1 Koningen 1.

Salomo tot keuning zalfd.

01 Keuning David was op hoge leeftied kommen. Hoewel hi’j mit dekens toestopt wodde, kon hi'j et niet meer waarm holen.

02 Zien hovelings zeden tegen him: "Laot oons een jong maegien veur jow zuken, mien heer en keuning, dat jow gezelschop holen en verzorgen kan. Laot heur in jow schoot slaopen, dan zullen jow weer waarm wodden."

03 Zi'j gongen rondomme in Israël op zuuk naor een mooi maegien, en de keuze vul op Abisag uut de stad Sunem. Ze brochten heur bi'j de keuning.

04 Ze was warkelik biezunder mooi. Ze verzorgde de keuning en bediende him, mar de keuning had gien gemienschop mit heur.

05 Ondertussen leut Adonia, een zeune van David en Chaggit, him d'r op veurstaon dat hi'j keuning wodden zol. Hi'j schafte him waegens en peerden an en nam veur zien begeleiding vuuftig man in dienst.

06 Zien heit vul him toch nooit lastig mit vraogen over zien doen en laoten. Krek as zien ooldere halfbreur Absalom was hi'j hiel knap om te zien.

07 Hi'j verzekerde him van de steun van Joab, de zeune van Seruja, en de priester Abjatar,

08 mar de priester Sadok, Benaja, de zeune van Jojada, en de profeet Natan steunden Adonia niet, liekemin as Simi, Reï en David zien helden.

09 Adonia hul een offerfeest in de buurt van de Slangestien, bi'j de Rogelbron, waor hi'j vetmeste schaopen, geiten en runder slaachte. Daorbi'j had hi'j al zien breurs, de keuningszeunen, uutneudigd, en alle Judese hovelings.

10 Mar de profeet Natan, Benaja en David zien helden had hi'j niet vraogd, en zien breur Salomo ok niet.

11 Natan zee tegen Batseba, de moeke van Salomo: "Hebben jow et heurd? Adonia, de zeune van Chaggit, is buten weten van oonze heer David tot keuning uutroepen.

12 Laot mi'j jow raodgeven: stel jow leven en dat van jow zeune Salomo in veilighied!

13 Gao naor keuning David en zeg him: "Hebben jow, mien heer en keuning, mi'j niet zels zweerd dat mien zeune Salomo nao jow keuning wezen zol, en dat hi'j op jow troon zitten zol? Waorom is Adonia dan keuning wodden?"

14 Wiels jow mit de keuning praoten, zal ik binnenkommen en jow woorden anvullen."

15 Batseba gong et vertrek binnen waor de oolde keuning verzorgd wodde deur Abisag uut Sunem.

16 Zi'j nikte en gong veur de keuning deur de kni'jen, en hi'j vreug heur wat ze wol.

17 "Mien heer," zee ze doe, "jow hebben mi'j bi'j de Heer, jow God zweerd: "Jow zeune Salomo zal nao mi'j keuning wezen, en hi'j zal op mien troon zitten."

18 Mar now is buten jow weten omme, Adonia tot keuning uutroepen.

19 Hi'j het een offerfeest hullen en een bolle en een groot tal vetmeste schaopen en geiten slaacht. Alle keuningszeunen het hi'j uutneudigd, en de priester Abjatar en Joab ok, de zeune van Seruja, mar jow knecht Salomo niet.

20 Now, mien heer en keuning, bin de ogen van hiel Israël op jow richt. Van jow willen ze heuren wie d'r nao jow op jow troon zitten zal.

21 Aanders zullen mien zeune Salomo en ik nao jow dood van hoogverraod beschuldigd wodden."

22 Wiels Batseba mit de keuning praotte, kwam de profeet Natan zien opwaachting maeken.

23 Hi’j wodde ankondigd bi’j de keuning: "Natan de profeet!" Natan gong veur de keuning deur de kni'jen, beug diepe veurover

24 en vreug: "Mien heer en keuning, hebben jow niet zegd: "Adonia zal keuning wezen nao mi'j, en hi'j zal op mien troon zitten"?

25 Adonia is vandaege naemelik naor de Rogelbron gaon om een offerfeest te holen. Hi'j het een bolle en een groot tal vetmeste schaopen en geiten slaacht. Alle keuningszeunen het hi'j uutneudigd, en ok de bevelhebbers en de priester Abjatar. Now bin zi'j allemaole mit him an et eten en drinken, en ze roepen: "Leve keuning Adonia!"

26 Mar mi'j, jow knecht, het hi'j niet uutneudigd, liekemin as de priester Sadok, Benaja, de zeune van Jojada, en jow knecht Salomo.

27 As dit van jow uutgaon is, mien heer en keuning, waorom hebben jow mi'j dan niet weten laoten wie d'r nao jow op jow troon zitten zol?"

28 Keuning David nam et woord en gaf et bevel: "Laot Batseba hier kommen." Batseba leup op de keuning toe en gong veur him staon,

29 en de keuning zweerde: "Zo waor de Heer leeft, die mi'j de hieltied uut de nood redded het,

30 vandaege zal ik doen wat ik jow bi'j de Heer, de God van Israël, zweerd hebbe: jow zeune Salomo zal nao mi'j keuning wezen, en hi'j zal in mien plak op mien troon zitten."

31 Batseba nikte, beug diepe veurover en zee: "Mag mien heer, keuning David, leven tot in iewighied."

32 Doe beveelde keuning David: "Laot de priester Sadok, de profeet Natan en Benaja, de zeune van Jojada, hier kommen." Zi'j kwammen naor de keuning toe

33 en disse zee: "Roep mien hovelings bi'jmekeer, laot mien zeune Salomo op mien eigen muildier rieden en begeleide him naor de Gichonbron.

34 Daor moe'n de priester Sadok en de profeet Natan him zalven tot keuning van Israël. Blaos dan op de ramshoorn en roep: "Leve keuning Salomo!"

35 Trek dan in zien gevolg de stad weer binnen. As hi'j hier ankommen is, zal hi'j zitten gaon op mien troon en in mien plak keuning wezen. Him wies ik an as vost over Israël en Juda."

36 Benaja zee doe tegen de keuning: "Zo zal et gaon! Mag de Heer, de God van mien heer en keuning, jow woorden bekrachtigen.

37 Mag de Heer Salomo helpen zoas hi'j mien heer en keuning hulpen het, en mag hi'j zien troon nog machtiger maeken as de troon van mien heer, keuning David."

38 De priester Sadok, de profeet Natan en Benaja mit de Keretieten en Peletieten begeleidden Salomo, die op et muildier van keuning David ree, naor de Gichonbron.

39 De priester Sadok nam de hoorn mit eulie, die hi'j uut et heiligdom mitneumen had, en zalfde Salomo. Doe wodde d'r op de ramshoorn blaosd en iederiene reup: "Leve keuning Salomo!"

40 De hiele mennigte volgde him weeromme naor et peleis. Ze blaosden op fluiten en juichten zo luud, dat de eerde d'r van dreunde.

41 Adonia en al zien gaasten weren krek an et aende van de eteri'je kommen doe dit lewaai tot heur deurdrong. Doe Joab et geluud van de ramshoorn herkende, vreug hi'j: "Waorom komt d'r zoe'n lewaai uut de stad?"

42 Hi'j was nog niet uutpraot, of daor kwam Jonatan an, de zeune van de priester Abjatar. Adonia zee: "Kom hier es, op jow kan 'k vertrouwen, dus ie zullen wel goed ni'js brengen."

43 Mar Jonatan zee doe: "Integendiel! Oonze heer, keuning David, het Salomo tot keuning uutroepen.

44 Hi'j het de priester Sadok en de profeet Natan mit him mit stuurd, en ok Benaja mit de Keretieten en Peletieten. Zi'j hebben him op et muildier van de keuning rieden laoten,

45 en bi'j de Gichonbron hebben Sadok en Natan him tot keuning zalfd. Daornao gongen ze onder gejuich weer weeromme naor et peleis, en now goonst de hiele stad van vreugde; dat is et lewaai dat jow heuren.

46 Butendat is Salomo op de koningstroon zitten gaon.

47 Hovelings kwammen oonze heer, keuning David, gelokweensken mit de woorden: "Mag jow God de naeme van Salomo nog groter maeken as jow naeme en zien troon nog machtiger as die van jow." Hierop beug de keuning diepe veurover op zien bedde.

48 Hi'j zee ok: "Prezen is de Heer, de God van Israël, dat ikzels nog mitmaeken moch dat hi'j mi'j een troonopvolger geven het.""

49 De schrik sleug de gaasten van Adonia om et hatte. Iederiene kwam overaende en gong vlogge naor huus.

50 Adonia was ok bange veur Salomo. Hi'j gong naor et heiligdom en greep de horens van et alter vaaste.

51 D’r wodde an Salomo verteld dat Adonia him uut aangst veur de keuning an de horens van et alter vaaste klampt had mit de woorden: "Laot keuning Salomo mi'j eerst zweren dat hi'j mi'j niet omme brengen laoten zal."

52 En Salomo zee: "As hi'j him beheurlik gedreegt, zal him gien haor krenkt wodden, mar zogauw hi'j een misstap begaot, zal hi'j om ’t leven brocht wodden."

53 Keuning Salomo leut him van et alter of haelen. Adonia verscheen veur keuning Salomo en gong veur him deur de kni'jen, en Salomo zee him: "Ie kun wel gaon."

1 Koningen 2.

David zien laeste wilsbeschikking.

01 Doe David zien aende an vuulde kommen, dreug hi'j zien zeune Salomo op:

02 "Ik moet now gaon, krek as iederiene. Wees stark en laot zien daj’ een man binnen.

03 Hool je an je verplichtings tegenover de Heer, je God: geheurzem him en neem zien bepaolings, geboden, rechtsriegels en veurschriften in acht, zoas die vaastelegd binnen in de wetten van Mozes. Dan zuj' slaegen in alles waj' doen,

04 en dan zal de Heer zien woord an mi'j gestand doen: As je zeunen et rechte pad holen en mi'j mit hatte en ziel toewijded blieven, dan zal d'r altied iene van jow naokommelingen op de troon van Israël zitten.

05 En d'r is nog wat: ie weten wat Joab, de zeune van Seruja, mi'j andaon het – wat hi'j de twie opperbevelhebbers van et leger van Israël andaon het, Abner, de zeune van Ner, en Amasa, de zeune van Jeter. Die het hi'j ommebrocht. Hi'j het zinloos bloed vergeuten in tied van vrede en zo zien soldaote-ere mit bloed bevlekt.

06 Laot je deur je wieshied leiden en gun him gien vredige dood op zien oolde dag.

07 Mar de zeunen van Barzillai uut Gilead moej' goed behaandelen. Laot heur an je hof te gaaste kommen, want zi'j hebben mi'j gaastvri'j onthaeld doe ik op de vlocht was veur je breur Absalom.

08 Dan is d'r nog de Benjaminiet Simi, de zeune van Gera, uut Bachurim. Hi'j het mi'j de vreselikste verweenskings naor et heufd slingerd doe ik onderwegens was naor Machanaïm. Naotied is hi'j me bi'j de Jordaan integen kommen, en doe he'k him bi'j de Heer zweerd da'k him niet omme brengen zol.

09 Mar ie moe'n him niet ongestraft laoten. Ie bin een verstaandig man, dus ie weten wat je te doen staot: laot him op zien oolde dag een gewelddaodige dood starven."

10 David sturf en wodde begreuven in de Davidsburcht.

11 Veertig jaor lange was hi'j keuning van Israël west: zeuven jaor in Hebron en drie-en-dattig jaor in Jeruzalem.

12 Salomo besteeg de troon van zien heit David en regeerde mit vaaste haand.

13 Op een dag gong Adonia, de zeune van Chaggit, naor Batseba, de moeke van Salomo. "Kan ik jow mit een gerust hatte ontvangen?" vreug ze. "Wees gerust," zee hi'j doe,

14 "ik wil jow allienig mar wat vraogen." "Gao jow gaank," zee Batseba.

15 Doe zee Adonia: "Jow weten dat et keuningschop mi'j toekwam; hiel Israël verwaachtte dat ik keuning wodden zol. Mar de Heer besliste aanders en et keuningschop gong over op mien breur.

16 Now he'k een vraoge an jow, asjeblief, weiger et mi'j niet." "Gao deur," zee Batseba.

17 "Willen jow an Salomo, de keuning, vraogen of hi'j mi'j de haand geven wil van Abisag uut Sunem? Jow zal hi'j et ommes niet weigeren."

18 "Goed," zee Batseba, "ik zal bi'j de keuning veur jow pleiten."

19 Batseba gong naor de keuning om mit him over Adonia te praoten. De keuning kwam overaende, kwam heur integen en gong veur heur deur de kni'jen. Doe gong hi'j weer zitten en leut veur de keuningin-moeke een twiede troon andregen. Zi'j gong an zien rechterhaand zitten

20 en zee: "Ik hebbe een klein vraogien an jow, asjeblief, weiger et mi'j niet." De keuning zee doe: "Vraogen jow mar, moeke, ik zal et jow niet weigeren."

21 Batseba vreug: "Kan jow breur Adonia de haand kriegen van Abisag uut Sunem?"

22 Keuning Salomo zee doe tegen zien moeke: "Waorom vraogen jow veur Adonia de haand van Abisag? Dan kuj' krek zo goed et keuningschop veur him opeisen! Hi'j is ommes oolder as ik. As jow veur him pleiten, pleiten jow ok veur Abjatar en Joab!"

23 Doe zweerde de keuning bi'j de Heer: "God mag mit mi'j doen wat hi'j wil as Adonia dit verzuuk niet mit zien leven bekopen zal!

24 Zo waor de Heer leeft, die mi'j ansteld het en mi'j op de troon van mien heit David daele zet het en die mien keuningshuus vestigd het zoas hi'j beloofd had, zo waor zal Adonia vandaege nog om et leven brocht wodden!"

25 Benaja, de zeune van Jojada, wodde deur keuning Salomo belast mit de opdracht om Adonia omme te brengen.

26 Tegen de priester Abjatar zee de keuning: "Gao weeromme naor Anatot, naor jow laanderi'jen. Aenlik verdienen jow de doodstraf, mar veur disse keer za'k jow niet terechte stellen, omreden jow de ark van God, de Heer, veur mien heit David uut dreugen hebben en alle ellende mit him pat hebben."

27 Salomo ontzette Abjatar uut et priesterambt en leut zo gebeuren wat de Heer in Silo over Eli en zien femilie zegd had.

28 Doe Joab hiervan heurde, vlochtte hi'j naor et heiligdom van de Heer en greep de horens van et alter vaaste. Hi'j had ommes de ziede van Adonia keuzen, hoewel hi'j Absalom niet steund had.

29 D’r wodde Salomo verteld dat Joab zien toevlocht zocht had in et heiligdom van de Heer en him daor an et alter vaaste klampt had. Salomo gaf Benaja opdracht om him omme te brengen.

30 Benaja gong naor et heiligdom van de Heer en zee tegen Joab: "De keuning zegt: "Kom naor buten!"" "Nee!" zee Joab doe. "Hier zal ik starven." Benaja brocht disse weigering an de keuning over: "Joab zegt: "Hier zal ik starven.""

31 Doe zee de keuning: "Doe zoas hi'j zegt: maek him daor mar dood, mar zorg wel dat hi'j begreuven wodt. Deur him om et leven te brengen zuveren jow mi'j en mien keuningshuus van et onschuldig bloed dat hi'j vergeuten het.

32 De Heer zal et him mit de dood bekopen laoten dat hi'j twie manluden vermoord het die allebeide beter en rechtveerdiger weren as hi'j. Buten weten van mien heit David het hi'j heur ommebrocht: Abner, de zeune van Ner, de opperbevelhebber van et leger van Israël, en Amasa, de zeune van Jeter, de opperbevelhebber van et leger van Juda.

33 Mag heur bloed wreuken wodden an Joab en al zien naokommelingen; de Heer geve dat de naokommelingen en et keuningshuus van David in vrede bestaon blieven."

34 Benaja gong weeromme naor Joab en maekt him dood. Hi'j wodde bi'jzet in zien femiliegraf in de woestijn.

35 In Joab zien plak wodde Benaja, de zeune van Jojada, deur de keuning benuumd tot opperbevelhebber van et leger; de priester Sadok was benuumd in de funktie van Abjatar.

36 Doe leut de keuning Simi bi'j him kommen, de zeune van Gera, en zee tegen him: "Jow kun in Jeruzalem veur jowzels een huus bouwen en d'r wonen gaon, mar jow meugen de stad niet uut om argens aanders henne te gaon.

37 Zogauw jow de stad uut en over de Kidron gaon, wodden jow grif ommebrocht, wees daor mar wis van. Jow hebben jow dood dan an jowzels te wieten."

38 Simi zee doe: "Et is goed, mien heer en keuning, ik zal doen wat jow zeggen," en hi'j bleef in Jeruzalem wonen.

39 Mar nao verloop van drie jaor leupen twie van zien slaven vot naor Achis, de zeune van Maächa, de keuning van Gat. Doe Simi vernam waor zien slaven weren,

40 zadelde hi'j zien ezel en vertrok hi'j naor Gat, om ze bi'j Achis op te haelen en weeromme te brengen naor Jeruzalem.

41 Doe keuning Salomo vernam dat Simi van Jeruzalem naor Gat gaon was en ok weer teroggekommen was,

42 leut hi'j him bi'j him kommen en zee: "Heb ik jow niet bi'j de Heer zweerd en waorschouwd daj' ommebrocht wodden zollen aj' de stad uut gaon zollen om argens aanders henne te gaon? En hebben jow doe niet zegd: "Ik hebbe et heurd, et is goed"?

43 Waorom hej’ je niet hullen an de eed die ik de Heer zweerd hebbe, en mien bevel niet opvolgd?"

44 En de keuning gong deur en zee: "Jow weten mar al te goed wat jow mien heit David andaon hebben. De Heer zal jow je wandaod vergelden;

45 mar ik, keuning Salomo, bin zegend, en David zien troon zal nooit waankelen veur de Heer."

46 De keuning gaf Benaja opdracht om Simi omme te brengen. Zo kreeg Salomo de macht stevig in hanen.

1 Koningen 3.

Salomo zien wieshied.

01 Deur de dochter van de farao as vrouw te nemen, wodde Salomo de schoonzeune van de keuning van Iegypte. Hi'j leut heur in de Davidsburcht wonen, totdat hi'j klaor was mit de bouw van zien peleis, de tempel van de Heer en de mure rondom Jeruzalem.

02 Omreden d'r in die tied nog gien tempel bouwd was veur de naeme van de Heer, bleef et volk zien offers brengen op de offerplakken.

