1 Timoteüs
in een
Stellingwarver vertaeling
De eerste en twiede brief an Timoteüs en de brief an Titus bin bekend as de 'pastorale brieven'. In alle drie de brieven wodden anwiezings geven veur de hedderlike zorg binnen de gemiente; alle naodrok ligt daorbi'j op een vroom en ingetogen leven. Timoteüs en Titus bin uut de korrespondeensie van Paulus bekend as mitwarkers van Paulus (zie bi'jglieks 1 Tessalonicenzen 1:1 en Galaten 2:1).
De brieven kun kerakteriseerd wodden as retorische teksten die een protte lange zinnen kennen; d'r wodden regelmaotig theologische termen in bruukt. Neffens goenend bin de brieven deur Paulus zels schreven an et aende van zien leven. Aanderen mienen op grond van de stijl en de inhoold dat de brieven niet van Paulus zien haand binnen, mar dat ze eerst an et aende van de eerste of et begin van de twiede ieuw schreven binnen deur een schriever die oons veerder onbekend bleven is en mit de naeme van Paulus zien brieven riekaans wat gezag geven wol.
1 Timoteüs geft regels veur et gedrag van degenen die leiding geven in de kristelike gemienten. In et eerste heufdstok wodt de opdracht die Timoteüs opdreugen is opni'j daelezet: hi'j dient him te holen an de him overleverde leer en him vere te holen van meensken die him op een giebe brengen willen. Dit pat wodt ofsleuten mit de opdracht an Timoteüs om veur alle meensken te bidden. Dan volgen in heufdstok 2 en 3 anwiezings veur gemienteleden en ambtsdregers. Vanof heufdstok 4:11 wodt Timoteüs zels weer anspreuken; hi'j wodt opreupen om dwaellerers te bestrieden. In heufdstok 5 wodt him verteld wat van wedevrouwen, ambtsdregers en knechten in de kristelike gemiente verwaacht wodt. In et laeste heufdstok wodt nog es onderstreept wat et verschil is tussen de waore godsdienst die Timoteüs verkondigt en de dwaelleer.
Vertaeling van de Biebel (NBG 2004)
deur Piet Bult uut Ni’jberkoop
1 Timoteüs 1.
De eerste brief an Timoteüs.
01 Van Paulus, apostel van Christus Jezus in opdracht van God, oonze redder, en van Christus Jezus, oonze hope.
02 An Timoteüs, mien werachtig kiend in et geleuf. Genaode, baarmhattighied en vrede van God, de Heit, en Christus Jezus, oonze Heer!
Opdracht an Timoteüs.
03 Doe ik naor Macedonië vertrok, he'k je vraogd om in Efeze te blieven. Ie moe'n et zien veur te wezen dat bepaolde meensken daor een aandere leer onderwiezen
04 en heur verdiepen in dingen die ze zels bedaenken en aendeloze geslachtsregisters. Die leiden meer tot gespekeleer as tot et wark van de opdracht die God mit et geleuf geven het.
05 Et doel van je opdracht is de liefde die uut een rein hatte komt, een zuver geweten en een oprecht geleuf.
06 Goenend hebben heur daorvan ofkeerd en bin vervalen tot onnut gekilster.
07 Zi'j willen de wet van God onderwiezen, mar weten niet wat ze zeggen en begriepen alderdeegst niks van wat ze zels beweren.
08 An de aandere kaant weten wi’j, dat de wet goed is as hi'j op de juuste wieze bruukt wodt.
09 We weten ok dat de wet d'r niet is veur de rechtveerdige, mar veur wie him an wet of gezag niet stoort, veur goddelozen en zundige meensken, die een hekel hebben an alles wat heilig is en alles ontwi’jden, die heur eigen heit of moeke ommebrengen, veur moordeners,
10 ontuchtplegers, knaopeschenders, slavenhandelaars, liegebulen en plegers van meinied. De wet is d'r veur alles wat tegen de heilzame leer is,
11 die in overienstemming is mit et evangelie dat mi'j toevertrouwd is, et evangelie over de majesteit van de slim gelokkige God.
