdevol;
35 hi'j reup, en ze zeden doe: "hier biwwe,"
vol vreugde schitterend veur heur maeker.
36 Hi'j is oonze God!
Gieniene kan m mit him meten.
37 De weg naor de wieshied had veur him gien geheimen.
Hi'j gaf heur an zien knecht Jakob,
an Israël, waor hij van hul;
38 daornao verscheen ze op eerde
en was onder de meensken.
Baruch 4.
01 Zi'j is et boek van God zien geboden,
de wet die tot in iewighied bestaot;
zi'j geft leven an ieder die bi'j heur blift,
mar wie heur verlaoten, zullen omme kommen.
02 Keer weeromme, Jakob, hool vaaste an heur,
kies de weg die naor heur lochtglaans voert.
03 Verlieze je ere niet an een aander,
stao je veurrecht niet of an een vremd volk.
04 Lao'we oons gelokkig priezen, Israël,
want oons is bekend wat God goeddonkt!
Jeruzalem zien klacht en God zien troost
05 Verlies de moed niet, mien volk, nog mar een schim van Israël.
06 Ie bin an vremde volken verkocht, mar niet om te onder te gaon.
Ie bin an je vi'jaand uutleverd omreden ie God zien woede wekt hebben.
07 Want jim daegden jim maeker uut:
niet him, mar demonen beud ie offers an.
08 Him die je koesterde, vergat ie: de iewige God;
ok heur die je grootbrocht deej' verdriet: Jeruzalem.
09 Doe zi'j zag hoe God zien argernis heur tegen jim keerde,
zee ze:
"Luuster naor mien klacht, buurvrouwen van Sion:
God gaf mi'j een groot verdriet te dregen.
10 Ik mos de verbanning anzien van mien zeunen en dochters,
et onheil dat de Iewige over heur brocht.
11 Mit vreugde brocht ik mien kiender groot,
mar jammerend van verdriet mos ik heur gaon laoten.
12 Laot gieniene him vrolik maeken over mi'j,
een wedevrouw, deur iederiene verlaoten,
verienzemd vanwegens de zunden van mien kiender.
Want zi'j hebben heur van God zien wet ofkeerd:
13 zi'j hebben zien veurschriften versmaded,
zien geboden naost heur daelelegd;
zi'j leuten heur niet leiden deur de lessen in God zien recht.
14 Kom toch bi'j mi'j, buurvrouwen van Sion,
en gedaenk de verbanning van mien zeunen en dochters,
et onheil dat de Iewige over heur brocht.
15 Hi'j leverde heur uut an een volk van veer,
een volk, onverstaonber en onbeschaemzem,
dat veur oolde meensken gien eerbied kende,
mit kiender gien medelieden had.
16 Et ontnam de wedevrouw heur geliefde zeunen,
et beroofde de allienigstaonde van heur dochters.
17 Mar ik, och, wat kan ik nog veur jim doen?
18 Allienig hi'j die dit onheil over je brocht
kan je bevri'jden uut de greep van je vi'jaand.
19 Gao dan mar, mien kiender, gao mar,
ik blief hier ienzem aachter.
20 Ik hebbe de kleren van de veurspoed uutstruupt,
mi'j et rouwgewaad anstruupd van mien smeekgebed:
ik zal de Iewige anroepen zolange as ik leef.
21 Verlieze de moed niet, mien kiender, roep God an,
hi'j zal je bevri'jden uut de hadde greep van je vi'jaand.
22 Ik verwachtte jim redding van de Iewige
en hi'j gaf mi'j weer vreugde, de Heilige,
want gauw betoont hi'j baarmhattighied an jim,
hi'j, die jim iewige redder is.
23 Jammerend van verdriet mos ik jim gaon laoten,
mar juichend van vreugde krieg ik jim veur iewig van God weeromme.
24 Zoas de buurvrouwen van Sion jim verbanning zaggen,
zo zien ze dommiet hoe de Iewige jim redt
mit vertoon van zien luusterrieke macht.
25 Kiender, dreeg geduldig de argernis van God die op je rust.
De vi'jaand het jim in et nauw dreven,
mar jim zullen gauw zien ondergaank zien,
him op de kni'jen dwingen.
26 Mien broze kiender mossen een drege weg gaon,
weerloze schaopen, te prooi an de roofzuchtige vi'jaand.
27 Verlieze de moed niet, mien kiender, roep God an;
hi'j die jim in nood brocht, zal jim niet vergeten.
28 Zoas jim je inspanden om van God of te dwaelen,
zo moe'n jim, tot inkeer kommen,
mit tienvooldige inzet him weer zuken.
29 Want hi'j die dit kwaod over je brocht
zal je ok redden en je iewige vreugde geven."
30 Blief moed holen, Jeruzalem,
bi'j him die jow je naeme gaf vien ie troost.
31 Mar wee degenen die jow kwaod deden,
die bliede weren over je val;
32 wee de steden die je kiender tot slaven maekten,
wee de stad die heur binnen heur muren sleut.
33 Want zoas zi'j him bliede maekte over je val
en wille had om jow tegenspoed,
zo zal zi'j treuren over heur ienzemhied.
34 Ik ontneem heur de vreugde van heur inwonertal,
heur trots zal ommeslaon in verdriet.
35 Langdurig zal de Iewige, vuur op heur daelekommen laoten,
demonen zullen d'r huzen, veur lange tied.
36 Jeruzalem, richt je blik naor et oosten,
kiek wat vreugde God je brengt:
37 kiek, daor kommen je kiender, die aj' gaon laoten mossen!
Uut alle wiendstreken bi'jmekeer reupen deur de Heilige
kommen ze, heur verheugend over God zien macht.
Baruch 5.
01 Jeruzalem, leg et klied van je verdriet en je lieden of
en hul je veurgoed in de weerdighied van God zien majesteit;
02 slao de maantel van God zien gerechtighied omme
en zet de kroon van de luuster van de Iewige op je heufd.
03 God zal je schitteren laoten veur de hiele wereld;
04 veur iewig lödt de naeme die God je geft:
"Vrede deur gerechtighied", "Luuster deur vroomhied".
05 Kom overaende, Jeruzalem, gao staon op de barg,
richt je blik naor et oosten en kiek naor je kiender,
uut alle wiendstreken bi'jmekeer reupen deur de Heilige,
him verheugend over God zien trouw.
06 Lopende gongen ze bi'j je weg, mitneumen deur de vi'jaand,
mar vostelik is heur intocht, now God heur bi'j je weeromme brengt.
07 Hi'j zee tegen iedere hoge barg en iedere hiele oolde heuvel
dat zi'j heur hoogte slichten mossen, en iedere ofgrond heur te vullen,
zodat de eerde effend wodden zol
en Israël, deur God zien macht, mit vaaste tred gaon kan.
08 De bossen en alle geurige bomen bieden
op God zien bevel an Israël heur schaad.
09 God zal Israël mit vreugde leiden
bi'j et locht van zien luuster,
onder betoon van zien baarmhattighied en gerechtighied.