03 Salomo zels toonde zien liefde veur de Heer deur te haandelen naor wat zien heit David him veurhullen had, mar hi'j brocht ok zien offers en braande wierook op de offerplakken.

04 Zo gong de keuning op een keer naor Gibeon, de belangriekste offerhoogte van et laand, om daor te offeren. Wel duzend dieren dreug hi'j daor op et alter as braandoffer op.

05 Die naachs verscheen de Heer him daor in een droom. "Vraoge waj' willen," zee God, "ik zal et je geven."

06 Salomo zee doe: "Jow bin jow knecht, mien heit David, altied goedzind west, omreden hi'j jow trouw toewijded was en de hieltied eerlik en oprecht was tegenover jow. Jow hebben him een grote geunst bewezen deur him een zeune te geven die now op zien troon zit.

07 Jow, Heer, mien God, hebben mi'j as opvolger van mien heit David as keuning ansteld. Mar ik bin nog zo jong en ik hebbe gien onderviening.

08 Ik stao now veur de opdracht om jow uutverkoren volk te leiden, een volk zo talriek dat et niet te tellen is.

09 Geef jow knecht een opmarkzeme geest, zodat ik jow volk besturen kan en onderscheid maeken kan tussen goed en kwaod. Want hoe zol ik aanders recht praoten kunnen over dit immens grote volk van jow?"

10 Et ston de Heer wel an dat Salomo hier now krek omme vreug,

11 en hi'j zee tegen him: "Omreden ie hierom vraogen – niet om een lang leven of grote riekdom of de dood van je vi'janen, mar om et vermogen om te luusteren en te onderscheiden tussen recht en onrecht –

12 zal ik je weenske vervullen. Ik zal je zo vule wieshied en onderscheidingsvermogen geven daj’ iederiene veur jow en nao jow overtreffen.

13 Ok waor aj' niet om vraogd hebben za’k je geven: zo vule riekdom en roem dat gien inkelde aandere keuning je tiedens je leven evenaren zal.

14 En aj' mi'j geheurzaemen en ie holen je an mien bepaolings en geboden, zoas je heit David dat dee, za'k je ok een lang leven geven."

15 Doe Salomo wakker wodde, besefte hi'j dat hi'j een droom had hadde. Bi'j zien weerommekommen in Jeruzalem gong hi'j naor de ark van et verbond mit de Heer, waor hi'j braandoffers en vredeoffers brocht. Hi'j neudigde al zien hovelings uut veur et feestmaol.

16 Kot daornao vreugen twie hoeren bi'j de keuning geheur.

17 De eerste vrouw vertelde: "Staon jow mi'j toe, heer, disse vrouw en ik wonen in etzelde huus. In dat huus heb ik in heur bi'jwezen een kiend kregen.

18 Drie daegen naotied kreeg zi'j ok een kiend. Wi'j weren daor tegere; d'r was gieniene aanders in huus, allienig wi'j mit oons beiden.

19 Mar heur kiend is naachs doodgaon, want zi'j was d'r op liggen gaon.

20 Doe is ze midden in de naacht in de bienen kommen en het ze mien kiend bi'j mi'j weghaeld, wiels ik sleup. Ze nam mien kiend in heur aarms en legde mi'j heur dooie kiend in de aarms.

21 Doe ik de ankem morgen mien kiend eten geven wol, markte ik dat et dood was. Mar doe ik et nog es goed bekeek, zag ik dat et niet et kiend was dat ik kregen hadde."

22 "Dat is niet waor!" zee de aandere vrouw. "Et levendige kiend is van mi'j en et dooie van jow." "Niet waor!" zee de eerste. "Et dooie kiend is van jow en et levendige van mi'j." Zo bepleitten ze ieder heur zaeke bi'j de keuning.

23 De keuning nam et woord en zee: "De iene zegt: "Mien kiend leeft en die van jow is dood," en de aander zegt: "Nee! Et dooie kiend is van jow en et levendige van mi'j.""

24 En hi'j beveelde: "Breng mi'j een zwaord." D'r wodde him een zwaord brocht,

25 en doe zee hi'j: "Hak et levendige kiend in twiejen en geef heur ieder de helte."

26 De echte moeke van et levendige kiend kon de gedaachte dat heur kiend wat overkommen zol niet verdregen en reup uut: "Nee, heer, ik smeke jow, geef et kiend an heur, mar maek et asjeblief niet dood!" De aander zee: "As ik et niet krieg, krieg ie et ok niet. Hak et mar deurdemidden!"

27 Mar de keuning dee disse uutspraoke: "Et zal niet doodmaekt wodden. Geef et levendige kiend an heur, want zi'j is de moeke."

28 Doe de Israëlieten heurden wat vonnis de keuning veld had, kregen ze groot ontzag veur him, want ze begrepen dat hi'j et recht overaende hul mit goddelike wieshied.

1 Koningen 4.

Salomo zien baentiesmannen.

01 Salomo regeerde over hiel Israël.

02 Dit weren zien raodsheren: Azarja, de zeune van Sadok, was priester;

03 Elichoref en Achia, de zeunen van Sisa, weren hofschriever; Josafat, de zeune van Achilud, was kanselier;

04 Benaja, de zeune van Jojada, was opperbevelhebber van et leger; Sadok en Abjatar weren priester;

05 Azarja, de zeune van Natan, ston an et heufd van de stadhoolders; de priester Zabud, de zeune van Natan, was de vertrouwensman van de keuning;

06 Achisar was hofmeester; Adoniram, de zeune van Abda, was opzichter van de heredienst.

07 Salomo had in Israël twaelf stadhoolders ansteld. Zi'j mossen om beurten iene maond in 't jaor in et levensonderhoold van de keuning en zien hofholing veurzien.

08 Dit bin heur naemen: Ben-Chur was stadhoolder in et barglaand van Efraïm.

09 Ben-Deker was stadhoolder in Makas, Saälbim, Bet-Semes en Elon-Bet-Chanan.

10 Ben-Chesed was stadhoolder in Arubbot; en ok Socho en et gebied rond Chefer vullen onder zien gezag.

11 Ben-Abinadab was stadhoolder in et kustgebied van Dreuge; hi'j was trouwd mit Salomo zien dochter Tafat.

12 Baäna, de zeune van Achilud, was stadhoolder in Taänach en Megiddo en et hiele gebied van Bet-San; dat gebied greenst an Saretan, et ligt an de zuudkaante van Jizreël en lopt deur tot Abel-Mechola en tot veurbi'j Jokmeam.

13 Ben-Geber was stadhoolder in Ramot in Gilead; onder zien gezag vullen ok de dörpen van Jaïr, een naokommeling van Manasse, ok in Gilead, en et gebied van Argob in Basan; in disse streek laggen zestig grote, ommuurde steden mit poorten mit broonzen grundels.

14 Achinadab, de zeune van Iddo, was stadhoolder in Machanaïm.

15 Achimaäs was stadhoolder in Naftali; hi'j trouwde mit Salomo zien dochter Basemat.

16 Baäna, de zeune van Chusai, was stadhoolder in Aser en Alot;

17 Josafat, de zeune van Paruach, in Issachar;

18 Simi, de zeune van Ela, in Benjamin,

19 en Geber, de zeune van Uri, was stadhoolder in Gilead, et laand dat an keuning Sichon van de Amorieten en keuning Og van Basan toeheurd had; hi'j was daor de ienige stadhoolder.

Salomo zien groothied.

20 De bevolking van Juda en Israël was zo talriek as zaandkorrels an de zee. De meensken hadden volop te eten en te drinken en weren gelokkig.

1 Koningen 5.

01 Salomo had de heerschoppi'je over alle keuninkrieken tussen de Eufraat en et laand van de Filistijnen, en tot an de greens mit Iegypte. Zolange Salomo leefde, weren ze an him onderwurpen en dreugen ze him schatting of.

02 An Salomo zien hof wodde daegeliks al dit eten bruukt: dattig ezelslasten tarwebloem en zestig ezelslasten mael,

03 tien vetmeste runder, nog twintig runder, honderd schaopen en geiten, en dan nog hatten, gezellen, reebokken en meste hoenders.

04 Salomo heerste over et hiele gebied an de westkaante van de Eufraat, van Tifsach tot an Gaza, over alle keuninkrieken an de westkaante van de revier, en hi'j leefde in vrede mit alle lanen d'r om henne.

05 Zolange Salomo leefde, konnen de inwoners van Juda en Israël, van Dan tot Berseba, onbezorgd onder heur wienraank en heur viegeboom zitten.

06 Veur zien waegens beschikte Salomo over veertigduzend peerden in zien stallen en twaelfduzend waegenmenners.

07 De stadhoolders mossen niet allienig om beurten een maond in et levensonderhoold van keuning Salomo en zien hofholing veurzien, waorbi'j ze et heur an niks ontbreken laoten mochten;

08 ieder van heur was butendat verplicht om gaste en stro veur de peerden en lastdieren bi'jmekeer te brengen in et plak waorveur hi'j verantwoordelik was.

09 God schonk Salomo een hiele protte wieshied en onderscheidingsvermogen en een veulomvattende kennis van zaeken, zo overvloedig as zaandkorrels op et straand langs de zee.

10 In wieshied overtrof Salomo alle oosterlingen en alle Iegypteners.

11 Hi'j was wiezer as alle aandere meensken, wiezer as de Ezrachiet Etan en wiezer as Machol zien zeunen Heman, Kalkol en Darda; zien roem drong deur tot alle omringende volken.

12 Hi'j dichtte drieduzend spreuken en duzendenvuuf vassies,

13 over verschillende soorten plaanten, van de ceder op de Libanon tot de majoraan die uut de mure gruuit, en over de lopende dieren, de voegels, de kroepende dieren en de vissen.

14 Uut alle omringende lanen kwammen meensken om naor Salomo zien wieshied te luusteren, ofgezaanten van de keunings die over zien wieshied heurd hadden.

Risselvaosies veur de tempelbouw.

15 Doe keuning Chiram van Tyrus heurde dat Salomo as opvolger van zien heit tot keuning zalfd was, stuurde ok hi'j ofgezaanten naor him toe, want hi'j had mit David altied op vrundschoppelike voete staon.

16 Salomo leut him disse bosschop overbrengen:

17 "Zoas jow weten, het mien heit David gien tempel bouwen kund veur de naeme van de Heer, zien God, omreden hi'j van alle kaanten deur vi'janen belaogd wodde, totdat de Heer d'r veur zorgde dat keuning David zien voete in heur nekke plaanten kon.

18 Mar mi'j gunt de Heer, mien God, rust an al mien greenzen. D'r bin gien tegenstaanders meer en d'r driegt gien geveer.

19 Daorom he'k besleuten om veur de naeme van de Heer, mien God, een tempel te bouwen, zoas de Heer mien heit David toezegd het: "Je zeune, die ik as je opvolger op je troon zetten zal, die zal een huus bouwen veur mien naeme."

20 Willen jow dus jow knechten opdracht geven om veur mi'j ceders te kappen op de Libanon. Mien knechten zullen jowes daorbi'j helpen. Ik zal jow knechten et loon betaelen dat jow mi'j vraogen, want zoas jow weten hebben wi'j niet zokke goeie hoolthakkers as de Sidoniërs."

21 Doe Chiram Salomo zien vraoge kreeg, was hi'j slim verhoopt. "Prezen is de Heer," zee hi'j, "die an David een verstaandige zeune geven het om dit grote volk te besturen."

22 Hi'j leut Salomo disse bosschop overbrengen: "Ik hebbe jow vraoge kregen en ik zal jow ceders en cipressen leveren zovule aj' mar hebben willen.

23 Mien knechten zullen ze van de Libanon naor de kust brengen. Ik zal d'r vlotten van maeken laoten om ze over zee te vervoeren naor et plak dat jow mi'j opgeven. Daor zal ik ze weer uut mekeer haelen laoten, zodat jow de stammen mitnemen kunnen. In ruil daorveur vraog ik jow om veur de meensken an mien hof wat leeftocht mit te nemen."

24 Chiram leverde Salomo zovule ceders en cipressen as hi'j mar hebben wol,

25 en Salomo leverde Chiram ieder jaor twintigduzend ezelslasten tarwe en twintig ezelslasten zuvere olijfeulie veur et levensonderhoold van de meensken an zien hof.

26 De Heer schonk Salomo wieshied, zoas hi'j him beloofd had. D'r was vrede tussen Chiram en Salomo en ze sleuten een overienkomst mit mekeer.

27 Uut hiel Israël leut Salomo meensken kommen om heredienst te doen, wel dattigduzend man.

28 Die stuurde hi'j in ploegen naor de Libanon, tienduzend man in de maond: iene maond warkten ze in de Libanon en dan twie maonden thuus. Adoniram was opzichter van de heredienst.

29 Veerder had Salomo zeuventigduzend sjouwers en tachtigduzend stienhouwers an 't wark in de bargen,

30 nog ofzien van de drieëndattighonderd opzichters die mit de leiding over et wark belast weren en toezicht hullen op et warkvolk.

31 In opdracht van de keuning hakten zi'j grote brokken hadstien uut, die op maote houwd wodden veur de follementen van de tempel.

32 Hulpen deur vaklui uut Gebal maekten bouwlu van Salomo en Chiram de balkens en stienen pasklaor veur de bouw van de tempel.

1 Koningen 6.

De bouw van de tempel.

01 In et vierhonderdtachtigste jaor nao de uuttocht van de Israëlieten uut Iegypte, in et vierde jaor van zien regering over Israël, in de maond ziw, de twiede maond, begon keuning Salomo mit de bouw van de tempel.

02 De tempel die Salomo veur de Heer bouwde was zestig el lange, twintig el bried en dattig el hoge.

03 De veurhal veur de grote zael was twintig el bried – hi'j besleug dus de hiele brette van et gebouw – en tien el diepe.

04 Salomo veurzag de tempel van veensters mit keunststof kezienen en traliewark.

05 Rondom de tempel, dat wil zeggen langs de gevels van de grote zael en de aachterste zael, leut hi'j een galeri'je mit verdiepings maeken.

06 De onderste galeri'je was vuuf el bried, de middelste zes el en de boverste zeuven elle. Dat kwam deurdat de muren van de tempel an de buterkaante insprongen omreden hi'j d'r gien steunpunten in uuthakken wol.

07 (bi'j de bouw van de tempel wodden allienig stienen bruukt die al in de groeve ofwarkt weren; in de tempel was tiedens de bouw gien inkeld geluud van haemers, houwelen of aander iezeren ark te heuren.)

08 An de zuudkaante van de tempel weren in de middelste galeri'je trappegatten; via trappen kwaj' op de middelste en de boverste verdieping.

09 Doe de muren van de tempel klaor weren, leut hi'j een daoke maeken van balkens en panelen van cederhoolt.

10 De galeri'je, waorvan de verdiepings vuuf el hoge weren, was ok an de tempel vaaste maakt mit balkens van cederhoolt.

11 Doe zee de Heer tegen Salomo:

12 "Ie bouwen now dit huus. Now, as ie je an mien veurschriften holen, mien rechtsriegels volgen en mien geboden strikt naoleven, zal ik naokommen wa’k je heit David mit betrekking tot jow beloofd hebbe.

13 Ik zal in et midden van de Israëlieten wonen kommen en mien volk Israël niet in de steek laoten."

14 Doe de bouw van de tempel klaor was,

15 leut Salomo tegen de binnerkaante van de waanden een raemwark van cederhoolten latten maeken, van de vloer tot an et daoke, waorop hoolt anbrocht wodde. De vloer wodde belegd mit plaanken van cipressehoolt.

16 Twintig el veur de aachtermure leut hi'j van cederhoolten plaanken een waand optrekken vanof de vloer tot an et daoke. Zo wodde de aachterste zael van de tempel maekt: et allerheiligste.

17 De ruumte d'r veur, de grote zael, was dus veertig el diepe.

18 Et cederhoolt waormit de tempel van binnen ofwarkt was, was versierd mit hooltsni'jwark van kolokwintappels en bloemeraanken. Alles was van cederhoolt; van de stienen was niks meer te zien.

19 De achterzaal van de tempel wodde deur Salomo inricht om daor de ark van et verbond mit de Heer in onder te brengen.

20 Disse zael, die twintig el lange, twintig el bried en twintig el hoog was, leut hi'j van binnen mit bladgoold bedekken. Ok et cederhoolten alter dat d'r veur ston wodde mit bladgoold bedekt,

21 krek as de hiele binnerkaante van de tempel. Veur de achterzaal, die zels al hielendal mit bladgoold bedekt was, leut hi'j goolden kettens spannen.

22 De hiele tempel wodde van onder tot boven mit bladgoold bedekt, ok et alter van de aachterzael.

23 Van et hoolt van de aleppo-den leut hi'j twie cherubs maeken van tien el hoge, die bestemd weren veur de aachterzael.

24 Ieder van heur vleugels was vuuf el; de ofstaand van vleugelspits tot vleugelspits was tien el.

25-26 Dat gul veur beide cherubs, ze weren geliek van vorm en lieke groot, allebeide tien el hoge en mit een spanbrette van tien el.

27 Ze wodden zo in de aachterzael zet dat de vleugel van de iene cherub de iene mure raekte en de vleugel van de aandere de aandere mure. Heur aandere vleugels raekten mekeer krek in et midden van de zael.

28 Ok de cherubs leut hi'j vergulden.

29 Alle waanden van de tempel, van liekegoed de veurste as de aachterste zael, leut hi'j rondomtoe versieren mit hooltsni'jwark van cherubs, bloemeraanken en palmetten.

30 De vloeren wodden bedekt mit een laogien goold, liekegoed in de veurste as in de aachterste zael.

31 De toegaank tot de aachterzael leut hi'j ofsluten mit deuren van aleppohoolt, die weren ophongen in deurkezienen mit vuufhoekige stielen.

32 Die twie deuren leut hi'j versieren mit hooltsni'jwark van cherubs, palmetten en bloemeraanken, en mit bladgoold bedekken; ok et hooltsni'jwark wodde verguld.

33 De deurposten van de toegaank tot de grote zael wodden ok van et hoolt van de aleppo-den maekt, mit vierhoekige stielen.

34 Hierin wodden twie scharnierende deuren van cipressehoolt hongen, die ieder twie panelen hadden.

35 Ok disse deuren leut hi'j versieren mit hooltsni'jwark van cherubs, palmetten en bloemeraanken, dat ok nog verguld wodde.

36 De mure om de binnerhof leut hi'j optrekken uut drie laogen op maote houwde stien, mit daor bovenop een laoge cederhoolten balkens.