12 Ik daank Christus Jezus, oonze Heer, dat hi'j mi'j kracht geven het en et mi'j toevertrouwd het om him te dienen,
13 hoewel ik him vroeger bespot, vervolgd en beschimpt hebbe. Toch het hi'j him over mi'j ontfarmd, omreden ik deur mien ongeleuf niet wus wat ik dee.
14 Oonze Heer het mi'j zien genaode in overvloed schonken, krek as et geleuf en de liefde die we in Christus Jezus hebben.
15 Disse bosschop is betrouwber en verdient oonze volledige instemming: Christus Jezus is in de wereld kommen om zundige meensken te redden. Ik was de eerste,
16 en krek over mi'j het Christus Jezus him ontfarmd; ik was de eerste an wie hi'j zien grote geduld toonde, zodat ik een veurbeeld wodde veur alleman die in him geleuven en et iewige leven kriegen zullen.
17 An de keuning van de ieuwen, de onvergaankelike, onzichtbere en ienige God, is de ere en glorie tot in alle iewighied. Amen.
18 Timoteüs, mien kiend, ik vertrouw je disse opdracht toe op grond van de profetische woorden die destieds over jow zegd binnen. Laoten die jow tot steun wezen in de goeie stried die ie,
19 toerust mit geleuf en een zuver geweten, voeren moeten. Deurdat goenend heur geweten ontkend hebben, het heur geleuf schipbreuk leden.
20 Onder heur bin Hymeneüs en Alexander, die ik an Saotan overleverd hebbe om heur te leren dat ze God niet lasteren moeten.
1 Timoteüs 2.
Anwiezings veur de gemiente.
01 Aldereerst vraog ik dat d'r veur alle meensken bidded wodt, dat d'r smeekbeden, veurbeden en daankbeden veur heur uutspreuken wodden.
02 Bidde veur alle keunings en gezagsdregers, zodawwe rustig en ongestoord leven kunnen, in alle vroomhied en weerdighied.
03 Dat is goed en vaalt goed in de ogen van God, oonze redder,
04 die wil dat alle meensken redded wodden en de waorhied kennen leren.
05 Want d'r is mar iene God, en mar iene bemiddeler tussen God en meensken, de meenske Christus Jezus,
06 die himzels geven het as losgeld veur iederiene, as de getugenis veur de vaastestelde tied.
07 Om dit bekend te maeken bin ik as apostel ansteld. Ik zeg de waorhied, ik liege niet – ik bin ansteld as lerer veur de heidenen om heur et geleuf en de waorhied te onderwiezen.
08 Ik wil, dat bi'j iedere geerkomst de manluden mit de hanen in de hoogte bidden, vol toewi’jding, zonder wrok of ruzie.
09 Ok wil ik dat de vrouwluden heur weerdig, sober en ingetogen in de kleren stikken. Ze moe'n niet opvallen deur een opzichtige haordracht, dure kleren, goold of parels,
10 mar deur goeie daoden, zoas dat heurt veur vrouwluden die zeggen dat ze God vereren.
11 Een vrouw heurt heur geheurzem en bescheiden onderwiezen te laoten;
12 ik stao heur dan ok niet toe dat zi'jzels onderwies geft of gezag over manluden het; ze moet bescheiden wezen.
13 Want Adam wodde as eerste maekt, Eva daornao pas.
14 En Adam wodde niet misleided, mar de vrouw; zi'j het God zien gebod overtreden.
15 Zi'j zal redded wodden deurdat ze kiender krigt, as ze temeensen volhoolt in et geleuf, de liefde en een heilige, ingetogen meniere van leven.
1 Timoteüs 3.
01 Et is een waor woord: as iene opzichter wodden wil, is dat een eerzem streven.
02 Een opzichter moet onberispelik netties wezen. Hi'j kan allienig mar de man van iene vrouw wezen en hi'j moet sober, bezunnen, gemaotigd, gaastvri'j en een goeie lerer wezen.