37 De follementen van de tempel veur de Heer wodde legd in et vierde jaor van Salomo zien regering, in de maond ziw.

38 In zien elfde regeringsjaor, in de maond bul, de achtste maond, was de tempel tot in de kleinste details hielendal neffens plan klaor. Salomo bestede dus zeuven jaor an de bouw van de tempel.

1 Koningen 7.

Salomo zien peleis.

01 Salomo leut ok een peleis veur himzels bouwen. Hi'j bestedede dattien jaor an de bouw van et hiele peleiskomplex.

02-03 Eerst bouwde hi'j een hal die et Woold van de Libanon nuumd wodde. Disse was honderd el lange, vuuftig el bried en dattig el hoge. Et daoke van cederhoolt rustte op vier riegels van cederhoolten pilaoren, waorover cederhoolten balkens laggen. Daoroverhenne laggen vuvenveertig dwarsbalken, vuuftien in de riegel.

04 D'r weren drie riegels veenstereupenings mit veensters op drie passen ofstaand van mekeer.

05 Alle kezienen weren rechthoekig, en ze weren te plak zet op drie passen ofstaand van mekeer.

06 Veur disse ruumte, d'r van ofscheiden deur een hekke, leut hi'j een ruumte mit pilaoren bouwen van vuuftig el bried en dattig el diepe.

07 Hi'j leut ok een troonzael maeken, waorin hi'j rechtsprak. Et hiele plafon van de rechtszael was van cederhoolt.

08 Aachter disse zael, an een aandere tuun, laggen zien woonkaemers, die op dezelde meniere bouwd weren. Veur zien vrouw, de dochter van de farao, leut hi'j soortgelieke kaemers maeken.

09 Al disse gebouwen, vanof de buterkaante van et kompleks tot an de grote tuun, weren van de follementen tot an de daokelieste optrokken van hiel precies op maote zaegde blokken hadstien.

10 De follementen bestonnen uut enorme blokken hadstien, blokken van tien el en blokken van acht el.

11 De muren weren van behouwen hadstien en cederhoolt.

12 Om de grote tuun henne was een mure bouwd mit drie laogen houwde stien mit daor bovenop een laoge van cederhoolten balkens. Datzelde gul veur de binnerhof van de tempel van de Heer en veur de veurhal.

De inrichting van de tempel.

13 Keuning Salomo leut een zekere Chiram uut Tyrus kommen.

14 Disse Chiram was de zeune van een wedevrouw uut de stamme Naftali. Zien heit kwam uut Tyrus, waor hi'j broonsgieter west was. Chiram bezat alle kennis en vakmanschop die vanneuden is veur et maeken van broons- en keuperwark. Hi'j trad bi'j Salomo in dienst en maekte al et broons- en keuperwark dat de keuning him opdreug om te maeken.

15 Chiram maekte twie broonzen pilaoren, ieder mit een hoogte van achttien el en een omtrek van twaelf el.

16 Veur de bekroning van de pilaoren maekte hi'j twie kapitelen van geuten broons, allebeide vuuf el hoge.

17 Die kapitelen op de pilaoren versierde hi'j mit vlechtwark, en om de hals van ieder kapiteel legde hi'j zeuven kettens mit kwasten.

18 Ok maekte hi'j grenaatappels, die hi'j in twie riegels an et vlechtwark vaaste maekte waormit beide kapitelen overtrokken weren.

19 De kapitelen op de pilaoren, die bestemd weren veur de veurhal van de tempel, gaf hi'j de vorm van lotusbloemen. Ze weren vier el hoge.

20 An de boverkaante van ieder van de kapitelen, an de zeum van et vlechtwark, hongen twiehonderd grenaatappels in riegels om de uutstulping henne.

21 De pilaoren wodden opsteld in de veurhal veur de grote zael. De rechter pilaor kreeg de naeme Jachin en de linker pilaor de naeme Boaz.

22 Doe de lotusvormige kapitelen boven op de pilaoren anbrocht weren, was et wark an de pilaoren klaor.

23 Veerder maekte Chiram de Zee, een bekken van geuten broons van vuuf el hoge, mit een middellijn van tien el en een omtrek van dattig el.

24 Onder de raand leup een festoen van tien el lange, dat beston uut twie riegels van kolokwintappels die mit et bekken mitgeuten weren.

25 Et bekken rustte op twaelf runder: drieje mit heur kop naor et noorden, drieje mit heur kop naor et westen, drieje mit heur kop naor et zuden en drieje mit heur kop naor et oosten; heur aachterlieven weren naor et midden toe keerd. Daor rustte et bekken op.

26 De waand was wel een haandbrette dikke. De raand was maekt krekliek as bi'j een beker, as een lotuskelk. Et bekken had een inhoold van twieduzend bat.

27 Chiram maekte ok tien broonzen onderstellen veur verriedbere spuulbekkens, ieder vier el lange, vier el bried en drie el hoge.

28 Disse onderstellen bestonnen uut panelen die in een liestwark zet weren.

29 De panelen en et liestwark weren versierd mit leeuwen, runder en cherubs. Boven en onder disse reliëfs weren festoenen van driefwark maekt.

30 Ieder onderstel had vier broonzen vielen an broonzen assen. An de vier hoekstielen zatten heur steunpunten, die tussen de festoenen vaaste zet weren. Hierop rustten de dregers van et spuulbekken.

31 Disse schraegden een broonzen ring van meer as een el hoge en mit een deursnee van aanderhalve el. Disse ring was graveerd. Daor ommetoe zatten de panelen van et onderstel, die een vierhoeke vormden, gien cirkel.

32 De vier vielen weren onder an de ziedkaanten van et onderstel vaaste maekt. Ze weren ieder aanderhalve el hoge.

33 De vielen weren maekt as waegenvielen, mit velgen, spaeken en naven, die krek as de ophanging van geuten broons maekt weren.

34 Op de hoekpunten rustten dus de vier dregers, die an et onderstel vaaste zatten.

35 Boven op et onderstel was een ronde opstaonde raand van een halve el hoog. An de boverkaante van de panelen zatten haandgrepen.

36 Op de haandgrepen en de panelen van et onderstel graveerde Chiram cherubs, leeuwen en palmetten mit festoenen d'r tussen.

37 De tien onderstellen weren allemaole op dezelde meniere geuten en hadden dezelde maote en vorm.

38 Doe maekte hi'j tien broonzen bekkens, ieder mit een inhoold van veertig bat en een deursnede van vier el: veur ieder van de tien onderstellen een spuulbekken.

39 Vuuf van de onderstellen wodden an de zuudkaante van de tempel daele zet, en vuuf an de noordkaante. De Zee kreeg een plak schuin veur de tempel, an de zuudoostkaante.

40 Chiram maekte nog aandere bekkens, vuurscheppen en offerschaolen, en daormit was et wark dat keuning Salomo him veur de tempel van de Heer opdreugen had klaor:

41 de twie pilaoren mit de twie bolvormige kapitelen d'r op, et vlechtwark waormit die kapitelen op de pilaoren omhuld weren,

42 de vierhonderd grenaatappels die in twie riegels an et vlechtwark om de bolvormige kapitelen op ieder van de pilaoren hongen,

43 de tien onderstellen en de tien spuulbekkens daornao,

44 de Zee, waorvan d'r mar iene was, mit de twaelf runder d'r onder,

45 en de vuurbekkens, vuurscheppen en offerschaolen. Al disse veurwarpen die Chiram in opdracht van keuning Salomo veur de tempel van de Heer maekt had, weren van polijst keuper en broons.

46 De keuning leut ze gieten in de Jordaanvlakte, tussen Sukkot en Saretan, waor volop vette klei te vienen was.

47 De mennigte materiaol die in al disse veurwarpen verwarkt was, was zo groot dat keuning Salomo d'r van ofzag om ze wegen te laoten: et gewicht an broons en keuper was te groot om et bepaolen te kunnen.

48 Ok veur et interieur van de tempel van de Heer leut Salomo verschillende veurwarpen maeken: et mit een laoge goold bedekte alter en de taofel veur et toonbrood,

49 de vergulde laampestaonders die veur de aachterste zael stonnen, vuuf an de linkerkaante en vuuf an de rechterkaante, mit goolden bloemversieringen, goolden laampen en goolden snuters,

50 de vergulde schottels, messen, offerschaolen, koemen en vuurbakken. Ok et beslag van de deuren die toegaank gavven tot de aachterzael van de tempel, et allerheiligste, was van goold, krek as et beslag van de deuren die toegaank gavven tot de tempel zels.

51 Doe al et wark dat keuning Salomo an de tempel van de Heer doen laoten had klaor was, leut hi'j de wi'jgeschinken van zien heit David naor de tempel overbrengen. Hi'j burg et goold en zulver en de aandere veurwarpen in de schatkaemer van de tempel van de Heer op.

1 Koningen 8.

De inwijding van de tempel.

01 Daornao leut keuning Salomo de ooldsten van Israël, de stamooldsten, iederiene die an et heufd van een femilie ston, in Jeruzalem bi'j him kommen om de ark van et verbond mit de Heer over te brengen vanuut de Davidsburcht, de bergvesting op de Sion.

02 Alle Israëlieten kwammen in de maond etanim, de zeuvende maond, veur et feest naor keuning Salomo.

03 Doe alle ooldsten van Israël d'r weren, neumen de priesters de ark op.

04 De ark van de Heer, de ontmoetingstente en de daorbi'j heurende gewijde veurwarpen wodden dreugen deur de priesters en de Levieten.

05 Keuning Salomo hul mit de Israëlieten, die heur mit him rond de ark gadderd hadden, een offerplechtighied waorbi'j zo vule schaopen, geiten en runder offerd wodden dat heur tal niet vaaste te stellen was.

06 De priesters brochten de ark van et verbond mit de Heer naor zien ni'je plak in de aachterste zael van de tempel, et allerheiligste, en zetten him daele onder de vleugels van de cherubs,

07 zodat de uutspreide vleugels van de cherubs him bescharmend over de ark en zien dreegbomen uutstrekten.

08 Disse dreegbomen stakken een stok uut, en vanuut et heilige, de grote zael, koj' de uutaenden d'r van allienig zien aj' vlak veur de toegaank tot de aachterzael stonnen; van veerder vot weren ze niet te zien. Ze bin daor nog tot op de dag van vandaege.

09 De ark bevat niks aanders as de twie stienen plaeten die Mozes d'r op de Horeb in legd het, de plaeten waorop vaaste legd is wat de Heer veur de Israëlieten bepaold het tiedens heur uuttocht uut Iegypte.

10 Zogauw de priesters uut et heiligdom naor buten kwammen, vulde een wolke de tempel van de Heer.

11 De priesters konnen heur dienst niet meer doen, want de majesteit van de Heer vulde de hiele tempel.

12 Doe zee Salomo: "Heer, jow hebben zegd dat jow in een donkere wolke wonen wollen.

13 Ik hebbe now veur jow een vostelik huus bouwd, dat veur altied jow huus wezen kan."

14 Hiernao keerde de keuning him omme en zegende de gemienschop van Israël. Doe iederiene staon gaon was,

15 zee hi'j: "Prezen is de Heer, de God van Israël, die et niet bi'j woorden laoten het mar zien belofte an mien heit David ok warkelik naokommen is. Hi'j het zegd:

16 "Nooit, vanof de dag dat ik mien volk Israël uut Iegypte wegleided hebbe, he'k iene van de steden van Israël zien stammen uutkeuzen om d'r een tempel bouwen te laoten waor mien naeme wonen zol. Wel he'k David keuzen om mien volk Israël te regeren."

17 Doe mien heit David et plan opvatte om een tempel te bouwen veur de naeme van de Heer, de God van Israël,

18 zee de Heer tegen him: "Ie hebben d'r goed an daon om een huus bouwen te willen veur mien naeme.

19 Toch zul ie de tempel niet bouwen. Je zeune, die uut jow geboren wodden zal, die zal veur mien naeme een huus bouwen."

20 En de Heer het zien woord hullen. Ik bin mien heit David opvolgd en zit now op de troon van Israël, zoas de Heer beloofd het. En ik hebbe veur de naeme van de Heer, de God van Israël, een tempel bouwd

21 as et verbliefplak veur de ark die et verbond bevat dat de Heer mit oonze veuroolden sleut doe hi'j heur uut Iegypte wegleidde."

22 Doe keerde Salomo him naor et alter van de Heer en, zodat alle verzaemelde Israëlieten et zien konnen, sleug hi'j zien hanen op naor de hemel

23 en zee: "Heer, God van Israël, d'r is gien god zoas jow binnen, noch in de hemel daor boven, noch op de eerde hier beneden. Jow holen jow an et verbond en blieven trouw an jow knechten die jow mit heur hiele hatte toewijded binnen.

24 Jow hebben jow hullen an wat jow jow knecht, mien heit David, beloofd hebben. Jow hebben et niet bi'j woorden laoten, mar jow bin vandaege jow belofte daodwarkelik naokommen.

25 Daorom vraog ik jow, Heer, God van Israël, of jow je ok holen blieven willen an wat jow je knecht, mien heit David, beloofd hebben, naemelik dat jow zien naokommelingen de troon van Israël nooit ontzeggen zullen, zolange as wi'j temeensen op et rechte pad blieven deur jow toewijded te wezen, zoas hi'j jow ok toewijded was.

26 Wel now, God van Israël, meugen alle beloften die jow je knecht, mien heit David, daon hebben, bewaorhied wodden.

27 Zol God warkelik op eerde wonen kunnen? Alderdeegst de hoogste hemel kan jow niet bevatten, laot staon dat dit huus dat ik veur jow bouwd hebbe, dat kan.

28 Heer, mien God, heur et smeekgebed van jow knecht an en luuster naor de verzuchtings die ik vandaege tot jow richt.

29 Wees dag en naacht opmarkzem op wat d'r gebeurt in disse tempel, et plak waorvan jowzels zegd hebben dat daor jow naeme wonen zal, en verheur et gebed dat ik naor disse tempel richt.

30 Luuster naor de smeekbeden die jow knecht en jow volk Israël naor disse tempel richten, heur oons gebed an vanuut de hemel, jow woonstee, heur oons an en vergeef oons.

31 As iene een aander kwaod daon het en disse van him eist dat hi'j een vervluking over himzels ofroept, en as hi'j dan naor jow alter in disse tempel komt om himzels te vervluken,

32 heur him dan vanuut de hemel an en griep in. Spreek recht over jow knechten, verklaor de boosdoener schuldig en geef him zien verdiende straf, mar spreek de onschuldige vri'j en herstel him in zien recht.

33 As jow volk Israël deur de vi'jaand versleugen is omreden et tegen jow zundigd het, en as zi'j dan naor jow teroggekeren, jow naeme priezen en tot jow in disse tempel bidden en smeken,

34 heur heur dan an vanuut de hemel, vergeef jow volk Israël wat et misdaon het en breng heur weeromme naor et grondgebied dat jow an heur veuroolden geven hebben.

35 As de hemel sleuten blift en d'r gien regen vaalt omreden et volk tegen jow zundigd het, en as zi'j dan een gebed richten naor disse tempel, jow naeme priezen en heur leven beteren, geef heur dan bescheid.

36 Heur heur vanuut de hemel an en vergeef jow knechten, jow volk Israël, wat zi'j misdaon hebben. Wies heur de juuste levensweg en laot et regenen op jow laand, dat jow as arfdiel an jow volk geven hebben.

37 As d'r in et laand hongersnood of pest uutbrekt, as et gewas troffen wodt deur korenbraand, meeldauw of vraatzuchtige sprinkhaenen, as et volk in eigen laand deur vi'janen bedriegd wodt, as d'r kotomme bi'j ienige ramp of ziekte

38 ok mar iene van jow volk Israël een smeekgebed tot jow richt en zien hanen heft in de richting van disse tempel – iederiene onder de drok van et leed dat him persoonlik treft –,

39 heur him dan an vanuut de hemel, jow woonstee, en vergeef him. Griep in en geef him wat him toekomt, want jow weten wat d'r in him ommegaot. Jow allienig ommes kun de meenske begriepen.

40 Dan zullen zi'j in et laand dat jow an heur veuroolden geven hebben heur leven lange ontzag veur jow tonen.

41 Ok as een vremdeling, die niet tot jow volk Israël toeheurt en die uut een veer laand hierhenne kommen is om jow te vereren

42 – want daor is ok de roem van jow starke haand en opheven aarm deurdrongen –, as een vremdeling hierhenne komt en een gebed richt naor disse tempel,

43 heur him dan an vanuut de hemel, jow woonstee, en doe wat hi'j jow vragt. Dan zullen alle volken op eerde jow naeme kennen leren en ontzag veur jow tonen, zoas jow volk Israël dat dot, en zi'j zullen weten dat jow naeme verbunnen is an disse tempel die ik bouwd hebbe.

44 As jow volk op jow bevel te striede trekt tegen de vi'jaand en zi'j tot jow bidden in de richting van de stad die jow uutkeuzen hebben en van de tempel die ik veur jow naeme bouwd hebbe,

45 luuster dan vanuut de hemel naor heur bidden en smeken en doe heur recht.

46 As ze tegen jow zundigen – d'r is ommes gien meenske die niet zundigt – en jow heur uut woede uitleveren an vi'janen die heur gevangennemen en mitnemen naor heur laand, hetzij veer vot of kotbi'j,

47 en as zi'j dan in heur ballingsoord tot inkeer kommen en heur in dat vremde laand smekende tot jow keren en belieden dat ze zundigd hebben, dat ze verkeerd daon hebben en slecht haandeld hebben,

48 as zi'j heur in et laand van de vi'janen die heur gevangen neumen hebben weer mit hatte en ziel an jow toewijden en tot jow bidden in de richting van et laand dat jow an heur veuroolden geven hebben, van de stad die jow uutkeuzen hebben en van de tempel die ik veur jow naeme bouwd hebbe,

49 luuster dan vanuut de hemel, jow woonstee, naor heur bidden en smeken en doe heur recht.

50 Vergeef jow volk alle zunden en misstappen die et tegen jow begaon het en wek et mededogen op van degenen die heur as gevangenen wegvoerd hebben.

51 Zi'j bin jow volk, Heer, mien God, jow eigen volk, dat jow uut die smultovend van Iegypte wegleided hebben.

52 Wees opmarkzem op de smeekbeden van jow knecht en van jow volk Israël en luuster naor heur as ze jow mar roepen.

53 Uut alle volken op eerde hebben jow ommes heur uutkeuzen om jow volk te wezen, zoas jow bi'j monde van jow knecht Mozes zegd hebben doe jow oonze veuroolden uut Iegypte wegleidden."

54 Tiedens dit hiele smeekgebed lag Salomo op 'e kni'jen veur et alter van de Heer, mit zien hanen naor hemel op heven. Doe hi'j klaor was mit zien gebed tot de Heer,

55 kwam hi'j overaende en zee mit lude stemme zien zegen over de gemienschop van Israël:

56 "Prezen is de Heer, die zien volk Israël rust geven het, zoas hi'j beloofd het. Niet iene van de beloften die hi'j bi'j monde van zien knecht Mozes daon het, is hi’j niet naokommen.

57 Mag de Heer, oonze God, oons helpen, zoas hi'j oonze veuroolden hulpen het. Mag hi'j him om oons bekommeren blieven en oons niet in de steek laoten.

58 Mag hi'j d'r veur zorgen dawwe him toegenegen en geheurzem blieven en oons holen an de geboden, veurschriften en rechtsriegels die hi'j oonze veuroolden geven het.

59 Mag mien smeekgebed dag en naacht bi'j de Heer, oonze God, wezen en mag hi'j zien knecht en zien volk Israël recht geven, iederkeer as dat neudig is.

60 Dan zullen alle volken op eerde beseffen dat de Heer God is, hi'j allienig.

1 Koningen 9.

Belofte an Salomo.

01 Doe Salomo de bouw van de tempel veur de Heer en van et keuninklik peleis klaor had, en ok al zien aandere bouwplannen uutvoerd hadde,

02 verscheen de Heer him een twiede keer, zoas hi'j him ok in Gibeon verschenen was.

03 De Heer zee tegen Salomo: "Ik hebbe jow smeekgebed heurd. Ik hebbe de tempel diej' bouwd hebben tot een heilig plak maekt, om d'r veur altied mien naeme wonen te laoten. Niks van wat daor gebeurt zal mi'j ontgaon; ik zal alles in mi'j op nemen.

04 En wat jezels angaot, aj' mi'j mit hiel je hatte oprecht toewijded blieven, zoas je heit David dat was, aj' alles doen wat ik je opdreeg en je altied holen an mien bepaolings en rechtsriegels,

05 za'k d'r veur zorgen dat jow troon in Israël nooit wankelt, zoas ik je heit David beloofd hebbe doe ik him zee dat d'r altied iene van zien naokommelingen op de troon van Israël zitten zol.

06 Mar mochten jim of je naokommelingen je van mi'j ofkeren en je niet holen an de geboden en bepaolings die ik jim oplegd hebbe, en in plak daorvan aandere goden vereren gaon,

07 dan za'k de Israëlieten verdrieven van et grondgebied dat ik heur geven hebbe en wi'k niks meer weten van disse tempel, die ik veur mien naeme heiligd hebbe. Israël zal dan bi'j alle volken et mikpunt van hoon en spot wodden,

08 en van disse tempel zal allienig een puinhoop overblieven, zodat iederiene die d'r langes komt, huteren en sissen zal van hekel. En wie him ofvragt waoromme de Heer zo tegen dit laand en disse tempel optreden is,

09 zal dan as bescheid kriegen: "omreden ze heur van de Heer ofkeerd hebben, heur God, die heur veuroolden uut Iegypte leided het, en heur an aandere goden vaaste klampt hebben. Ze bin aandere goden vereren gaon, en daorom het de Heer heur al disse rampspoed bezorgd.""

Aandere ondernemings van Salomo.

10 Twintig jaor had Salomo besteed an disse twie bouwwarken, de tempel veur de Heer en et keuninklik peleis.

11 Keuning Chiram van Tyrus had him daorveur ceders, cipressen en goold leverd zovule as hi'j mar hebben wol. Nao ofloop van die twintig jaor gaf keuning Salomo an Chiram twintig steden in Galilea.

12 Mar doe Chiram uut Tyrus kwam om de steden die Salomo him geven had te bekieken, was hi'j niet tevreden

13 en hi'j beklaegde him: "Wat bin dat veur steden die jow mi'j geven hebben, weerde vrund?" Hi'j nuumde die streek Eres-Kabul, en zo hiet et daor tot op de dag van vandaege nog.

14 In tetaol had Chiram honderdtwintig telent goold an keuning Salomo leverd.

15 Salomo leut de bouw van de tempel, et peleis, et Millobolwerk en de stadsmure van Jeruzalem uutvoeren as heredienst, krek as de bouwwarkzemheden in Hasor, Megiddo en Gezer.

16 De farao, de keuning van Iegypte, was indertied tegen Gezer optrokken, had de stad inneumen en in de aske legd en alle Kanaänieten die d'r woonden ommebrocht, en doe zien dochter mit Salomo trouwde, had hi'j heur disse stad as bruidsschat mitgeven.

17 Salomo had Gezer weer opbouwd. Ok verstarkte hi'j Laag-Bet-Choron,

18 Baälat, Tamar in de woestijn van Juda

19 en alle steden waor hi'j zien veurraoden opsleug en zien waegens en peerden stalde. Hi'j bouwde wat hi'j mar wol, in Jeruzalem, in de Libanon of waor ok in zien riek.

20-21 Salomo legde an alle bevolkingsgroepen die niet tot et volk van Israël heurden heredienst op, dat wil zeggen an de Amorieten, Hethieten, Perizzieten, Chiwwieten en Jebusieten die nog in et laand woonden omreden de Israëlieten d'r niet in slaegd weren ze te vernietigen. Disse maotregel gelt tot op de dag van vandaege.

22 De Israëlieten zels wodden deur Salomo niet verplicht tot heredienst; zi'j deden dienst as soldaoten, hofdieners, anvoerders, adjudanten en bevelhebbers van de waegenmenners en de ruteri'je.

23 Vuufhonderdvuuftig opzichters hullen veur Salomo toezicht op 't wark en hadden de leiding over et warkvolk.

24 Zogauw de dochter van de farao van de Davidsburcht verhuusd was naor de vertrekken die Salomo veur heur in et peleis bouwen laoten had, begon hi'j an de bouw van et Millobolwerk.

25 Naodat hi'j de tempel klaor had, brocht Salomo drie keer jaors braandoffers en vredeoffers op et alter dat hi'j veur de Heer maeken laoten had; ok braande hi'j wierook bi'j et alter van de Heer.

26 Keuning Salomo had ok een vloot bouwen laoten, in Esjon-Geber bi'j Elat, an de kust van de Rooie Zee, in Edom.

27 Chiram stuurde erveren zeeluden mit Salomo zien vloot mit om de bemanning te helpen.

28 De vloot voer naor Ofir, vanwaor ze vierhonderdtwintig telent goold veur keuning Salomo mit henne neumen.

1 Koningen 10.

Bezuuk van de keuninginne van Seba.

01 De roem van Salomo, die de naeme van de Heer tot ere strekte, was tot de keuninginne van Seba deurdrongen. Zi'j gong naor him toe om him mit raodsels op de proef te stellen.

02 Zi'j kwam naor Jeruzalem mit een grote karrevaan kemelen belaeden mit roekersgoed, een grote mennigte goold, en edelstiender. Ze brocht Salomo een bezuuk en legde him alle vraogen veur die ze bedocht had.

03 En Salomo wus op al heur vraogen een bescheid, d'r was gien iene vraoge waor hi'j gien antwoord op hadde.

04 Doe de keuninginne van Seba markte hoe wies Salomo was en zi'j et peleis zag dat hi'j bouwd had,

05 et eten dat bi'j him op taofel kwam, de wieze waorop zien hovelings anzatten, de kleren en de goeie menieren van zien bedienden, de dranken die schonken wodden en de offers die hi'j opdreug in de tempel van de Heer, was ze buten heurzels van bewondering.

06 Ze zee tegen de keuning: "Et is dus echt waor wat ik in mien laand over jow en jow wieshied heurd hebbe.

07 Ik geleufde et niet, mar now ik hierhenne kommen bin en et mit eigen ogen zien hebbe, moe'k toegeven da'k nog niet de helte heurd hebbe. Jow wieshied en welvaort bin nog vule groter as dat d'r zegd wodt.

08 Wat bin jow hovelings, die alsmar in jow gezelschop binnen en al jow wieze woorden heuren, beveurrecht!

09 Prezen is de Heer, jow God, die zo vule behaegen in jow schept dat hi'j jow op de troon van Israël zet het. Zien liefde veur Israël is zo zonder greenzen dat hi'j jow as keuning ansteld het om recht en gerechtighied overaende te holen."

10 De keuninginne van Seba schonk Salomo honderdtwintig telent goold en een protte roekersgoed en edelstiender. Zovule roekersgoed as de keuninginne van Seba an keuning Salomo gaf, is naotied nooit meer anvoerd.

11 De vloot van Chiram die et goold uut Ofir mitneumen had, voerde van daor ok een protte sandelhoolt en edelstiender mit.

12 Uut et sandelhout leut Salomo balustrades maeken veur de tempel van de Heer en et keuninklik peleis, en ok lieren en harpen veur de zingers. Et is tot op de dag van vandaege niet meer veurkommen dat d'r zoksoorte sandelhoolt anvoerd wodde.

13 Keuning Salomo gaf de keuninginne van Seba de gebrukelike keuninklike kedo's en daorbi'j nog alles wat zi'j veerder mar vreug. Daornao gong zi'j mit heur gevolg naor heur eigen laand weeromme.

Salomo zien riekdom.

14 Keuning Salomo kreeg jaorliks zeshonderdzesenzestig telent goold,

15 nog ofzien van et goold dat de handelskaravanen mitneumen, de weenst die zien haandelers maekten en et goold dat de oosterse vosten en de stadhoolders van Israël ofdreugen.

16 De keuning leut twiehonderd grote schilden maeken van dreven goold; in iene zoe'n schilde wodde zeshonderd sjekel goold verwarkt.

17 En ok nog driehonderd kleinere schilden van dreven goold; in iene zoe'n schilde wodde drie mine goold verwarkt. Disse schilden leut hi'j opstellen in de hal die et Woold van de Libanon nuumd wodde.

18 Van ivoor leut hi'j een grote troon maeken, die wodde overtrokken mit zuver goold.

19 Zes treden leidden naor de troon, die an de boverkaante een ronde heufdsteun had en aarmleunings an weerskaanten van de zitting. Naost de aarmleunings stonnen twie leeuwen

20 en op de zes treden stonnen twaelf leeuwen, iene an iedere kaante van iedere tree. In gien inkeld keuninkriek was ooit zoe'n troon maekt.

21 Al et drinkgerei van keuning Salomo was van goold en al et aandere diggelgoed in et Woold van de Libanon was verguld. D'r wodde gien zulver bruukt, want an zulver hechtte men in de tied van Salomo gien biezundere weerde.

22 De keuning beschikte naemelik over een handelsvloot die tegere mit de vloot van Chiram de zeeën bevoer en iens in de drie jaor binnenleup mit een laeding goold, zulver, olifantetanen, aepen en pauwen.

23 Keuning Salomo overtrof alle aandere keunings op eerde in riekdom en wieshied.

24 Uut alle patten van de wereld kwammen meensken naor Salomo toe om te luusteren naor de wieshied die God him geven had.

25 En ze nammen allemaole kedo's mit: zulveren en goolden veurwarpen, kleren, waopens, roekersgoed, peerden en muildieren. Dat gong zo jaor in jaor uut.

26 Salomo schafte zels ok waegens en peerden an. Hi'j had veertienhonderd waegens en twaelfduzend peerden, die hi'j veur een pat in Jeruzalem bi'j him hul en veur een pat onderbrocht in garnizoenssteden verspreided over et laand.

27 Daankzi'j keuning Salomo was zulver in Jeruzalem lieke alledaegs as stien, en was d'r an cederhoolt krek zoe'n overvloed as an wilde viegebomen in et heuvellaand.

28 Salomo zien peerden kwammen uut Iegypte, uut Kewe, waor ze deur haandelers van de keuning ankocht wodden.

29 Een waegen kostte in Iegypte zeshonderd sjekel zulver, een peerd honderdvuuftig. Disse haandelers leverden ok peerden an de keunings van de Hethieten en de Arameeërs.

1 Koningen 11.

Salomo zien ontrouw.

01 Keuning Salomo beminde een protte buterlaanse vrouwluden: behalven de dochter van de farao beminde hi'j ok vrouwluden uut Moab, Ammon, Edom en Sidon, en Hethitische vrouwluden.

02 Ze kwammen van de volken waorover de Heer tegen de Israëlieten zegd had: "Jim meugen jim niet mit heur inlaoten en zi'j meugen heur niet mit jim inlaoten, aanders zullen zi'j jim d'r toe verleiden om heur goden te dienen." Krek tot die vrouwluden vuulde Salomo him antrokken.

03 Hi'j had zeuvenhonderd heufdvrouwen en driehonderd bi'jvrouwen, en disse vrouwluden maekten him ontrouw:

04 op zien oolde dag verleidden zi'j him d'r toe om aandere goden te dienen en was hi'j de Heer, zien God, niet meer mit hatte en ziel toedaon zoas zien heit David dat west was.

05 Salomo zocht zien heil bi'j Astarte, de godin van de Sidoniërs, en Milkom, de gruwelike god van de Ammonieten.

06 Hi'j dee wat slecht is in de ogen van de Heer en was de Heer niet zo trouw as zien heit David.

07 Zo leut hi'j op een heuvel in de streek van Jeruzalem een offerplak maeken te ere van Kemos, de gruwelike god van Moab, en te ere van Moloch, de gruwelike god van de Ammonieten.

08 Veur al zien buterlaanse vrouwluden maekte hi'j eigen offerplakken, zodat zi'j wierook branen konnen en offers brengen konnen veur heur goden.

09 De Heer wodde poer lelk op Salomo, omreden hi'j ontrouw wodden was an him, de God van Israël, die him tot twiekeer toe verschenen was

10 en him naodrokkelik verbeuden had om him mit aandere goden in te laoten. Omreden Salomo him niet hul an wat de Heer him opdreugen had,

11 zee de Heer tegen him: "Et is mit jow zo veer kommen daj' et verbond mit mi'j niet in achte nemen en je niet holen an de bepaolings die ik je oplegd hebbe. Daorom zal ik et keuningschop van je losscheuren en et an iene van je ondergeschikten geven.

12 Mar omwille van je heit David za'k waachten tot nao je dood, en eerst je zeune et keuningschop ontnemen.

13 En omwille van mien knecht David en omwille van Jeruzalem, de stad die ik uutkeuzen hebbe, za'k je zeune niet et hiele keuninkriek ontnemen; iene stamme za'k him holen laoten."

Salomo zien tegenstaanders.

14 De Heer gaf Salomo een tegenstaander: de Edomiet Hadad, een lid van et keuningshuus van Edom.

15 Dat kwam zo: Doe David zien legeranvoerder Joab tiedens de veldtocht tegen Edom de sneuvelden begreuf, had hi'j daor alles wat manlik was ommebrocht.

16 Zes maonden was Joab mit et leger in Edom bleven, tot hi'j d'r alles wat manlik was uutroeid hadde.

17 Hadad, die doe nog hiel jong was, was mit een peer Edomieten, hovelings van zien heit, ontkommen.

18 Via Midjan en Paran, van waor zi'j een tal manluden mitnammen, vlochtte hi'j naor Iegypte, waor de farao, de keuning van Iegypte, him onderdak gaf. Hi'j beloofde him eten en gaf him laand.

19 De farao raekte zo op Hadad steld dat hi'j him de zuster van zien gemalin Tachpenes as vrouw gaf.

20 Disse zuster van Tachpenes gaf him een zeune, Genubat. Naodat hi'j van de bost neumen was, wodde de jonge deur de vostin persoonlik in et peleis grootbrocht, tegere mit de zeunen van de farao.

21 Doe Hadad in Iegypte vernam dat David bi'j zien veuroolden te ruste legd was en dat legeranvoerder Joab dood was, vreug hi'j an de farao verlof om naor zien laand weeromme te gaon.

22 "Wat koj' bi'j mi'j tekot, daj' zo opiens naor je eigen laand weeromme willen?" vreug de farao. "Niks," zee Hadad, "mar laot mi'j asjeblief toch gaon."

23 God gaf Salomo nog een tegenstaander: Rezon, de zeune van Eljada. Disse was van zien heer, keuning Hadadezer van Soba, votlopen

24 doe David, Hadadezer en zien volk een bloederige nederlaoge toebrocht. Rezon had een ploeg manluden om him henne gadderd en was mit zien bende naor Damascus gaon, waor ze heur vestigden en heersten as keunings.

25 Zolange Salomo leefde, was Rezon een vi'jaand van Israël. Krek as Hadad brocht hi'j et laand een protte schaede toe, want hi'j had een hekel van Israël. Hi'j heerste as keuning over Aram.

26 Een aander die tegen keuning Salomo in opstaand kwam, was iene van zien eigen baentiesmannen, Jerobeam, de zeune van Nebat, een Efraïmiet uut Sereda. Zien moeke was wedevrouw en hiette Serua.

27 De reden waorom hi'j tegen de keuning in opstaand kwam, was omdat Salomo et Millobolwerk bouwen leut om et laeste gat in de Davidsburcht te dichten.

28 Jerobeam toonde him daorbi'j een keite kracht. Omreden hi'j Salomo opvul deur et wark dat hi'j verzette, stelde de keuning him an as opzichter over alle warkvolk uut et gebied van de naokommelingen van Jozef.

29 Doe Jerobeam in die tied een keer de stad uut gong, kwam hi'j de profeet Achia uut Silo tegen. Achia had een ni'je maantel an. Ze weren hielendal allienig in et eupen veld.

30 Achia greep zien ni'je maantel en scheurde him in twaelf stokken.

31 Doe zee hi'j tegen Jerobeam: "Neem tiene van disse stokken, want dit zegt de Heer, de God van Israël: Hierbi'j scheur ik et keuningschop van Salomo los en geef ik jow tien stammen.

32 Iene stamme zal ik him holen laoten, omwille van mien knecht David en omwille van Jeruzalem, de stad die ik uut alle steden van Israël zien stammen uutkeuzen hebbe.

33 Ik breng disse scheuring teweeg omreden ze mi'j verlaoten hebben en Astarte vereren gaon binnen, de godin van de Sidoniërs, en Kemos, de god van Moab, en Milkom, de god van de Ammonieten. Zi'j bin mi'j ongeheurzem wodden en hebben daon wat min is in mien ogen, want ze hebben mien veurschriften en rechtsriegels niet naoleefd zoas Salomo zien heit David dat dee.

34 Toch zal ik Salomo et keuningschop niet hielendal ontnemen. Omwille van mien knecht David, die ik uutkeuzen had en die mien geboden en veurschriften in acht neumen het, mag Salomo regeren blieven zolange as hi'j leeft.

35 Mar zien zeune za'k et keuningschop ontnemen. Tien stammen geef ik an jow,

36 en zien zeune za'k iene stamme holen laoten, zodat d'r bi'j mi'j in Jeruzalem, de stad die ik uutkeuzen hebbe om d'r mien naeme wonen te laoten, de hieltied iene wezen zal die et locht van et keuningshuus van mien knecht David branende hoolt.