03 Hi'j mag niet te vule drinken of driftig wezen, mar hi'j moet vredelievend en vrundelik wezen, en niet hebberig.
04 Hi'j moet zien huusgezin goed leiden en op een weerdige meniere gezag over zien kiender uutoefenen.
05 As iene gien leiding geven kan an zien huusgezin, hoe zol hi'j dan veur de gemiente van God zorgen kunnen?
06 Hi'j mag ok niet iene wezen die nog mar krek bekeerd is; aanders raekt hi'j verbliend en vaalt hi'j seins nog as prooi veur de duvel.
07 Veerder moet hi'j buten de gemiente een goeie rippetaosie hebben, zodat hi'j niet in opspraoke komt en deur de duvel strikt wodt.
08 Ok een diaken moet him weerdig gedregen. Hi'j moet oprecht wezen, mag niet bovermaotig wien drinken en niet hebberig wezen;
09 hi'j moet vaasteholen an et mysterie van et geleuf, mit een zuver geweten.
10 Ok hi'j moet eerst op zien geschiktheid bekeken wodden; eerst dan, as bliekt dat hi'j een onberispelik netties meenske is, kan hi'j zien dienst doen.
11 Dit gelt ok veur de vrouwluden: zi'j moe'n heur ok weerdig gedregen, ze meugen niet kwaodspreken, moe'n sober en in alles betrouwber wezen.
12 Een diaken mag mar iene vrouw hebben en moet goed leiding geven an zien kiender en zien huusgenoten.
13 Degenen die heur dienst goed doen, kriegen anzien en kun deur heur geleuf in Christus Jezus vri'juut praoten.
14 Hoewel ik hope gauw naor je toe te kommen, schrief ik je dit alles
15 veur et geval ik an de praot holen wor. Dan weej' alvaaste hoe et volk heur in et huus van God gedregen moet, dat wil zeggen de karke van de levendige God, follement en staonder van de waorhied.
16 Ongetwiefeld is dit et grote mysterie van oons geleuf:
Hi'j is eupenbaord in een starfelik lichem,
in et geliek steld deur de Geest,
is verschenen an de engels,
verkondigd onder de volken,
vun et geleuf in de wereld,
en is opneumen in majesteit.
1 Timoteüs 4.
01 Mar de Geest zegt naodrokkelik dat in et laeste van de tied goenend et geleuf ofwiezen zullen, deurdat ze luusteren naor dwaelgeesten en naor wat demonen heur leren.
02 Zi'j wodden hiertoe anzet deur huichelachtige liegebulen, die heur eigen geweten dichteschruuid hebben,
03 die et trouwen verbieden en heur dwingen tot ontholing van eten dat God maekt het om deur de geleuvigen, die de waorhied kennen, onder dankzeggen eten te wodden.
04 Alles wat God maekt het is goed. Niks hoeft ofwezen te wodden as et onder daank anneumen wodt,
05 want et is heiligd deur et woord van God en deur et gebed.
06 Aj' dit alles an de breurs en zusters veurholen, zuj' een goeie knecht van Christus Jezus wezen, voeded deur de woorden van et geleuf en de juuste leer, waorvan ie een trouw anhanger binnen.
07 Wies heilloze bakerpraoties en verzinsels of. Oefen jezels in een vroom leven.
08 Oefening van et lichem het ok wel wat nut, mar et nut van een vroom leven is zonder greenzen, omreden et een belofte inhoolt veur dit leven en et leven dat kommen zal.
09 Disse bosschop is betrouwber en verdient oonze volle instemming.
10 Hierveur warken en vechten wi'j, omreden wi'j oonze hope vestigd hebben op de levendige God, die de redder is van alle meensken, bovenal van de geleuvigen.
Anwiezings veur Timoteüs.
11 Vertel dit alles aj’ lesgeven.
12 Stao gieniene toe dat hi'j vanwegens jow jonge leeftied op je daelekikt, mar wees veur de geleuvigen een veurbeeld in waj' zeggen, in je levenswieze, in liefde, geleuf en zuverhied.