37 Jow zal ik anstellen tot keuning over et hiele gebied daj' hebben willen. Ie zullen keuning van Israël wezen.

38 Aj' luusteren naor alles wat ik je opdreeg, mi'j geheurzem binnen en doen wat goed is in mien ogen deur mien veurschriften en geboden in acht te nemen zoas mien knecht David dat dee, dan za'k je helpen en je keuningshuus bestendigen, zoa'k dat ok veur David daon hebbe. Ik zal Israël an jow geven.

39 Zo za'k de naokommelingen van David vernederen, mar niet veur altied."

40 Salomo wol Jerobeam ommebrengen, daorom week Jerobeam uut naor Iegypte, waor hi'j bi'j keuning Sisak zien toevlocht zocht. Hi'j bleef daor tot Salomo wegraekt was.

Salomo zien dood.

41 Veerdere biezunderheden over Salomo en over zien wieshied bin optekend in de kronieken van Salomo.

42 Veertig jaor regeerde Salomo vanuut Jeruzalem over hiel Israël,

43 tot hi'j bi'j zien veuroolden de rust vun. Hi'j wodde begreuven in de Davidsburcht, en zien zeune Rechabeam volgde him op.

1 Koningen 12.

De scheuring van et riek.

01 Rechabeam gong naor Sichem, waor hiel Israël bi'jmekeer was om him tot keuning uut te roepen.

02 Jerobeam, de zeune van Nebat, heurde hiervan, mar hi'j bleef in Iegypte, waor hi'j veur keuning Salomo henne vlocht was.

03 Daorom wodden d'r boden stuurd om him op te haelen, en tegere mit de gadderde Israëlieten kwam hi'j mit heur bi'j Rechabeam mit de vraoge:

04 "Jow heit het oons een zwaor jok oplegd. Maeken jow oonze opdracht wat minder zwaor, verlocht et jok waormit jow heit oons belast het, dan zullen wi'j jow dienen."

05 "Geef me drie daegen bedaenktied," zee Rechabeam doe, "en kom dan bi'j me weeromme." Doe et volk votgaon was,

06 vreug Rechabeam de ooldsten die zien heit Salomo hulpen hadden doe die nog leefde: "Wat raoden jim mi'j an? Wat moe'k et volk zeggen?"

07 "As jow heur now een knecht van et volk tonen," zeden ze, "en et van dienst binnen mit een welwillend bescheid, zal et volk jow veur altied dienen."

08 Mar hi'j legde de raod van de ooldsten naost him daele en vreug de jongkerels die mit him grootbrocht weren en die now an zien kaante stonnen:

09 "Wat raoden jim mi'j an? Wat moe'n wi'j et volk zeggen op de vraoge om et jok te verlochten dat mien heit et oplegd het?"

10 De jongkerels zeden tegen him: "Et volk het je vraogd om et te ontlasten van et zwaore jok dat je heit et oplegd het. Now, zeg tegen heur: "Mien pinkien is dikker as et lid van mien heit!

11 Mien heit het jim een zwaor jok oplegd, ik zal et nog verzwaoren. Mien heit het jim et geheurzem wezen leerd mit de zwiepe, ik zal jim geheurzemhied leren mit schorpioenen!""

12 Doe Jerobeam en de aandere Israëlieten nao drie daegen bi'j keuning Rechabeam weeromme kwammen, zoas heur zegd was,

13 gaf de keuning heur een hardvochtig bescheid. Hi'j legde de raod van de ooldsten naost him daele

14 en zee doe, zoas de jongkerels him anraoden hadden: "Mien heit het jim een zwaor jok oplegd, ik zal et nog zwaorder maeken. Mien heit het jim geheurzemhied leerd mit de zwiepe, ik zal jim geheurzemhied leren mit schorpioenen."

15 De keuning gaf dus gien geheur an de vraoge van et volk. De Heer had dit zo beschikt om in vervulling gaon te laoten wat hi'j bi'j monde van Achia uut Silo an Jerobeam, de zeune van Nebat, veurzegd had.

16 Doe de Israëlieten vernammen dat de keuning an heur vraoge gien geheur gaf, zeden ze tegen him: "Wat hewwe mit David te maeken? Wi'j hebben niks gemien mit de zeune van Isaï! We breken op, volk van Israël! Et keuningshuus van David zorgt mar veur himzels!" En de Israëlieten brakken op.

17 Rechabeam bleef allienig keuning over de Israëlieten die in de steden van Juda woonden.

18 Hi'j stuurde Adoniram, de opzichter van de heredienst, nog naor de Israëlieten, mar die wodde mit stienen bekoegeld. De keuning zels kon nog krek op een waegen klimmen en naor Jeruzalem ontkommen.

19 Zo brak Israël mit et keuningshuus van David, en dat is zo bleven tot op de dag van vandaege.

20 De Israëlieten, die heurd hadden dat Jerobeam weeromme kommen was, leuten him vraogen om veur de volksvergeerdering te kommen. Daor wodde hi'j uutroepen tot keuning van hiel Israël. D'r was gieniene meer die et keuningshuus van David steunde, behalven de stamme Juda.

21 Bi'j zien weeromme kommen in Jeruzalem reup Rechabeam uut de stammen Juda en Benjamin honderdtachtigduzend oefende soldaoten op om de stried mit de Israëlieten an te kneupen en et keuningschop veur him, de zeune van Salomo, weeromme te winnen.

22 Mar God richtte him tot de godsman Semaja mit de woorden:

23 "Zeg tegen Rechabeam, de zeune van Salomo en keuning van Juda, en tegen Juda en Benjamin en de rest van et volk:

24 "Dit zegt de Heer: Trek niet te striede tegen de Israëlieten, jim breurs, mar gao weeromme naor huus, want dit alles heb ik zo regeld."" Ze geheurzaemden en gongen weeromme naor huus, zoas de Heer zegd had.

Jerobeam, keuning van Israël.

25 Jerobeam vestigde him in Sichem, in et barglaand van Efraïm, naodat hi'j de stad eerst verstarkt had. Laeter trok hi'j daor weg en verstarkte hi'j Penuël.

26 Hi'j bedocht dat d'r alle kaans was dat et keuningschop weer terogge valen zol an et huus van David

27 en overlegde bi'j himzels: As et volk naor Jeruzalem gaon blift om daor offers op te dregen in de tempel van de Heer, zullen ze heur weer hechten an heur heer, keuning Rechabeam van Juda. Dan zullen ze mi'j om 't leven brengen en heur weer bi'j Rechabeam ansluten.

28 Nao riep beraod besleut hi'j om twie goolden beelden maeken te laoten in de vorm van een stierkalf. Doe zee hi'j tegen et volk: "Jim bin now vaeke genoeg op bedevaort naor Jeruzalem west! Israël, dit is jim god die jim uut Iegypte leided het."

29 Et iene beeld leut hi'j in Betel te plak zetten, en et aandere in Dan,

30 waor et deur de Israëlieten in optocht henne brocht wodde. Zo vervul et volk tot zunde.

31 Jerobeam leut tempels bouwen op de offerhoogten en stelde priesters an die niet tot de naokommelingen van Levi heurden, mar ofkomstig weren uut alle groepen van et volk.

32 Hi'j stelde op de vuuftiende dag van de achtste maond ok een feest in dat leek op et feest in Juda. Hi'j besteeg dan, in Betel, de treden naor et alter om offers op te dregen an de stierebeelden die hi'j maeken laoten had. In Betel installeerde hi'j ok de priesters die hi'j veur de offerplakken ansteld had.

Profetie tegen Jerobeam.

33 Op de vuuftiende dag van de achtste maond, de daotum die Jerobeam eigenmachtig vaastesteld had as feestdag veur de Israëlieten, besteeg hi'j de treden naor et alter dat hi'j in Betel maeken laoten had, om d'r een offer an te stikken.

1 Koningen 13.

01 Hi'j ston al bi'j et alter klaor, doe d'r een godsman uut Juda ankwam die deur de Heer stuurd was.

02 Op bevel van de Heer reup hi'j tegen et alter: "Alter! Alter! Dit zegt de Heer: In de femilie van David zal een zeune geboren wodden, die Josia hieten zal. Op jow zal disse Josia de priesters van de offerplakken, die wierook op je branen, as offer brengen. Op jow zal et bonkerak van meensken verbraand wodden."

03 Hierop kondigde hi'j een wonder an: "Dit is et teken dat et de Heer is die zegd het: et alter zal deurmidden splieten en de aske die d'r op ligt zal op de grond valen."

04 Doe de keuning heurde wat de godsman over et alter in Betel zee, steuk hi'j over et alter henne zien haand naor him uut en zee: "Griep him!" Mar zien uutstrekte aarm wodde stief, hi'j kon him niet meer naor him toe bewegen.

05 Doe spleet et alter in twiejen en de aske vul op de grond, krek zoas de godsman in opdracht van de Heer ankondigd had.

06 "Asjeblief," smeekte de keuning de godsman, "bidde veur mi'j en perbeer de Heer, jow God, omme te praoten, zodat ik mien aarm weer bewegen kan." De godsman wus de Heer in een goeie stemming te kriegen, zodat de keuning zien aarm weer bewegen kon, zoas veurtied.

07 Doe zee de keuning: "Kom mit mi'j mit naor huus, dan kun jow je wat opfrissen. En ik zal jow een kedo geven."

08 Mar de godsman zee doe: "Al gavven jow mi'j de helte van jow bezit, dan nog zol ik niet mit jow mitkommen. Ik zal hier in Betel niks eten en niks drinken.

09 Dat is een bevel van de Heer, dat mi'j oplegd wodde mit de woorden: "Ie meugen niks eten en niks drinken en niet langs dezelde weg weeromme gaon as daj' kommen binnen.""

10 Daorom nam hi'j een aandere weg weeromme as die waor langes hi'j kommen was.

11 Now woonde d'r in Betel een oolde profeet. Iene van zien zeunen kwam naor him toe en vertelde him wat de godsman die dag in Betel daon had en wat hi'j tegen de keuning zegd hadde. Doe zien zeunen him alles verteld hadden,

12 vreug heur heit heur welke weg hi'j neumen had. Naodat ze naogaon weren langes welke weg de godsman naor Juda weeromme gaon was,

13 dreug heur heit heur op om de ezel veur him op te zadelen. Dat deden ze, en doe ree de oolde profeet op zien ezel

14 de godsman aachternao. Hi'j trof him an, zittende onder een terebint. "Bin jow de godsman die uut Juda kommen is?" vreug hi'j. "Ja," zee de godsman.

15 Doe zee de profeet: "Gao mit mi'j mit naor huus om wat te eten."

16 "Ik kan niet op jow uutneudiging ingaon," gaf de godsman as bescheid. "Ik mag in jow woonstee niks eten en niks drinken,

17 want d'r is mi'j deur de Heer een verbod oplegd mit de woorden: "Ie meugen daor niks eten en niks drinken en niet langes dezelde weg weeromme gaon as daj' kommen binnen.""

18 "Mar ik bin ok een profeet, krek as jow," voerde de aander an. "En tegen mi'j het een engel in opdracht van de Heer zegd: "Neem him mit weeromme naor je huus en laot him wat eten en drinken."" Zo leug hi'j him veur,

19 en de godsman gong mit him mit weeromme om bi'j him thuus wat te eten en te drinken.

20 Wiels ze bi'j de taofel zatten, richtte de Heer him tot de profeet die de godsman mitneumen had,

21 en disse reup tegen de godsman uut Juda: "Dit zegt de Heer: Ie hebben je verzet tegen et bevel van de Heer en je niet hullen an et verbod dat de Heer, je God, je oplegd had.

22 Ie bin weeromme gaon en ie hebben eten en dronken op een plak waorvan hi'j zegd had daj' daor niks eten of drinken mochten. Daorom zal je lichem nao je dood niet bi'jzet wodden in et graf van je veuroolden."

23 Doe de godsman eten en dronken had, leut de profeet die him mitneumen had een ezel veur him opzadelen.

24 De godsman gong vot, mar onderwegens wodde hi'j deur een leeuw anvalen en doodmaekt. Zien dooie lichem bleef op de weg liggen, en de ezel en de leeuw bleven d'r naost staon.

25 Veurbi'jgangers zaggen et liek liggen, mit de leeuw d'r naost. Doe ze in de stad kwammen waor de oolde profeet woonde, vertelden ze wat ze zien hadden.

26 Ok disse profeet, die de godsman overhaeld had om weeromme te gaon, heurde d'r van en hi'j zee: "Dat moet de godsman wezen die him verzet het tegen et bevel van de Heer. De Heer het him verscheuren laoten deur een leeuw, zoas hi'j him veurzegd had."

27 Hierop dreug hi'j zien zeunen op om een ezel veur him op te zadelen, en doe dat gebeurd was

28 ree hi'j vot. Hi'j trof et levenloze lichem van de godsman liggende op de weg, mit de ezel en de leeuw d'r naost. De leeuw had et liek niet opeten en de ezel niet verscheurd.

29 De profeet nam et lichem van de godsman op, legde et op zien ezel en nam et mit weeromme naor de stad om et daor mit gepaste rouw te begreven.

30 Hi'j zette et lichem bi'j in et veur himzels bestemde graf, en ze rouwden over him mit de woorden: "Ach, mien breur!"

31 Nao de begraffenis zee de oolde profeet tegen zien zeunen: "As ik doodgao, moe'n jim mi'j begreven in et graf waorin disse godsman ligt. Leg mien bonkerak bi'j zienend,

32 want wat hi'j in opdracht van de Heer over et alter in Betel veurzegd het, zal uutkommen, en ok wat hi'j veurzegd het over alle tempels op de offerplakken in de steden van Samaria."

33 Ondaanks disse gebeurtenissen beterde Jerobeam zien leven niet. Hi'j bleef veur de offerplakken priesters anstellen uut alle groepen van de bevolking; wie mar wol kon een anstelling kriegen as priester van de offerplakken.

34 Zo vervul et keuningshuus van Jerobeam tot zunde, waordeur et uutaenlik uutroeid en van de eerde wegveegd wodden zol.

1 Koningen 14.

Jerobeam straft.

01 In die tied wodde Jerobeams zeune Abia ziek.

02 Jerobeam zee tegen zien vrouw: "Kom, struup je zo omme dat gieniene je as mien vrouw herkent, en gao naor Silo. Daor woont de profeet Achia, die mi'j veurzegd het dat ik keuning over dit volk wodden zol.

03 Neem tien broden, een peer koeken en een kruke hunning veur him mit en gao naor him toe; hi'j zal je vertellen hoe et mit oonze zeune oflopen zal."

04 De vrouw van Jerobeam dee wat hi'j zegd had. Ze gong naor Silo, naor et huus van de profeet Achia. Achia kon niet meer kieken, want zien ogen weren deur de oolderdom hielendal dof wodden.

05 Mar de Heer had tegen Achia zegd: "De vrouw van Jerobeam komt naor je toe om je raod te vraogen over heur zeune, die ziek is. Zi'j zal in vermomming bi'j je kommen." En hi'j zee tegen Achia wat hi'j tegen Jerobeams vrouw zeggen mos.

06 Doe Achia de vrouw bi'j de deure ankommen heurde, begroette hi'j heur zo: "Kom binnen, vrouw van Jerobeam. Waorom hebben jow je vermomd? Ik moet jow een vervelende bosschop overbrengen.

07 Gao naor Jerobeam en zeg tegen him: "Dit zegt de Heer, de God van Israël: Ik hebbe je verheven boven et volk en je as vost over mien volk, Israël, ansteld.

08 Ik hebbe et keuningschop van et huus van David losscheurd en et an jow geven. Mar ie bin aanders as mien knecht David, die mien geboden in acht nam, mi'j mit hiel zien hatte toewijded was en de hieltied dee wat goed is in mien ogen.

09 Ie hebben je nog slechter gedreugen as al je veurgangers: ie hebben mi'j plaogd deur je in te laoten mit aandere goden en godebeelden te maeken, en ie hebben mi'j an de kaante zet.

10 Daorom za’k now onheil brengen over et huus van Jerobeam. Alle mannelike leden van je femilie zal ik uutroeien, van hoge tot lege, ik zal je keuningshuus wegvegen as straotesmerigens, tot d'r niks meer van over is.

11 Wie van de femilie van Jerobeam in de stad ommekomt, zal deur de honnen opvreten wodden, en wie ommekomt in et eupen veld, zal deur de voegels opvreten wodden. Zo het de Heer zegd."

12 Gao now naor huus. Zogauw jow bi’j de stad binnen, zal jow kiend wegraeken.

13 In hiel Israël zullen ze over him rouwen, en hi'j zal begreuven wodden. Hi'j is de ienige naokommeling van Jerobeam die in een graf bi'jzet wodden zal, omreden hi'j de ienige is van et huus van Jerobeam in wie de Heer, de God van Israël, wat goeds vienen kon.

14 Binnenkot – wat zeg ik, now, vandaege nog zal de Heer iene tot keuning van Israël verheffen die et huus van Jerobeam uutroeien zal.

15 De Heer zal Israël treffen zoas de wiend et riet in et waeter henne en weer zwiept. Hi'j zal de Israëlieten verdrieven uut dit goeie laand dat hi'j an heur veuroolden geven het. Hi'j zal ze uutmekeer drieven en verjaegen tot over de Eufraat, omreden ze him plaogd hebben deur Asjerapaolen te maeken.

16 Hi'j zal Israël an zien lot overlaoten omreden Jerobeam zundigd het en de Israëlieten tot zunde anzet het."

17 De vrouw van Jerobeam vertrok en gong weeromme naor Tirsa. Zogauw zi'j heur voete over de drumpel zette, overleed et kiend.

18 Et wodde begreuven en hiel Israël rouwde over him, zoas de Heer bi'j monde van zien profeet Achia veurzegd had.

19 Veerdere biezunderheden over Jerobeam, over de oorlogen die hi'j voerd het en over zien regering, bin optekend in de kronieken van de keunings van Israël.

20 Jerobeam regeerde twienentwintig jaor. Doe gong hi'j bi'j zien veuroolden te ruste. Zien zeune Nadab volgde him op.

Rechabeam, keuning van Juda.

21 Rechabeam, de zeune van Salomo, was dus keuning van Juda. Hi'j was ienenveertig jaor oold doe hi'j keuning wodde. Zeuventien jaor regeerde hi'j in Jeruzalem, de stad die de Heer uut alle steden van Israël zien stammen uutkeuzen had om d'r zien naeme wonen te laoten. Zien moeke was Naäma, een Ammonitische.

22 De Judeeërs deden wat slecht is in de ogen van de Heer. Mit heur wangedrag argerden zi'j him nog meer as heur veuroolden ooit daon hadden.

23 Op alle hoge heuvels en onder iedere bladrieke boom bouwden zi'j ok offerplakken, richtten ze gewijde stienen op of zetten ze Asjerapaolen overaende.

24 Ze deden in dit laand ok an tempelprostitutie. Kotomme, de meensken gavven heur over an alle verfoeilike praktieken van de volken die de Heer veur de Israëlieten verdreven had.

25 In et vuufde jaor van de regering van keuning Rechabeam trok keuning Sisak van Iegypte tegen Jeruzalem op.

26 Hi'j roofde de schatten uut de tempel van de Heer en et keuninklik peleis en nam alles mit, ok de goolden schilden die keuning Salomo maeken laoten had.

27 Keuning Rechabeam leut doe broonzen schilden maeken en gaf disse in bewering an de bevelhebbers van de keuninklike garre, die et peleis bewaekte.

28 Iederkeer as de keuning naor de tempel van de Heer kwam, neumen de leden van de garre de schilden mit, en daornao brochten ze die weer weeromme naor heur kezerne.

29 Veerdere biezunderheden over Rechabeam bin optekend in de kronieken van de keunings van Juda.

30 Rechabeam en Jerobeam weren de hieltied mar mit mekeer in oorlog.

31 Doe Rechabeam wegraekte, wodde hi'j begreuven bi'j zien veuroolden in de Davidsburcht. Zien moeke was Naäma, een Ammonitische. Zien zeune Abiam volgde him op.

1 Koningen 15.

Abiam, keuning van Juda.

01 Abiam wodde keuning van Juda in et achttiende regeringsjaor van keuning Jerobeam, de zeune van Nebat.

02 Drie jaor regeerde hi'j in Jeruzalem. Zien moeke was Maächa, de dochter van Abisalom.

03 Hi'j bedreef alle zunden die zien heit veur him ok daon had en was, in tegenstelling tot zien veurvader David, de Heer, zien God, niet mit hiel zien hatte toedaon.

04 Mar omwille van David leut de Heer et locht van David zien keuningshuus in Jeruzalem branen: hi'j leut et keuningschop van heit op zeune overgaon en zorgde dat Jeruzalem staand hul.

05 David had ommes de hieltied daon wat goed is in de ogen van de Heer en him altied hullen an wat God him opdreug, behalven in de kwestie mit de Hethiet Uria.

06-07 Krek as Rechabeam was Abiam de hieltied mar in oorlog mit Jerobeam. Veerdere biezunderheden over Abiam bin optekend in de kronieken van de keunings van Juda.

08 Doe Abiam bi'j zien veuroolden te ruste gong, wodde hi'j begreuven in de Davidsburcht. Zien zeune Asa volgde him op.

Asa, keuning van Juda.

09 Asa wodde keuning van Juda in et twintigste regeringsjaor van keuning Jerobeam van Israël.

10 Ienenveertig jaor regeerde hi'j in Jeruzalem. Zien grootmoeder was Maächa, de dochter van Abisalom.

11 Krek zoas zien veurvader David dee Asa wat goed is in de ogen van de Heer.

12 Hi'j jaegde de manluden die an tempelprostitutie deden, et laand uut en haelde alle godebeelden die zien veuroolden maekt hadden, weg.

13 Zien grootmoeder Maächa ontnam hi'j alderdeegst heur keuninklike titel, omreden zi'j een anstootgevend beeld van Asjera maeken laoten had. Et beeld hakte hi'j in stokken en hi'j verbraandde et in de bedding van de Kidron.

14 En al verdwenen de offerplakken dan niet, toch was Asa de Heer zien leven lange mit hiel zien hatte toedaon.

15 Hi'j leut de wi'jgeschinken van zien heit overbrengen naor de tempel van de Heer en brocht daor ok zien eigen wi'jgeschinken onder: goold, zulver en gebruuksveurwarpen.

16 Asa was de hieltied mar in oorlog mit Basa, de keuning van Israël.

17 Keuning Basa van Israël vul Juda binnen en verstarkte Rama om de an- en ofvoerwegen veur keuning Asa van Juda of te snieden.

18 Daorom gadderde Asa al et goold en zulver dat in de schatkaemers van de tempel en et peleis over was en stuurde een peer van zien hovelings d'r mit naor Damascus. Daor mossen zi'j et an keuning Benhadad van Aram, de zeune van Tabrimmon, de zeune van Chezjon, geven mit de woorden:

19 "Wi'j bin bondgenoten, en oonze heiten weren dat ok. Hierbi'j biede ik jow een kedo van goold en zulver an. Verbreek jow overienkomst mit keuning Basa van Israël, zodat hi'j him uut mien laand terogge trekt."

20 Benhadad willigde de vraoge van keuning Asa in en gaf zien bevelhebbers opdracht mit heur legers tegen de steden van Israël op te trekken. Zo versleug hi'j Ijjon, Dan, Abel-Bet-Maächa, et hiele gebied van Kinneret en et hiele laand van Naftali.

21 Doe Basa hiervan heurde, zag hi'j d'r van of om Rama veerder te versterken en trok hi'j him weeromme in Tirsa.

22 Keuning Asa leut hiel Juda oproepen, gieniene uutzunderd, om mit te helpen bi'j et ofbreken van de verstarkings die Basa in Rama bouwd had. De stienen en et hoolt wodden bruukt om de steden Mispa en Geba in Benjamin te versterken.

23 Veerdere biezunderheden over Asa, over de protte overwinnings die hi'j behaelde en de steden die hi'j verstarken leut, bin optekend in de kronieken van de keunings van Juda. Overigens begon hi'j op laetere leeftied te sukkelen mit et lopen.

24 Doe Asa wegraekte, wodde hi'j begreuven bi'j zien veuroolden in de Davidsburcht. Zien zeune Josafat volgde him op.

Nadab, keuning van Israël.

25 Jerobeams zeune Nadab wodde keuning van Israël in et twiede regeringsjaor van keuning Asa van Juda. Twie jaor regeerde hi'j over Israël.

26 Hi'j dee wat slecht is in de ogen van de Heer en volgde et veurbield van zien heit, die de Israëlieten tot zunde anzet had.

27 Basa, de zeune van Achia, uut de stamme Issachar, beraomde een anslag op Nadab en brocht him om et leven bi'j de Filistijnse stad Gibbeton doe Nadab mit et leger van Israël disse stad belegerde.

28 Et was in et dadde regeringsjaor van keuning Asa van Juda dat Basa Nadab ommebrocht en in zien plak keuning wodde.

29 Zogauw hi'j de macht in hanen had, leut hi'j de hiele femilie van Jerobeam ommebrengen. Gieniene van Jerobeam zien naokommelingen bleef in leven; ze wodden allemaole uutroeid, zoas de Heer bi'j monde van zien profeet Achia uut Silo veurzegd had,

30 omreden Jerobeam zundigd had deur de Israëlieten tot zunde an te zetten en de Heer, de God van Israël, plaogd had.

31 Veerdere biezunderheden over Nadab bin te vienen in de kronieken van de keunings van Israël.

32 Asa en keuning Basa van Israël weren de hieltied mar mit mekeer in oorlog.

Basa, keuning van Israël.

33 Basa, de zeune van Achia, wodde keuning van Israël in et dadde regeringsjaor van keuning Asa van Juda. Vierentwintig jaor regeerde hi'j in Tirsa.

34 Hi'j dee wat slecht is in de ogen van de Heer en volgde et veurbield van Jerobeam, die de Israëlieten tot zunde anzet had.

1 Koningen 16.

01 Daorom richtte de Heer him tot Jehu, de zeune van Chanani, mit disse uutspraoke tegen Basa:

02 "Ik hebbe je uut et stof haeld en je ansteld tot vost over mien volk, Israël. Mar ie hebben et veurbield van Jerobeam volgd en de Israëlieten, mien volk, d'r toe anzet om te zundigen en mi'j mit heur wangedrag te treiteren.

03 Daorom zal ik Basa en zien keuningshuus wegvegen zoas ik et keuningshuus van Jerobeam, de zeune van Nebat, wegveegd hebbe.

04 Wie van de femilie van Basa in de stad starft, zal deur de honnen opvreten wodden, en wie starft in et eupen veld, zal opvreten wodden deur de voegels."

05 Veerdere biezunderheden over Basa en over de overwinnings die hi'j behaelde bin optekend in de kronieken van de keunings van Israël.

06 Doe Basa wegraekte, wodde hi'j begreuven in Tirsa. Zien zeune Ela volgde him op.

07 Bi'j monde van de profeet Jehu, de zeune van Chanani, had de Heer him dus tegen Basa en zien femilie richt, omreden hi'j daon had wat slecht is in de ogen van de Heer. Hi'j had ommes, krek zoas Jerobeam en zien femilie, de Heer mit zien handelswieze plaogd. Butendat had hi'j de femilie van Jerobeam uutmoord.

Ela, keuning van Israël.

08 Ela, de zeune van Basa, wodde keuning van Israël in et zesentwintigste regeringsjaor van keuning Asa van Juda. Twie jaor regeerde hi'j in Tirsa.

09 Tegen him wodde een anslag beraomd deur zien knecht Zimri, de bevelhebber van de helte van de waegenmenners. Doe Ela him een keer an et bedrinken was in et huus van zien hofmeester Arsa, in Tirsa,

10 drong Zimri daor binnen en brocht him om et leven. Et was in et zeuvenentwintigste regeringsjaor van keuning Asa van Juda dat Zimri Ela om et leven brocht en in zien plak keuning wodde.

11 Doe hi'j de macht ienkeer in hanen had en goed en wel op de troon zat, leut hi'j et hiele keuningshuus van Basa ommebrengen. Gieniene van et manlik geslaacht bleef in leven, niet ien femilielid of vrund bleef over om him te wreken.

12 Zo roeide Zimri de hiele femilie van Basa uut, zoas de Heer bi'j monde van de profeet Jehu over Basa veurzegd had,

13 omreden Basa en zien zeune Ela zundigd hadden en de Israëlieten d'r toe anzet hadden om te zundigen, deur de Heer, de God van Israël, mit heur nietige ofgoden te treiteren.

14 Veerdere biezunderheden over Ela bin optekend in de kronieken van de keunings van Israël.

Zimri, keuning van Israël.

15 Zimri wodde keuning van Israël in et zeuvenentwintigste regeringsjaor van keuning Asa van Juda. Zeuven daegen regeerde hi'j in Tirsa. Et leger lag in die tied veur de Filistijnse stad Gibbeton.

16 Doe de Israëlieten daor heurden dat Zimri een anslag op de keuning pleegd had en him ommebrocht had, reupen ze diezelde dag nog, in et legerkaamp, heur bevelhebber Omri tot keuning van Israël uut.

17 Omri trok mit et hiele leger uut Gibbeton tegen keuning Zimri op en belegerde Tirsa.

18 Doe Zimri begreep dat de stad inneumen wodden zol, trok hi'j him weeromme in et verstarkte gedielte van et peleis en stak hi'j et peleis in braand. Zo kwam hi'j om et leven,

19 omreden hi'j zundigd had deur te doen wat slecht is in de ogen van de Heer. Hi'j had ommes et veurbield van Jerobeam volgd deur krek zoas hi'j de Israëlieten tot zunde an te zetten.

20 Veerdere biezunderheden over Zimri en over de anslag die hi'j beraomde bin optekend in de kronieken van de keunings van Israël.

21 Nao de dood van Zimri vul et leger van Israël in twie perti'jen uutmekere. De iene helte wol Tibni, de zeune van Ginat, as keuning uitroepen, de aandere helte keus de kaante van Omri.

22 Mar de anhangers van Omri weren starker as de anhangers van Tibni. Tibni, de zeune van Ginat, gong dood en Omri wodde keuning.

Omri, keuning van Israël.

23 Omri wodde keuning van Israël in et ienendattigste regeringsjaor van keuning Asa van Juda. Hi'j regeerde twaelf jaor. Doe hi'j zes jaor in Tirsa regeerd had,

24 kocht hi'j van een zekere Semer veur twie telent zulver een barg. Hi'j leut daor huzen op bouwen en nuumde de stad die hi'j bouwen leut Samaria, naor Semer, de veurige bezitter van de barg.

25 Omri dee wat slecht is in de ogen van de Heer; zien gedregings weren nog slimmer as die van zien veurgangers.

26 Hi'j volgde in alle opzichten et veurbield van Jerobeam, de zeune van Nebat, die de Israëlieten d'r toe anzet had om te zundigen, deur de Heer, de God van Israël, mit heur nietige ofgoden te treiteren.

27 Veerdere biezunderheden over Omri en over de overwinnings die hi'j behaelde bin optekend in de kronieken van de keunings van Israël.

28 Doe Omri wegraekte, wodde hi'j begreuven in Samaria. Zien zeune Achab volgde him op.

Achab, keuning van Israël.

29 Achab, de zeune van Omri, wodde keuning van Israël in et achtendattigste regeringsjaor van keuning Asa van Juda. Twieenentwintig jaor regeerde hi'j in Samaria.

30 Achab dee wat slecht is in de ogen van de Heer; zien gedregings weren nog slimmer as die van zien veurgangers.

31 En as et nog niet slim genoeg was dat hi'j et veurbield volgde van Jerobeam, de zeune van Nebat, nam hi'j Izebel tot vrouw, de dochter van keuning Etbaäl van Sidon, en begon hi'j Baäl te vereren.

32 Hi'j leut in Samaria een tempel veur Baäl bouwen en richtte daor een alter veur him op.

33 Hi'j maekte ok een Asjerapaol. Zo dee hi'j verschillende dingen waormit hi'j de Heer, de God van Israël, argerde, meer nog as de veurige keunings van Israël daon hadden.

34 In de tied van Achab wodde Jericho weer opbouwd deur Chiël uut Betel. Te koste van zien ooldste zeune, Abiram, legde hi'j de follementen, en de poortdeuren bevestigde hi'j te koste van Segub, zien jongste zeune, zoas de Heer bi'j monde van Jozua, de zeune van Nun, veurzegd had.

1 Koningen 17.

De profeet Elia.

01 De Tisbiet Elia uut Gilead zee tegen Achab: "Zo waor as de Heer leeft, de God van Israël, in wie zien dienst ik stao, de eerstkomende jaoren zal d'r gien dauw of regen kommen of ik moet et al zeggen."

02 De Heer richtte him tot Elia mit de woorden:

03 "Gao weg van hier. Gao naor et oosten en zuuk een schoelplak in de wadi Kerit, an de ginnekaante van de Jordaan.

04 Drinken kuj' uut de revier, en ik hebbe de raeven zegd om je daor eten te geven."

05 Elia dee wat de Heer him zegd had, hi'j gong vot en trok him weeromme in de wadi Kerit, an de oostkaante van de Jordaan.

06 De raeven brochten him daor morgens en aovens bolle en vleis, en waeter dronk hi'j uut de revier.

07 Mar deurdat et de hieltied mar niet regende in et laand, vul de revier nao een posien dreuge.

08 Doe richtte de Heer him tot Elia mit de woorden:

09 "Gao naor Sarefat, in de buurt van Sidon, en neem daor je intrek. Ik hebbe een wedevrouw daor opdreugen om je eten te geven."

10 Elia gong op weg naor Sarefat, en doe hi'j bi'j de stadspoort ankwam, zag hi'j een wedevrouw die doende was om hoolt bi’j mekeer te sprokkelen. Hi'j reup heur en vreug of ze een koemegien waeter veur him haelen wol, zodat hi'j zien dust lessen kon.

11 Wiels zi'j votleup om waeter te haelen, reup hi'j heur nao of ze ok een stok bolle veur him mitnemen wol.

12 "Zo waor as de Heer, jow God, leeft," zee zi'j doe, "ik hebbe niks meer in veurraod, allienig een haantienvol mael in de pot en een ressien olijfeulie in de kruke. Kiek, ik hebbe krek een peer takken opkregen om wat te eten te maeken veur mi'j en mien zeune. As dat op is, zuwwe van de honger ommekommen."

13 Mar Elia zee: "Maek jow niet ongerust. Doe wat jow van doel weren, mar bak van wat jow in huus hebben eerst wat veur mi'j en kom mi'j dat brengen. Daornao kun jow veur jowzels en jow zeune wat klaormaeken,

14 want dit zegt de Heer, de God van Israël: Tot op de dag dat ik weer regen op de eerde valen laoten zal, zal d'r mael in de pot wezen en zal de euliekruke niet leeg raeken."

15 De vrouw gong naor huus en dee wat Elia zegd had. En ze hadden iedere dag te eten, zi'j, Elia en heur femilie.

16 D'r was mael in de pot en de euliekruke raekte niet leeg, zoas de Heer bi'j monde van Elia beloofd had.

17 Een posien laeter wodde et kiend van Elia zien gaastvrouw ziek, en wel zo eernstig dat te slotte alle leven uut him wegtrok.

18 Doe zee de vrouw tegen Elia: "Wat hebbe ik jow misdaon, godsman? Bin jow seins naor mi'j toe kommen om mien zunden an et locht te brengen en mien zeune omme kommen te laoten?"

19 "Geef mi'j jow zeune," zee hi'j, en hi'j nam de jonge van heur schoot en dreug him naor boven, naor de kaemer die hi'j in gebruuk had, en legde him op zien eigen bedde.

20 Doe reup hi'j de Heer an en vreug: "Heer, mien God, waoromme treffen jow now krek disse wedevrouw, die mi'j gaastvri'jhied bödt, deur heur zeune ommekommen te laoten?"

21 Hi'j strekte him driemaol over et kiend uut, daorbi'j de Heer anroepende mit de woorden: "Heer, mien God, laot toch de levensaosem in de bost van dit kiend weeromme kommen."

22 De Heer verheurde Elia zien smeekbede: de levensaosem keerde weeromme in de bost van et kiend, en et leefde weer.

23 Elia nam et kiend op, dreug et naor beneden en gaf et an zien moeke weeromme. "Kiek, jow zeune leeft," zee hi'j.

24 Doe zee de vrouw tegen Elia: "Now weet ik dat jow deur God stuurd binnen en dat jow warkelik uut naeme van de Heer praoten."

1 Koningen 18.

Elia en de profeten van Baäl.

01 Veur d'r drie jaoren verstreken weren, richtte de Heer him opni'j tot Elia, mit de woorden: "Gao je opwaachting maeken bi'j Achab. Ik zal weer regen op de eerde valen laoten."

02 Elia gong dus op weg naor de keuning. Ondertussen was de hongersnood in Samaria zo groot wodden,

03 dat Achab zien hofmeester Obadja bi'j him kommen laoten had. Disse Obadja had groot ontzag veur de Heer.