13 In ofwaachting van mien komst moej' je toeleggen op et veurlezen uut de Schrift, op de prediking en et lesgeven.
14 Wees de genaode die je geven is weerdig; ie daanken heur an de profetische woorden die de raod van ooldsten over jow, onder haandoplegging, zegd het.
15 Richt je hierop, maek et je eigen, zodat veur iederiene dudelik wodt daj' veuruut gaon.
16 Neem je in acht, hool je an de leer en blief dat doen; dan red ie liekegoed jezels as degene die naor je luusteren.
1 Timoteüs 5.
01 Gao niet tekeer tegen een oolde man. Aj' him vermanen, beschouw him dan as een heit, zoaj' jonge manluden as breurs zien moeten,
02 oolde vrouwluden as moekes en jonge vrouwluden as zusters - en dit in alle zuverhied.
03 Ondersteun wedevrouwen die allienig staon.
04 As een wedevrouw kiender of kleinkiender het, moeten die godvruchtig veur heur huusholing zorgen. Zo betaelen zi'j heur veuroolden weeromme, en dat is God welgevallig.
05 Een wedevrouw die hielendal allienig stiet, hoolt heur hope op God vestigd en blift smeken en bidden, dag en naacht.
06 Mar een wedevrouw die losbanig leeft, is levend al dood.
07 Hool heur dit veur, zodat zi'j een onberispelik netties leven leiden kunnen.
08 Wie niet veur de eigen femilie zorgt, alderdeegst niet veur huusgenoten, het et geleuf ontkend en is slechter as een ongeleuvige.
09 As wedevrouw meugen allienig vrouwluden inschreven wodden van boven de zestig jaor die mar iene man had hebben
10 en bekendstaon om heur goeie daoden, kiender grootbrocht hebben, gaastvri'j west binnen, geleuvigen de voeten wusken hebben en heur inzet hebben veur verdrokten, die, kotomme, verschillende goeie daoden daon hebben.
11 Wies jongere wedevrouwen of. As heur hatstocht veur Christus ofnemt, zullen ze weer trouwen willen,
12 en dan wodt et heur anrekend dat ze heur belofte an him breken.
13 Butendat zullen ze d'r een gewoonte van maeken om heur tied te verdoen deur rondomme op vesite te gaon; en dat niet allienig, mar in heur bemuuizucht, praoten ze ok over dingen die gien pas geven.
14 Daorom wil ik dat jonge wedevrouwen opni'j trouwen, kiender kriegen, et huusholen regelen en oonze tegenstaanders gien anleiding geven om kwaod van oons te praoten.
15 Goenend van heur bin ommes al van et rechte pad ofweken, Saotan aachternao.
16 As een geleuvige vrouw wedevrouwen in heur femilie het, moet zi'j die zels ondersteunen en niet de gemiente veur de zorg opdri’jen laoten. Dan kan de gemiente veur wedevrouwen zorgen die allienig staon.
17 Ooldsten die goed leiding geven moe'n dubbel beloond wodden, veural degenen die een protte muuite doen veur de prediking en et lesgeven.
18 De Schrift zegt ommes: "Jow meugen een drinkend rund niet muilkorven" en "De arbeider is zien loon weerd".
19 Geef allienig geheur an een anklacht tegen een ooldste as die bevestigd wodt deur op zien meenst twie getugen.
20 Wie zundigd hebben moej' in anwezigens van alle aanderen terechtewiezen, zodat die ok drekt waorschouwd binnen.
21 Tegenover God, Christus Jezus en de uutverkoren engels roep ik je dringend op om dit alles zonder veuroordelen en zonder perti'j te kiezen, in acht te nemen.
22 Leg iene niet te vlogge de hanen op, maek jezels niet mitverantwoordelik veur zien zunden, zorge d'r veur daj' zels rein blieven.