04 Doe keuninginne Izebel de profeten van de Heer uutroeien leut, had Obadja honderd van heur in twie groepen van vuuftig in grotten verburgen en heur daor van eten en drinkwaeter veurzien.

05 Achab zee tegen Obadja: "Gao alle bronnen en revieren in et laand langes. Misschien is d'r argens grös te vienen, zodawwe oonze peerden en muildieren in leven holen kunnen en et vee niet of te maeken hoeven."

06 Ze neumen ieder een pat van et laand veur heur rekening: Achab gong allienig de iene kaante uut en Obadja ok allienig, de aandere kaante.

07 Onderwegens kwam Obadja Elia tegen. Doe hi'j him herkende, beug hi'j diepe veurover en vreug: "Bin jow et, Elia, mien heer?"

08 "Jaowis," zee Elia doe. "Gao jow meester zeggen dat Elia d'r an komt."

09 Mar Obadja protesteerde: "Dat zol mien dood wezen! Wat heb ik misdaon, heer, dat jow mi'j an Achab zien genaode overleveren willen?

10 Zo waor de Heer, jow God, leeft, d'r is gien volk of keuninkriek waor mien meester niet naor jow zuken laoten het. En as ze zeden dat jow daor niet weren, dan leut hi'j dat volk of dat keuninkriek zweren dat ze jow niet vienen konnen.

11 En now willen jow dat ik mien meester zeggen gao dat jow d'r an kommen?

12 Zogauw ik van jow weg gao komt d'r vanzels een geest van de Heer die jow mitnemt naor ik weet niet waor henne, en as ik dan tegen Achab zegge dat jow d'r binnen en hi'j kan jow niet vienen, dan zal hi'j mi'j ommebrengen. Vanof mien vroegste jonkhied he'k een groot ontzag veur de Heer.

13 Hebben ze jow nooit verteld, heer, wat ik daon hebbe doe Izebel de profeten van de Heer uutmoren leut? Dat ik honderd van heur een schoelplak beuden hebbe, vuuftig in iene grot en vuuftig in een aandere, en dat ik heur eten en drinkwaeter geven hebbe?

14 En now willen jow dat ik mien meester zeggen gao dat jow d'r an kommen? Hi'j zal mi'j vermoren!"

15 Mar Elia zee doe: "Zo waor de Heer van de hemelse machten, in wie zien dienst ik stao, leeft, vandaege zal ik bi'j Achab mien opwaachting maeken."

16 Obadja zocht Achab op en vertelde him dat Elia d'r an kwam. Achab gong Elia integen,

17 en zogauw hi'j him in et oge kreeg reup hi'j: "Bin jow et, Elia? Jow, die Israël in et ongelok stot hebben?"

18 Elia zee doe: "Ik hebbe Israël niet in et ongelok stot, dat hebben jow zels daon, jow en et keuningshuus van jow heit, omreden jim de geboden van de Heer naost jim daelelegd hebben en de Baäls vereren gaon binnen.

19 Laot hiel Israël naor mi'j toe kommen, bi'j de Karmel. Laot alle vierhonderdvuuftig profeten van Baäl bi'j me kommen, en ok alle vierhonderd profeten van Asjera, die deur Izebel an et hof opneumen binnen."

20 Achab stuurde boden naor alle stammen van Israël en leut ok alle profeten bi'j de Karmel bi'j mekeer kommen.

21 Daor zee Elia tegen et volk: "Hoe lange blieven jim nog op twie gedaachten hinken? As de Heer God is, volge him dan; is Baäl et, volge him dan." De Israëlieten zeden niks.

22 Doe zee Elia: "Ik bin de ienige profeet van de Heer die nog over is. De profeten van Baäl bin mit vierhonderdvuuftig man.

23 Breng oons twie bollen. Zi'j meugen as eersten een bolle uutkiezen. Laoten ze die in stokken snieden en op een braandstaepel leggen, mar ze meugen et hoolt niet anstikken. Ik zal de aandere bolle klaormaeken en op een braandstaepel leggen, en ik zal et hoolt ok niet anstikken.

24 Jim moe'n de naeme van jim god anroepen, en ik zal de naeme van de Heer anroepen. De god die bescheid geft mit vuur, is de waore God." Et hiele volk stemde mit dit veurstel in.

25 "Beginnen jim mar, jim bin mit een hiele protte," zee Elia tegen de profeten van Baäl. "Kieze mar een dier en maek et klaor veur et offer. Roep dan de naeme van jim god an, mar stik et hoolt niet in 'e braand."

26 De profeten neumen iene van de twie beschikbere bollen en maekten die klaor veur et offer. De hiele morgen lange reupen ze Baäl an: "Baäl, geef oons bescheid!" Mar et bleef stille en gieniene gaf bescheid, hoe ze ok daansten en sprongen rond et alter dat daor opricht was.

27 Doe et middagure wodde, begon Elia heur te hunen: "Roep zo hadde aj'm kunnen! Hi'j is toch een god? Hi'j het grif wat aanders te doen. Ik daenke dat hi'j him even ofzonderen mos. Is hi'j seins op reize gaon? Misschien slapt hi'j, en moe'n jim him wakker maeken!"

28 De profeten reupen uut alle macht en brochten heurzels, zoas heur gewoonte was, mit zwaorden en lansen verwondingen toe tot et bloed over heur lief stroomde.

29 In vervoering bleven ze raozen, mar doe et middagure ok allange veurbi'j was en et ure van et graanoffer kwam, was d'r nog de hieltied gien inkelde reaktie kommen: et bleef stille, gieniene gaf bescheid.

30 Elia zee tegen de Israëlieten dat ze naor him toe kommen mossen. Doe ze bi'j him staon kommen weren, bouwde hi'j et verwoeste alter van de Heer weer op.

31 Hi'j nam twaelf stienen, evenvule as et tal stammen van Israël, de naokommelingen van de zeunen van Jakob, tegen wie de Heer zegd had: "Israël is je ni'je naeme."

32 Mit die twaelf stiender maekte hi'j een alter te ere van de Heer, en daoromhenne leut hi'j een geule greven mit een lengte van twiehonderd el.

33 Hi'j staepelde et braandhoolt op, sneed de bolle in stokken en legde die op de braandstaepel.

34 Doe zee hi'j: "Vul vier kruken mit waeter en giet die over et offer en et braandhoolt uut." Doe dat gebeurd was, leut hi'j et nog een twiede en een dadde keer doen.

35 Et waeter leup over et alter henne en de geule d'rommehenne kwam vol waeter te staon.

36 Doe et ure veur et graanoffer anbreuken was, trad de profeet Elia op et alter toe en zee: "Heer, God van Abraham, Isaak en Israël, vandaege zal blieken dat jow in Israël God binnen, en dat ik jow dien en dit alles in jow opdracht daon hebbe.

37 Geef mi'j bescheid, Heer, geef mi’j bescheid. Dan zal dit volk begriepen dat jow, Heer, God binnen en dat jow et binnen die heur tot inkeer brengt."

38 Et vuur van de Heer sleug in en verteerde et braandoffer mit braandhoolt, stienen, aske en al; alderdeegst et waeter in de geule slikte et op.

39 Alle Israëlieten zaggen et, en iederiene vul op zien kni'jen en reup: "De Heer is God, de Heer is God!"

40 Doe zee Elia tegen heur: "Griep de profeten van Baäl; laot niet iene van heur ontkommen!" De profeten wodden gevangenneumen, en Elia leut heur ofdaelen naor et dal van de Kison, waor hi'j heur omme brengen leut.

41 Tegen Achab zee Elia: "Gao now wat eten en drinken, ik heur et gegoes van de stotregen al."

42 Achab gong wat eten en drinken en Elia gong naor de toppe van de Karmel. Daor gong hi'j hurkt op de grond zitten, mit zien gezichte tussen zien kni'jen.

43 Zien knecht dreug hi'j op: "Gao ie es kieken, de kaante van de zee uut." De knecht gong kieken, mar doe hi'j weerommekwam zee hi'j: "D'r is niks te zien." Zeuven keer stuurde Elia him weeromme,

44 en doe de knecht veur de zeuvende keer te kieken gaon was, zee hi'j: "D'r komt een klein wolkien uut zee opzetten, niet groter as een haandpalm." Doe zee Elia: "Gao vlogge naor Achab en zeg him dat hi'j zien waegen inspannen moet en votgaon, aanders zal de regen him de weg ofsnieden."

45 In minder as gien tied wodde de hemel verduusterd deur wolken, stak de wiend op en bastte d'r een geweldige regenbujje los. Achab ree in de richting van Jizreël.

46 Elia wodde deur de haand van de Heer grepen. Hi'j dee him een lendedoek omme en rende veur Achab uut, hielendal tot Jizreël.

1 Koningen 19.

Elia op de Horeb.

01 Achab vertelde Izebel alles wat Elia daon had, ok dat hi'j alle profeten omme brocht had.

02 Doe leut Izebel Elia disse bosschop overbrengen: "De goden meugen mit mi'j doen wat ze willen as jow morgen om disse tied niet etzelde lot ondergaon as zi'j."

03 Elia wodde bange en vlochtte om zien leven te redden. Bi'j Berseba in Juda ankommen leut hi'j zien knecht aachter

04 en zels trok hi'j iene dagreize veer de woestijn in. Daor gong hi'j onder een bremstruke zitten, verlangend naor de dood, en zee: "Et het genoeg west, Heer. Neem mien leven, want ik bin niet beter as mien veuroolden."

05 Hi'j vul onder de bremstruke in slaop, mar d'r kwam een engel, die him anraekte en zee: "Wor wakker en eet wat."

06 Elia keek op en ontdekte naost zien heufd een bolle, in gloeiende koolties bakt, en een kruke mit waeter. Naodat hi'j eten en dronken had gong hi'j weer onder de struke liggen.

07 Mar de engel van de Heer kwam nog es, raekte him opni'j an en zee: "Kom overaende en eet wat, aanders is de reize te zwaor veur je."

08 Elia kwam overaende, en doe hi'j eten en dronken had leup hi'j, anstarkt deur dit eten, veertig daegen en veertig naachten deur de woestijn, tot hi'j bi'j de Horeb kwam, de barg van God.

09 Daor gong hi'j een grot binnen om d'r de naacht deur te brengen. Doe richtte de Heer him tot him mit de woorden: "Elia, wat doej' hier?"

10 Elia zee doe: "Ik hebbe mi'j mit volle overgaove inzet veur de Heer, de God van de hemelse machten, mar de Israëlieten hebben jow verbond mit heur naost heur daelelegd, jow alters verwoest en jow profeten ommebrocht. Ik bin as ienige overbleven, en now hebben ze et ok op mien leven veurzien."

11 "Kom naor buten," zee de Heer, "en loop hier op de barg op mi'j toe." En daor kwam de Heer veurbi'j. D'r gong een grote, krachtige flapwiend veur de Heer uut, die de bargen spleet en de rotsen an stokken sleug, mar de Heer was niet in die flapwiend. Nao de flapwiend kwam d'r een eerdbeving, mar de Heer was niet in die eerdbeving.

12 Nao de eerdbeving was d'r vuur, mar de Heer was niet in dat vuur. Nao et vuur klonk et gefluuster van een zaachte wiend.

13 Doe Elia dat heurde, sleug hi'j zien maantel veur zien gezichte. Hi'j kwam naor buten en gong in de eupening van de grot staon, en daor klonk een stemme die tegen him zee: "Elia, wat doej' hier?"

14 Elia zee doe: "Ik hebbe mi'j mit volle overgaove inzet veur de Heer, de God van de hemelse machten, mar de Israëlieten hebben jow verbond mit heur naost heur daelelegd, jow alters verwoest en jow profeten vermoord. Ik bin as ienige overbleven, en now hebben ze et ok op mien leven veurzien."

15 De Heer zee tegen Elia: "Keer weeromme en gao naor de woestijn van Damascus. Daor ankommen moej' Hazaël tot keuning van Aram zalven.

16 Jehu, de zeune van Nimsi, moej' zalven tot keuning van Israël, en Elisa, de zeune van Safat, uut Abel-Mechola, moej' tot je eigen opvolger zalven.

17 Wie ontkomt an et zwaord van Hazaël, zal ommebrocht wodden deur Jehu. En wie ontkomt an et zwaord van Jehu, zal ommebrocht wodden deur Elisa.

18 Ik zal in Israël niet meer as zeuvenduzend meensken in leven laoten, allienig degenen die niet veur Baäl deur de kni’jen gaon binnen en him niet kust hebben."

19 Elia gong weg van de Horeb. Doe hi'j Elisa, de zeune van Safat, antrof was disse an et ploegen. Ze weren an et wark mit twaelf span ossen; Elisa leup aachter et twaelfde span. Elia leup op him toe en gooide zien maantel over him henne.

20 Drekt leut Elisa zien ossen in de steek en leup hadde aachter Elia an. "Laot mi'j ofscheid nemen van mien heit en moeke," zee hi'j, "dan za'k mit jow mitgaon." "Doe waj' willen," zee Elia. "Ik dwinge je nargens toe."

21 Elisa gong weeromme, slaachte zien ossen, braodde et vleis op et hoolt van heur jok en beud et zien knechten an. Daornao gong hi'j mit Elia mit as zien knecht.

1 Koningen 20.

Eerste oorlog mit Aram.

01 Keuning Benhadad van Aram reup al zien troepen onder de waopens. Mit twieëndattig aandere keunings, mit peerden en waegens, trok hi'j op naor Samaria en omsingelde et.

02 Benhadad stuurde ofgezaanten naor de stad, naor keuning Achab van Israël.

03 Ze mossen disse bosschop overbrengen: "Dit zegt Benhadad: "Jim goold en zulver kommen mi'j toe, en jim mooiste vrouwluden en flinkste zeunen ok!""

04 De keuning van Israël leut as bescheid zeggen: "Et is krek zoas jow zeggen, mien heer en keuning: ik beheur jow toe mit alles wat ik hebbe."

05 De ofgezaanten kwammen opni'j naor Achab toe en zeden: "Dit zegt Benhadad: "Ik hebbe ofgezaanten naor jow toe stuurd mit de bosschop dat jow je goold en je zulver en je vrouwluden en je zeunen an mi'j geven moeten.

06 Now, morgen om disse tied stuur ik mien knechten naor jow toe. Zi'j zullen jow peleis en de huzen van jow knechten deurzuken en alles mitnemen waor jow weerde an hechten.""

07 De keuning van Israël reup alle ooldsten van et laand bi'j him en zee: "Zoas jim zien het keuning Benhadad et slecht mit oons veur. Hi'j had mien vrouwluden en zeunen en mien goold en zulver al opeist, en ik hebbe et him niet weigerd."

08 De ooldsten en de aandere Israëlieten zeden tegen de keuning: "Doe niet wat hi'j zegt, willig zien eis niet in."

09 Doe zee Achab tegen de ofgezaanten van Benhadad: "Zeg tegen mien heer en keuning: "Alles waor jow mi'j de eerste keer om vraogd hebben za'k jow geven, heer, mar op jow twiede eis kan ik niet ingaon."" De ofgezaanten vertrokken en brochten dit bescheid an Benhadad over.

10 Doe stuurde Benhadad disse bosschop: "De goden meugen mit mi'j doen wat ze willen as d'r van Samaria genoeg stof overblift om d'r alle soldaoten die veur mi'j vechten een haandvol van mit te geven."

11 De keuning van Israël zee doe: "Zeg him dat wie him opmaekt om te vechten, niet juichen moet veur hi'j de waopens weer oflegd het!"

12 Benhadad zat mit de aandere keunings in et schaad te drinken doe hi'j dit bescheid kreeg, en votdaolik beveelde hi'j zien anvoerders om heur stellings tegenover de stad te betrekken.

13 Doe kwam d'r een profeet naor keuning Achab van Israël toe en die zee: "Dit zegt de Heer: Ziej' die geweldige legermacht daor? Now, vandaege lever ik heur an jow uut, zodat ie beseffen dat ik de Heer bin."

14 "Wie zal dat doen?" vreug Achab. De profeet zee doe: "De Heer zegt: Deur de soldaoten van de perveensieheufden." "En wie zal de anval eupenen?" vreug Achab. "Jow," zee de profeet doe.

15 Achab hul troepenschouw: de perveensieheufden hadden twiehonderdtwieëndattig soldaoten bi'j heur en de heufdmacht van et leger beston uut zeuvenduzend Israëlieten.

16 In de middag deden ze een uutval. Benhadad en de twieëndattig keunings die him te hulpe kommen weren zatten nog de hieltied in 't schaad te drinken en weren ondertussen flink dronkend wodden.

17 De soldaoten van de perveensieheufden weren veuruutgaon. Benhadad leut infermeren wat d'r an de haand was, en ze vertelde him dat d'r een klofte manluden de stad uut kommen was.

18 Doe zee hi'j: "Of ze Samaria now mit vreedzeme of mit vi'jandige bedoelings verlaoten hebben, zorg daj'm ze levend in hanen kriegen."

19 Ondertussen weren niet allienig de soldaoten van de perveensieheufden de stad uut trokken, mar in heur gevolg ok de overige manschoppen.

20 Ze sleugen heur tegenstaanders de iene nao de aander daele, en te slotte sleugen de Arameeërs op de vlocht, aachtervolgd deur de Israëlieten. Keuning Benhadad van Aram wus op zien peerd te ontkommen, mit inkelde ruters in zien gevolg.

21 Now kwam ok de keuning van Israël de stad uut. Hi'j maekte him meester van de peerden en waegens en brocht de Arameeërs een grote nederlaoge toe.

22 Mar de profeet diende him opni'j bi'j de keuning van Israël an en zee tegen him: "Zorg veur verstarkings en overleg wat jow te doen staot, want ankem jaor zal de keuning van Aram jow opni'j anvalen."

Twiede oorlog mit Aram.

23 De raodsheren van de keuning van Aram zeden tegen heur vost: "De Israëlieten hebben oons versleugen omreden heur God een barggod is. Mar awwe in de vlakte mit heur vechten, zuwwe et grif van heur winnen.

24 Wi'j raoden jow dit an: Onthef de keunings van heur opdracht en stel in heur plak de gouverneurs op.

25 Breng een ni'j leger bi’j mekeer, lieke stark as et leger daj' verleuren hebben, en zorg veur liekevule peerden en waegens as jow eerst hadden. Lao'we mit heur vechten in de vlakte, dan zuwwe heur beslist verslaon." De keuning nam heur advies over.

26 Et ankem jaor monsterde Benhadad et leger van Aram en trok naor Afek op, om daor et gevecht mit Israël an te gaon.

27 Doe de troepen van Israël ok monsterd en beveurraod weren, trokken ze de vi'jaand integen. Opsteld tegenover de Arameeërs, die et hiele terrein vulden, weren zi'j niet vule meer as twie nikszeggende kudden geiten.

28 De godsman diende him bi'j de keuning van Israël an en zee: "Dit zegt de Heer: Aram het zegd dat de Heer een barggod is, en niet een god van de vlakten. Daorom zal ik disse hiele legermacht an jim uutleveren, zodat jim begriepen dat ik de Heer bin."

29 Zes daegen lange stonnen de legers tegenover mekeer, en op de zeuvende dag bastte de stried los. De Israëlieten versleugen de Arameeërs: honderdduzend man voetvolk op iene dag.

30 De Arameeërs die de slag overleefden vlochtten de stad Afek in, mar de stadsmure vul omme en verpletterde heur: zeuvenentwintigduzend man. Ok Benhadad was de stad in vlocht en hul him schoel op een verburgen plak in een huus.

31 Zien raodsheren zeden tegen him: "We hebben heurd dat de keunings van Israël genadige keunings binnen. Lao'we een boeteklied anstrupen en een touw om oonze nekke doen en zo de keuning van Israël integen gaon, misschien speert hi'j jow leven dan."

32 Ze struupten een boeteklied an en deden een touw om heur nekke, en gongen zo naor de keuning van Israël. Ze zeden tegen him: "Jow knecht Benhadad vragt jow of jow zien leven speren willen." "Leeft hi'j nog?" vreug keuning Achab. "Hi'j is mien vrund."

33 De manluden vatten dit op as een geunstig teken en haostten heur om zien woorden te bevestigen. "Ja, Benhadad is jow vrund," zeden ze. "Gao him haelen," beveelde de keuning. Doe Benhadad bi'j keuning Achab kwam, leut disse him bi'j him op de striedwaegen zitten gaon.

34 Benhadad zee tegen him: "De steden die mien heit jow heit ontneumen het zal ik jow weerommegeven, en jow kun in Damascus een eigen mark beginnen zoas mien heit in Samaria daon het." "We zullen dat in een overienkomst vaasteleggen," zee Achab, "en dan zal ik jow gaon laoten." En hi'j sleut een overienkomst mit Benhadad en leut him gaon.

35 Iene uut de profetegemienschop vreug op bevel van de Heer an een aandere profeet: "Slao mi'j asjeblief." Doe de aander weigerde him te slaon,

36 zee hi'j: "Ie doen niet wat de Heer zegt. Daorom zal een leeuw je verscheuren zogauw aj' bi'j mi'j weg gaon." Amper was hi'j vertrokken, of een leeuw kruusde zien pad en verscheurde him.

37 Doe vreug de profeet an een aander: "Slao mi'j asjeblief." Disse man sleug him tot bloedens toe.

38 De profeet gong langs de weg staon waor de keuning veurbi'j kommen zol, naodat hi'j him onherkenber maekt had deur zien doek veur zien gezichte te doen.

39 Doe de keuning langes kwam, reup de profeet him toe: "Doe ik op et slagveld was, heer, kwam d'r iene op mi'j of mit een man bi'j him, en hi'j dreug mi'j op om die te huden. "Aj' him ontkommen laoten," zee hi'j, "moet ie in zien plak je leven geven, of aanders moej' een telent zulver betaelen."

40 Mar mien andacht wodde van alle kaanten opeist, en opiens was hi'j vot." De keuning van Israël zee: "Ie hebben je eigen vonnis veld."

41 Vlogge trok de man de doek veur zien gezichte weg, en doe zag de keuning dat et iene van de profeten was.

42 "Dit zegt de Heer," zee hi'j tegen de keuning. "Ie hebben de man wie zien leven mi'j toeheurde gaon laoten, daorom moej' in zien plak je leven geven en moet jow volk et lot ondergaon dat jow toebedield was."

43 Poer lelk en mistroostig gong de keuning naor zien peleis in Samaria weeromme.

1 Koningen 21.

De droevetuun van Nabot.

01 Een poos laeter gebeurde dit. De Jizreëliet Nabot had een droevetuun die greensde an et peleis dat keuning Achab van Samaria in Jizreël bezat.

02 "Stao mi'j jow droevetuun of," zee Achab tegen Nabot. "Hi'j ligt naost mien peleis; ik kan him goed bruken om daor gruunte te verbouwen. Ik zal jow d'r een betere droevetuun veur weerommegeven, of ik zal jow, aj' dat liever hebben, de pries d'r van in zulver uutbetaelen."

03 Mar Nabot zee tegen Achab: "De Heer verhoede dat ik de grond die ik van mien veuroolden arfd hebbe an jow ofstaon zol."

04 Achab gong weeromme naor zien peleis, poer lelk en mistroostig omreden Nabot tegen him zegd had dat hi'j him de grond die hi'j van zien veuroolden arfd had niet ofstaon zol. Hi'j gong op zien rustbedde liggen, mit zien gezichte naor de mure, en weigerde om te eten.

05 Doe kwam zien vrouw Izebel naor him toe en vreug: "Wat is d'r gebeurd, daj' zo mismoedig binnen en niet eten willen?"

06 "Ik hebbe mit de Jizreëliet Nabot praot," zee hi'j. "Ik hebbe him vraogd om mi'j zien droevetuun te verkopen. Of, as hi'j dat liever had, kon hi'j d'r een aandere droevetuun veur weeromme kriegen. Mar hi'j weigerde zien droevetuun an mi'j te verkopen."

07 Doe zee Izebel: "Wat? Ie bin toch de keuning van Israël? Kom overaende en eet wat, dat zal je goeddoen. Ik zal d'r veur zorgen dat ie de droevetuun van Nabot kriegen."

08 Uut naeme van Achab schreef Izebel brieven, verzegelde die mit et keuninklike zegel en stuurde ze naor de ooldsten en anzienliksten in de stad waor Nabot woonde.

09 In die brieven ston dit: "Kondig een vastendag of en zet Nabot veuran as et volk bi'jmekeer komt.

10 Laot dan twie manluden die nargens veur terogge deinzen tegenover him zitten gaon en him beschuldigen van godslastering en majesteitsschennis. Daornao moe'n jim him buten de stad brengen en stienigen."

11 Nabot zien stadsgenoten, de ooldsten en anzienliksten van zien woonstee, deden wat Izebel heur opdreugen had in de brieven die zi'j stuurd hadde.

12 Ze kondigden een vastendag of en leuten Nabot veuran zitten doe et volk bi'jmekeer kwam.

13 Twie manluden gongen tegenover him zitten en beschuldigden him te overstaon van et volk van godslastering en majesteitsschennis. Daornao wodde hi'j buten de stad brocht en stienigd.

14 Ze stuurden Izebel bericht dat Nabot deur stieniging om te leven brocht was.

15 Doe Izebel heurde dat Nabot dood was, zee ze tegen Achab: "Ie kun de droevetuun die de Jizreëliet Nabot je weigerde te verkopen in bezit nemen, want Nabot leeft niet meer, hi'j is dood."

16 Doe Achab heurde dat Nabot dood was, gong hi'j naor Jizreël om de droevetuun van Nabot in bezit te nemen.

17 De Heer richtte him tot de Tisbiet Elia mit de woorden:

18 "Kom, gao Achab, de keuning van Israël, integen. Hi'j is uut Samaria naor de droevetuun van Nabot kommen om die in bezit te nemen.

19 Zeg tegen him: "Dit zegt de Heer: Ie hebben een moord pleegd en je et bezit van een aander toeëigend." Zeg ok tegen him: "Dit zegt de Heer: Op et plak waor de honnen et bloed van Nabot opslikt hebben, zullen ze jow bloed ok opslikken.""

20 Doe Achab Elia zag, zee hi'j: "Mien vi'jaand het me dus weer weten te vienen." "Ik hebbe jow vunnen," zee Elia. "Jow hebben jow d'r toe liend om wat te doen dat slecht is in de ogen van de Heer.

21 Daorom breng ik onheil over jow: Jow zullen wegvaegd wodden en alle mannelike leden van jow keuningshuus, van hoge tot lege, zullen uutroeid wodden.

22 Omreden jow de Heer plaogd hebben deur de Israëlieten an te zetten tot zunde, zal et jow femilie vergaon zoas et de femilie van Jerobeam, de zeune van Nebat, vergaon is, en de femilie van Basa, de zeune van Achia.

23 En over Izebel het de Heer zegd: "De honnen zullen Izebel opvreten onder de stadsmure van Jizreël."

24 Wie van de femilie van Achab in de stad starft, zal deur de honnen opvreten wodden, en wie starft in et eupen veld, zal opvreten wodden deur de voegels."

25 (Inderdaod, gieniene het him d'r meer dan Achab op toelegd te doen wat slecht is in de ogen van de Heer. En et was zien vrouw Izebel die him daortoe anzette.

26 Et was gruwelik, zoas hi'j ofgoden vereerde naor et veurbield van de Amorieten, die deur de Heer veur de Israëlieten verdreven weren.)

27 Bi'j et heuren van disse woorden scheurde Achab zien kleren. Hi'j struupte een boeteklied an, dat hi'j op zien blote lief dreug en waor hi'j ok in sleup. Hi'j vastte en gedreug him veerder ok slim berouwvol.

28 De Heer richtte him tot Elia mit de woorden:

29 "Heb ie zien hoe Achab him veur mi'j vernedert? Omreden hi'j berouw toont, zal ik et onheil over zien keuningshuus niet tiedens zien leven voltrekken, mar tiedens et leven van zien zeune."

1 Koningen 22.

Dadde oorlog mit Aram.

01 D'r verstreken roem twie jaor waorin gien oorlog voerd wodde tussen Aram en Israël.

02 In et dadde jaor brocht Josafat, de keuning van Juda, een bezuuk an de keuning van Israël.

03 De keuning van Israël zee tegen zien raodsheren: "Jim weten dat Ramot in Gilead oons toeheurt. Wat weerhoolt oons d'r van om die stad op de keuning van Aram te heroveren?"

04 Hi'j vreug an Josafat of disse mit him mit te striede trekken wol tegen Ramot in Gilead, en Josafat zee doe: "Jow en ikke bin iene; mien leger is jow leger, mien peerden bin jow peerden."

05 En hi'j zee ok nog: "Vraog vandaege nog raod an de Heer."

06 De keuning van Israël leut vierhonderd profeten bi'j him kommen en hi'j vreug heur: "Za'k tegen Ramot in Gilead te striede trekken, of kan ik daor beter van ofzien?" "Trek op," zeden ze doe. "De Heer zal jow de stad in hanen geven."

07 Mar Josafat vreug: "Is hier niet nog een profeet van de Heer die wi'j vraogen kunnen?"

08 De keuning van Israël zee doe: "D'r is nog wel iene die de Heer veur oons raadplegen kunnen zol. Mar ik hebbe een hekel an him. Hi'j het nog nooit wat goeds over mi'j profeteerd, allienig mar onheil. Dat is Micha, de zeune van Jimla." "Zeg dat toch niet!" zee Josafat.

09 De keuning van Israël leut een hofdiener kommen die hi'j opdreug om vlogge Micha, de zeune van Jimla, op te haelen.

10 De keuning van Israël en de keuning van Juda, Josafat, zatten ieder in heur staosieklied op een troon op de dele veur de stadspoort van Samaria, in gezelschop van de in vervoering raekte profeten.

11 Sidkia, de zeune van Kenaäna, had twie iezeren horens maekt en zee: "Dit zegt de Heer: Mit disse horens zullen jim de Arameeërs daele slaon, tot jim ze allemaole versleugen hebben."

12 Ok de aandere profeten veurspelden dezelde dingen. "Trek op tegen Ramot in Gilead," zeden ze. "Jim veldtocht zal slaegen en de Heer zal jim de stad in hanen geven."

13 De bode die Micha ophaelde, zee tegen him: "Luuster, alle profeten verzekeren de keuning iensgezind dat de stried goed oflopen zal. Meugen jow woorden lieke geunstig wezen as die van heur."

14 Mar Micha zee: "Zo waor de Heer leeft, ik zegge allienig wat de Heer mi'j in de mond legt."

15 Hi'j gong naor de keuning toe, die him vreug: "Micha, zuwwe tegen Ramot in Gilead de stried angaon, of kuwwe d'r beter niet an beginnen?" "Trek op," zee Micha doe. "Jow veldtocht zal slaegen en de Heer zal jow de stad in hanen geven."

16 Doe zee de keuning: "Hoe vaeke heb ik jow niet bezweerd om in de naeme van de Heer niks as de waorhied tegen mi'j te zeggen?"

17 Doe zee Micha: "Ik zag Israël verspreided over de barghellings, as een kudde schaopen die gien hedder het. De Heer zee: "Zi'j hebben gien anvoerder, laot iederiene in vrede naor huus weeromme gaon.""

18 De keuning van Israël zee tegen Josafat: "He'k et jow niet zegd: hi'j profeteert nooit wat goeds over mi'j, allienig mar onheil!"

19 Micha zee: "Luuster naor wat de Heer te zeggen het. Ik zag de Heer op zien troon zitten, en an weerskaanten van him stonnen alle hemelse machten opsteld.

20 De Heer vreug: "Wie gaot Achab overhaelen om tegen Ramot in Gilead et gevecht an te gaon, zien ondergaank integen?" De iene zee dit en de aander dat,

21 en te slotte kwam iene van de geesten op de Heer toe en zee: "Ik zal him overhaelen." "Hoe wi'j' dat doen?" vreug de Heer.

22 "Ik zal naor him toe gaon en leugens zeggen deur de mond van al zien profeten," zee de geest. "Doe dat," zee de Heer. "Et zal je beslist lokken."

23 Now, zo het de Heer in de mond van al disse profeten van jow leugens legd. Hi'j het et krek slecht mit jow veur."

24 Sidkia, de zeune van Kenaäna, kwam op Micha of en sleug him in zien gezichte. "Willen jow seins beweren dat de geest van de Heer van mi'j naor jow overlopen is om tegen jow te praoten?" vreug hi'j.

25 "Dat zullen jow wel marken," zee Micha, "op de dag dat jow perberen om jow te verschoelen op een geheim plak in een huus."

26 De keuning van Israël zee: "Breng Micha naor Amon, de stadskommedaant, en naor mien zeune Joas.

27 Zeg tegen heur dat ze him in de gevangenis opsluten moeten en op waeter en bolle zetten moeten totdat ik beholen weeromme kommen bin."

28 Doe zee Micha: "As jow beholen weeromme kommen, is et niet de Heer die deur mien mond praot het." (Micha was et ok die zee: "Luuster, volken, allemaole!")

29 De keuning van Israël trok tegere mit Josafat, de keuning van Juda, te striede tegen Ramot in Gilead.

30 Hi'j zee tegen Josafat: "Ik wil niet as keuning in de kleren de stried ingaon, mar holen jow jow keuninklike klied mar wel an." De keuning van Israël verstruupte him dus veurdat hi'j te striede trok.

31 De keuning van Aram had de bevelhebbers van zien striedwaegens, twieëndattig man, dit opdreugen: "Vecht niet mit een willekeurige soldaot, mar allienig mit de keuning van Israël."

32 Doe de bevelhebbers van de striedwaegens Josafat zaggen, reupen ze: "Mar dat is de keuning van Israël!" Ze gongen op him of om mit him te vechten, en Josafat raosde om hulpe.

33 Mar doe de bevelhebbers van de striedwaegens vernammen dat hi'j de keuning van Israël niet was, leuten ze him mit rust.

34 Een soldaot spande zien boge en trof niksvermoedend de keuning van Israël tussen de schubben van zien paanser. De keuning zee tegen zien waegenmenner: "Keer omme en breng mi'j buten et striedgewoel; ik bin zwaor gewond."

35 Mar de stried leup zo hoge op dat de keuning him veur de ogen van de Arameeërs in zien waegen overaende holen mos. Onder de aovend raekte hi'j weg; zien waegen zat onder et bloed.

36 Doe de zunne ondergong, wodde in et kaamp et sein tot opbreken geven.

37 De keuning was dus sneuveld. Nao weeromme kommen in Samaria wodde hi'j daor begreuven.

38 De striedwaegen wodde schone spuuld bi'j et waeterbekken van de stad, waor de hoeren heur waskten, en de honnen slikten zien bloed op zoas de Heer veurzegd had.

39 Veerdere biezunderheden over Achab, over et peleis van ivoor dat hi'j bouwen laoten het en over alle steden die hi'j verstarkt het, bin optekend in de kronieken van de keunings van Israël.

40 Doe Achab bi'j zien veuroolden te ruste gong, wodde hi'j opvolgd deur zien zeune Achazja.

Josafat, keuning van Juda.

41 Josafat, de zeune van Asa, wodde keuning van Juda in et vierde regeringsjaor van keuning Achab van Israël.

42 Hi'j was vuvendattig jaor oold doe hi'j keuning wodde, en hi'j regeerde vuventwintig jaor in Jeruzalem. Zien moeke was Azuba, de dochter van Silchi.

43 Hi'j volgde in alle opzichten et veurbield van zien heit Asa en dee wat goed is in de ogen van de Heer.

44 Toch bleven de offerplakken bestaon en bleven de Judeeërs daor offers brengen en wierook branen.

45 Mit de keuning van Israël leefde hi'j op goeie voet.

46 Veerdere biezunderheden over Josafat en over de overwinnings die hi'j behaelde bin optekend in de kronieken van de keunings van Juda.

47 Degenen die ok nao de tied van zien heit Asa nog an tempelprostitutie deden, het hi'j uut et laand votjagd.

48 In Edom was gien keuning; et laand wodde bestuurd deur een stadhoolder.

49 Josafat bouwde een handelsvloot om goold op te haelen in Ofir, mar de reize gong niet deur want de schippen vergingen al bi'j Esjon-Geber.

50 Achazja, de zeune van Achab, had Josafat veursteld: "Laot mien knechten mit jow knechten mitveren," mar dat had Josafat weigerd.

51 Doe Josafat bi'j zien veuroolden te ruste gong, wodde hi'j begreuven in de Davidsburcht. Zien zeune Joram volgde him op.

Achazja, keuning van Israël.

52 Achazja, de zeune van Achab, wodde keuning van Israël in et zeuventiende regeringsjaor van keuning Josafat van Juda. Twie jaor regeerde hi'j in Samaria over Israël.

53 Hi'j dee wat slecht is in de ogen van de Heer, en volgde zo et veurbield van zien heit en zien moeke en van Jerobeam, de zeune van Nebat, die de Israëlieten tot zunde anzet had.

54 Hi'j plaogde de Heer, de God van Israël, deur Baäl te vereren, krekt zoas zien heit daon had.