23 Drink niet allienig mar waeter, doe d'r vanwegens je zwakke maege en je aandere ongemakken wat wien bi'j.
24 Van pattie meensken bin de zunden overdudelik nog veurdat d'r over oordield wodt; bi'j aanderen kommen ze pas bi'j et oordiel an ‘t locht.
25 Zo bin goeie daoden ok dudelik zichtber; en as ze dat niet binnen, blieven ze niet veur altied verburgen.
1 Timoteüs 6.
01 Wie et slavejok dreegt, moet zien meester hoogachten, zodat God zien naeme en de leer niet bespot wodden.
02 Een slaaf die een geleuvige meester het, mag zien meester niet zien respekt ontholen omreden ze breurs binnen. 't Ligt eins krek aandersomme, hi'j moet him mit nog meer inzet dienen, krek omreden hi'j mit degene die van zien diensten gebruuk maekt, in geleuf en liefde verbunnen is.
De waore riekdom.
Onderwies dit alles en vieter d'r toe an.
03 Iene die wat aanders onderwist en niet instemt mit de heilzeme woorden van oonze Heer Jezus Christus en de leer van oons geleuf,
04 is verbliend. Zoe'n iene begript niks, mar is ziek deur zien dom praot en gehaspel; dat leidet tot falegrein, ruzie, kwaodsprekeri'je en kwaoie verdachtmaekings,
05 en tot aendeloos gekrakeel tussen meensken van wie de geest verziekt is, die van de waorhied beroofd binnen en daenken dat et geleuf heur geldelik gewin brengt.
06 Mar veur wie tevreden is mit wat hi'j het, is et geleuf een grote weenst.
07 Wi'j hebben niks in disse wereld mitkregen en kun d'r ok niks uut mitnemen.
08 Wi'j hebben eten en kleraosie, lao'we daor tevreden mit wezen.
09 Wie riek wodden wil, stiet bloot an verleiding, raekt in een valstrik en vaalt te prooi an dwaeze en schaedelike verlangsten die een meenske in et verdarf stotten en verdistreweren.
10 Want de wottel van alle kwaod is geldzucht. Deur heur daoran over te geven, bin goenend van et geleuf ofdwaeld en hebben ze heurzels een protte verdriet andaon.
11 Mar ie, een knecht van God, moe'n je hier vere van holen. Wark toe naor rechtveerdighied, vroomhied, geleuf, liefde, et deurzetten en zaachtaorighied.
12 Gao et goeie gevecht an mit et geleuf, win et iewige leven waor aj’ toe reupen binnen en waorvan ie in anwezigens van een hieleboel meensken zoe’n krachtige getugenis oflegd hebben.
13 Tegenover God, die alles in leven hoolt, en Christus Jezus, die veur Pontius Pilatus een krachtige getugenis oflegd het, dreeg ik je op
14 om je opdracht vlekkeloos en onberispelik netties uut te voeren, tot oonze Heer Jezus Christus komt
15 op de dag die vaastesteld is deur de verheven en ienige heerser, de hoogste Heer en keuning.
16 Hi'j allienig is onstarfelik en hi'j woont in een ontoegaankelik locht; gien meenske het him ooit zien of kan him zien. An him is de ere en de iewige kracht. Amen.
17 Dreeg de rieken van disse wereld op om niet hoogmoedig te wezen en heur hope niet in zok-zo-wat onzekers te stellen as riekdom, mar op God, die oons riekelik van alles geft om d'r van te genieten.
18 En dreeg heur op om goed te doen, riek te wezen an goeie daoden, vri'jgevig, en klaor om te patten.
19 Zo leggen ze een stevig follement veur de toekomst, en winnen zi'j et waore leven.
20 Timoteüs, wees zunig op etgeen je toevertrouwd is en gao et goddeloze gekilster en de tegenstriedigheden van wat te onrechte kennis nuumd wodt, uut de weg
21 dat verkondigd wodt deur meensken die van et geleuf ofdwaeld binnen.
Genaode is mit jim allemaole.